Thông tư 99/2025/TT-BTC do Bộ Tài chính ban hành ngày 27/10/2025, hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp về chứng từ, tài khoản, sổ kế toán và báo cáo tài chính. Thông tư có hiệu lực từ 01/01/2026, áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày này và thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC.
Tóm tắt nhanh
- Ban hành: 27/10/2025; hiệu lực: 01/01/2026, áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau 01/01/2026.
- Thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC, Thông tư 75/2015/TT-BTC và Thông tư 53/2016/TT-BTC (trừ nội dung chuyển tiếp theo điều khoản thi hành).
- Áp dụng cho doanh nghiệp thuộc mọi lĩnh vực, mọi thành phần kinh tế. Tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài thực hiện theo hướng dẫn của Ngân hàng Nhà nước.
- Doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn có thể dùng Thông tư 133/2016/TT-BTC, hoặc chọn áp dụng Thông tư 99.
- Điểm mới chính: doanh nghiệp tự chủ hơn về chứng từ, sổ sách, tài khoản; “Bảng cân đối kế toán” đổi tên thành “Báo cáo tình hình tài chính”; thêm quy định về kiểm soát nội bộ, đơn vị tiền tệ và tỷ giá.
Thông tư 99/2025/TT-BTC là gì?
Đây là văn bản của Bộ Tài chính hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp, gồm bốn phần chính: chứng từ kế toán, tài khoản kế toán, ghi sổ kế toán, lập và trình bày báo cáo tài chính. Thông tư được xây dựng theo hướng trao quyền tự chủ cho doanh nghiệp và tiệm cận thông lệ, chuẩn mực quốc tế.
Thông tư chỉ điều chỉnh việc hạch toán và lập báo cáo tài chính. Việc xác định nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp với Ngân sách nhà nước vẫn thực hiện theo pháp luật về thuế, không căn cứ vào Thông tư này.
Thông tư gồm phần thân văn bản và các phụ lục. Các phụ lục chính gồm: Phụ lục I (mẫu chứng từ kế toán), Phụ lục II (hệ thống tài khoản kế toán), Phụ lục III (mẫu sổ kế toán) và Phụ lục IV (biểu mẫu báo cáo tài chính).
Hiệu lực và các văn bản bị thay thế
Thông tư 99/2025/TT-BTC có hiệu lực từ khi nào?
Thông tư có hiệu lực từ ngày 01/01/2026 và áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày 01/01/2026. Với doanh nghiệp có năm tài chính trùng năm dương lịch, báo cáo tài chính năm 2026 là kỳ đầu tiên lập theo Thông tư 99.
Lưu ý: Nếu doanh nghiệp có năm tài chính khác năm dương lịch (ví dụ bắt đầu từ 01/04), thì áp dụng từ năm tài chính bắt đầu sau ngày 01/01/2026. Năm tài chính đã bắt đầu trước thời điểm đó vẫn hạch toán theo chế độ cũ cho đến khi kết thúc.
Thông tư 99 thay thế những văn bản nào?
Thông tư 99 thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC (chế độ kế toán doanh nghiệp), Thông tư 75/2015/TT-BTC (sửa đổi Điều 128 Thông tư 200) và Thông tư 53/2016/TT-BTC (sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 200). Một số nội dung chuyển tiếp được giữ lại theo điều khoản thi hành của chính Thông tư 99, nên khi gặp tình huống đặc thù, bạn cần đối chiếu điều khoản này trong văn bản gốc.
Tại thời điểm biên tập (tháng 10/2026), chúng tôi chưa ghi nhận văn bản thay thế Thông tư 99. Bạn vẫn nên kiểm tra tình trạng hiệu lực trên cơ sở dữ liệu văn bản pháp luật chính thống trước khi áp dụng.
Ai phải áp dụng Thông tư 99? Doanh nghiệp nhỏ và vừa thì sao?
