Người ngồi sau xe máy không đội mũ bảo hiểm (hoặc đội nhưng không cài quai đúng quy cách) bị phạt từ 400.000 đến 600.000 đồng theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP. Người lái xe chở họ cũng bị phạt riêng một khoản cùng mức. Chỉ trẻ em dưới 6 tuổi, người bệnh đi cấp cứu và người bị áp giải mới được miễn.
Tóm tắt nhanh
- Người ngồi sau không đội mũ: phạt 400.000–600.000 đồng, do chính người đó chịu.
- Người lái chở người không đội mũ: phạt thêm 400.000–600.000 đồng.
- Người lái và người ngồi sau cùng không đội mũ: người lái có thể bị lập biên bản hai lỗi (800.000–1.200.000 đồng), người ngồi sau bị phạt riêng.
- Không cài quai đúng cách bị coi như không đội mũ.
- Miễn phạt: trẻ em dưới 6 tuổi, người bệnh đi cấp cứu, người bị áp giải có hành vi vi phạm pháp luật.
- Mức phạt giữ nguyên sau khi Nghị định 238/2026/NĐ-CP (hiệu lực 15/08/2026) sửa đổi Nghị định 168/2024/NĐ-CP.
Mức phạt không đội mũ bảo hiểm hiện nay là bao nhiêu?
Trước đây, lỗi này được quy định tại Nghị định 100/2019/NĐ-CP (sửa bởi Nghị định 123/2021/NĐ-CP) với mức 200.000–300.000 đồng, sau đó tăng lên 400.000–600.000 đồng. Từ 01/01/2025, mức phạt này nằm trong Nghị định 168/2024/NĐ-CP và vẫn áp dụng đến nay.
| Đối tượng | Hành vi | Mức phạt |
|---|---|---|
| Người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy (kể cả xe máy điện) và các loại xe tương tự | Không đội mũ bảo hiểm hoặc đội nhưng không cài quai đúng quy cách | 400.000–600.000 đồng |
| Người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy và các loại xe tương tự | Chở người ngồi sau không đội mũ hoặc không cài quai đúng quy cách (trừ các trường hợp được miễn) | 400.000–600.000 đồng |
| Người ngồi sau (người được chở) | Không đội mũ hoặc không cài quai đúng quy cách | 400.000–600.000 đồng |
| Người điều khiển xe đạp máy (kể cả xe đạp điện) | Không đội mũ hoặc không cài quai đúng quy cách; chở người ngồi sau không đội mũ | 400.000–600.000 đồng |
Lỗi của người điều khiển xe máy nằm ở khoản 2 Điều 7 Nghị định 168/2024/NĐ-CP. Lỗi của người điều khiển xe đạp máy nằm ở Điều 9. Lỗi của người được chở được quy định riêng ở Điều 12.
Người ngồi sau không đội mũ, ai bị phạt và ai nộp tiền?
Nghị định 168/2024/NĐ-CP tách hai hành vi riêng. Người ngồi sau tự chịu phạt vì không đội mũ. Người lái bị phạt vì chở người không đội mũ. Vì vậy, một người ngồi sau không đội mũ thường kéo theo hai biên bản: một cho người ngồi sau và một cho người lái.
Người ngồi sau phải tự nộp phạt, người lái không nộp thay được. Nếu người ngồi sau chưa đủ 16 tuổi, việc xử lý theo quy định riêng của Luật Xử lý vi phạm hành chính về người chưa thành niên, và người đại diện hợp pháp (thường là cha mẹ) sẽ tham gia làm việc với cơ quan có thẩm quyền.
Người ngồi sau không điều khiển phương tiện nên không có việc trừ điểm giấy phép lái xe của họ. Đối với người lái, bạn nên đối chiếu phụ lục trừ điểm kèm Nghị định 168/2024/NĐ-CP để biết lỗi cụ thể có bị trừ điểm hay không.
Lưu ý: Người lái không thể nói “mũ của tôi cho người ngồi sau đội thay” để tránh lỗi. Cả hai đều phải có mũ đạt chuẩn. Nếu chỉ có một mũ, một trong hai người vẫn vi phạm.
Hai người cùng không đội mũ bảo hiểm phạt bao nhiêu?
