“Chế độ kế toán đơn giản” không phải tên một văn bản pháp luật. Đây là cách gọi thông dụng cho chế độ kế toán rút gọn dành cho đối tượng quy mô nhỏ. Hiện nay, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh áp dụng Thông tư 152/2025/TT-BTC (từ 01/01/2026). Doanh nghiệp siêu nhỏ áp dụng Thông tư 58/2026/TT-BTC (từ 01/07/2026).
Tóm tắt nhanh
- Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh: ghi sổ theo Thông tư 152/2025/TT-BTC, thay Thông tư 88/2021/TT-BTC, có hiệu lực từ 01/01/2026.
- Doanh nghiệp siêu nhỏ: chế độ kế toán theo Thông tư 58/2026/TT-BTC, thay Thông tư 132/2018/TT-BTC, áp dụng từ 01/07/2026.
- Doanh nghiệp nhỏ và vừa: tiếp tục dùng Thông tư 133/2016/TT-BTC hoặc tự nguyện chuyển sang Thông tư 99/2025/TT-BTC.
- Thông tư 99/2025/TT-BTC thay Thông tư 200/2014/TT-BTC, có hiệu lực từ 01/01/2026.
- Mỗi nhóm đối tượng ghi số sổ khác nhau, nhiều nhất là bộ 4 sổ đối với hộ kinh doanh quy mô lớn.
Chế độ kế toán là gì?
Chế độ kế toán là tập hợp các quy định hướng dẫn cách lập chứng từ, ghi sổ kế toán, vận dụng tài khoản và lập báo cáo tài chính. Bộ Tài chính ban hành chế độ này để hướng dẫn thi hành Luật Kế toán 2015. Mỗi nhóm đối tượng có một chế độ riêng, tùy quy mô và loại hình hoạt động.
Nhờ vậy, một hộ bán tạp hóa không phải làm kế toán phức tạp như một tập đoàn. Đây chính là gốc của cách gọi “chế độ kế toán đơn giản”.
“Chế độ kế toán đơn giản” hiện nay nghĩa là gì?
Trong thực tế, cụm từ này thường chỉ hai trường hợp:
- Kế toán của hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh: chỉ cần ghi từ 1 đến 4 quyển sổ, tùy doanh thu và cách tính thuế.
- Kế toán của doanh nghiệp siêu nhỏ: chế độ rút gọn về chứng từ, sổ sách và báo cáo tài chính, không bắt buộc có kế toán trưởng.
Lưu ý: Nhiều bài cũ trên mạng vẫn nhắc Thông tư 88/2021/TT-BTC, Thông tư 132/2018/TT-BTC hoặc Thông tư 200/2014/TT-BTC. Trước đây các văn bản này là căn cứ chính. Hiện nay chúng đã được thay thế như trình bày dưới đây, nên bạn cần đối chiếu đúng thời điểm áp dụng.
Chế độ kế toán của hộ kinh doanh (Thông tư 152/2025)
Thông tư 152/2025/TT-BTC do Bộ Tài chính ban hành ngày 31/12/2025, có hiệu lực từ 01/01/2026 và thay thế Thông tư 88/2021/TT-BTC. Thông tư hướng dẫn việc ghi sổ kế toán, cách xác định doanh thu, chi phí, thu nhập chịu thuế của hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh để phục vụ quản lý thuế.
Ai thực hiện kế toán cho hộ kinh doanh?
Người đại diện hộ kinh doanh có thể tự ghi chép sổ, bố trí người làm kế toán hoặc thuê dịch vụ kế toán theo quy định. Hộ cũng được chọn lưu trữ hóa đơn, chứng từ và sổ kế toán bằng bản giấy hoặc bản điện tử. Thông tư còn cho phép hộ chọn chế độ kế toán doanh nghiệp siêu nhỏ nếu thấy phù hợp với nhu cầu quản lý.
Hộ kinh doanh phải ghi những sổ nào?