Thông tư áp dụng cho doanh nghiệp thuộc mọi lĩnh vực và thành phần kinh tế. Tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài thực hiện chế độ kế toán theo hướng dẫn của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
Với doanh nghiệp nhỏ và vừa, Thông tư 99 không thay thế Thông tư 133/2016/TT-BTC. Các doanh nghiệp này được lựa chọn một trong hai chế độ kế toán cho phù hợp với đặc điểm hoạt động và yêu cầu quản lý. Khi đã chọn, đơn vị phải áp dụng nhất quán tối thiểu trong một kỳ kế toán năm. Nếu đổi chế độ, doanh nghiệp phải trình bày lại số liệu so sánh như khi thay đổi chính sách kế toán, đồng thời giải trình lý do và ảnh hưởng trong thuyết minh báo cáo tài chính.
Ví dụ: Một công ty TNHH thương mại quy mô nhỏ đang dùng Thông tư 133 có thể tiếp tục dùng. Nếu công ty chuẩn bị gọi vốn, có công ty mẹ ở nước ngoài hoặc cần báo cáo gần với thông lệ quốc tế, kế toán trưởng có thể đề xuất chuyển sang Thông tư 99 từ đầu năm tài chính.
Điểm mới của Thông tư 99 so với Thông tư 200
1. Tự chủ về chứng từ và sổ kế toán
Doanh nghiệp được tham khảo mẫu tại các phụ lục, và được tự xây dựng, bổ sung hoặc điều chỉnh biểu mẫu chứng từ, sổ kế toán cho phù hợp với hoạt động, miễn là tuân thủ Luật Kế toán và phản ánh đầy đủ, kịp thời, trung thực, minh bạch. Việc lập và ký chứng từ thực hiện theo Luật Kế toán và văn bản hướng dẫn, thay cho các quy định chi tiết trước đây (như loại mực, cách viết). Doanh nghiệp được khuyến khích chuyển sang chứng từ và sổ điện tử.
Khi cần đóng dấu, giáp lai các tập chứng từ in ra, bạn có thể tham khảo cách đóng dấu giáp lai.
2. Hệ thống tài khoản kế toán mới
Hệ thống tài khoản nằm tại Phụ lục II và Điều 11 cho phép doanh nghiệp sửa đổi, bổ sung tên, số hiệu, kết cấu và nội dung phản ánh của tài khoản cho phù hợp với đặc thù quản lý, miễn đảm bảo các nội dung cơ bản theo quy định. Một số thay đổi đáng chú ý:
- Bổ sung tài khoản 215 – Tài sản sinh học (kèm các tài khoản chi tiết).
- Đổi tên một số tài khoản như 112 (Tiền gửi không kỳ hạn), 155 (Sản phẩm), 242 (Chi phí chờ phân bổ), 244 (Ký quỹ, ký cược), 419 (Cổ phiếu mua lại của chính mình).
- Bổ sung tài khoản chi tiết 82112 và một số tài khoản khác phục vụ các nghiệp vụ phức tạp.
3. Đơn vị tiền tệ và tỷ giá
Đơn vị tiền tệ trong kế toán là Đồng Việt Nam. Doanh nghiệp có thể chọn ngoại tệ làm đơn vị tiền tệ trong kế toán nếu đáp ứng các căn cứ xác định theo Thông tư (như đồng tiền chủ yếu trong thu, chi, huy động vốn). Sau khi đã xác định, doanh nghiệp không được tự ý thay đổi, trừ khi có thay đổi lớn về hoạt động quản lý, kinh doanh làm thay đổi trọng yếu các giao dịch.
Báo cáo tài chính có tính pháp lý để công bố và nộp cho cơ quan có thẩm quyền tại Việt Nam vẫn phải trình bày bằng Đồng Việt Nam. Với giao dịch phát sinh trong kỳ, doanh nghiệp được chọn tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình của ngân hàng thương mại nơi thường xuyên giao dịch để làm tỷ giá giao dịch thực tế.
4. Báo cáo tài chính
Theo Điều 17, hệ thống báo cáo tài chính gồm bốn báo cáo: Báo cáo tình hình tài chính (tên cũ là Bảng cân đối kế toán), Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, Báo cáo lưu chuyển tiền tệ và Thuyết minh báo cáo tài chính. Thuyết minh được mở rộng nhằm tăng tính minh bạch.