Khi cả người lái và người ngồi sau đều không đội mũ, mỗi hành vi bị xử phạt riêng:
- Người lái: hành vi không đội mũ của bản thân (400.000–600.000 đồng) và hành vi chở người không đội mũ (400.000–600.000 đồng), tức 800.000–1.200.000 đồng.
- Người ngồi sau: 400.000–600.000 đồng.
Cách tính cụ thể do cơ quan xử phạt quyết định theo từng biên bản. Mức thực tế nằm trong khung và còn phụ thuộc tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ.
Ví dụ: Anh Minh chở em gái 17 tuổi đi học thêm, cả hai đều không đội mũ. CSGT dừng xe, lập biên bản với anh Minh về hai hành vi và biên bản riêng với em gái. Trong ví dụ này, tổng số tiền cả hai phải nộp có thể lên đến 1.800.000 đồng nếu áp mức tối đa, nhiều hơn rất nhiều so với một chiếc mũ bảo hiểm đạt chuẩn.
Chở ba người trên một xe còn bị xử phạt thêm về lỗi chở quá số người quy định. Nếu bạn muốn nắm các lỗi dễ gặp khác khi lái xe máy, hãy xem thêm mức phạt khi không có bằng lái xe máy.
Những trường hợp không đội mũ bảo hiểm không bị phạt
Nghị định 168/2024/NĐ-CP loại trừ việc phạt người lái khi chở người không đội mũ trong ba trường hợp:
- Chở người bệnh đi cấp cứu.
- Chở trẻ em dưới 6 tuổi.
- Áp giải người có hành vi vi phạm pháp luật.
Trẻ em từ đủ 6 tuổi trở lên phải đội mũ khi ngồi sau xe máy. Với trẻ nhỏ, bạn vẫn nên chọn mũ đúng cỡ đầu, dù pháp luật chưa bắt buộc phạt.
Cảnh báo: “Cấp cứu” phải là tình huống thật sự. Người lái nên giữ giấy tờ chứng minh (giấy nhập viện, hóa đơn) để giải trình khi cần. Việc lấy lý do này để né phạt là không đúng quy định.
Không cài quai hoặc đội mũ không đúng loại có bị phạt không?
Có. Quy định chỉ coi là đội mũ đúng khi bạn đội “mũ bảo hiểm cho người đi mô tô, xe máy” và cài quai đúng quy cách. Hai trường hợp sau đều có thể bị xử phạt như không đội mũ:
- Đội mũ nhưng để quai lỏng hoặc không cài: mũ không giữ được khi ngã nên không bảo vệ được đầu.
- Đội mũ không đúng loại: mũ xe đạp, mũ công trường, mũ lưỡi trai, mũ thời trang không đạt quy chuẩn không phải loại mũ dành cho người đi mô tô, xe máy. Khi mua, bạn nên chọn mũ có dấu hợp quy và còn nguyên cấu tạo (vỏ, lớp đệm, quai).
Việc nhận định mũ có đạt yêu cầu hay không do lực lượng chức năng thực hiện tại hiện trường. Nếu không đồng ý, bạn có quyền ghi ý kiến vào biên bản.
Nghị định 238/2026 có thay đổi mức phạt mũ bảo hiểm không?
Ngày 26/06/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 238/2026/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 168/2024/NĐ-CP, có hiệu lực từ 15/08/2026. Một thay đổi được nhắc đến nhiều là việc bỏ ngưỡng dung tích, công suất khi xử phạt người từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi điều khiển xe mô tô. Mức phạt không đội mũ bảo hiểm vẫn là 400.000–600.000 đồng.
Hành vi xảy ra trước 15/08/2026 vẫn được xác định theo quy định có hiệu lực tại thời điểm vi phạm. Khi cần dùng căn cứ chính thức, bạn nên đọc trực tiếp văn bản trên Cổng thông tin điện tử Chính phủ hoặc cơ sở dữ liệu văn bản pháp luật.
Bị lập biên bản vì không đội mũ bảo hiểm thì làm gì?
- Bước 1: Dừng xe theo hiệu lệnh, xuất trình giấy tờ khi được yêu cầu. Với xe máy, đó là giấy phép lái xe, giấy đăng ký xe và chứng nhận bảo hiểm bắt buộc.