Số sổ phụ thuộc vào doanh thu và phương pháp tính thuế:
| Trường hợp | Sổ sử dụng |
|---|---|
| Hộ có doanh thu dưới ngưỡng chịu thuế (không phải nộp thuế GTGT, thuế TNCN) | Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ – mẫu S1a-HKD |
| Hộ nộp thuế GTGT và TNCN theo tỷ lệ % trên doanh thu | Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ – mẫu S2a-HKD |
| Hộ nộp thuế TNCN theo thu nhập tính thuế (doanh thu – chi phí), thường là hộ quy mô lớn | Bộ 4 sổ: S2b-HKD (doanh thu), S2c-HKD (chi tiết doanh thu, chi phí), S2d-HKD (vật liệu, dụng cụ, sản phẩm, hàng hóa), S2e-HKD (tiền) |
| Hộ có hoạt động chịu thuế khác (tiêu thụ đặc biệt, tài nguyên, bảo vệ môi trường…) | Mở thêm sổ theo dõi nghĩa vụ thuế khác – mẫu S3a-HKD |
Ngưỡng doanh thu hiện nay là bao nhiêu?
Thông tư 152/2025/TT-BTC được ban hành khi ngưỡng doanh thu chịu thuế của hộ kinh doanh là 500 triệu đồng/năm. Sau đó, Nghị định 141/2026/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 68/2026/NĐ-CP, nâng ngưỡng lên 1 tỷ đồng/năm từ 01/01/2026. Hộ có doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống không phải nộp thuế GTGT và thuế TNCN. Tuy vậy, bạn vẫn nên ghi sổ doanh thu để có căn cứ xác định ngưỡng và đối chiếu khi cơ quan thuế yêu cầu.
Lưu ý: Từ 01/01/2026, hộ kinh doanh không còn nộp thuế theo phương thức khoán mà chuyển sang kê khai theo doanh thu thực tế. Vì vậy, sổ sách là căn cứ quan trọng để xác định số thuế phải nộp.
Cách ghi sổ đơn giản cho hộ kinh doanh
- Bước 1: Cộng doanh thu dự kiến cả năm trên mọi kênh bán (trực tiếp, sàn thương mại điện tử, mạng xã hội) để xác định nhóm của hộ.
- Bước 2: Chọn đúng mẫu sổ theo nhóm: S1a, S2a hoặc bộ S2b–S2e.
- Bước 3: Điền thông tin đầu sổ: tên hộ, địa chỉ, mã số thuế, địa điểm kinh doanh, kỳ ghi sổ.
- Bước 4: Ghi theo thứ tự thời gian: số hiệu và ngày chứng từ, diễn giải nghiệp vụ, số tiền.
- Bước 5: Lưu giữ sổ, hóa đơn, chứng từ. Hộ quy mô lớn nên lưu tối thiểu 5 năm.
Với hộ có hoạt động kinh doanh bán lẻ, bạn nên tìm hiểu thêm về mẫu hóa đơn bán lẻ hợp lệ để chứng từ đầu ra đúng quy định. Chủ hộ cũng cần nắm mã số thuế cá nhân theo quy định hiện hành, vì từ 01/07/2025 số định danh cá nhân được dùng làm mã số thuế.
Chế độ kế toán doanh nghiệp siêu nhỏ (Thông tư 58/2026)
Ngày 25/05/2026, Bộ Tài chính ban hành Thông tư 58/2026/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán cho doanh nghiệp siêu nhỏ. Thông tư có hiệu lực từ 01/07/2026, áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày này, và thay thế Thông tư 132/2018/TT-BTC.
- Đối tượng: doanh nghiệp siêu nhỏ theo pháp luật về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa. Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh được tự nguyện chọn áp dụng.
- Nội dung: hướng dẫn chứng từ kế toán, phương pháp ghi sổ, lập và trình bày báo cáo tài chính.
- Nhân sự: doanh nghiệp siêu nhỏ không bắt buộc bố trí kế toán trưởng và được bố trí người thân (cha, mẹ, vợ, chồng, con, anh, chị, em ruột) làm kế toán.