5. Tổ chức bộ máy kế toán, hợp nhất và kiểm soát nội bộ
Doanh nghiệp có thể chọn mô hình kế toán tập trung hoặc phân tán. Với doanh nghiệp có chi nhánh, đơn vị trực thuộc, Thông tư làm rõ việc lập báo cáo tài chính của đơn vị phụ thuộc và yêu cầu báo cáo hợp nhất phản ánh đầy đủ thông tin toàn doanh nghiệp. Thông tư cũng bổ sung nội dung về quản trị, kiểm soát nội bộ và yêu cầu doanh nghiệp ban hành quy chế hạch toán kế toán hoặc tài liệu tương đương.
6. Phương pháp chi phí chuẩn
Thông tư bổ sung hướng dẫn áp dụng phương pháp chi phí chuẩn trong tính giá thành sản xuất. Chênh lệch giữa giá chuẩn và giá thực tế được điều chỉnh vào giá vốn hoặc hàng tồn kho.
Bảng so sánh nhanh Thông tư 200 và Thông tư 99
| Nội dung | Thông tư 200/2014/TT-BTC (cũ) | Thông tư 99/2025/TT-BTC (mới) |
|---|---|---|
| Hiệu lực | Từ năm 2015 đến hết năm tài chính trước 01/01/2026 | Năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau 01/01/2026 |
| Chứng từ, sổ kế toán | Quy định chi tiết, mẫu khá cố định | Mẫu mang tính tham khảo, doanh nghiệp tự thiết kế nếu tuân thủ Luật Kế toán |
| Tài khoản kế toán | Doanh nghiệp bổ sung tài khoản cấp 1, 2 phải theo quy định | Doanh nghiệp được điều chỉnh tên, số hiệu, kết cấu tài khoản phù hợp đặc thù |
| Báo cáo tài chính | Bảng cân đối kế toán | Báo cáo tình hình tài chính |
| Tổ chức tín dụng | Không thuộc đối tượng điều chỉnh | Nêu rõ thực hiện theo hướng dẫn của Ngân hàng Nhà nước |
| Kiểm soát nội bộ | Chưa quy định riêng | Có nội dung về quản trị, kiểm soát nội bộ, quy chế hạch toán |
Doanh nghiệp cần làm gì để chuyển sang Thông tư 99?
- Bước 1: Xác định năm tài chính áp dụng đầu tiên và quyết định chọn chế độ kế toán (bắt buộc với doanh nghiệp không phải DNNVV, tùy chọn với DNNVV).
- Bước 2: Rà soát hệ thống tài khoản hiện hành, đối chiếu với Phụ lục II, lập bảng chuyển đổi số dư đầu kỳ.
- Bước 3: Cập nhật mẫu chứng từ, sổ kế toán và biểu mẫu báo cáo tài chính; ban hành quy chế hạch toán kế toán, quy định nội bộ về kiểm soát.
- Bước 4: Nâng cấp phần mềm kế toán để bảo đảm kết xuất đúng tên báo cáo, tài khoản và tỷ giá theo quy định mới.
- Bước 5: Tập huấn cho bộ phận kế toán, bộ phận liên quan; lập thuyết minh đầy đủ ở kỳ báo cáo đầu tiên theo chế độ mới.
Lưu ý khi áp dụng
Cảnh báo: Không dùng Thông tư 99 để tính thuế. Chi phí được trừ, doanh thu tính thuế, khấu trừ thuế GTGT… vẫn thực hiện theo các luật thuế và văn bản hướng dẫn hiện hành. Nếu số liệu kế toán khác số liệu thuế, doanh nghiệp phải điều chỉnh khi lập tờ khai.
- Hóa đơn và chứng từ thuế: Quy định về hóa đơn nằm trong văn bản riêng. Từ 01/07/2026, Nghị định 254/2026/NĐ-CP thay thế Nghị định 123/2020/NĐ-CP và Nghị định 70/2025/NĐ-CP. Bạn có thể xem thêm về mẫu hóa đơn bán lẻ hợp lệ để phân biệt giữa chứng từ kế toán và hóa đơn.