- Bước 2: Đọc kỹ biên bản trước khi ký: họ tên, hành vi, điều khoản áp dụng, mức phạt. Nếu không đồng ý, ghi rõ ý kiến vào biên bản.
- Bước 3: Nhận quyết định xử phạt và nộp phạt theo hướng dẫn trong quyết định. Thời hạn thường là 10 ngày kể từ ngày nhận quyết định, trừ trường hợp được nộp tại chỗ với mức phạt thấp theo quy định.
- Bước 4: Giữ lại biên lai nộp phạt. Nếu bị tạm giữ giấy tờ, bạn nhận lại khi chấp hành xong quyết định.
Nếu lỗi mũ bảo hiểm đi kèm lỗi khác như không giấy phép lái xe hoặc giấy tờ xe không hợp lệ, phương tiện có thể bị tạm giữ theo lỗi đó. Bạn nên chuẩn bị đủ giấy tờ trước khi lên đường, trong đó có giấy tờ khi mua xe máy cũ và giấy bán xe máy giữa cá nhân để chứng minh quyền sở hữu. Nếu vừa mua xe, bạn có thể tham khảo cách tính lệ phí trước bạ xe máy.
Với vi phạm tốc độ khi lái ô tô, bạn có thể xem mức phạt ô tô chạy quá tốc độ từ 10 đến 20 km/h.
Căn cứ pháp lý
- Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024.
- Nghị định 168/2024/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính về trật tự, an toàn giao thông trong lĩnh vực giao thông đường bộ; trừ điểm, phục hồi điểm giấy phép lái xe (Điều 7, Điều 9, Điều 12).
- Nghị định 238/2026/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 168/2024/NĐ-CP (hiệu lực 15/08/2026).
- Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 (sửa đổi, bổ sung).
- Trước đây: Nghị định 100/2019/NĐ-CP, Nghị định 123/2021/NĐ-CP (đã được thay thế).
Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Câu hỏi thường gặp
Người ngồi sau không đội mũ bảo hiểm có bị phạt không?
Có. Người ngồi sau bị phạt 400.000–600.000 đồng khi không đội mũ hoặc không cài quai đúng quy cách. Đồng thời người lái cũng bị phạt vì chở người không đội mũ, trừ ba trường hợp được miễn.
Người ngồi sau không đội mũ bảo hiểm có bị giữ xe không?
Riêng lỗi mũ bảo hiểm chỉ bị phạt tiền. Xe có thể bị tạm giữ nếu người lái đồng thời vi phạm lỗi khác, ví dụ không có giấy phép lái xe hoặc giấy tờ xe không hợp lệ.
Trẻ em ngồi sau xe máy không đội mũ có bị phạt không?
Trẻ dưới 6 tuổi được miễn, người lái không bị phạt vì chở trẻ không đội mũ. Trẻ từ đủ 6 tuổi trở lên phải đội mũ, nếu không thì người lái và trẻ đều có thể bị xử phạt theo quy định.
Hai người đi xe máy chỉ có một mũ thì ai đội?
Dù ai đội, người còn lại vẫn vi phạm và bị phạt, đồng thời người lái bị phạt thêm nếu để người ngồi sau không đội mũ. Cách duy nhất để không vi phạm là cả hai cùng đội mũ đạt chuẩn và cài quai đúng cách.
Xe đạp điện có phải đội mũ bảo hiểm không?
Có. Nghị định 168/2024/NĐ-CP quy định người điều khiển xe đạp máy (kể cả xe đạp điện) và người ngồi sau phải đội mũ bảo hiểm, nếu vi phạm sẽ bị phạt 400.000–600.000 đồng.
Có bị trừ điểm giấy phép lái xe khi không đội mũ bảo hiểm không?
Người ngồi sau không bị trừ điểm vì họ không điều khiển xe. Với người lái, việc trừ điểm phụ thuộc phụ lục kèm Nghị định 168/2024/NĐ-CP, bạn nên đối chiếu theo văn bản hiện hành.
Đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn và cài quai đúng cách là cách rẻ nhất để tránh khoản phạt 400.000–600.000 đồng cho mỗi người và bảo vệ phần đầu khi có va chạm. Hãy chuẩn bị đủ mũ cho cả người lái và người ngồi sau trước mỗi chuyến đi.