- Mã số thuế: Thông tin đăng ký thuế của doanh nghiệp và cá nhân thực hiện theo pháp luật quản lý thuế. Với cá nhân, bạn có thể xem mã số thuế cá nhân theo quy định hiện hành và cách đăng ký mã số thuế cá nhân qua mạng.
- Thuế thu nhập cá nhân của người lao động: Kế toán doanh nghiệp khi khấu trừ thuế cần nắm quy định giảm trừ gia cảnh mới. Tham khảo thêm bài tra cứu giảm trừ gia cảnh mới nhất.
- Lưu trữ: Chứng từ, sổ kế toán, báo cáo tài chính vẫn phải được lưu trữ theo Luật Kế toán, dù lưu bằng bản giấy hay điện tử.
Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Căn cứ pháp lý
- Thông tư 99/2025/TT-BTC ngày 27/10/2025 của Bộ Tài chính hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp.
- Thông tư 200/2014/TT-BTC, Thông tư 75/2015/TT-BTC, Thông tư 53/2016/TT-BTC (được thay thế).
- Thông tư 133/2016/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa.
- Luật Kế toán và các văn bản hướng dẫn thi hành.
- Nghị định 254/2026/NĐ-CP về hóa đơn, chứng từ (hiệu lực từ 01/07/2026).
Câu hỏi thường gặp
Thông tư 99 thay thế Thông tư 200 từ ngày nào?
Thông tư 99/2025/TT-BTC có hiệu lực từ 01/01/2026 và áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày này. Từ thời điểm đó, doanh nghiệp lập sổ sách, báo cáo tài chính theo Thông tư 99 thay cho Thông tư 200.
Doanh nghiệp nhỏ và vừa có bắt buộc áp dụng Thông tư 99 không?
Không bắt buộc. Thông tư 133/2016/TT-BTC vẫn tồn tại, và doanh nghiệp nhỏ và vừa được lựa chọn giữa Thông tư 133 và Thông tư 99. Đã chọn thì phải áp dụng nhất quán tối thiểu một kỳ kế toán năm.
Bảng cân đối kế toán theo Thông tư 99 gọi là gì?
Báo cáo này được đổi tên thành Báo cáo tình hình tài chính. Hệ thống báo cáo tài chính vẫn gồm bốn báo cáo, trong đó có Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, Báo cáo lưu chuyển tiền tệ và Thuyết minh báo cáo tài chính.
Doanh nghiệp có được dùng ngoại tệ để ghi sổ kế toán không?
Có, nếu đáp ứng các căn cứ xác định đơn vị tiền tệ trong kế toán theo Thông tư 99 và đã xác định rõ trong chính sách kế toán. Tuy nhiên, báo cáo tài chính nộp cho cơ quan nhà nước và công bố tại Việt Nam vẫn phải trình bày bằng Đồng Việt Nam.
Doanh nghiệp có được tự thiết kế mẫu chứng từ, sổ kế toán không?
Được. Các mẫu tại phụ lục mang tính tham khảo. Doanh nghiệp có thể xây dựng hoặc điều chỉnh mẫu, nhưng phải bảo đảm tuân thủ Luật Kế toán, nội dung đầy đủ, trung thực, dễ kiểm tra và đối chiếu.
Thông tư 99 có dùng để xác định số thuế phải nộp không?
Không. Thông tư này chỉ hướng dẫn chế độ kế toán. Nghĩa vụ thuế được xác định theo pháp luật về thuế. Doanh nghiệp cần điều chỉnh chênh lệch giữa kế toán và thuế khi lập tờ khai.
Tóm lại, Thông tư 99/2025/TT-BTC là khung chế độ kế toán mới của doanh nghiệp từ năm tài chính 2026, tăng quyền tự chủ nhưng cũng đòi hỏi trách nhiệm cao hơn về kiểm soát nội bộ và minh bạch báo cáo. Doanh nghiệp nên xác định sớm chế độ áp dụng, rà soát tài khoản, biểu mẫu và phần mềm để việc chuyển đổi diễn ra thuận lợi.