- Thuế: thông tư chỉ điều chỉnh chứng từ, sổ sách, báo cáo tài chính. Nghĩa vụ thuế vẫn thực hiện theo pháp luật thuế.
Doanh nghiệp siêu nhỏ nộp thuế thu nhập doanh nghiệp theo tỷ lệ % trên doanh thu không bắt buộc lập báo cáo tài chính để nộp cơ quan thuế. Ngoài ra, doanh nghiệp có tổng doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống thuộc diện miễn thuế thu nhập doanh nghiệp theo Nghị định 141/2026/NĐ-CP.
Cảnh báo: Trước ngày 01/07/2026, doanh nghiệp siêu nhỏ vẫn theo Thông tư 132/2018/TT-BTC. Vì vậy, năm tài chính 2026 của doanh nghiệp có thể phải phân biệt hai giai đoạn. Bạn cần đối chiếu kỳ kế toán với điều khoản chuyển tiếp của thông tư.
Doanh nghiệp siêu nhỏ là gì?
Theo Nghị định 80/2021/NĐ-CP, doanh nghiệp siêu nhỏ có không quá 10 lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm. Ngoài ra, doanh nghiệp phải đáp ứng thêm tiêu chí về doanh thu hoặc nguồn vốn, tùy lĩnh vực (nông, lâm, thủy sản, công nghiệp, xây dựng hay thương mại, dịch vụ). Bạn nên đối chiếu văn bản gốc để xác định chính xác.
Doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp lớn áp dụng chế độ nào?
- Thông tư 99/2025/TT-BTC (ban hành 27/10/2025, hiệu lực 01/01/2026): chế độ kế toán doanh nghiệp nói chung, thay Thông tư 200/2014/TT-BTC. Thông tư áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau 01/01/2026.
- Thông tư 133/2016/TT-BTC: vẫn còn hiệu lực với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Doanh nghiệp được tiếp tục dùng Thông tư 133 hoặc tự nguyện chuyển sang Thông tư 99.
Thông tư 99 trao cho doanh nghiệp nhiều quyền chủ động hơn, như tự thiết kế tài khoản chi tiết từ cấp 2 và mẫu chứng từ, nhưng phải ban hành quy chế hạch toán kế toán và tuân thủ Luật Kế toán.
Bảng tra nhanh: bạn thuộc nhóm nào?
| Đối tượng | Chế độ kế toán | Thời điểm áp dụng |
|---|---|---|
| Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh | Thông tư 152/2025/TT-BTC (hoặc tự chọn chế độ doanh nghiệp siêu nhỏ) | 01/01/2026 |
| Doanh nghiệp siêu nhỏ | Thông tư 58/2026/TT-BTC | 01/07/2026 |
| Doanh nghiệp nhỏ và vừa | Thông tư 133/2016/TT-BTC hoặc Thông tư 99/2025/TT-BTC (tự nguyện) | Từ năm tài chính 2026 với Thông tư 99 |
| Doanh nghiệp khác (quy mô lớn, ngoài diện áp dụng Thông tư 133) | Thông tư 99/2025/TT-BTC | 01/01/2026 |
Ví dụ: Chị Lan bán quần áo trực tiếp và qua sàn thương mại điện tử, tổng doanh thu cả năm khoảng 800 triệu đồng. Chị thuộc diện hộ kinh doanh có doanh thu dưới ngưỡng 1 tỷ đồng, nên không phải nộp thuế GTGT và TNCN. Tuy nhiên, chị vẫn nên ghi sổ doanh thu (S1a-HKD) và theo dõi doanh thu lũy kế hàng tháng để chuyển nhóm kịp thời nếu vượt ngưỡng.
Lưu ý khi áp dụng chế độ kế toán
- Xác định đúng nhóm: xác định sai nhóm sẽ dẫn đến dùng sai mẫu sổ và sai căn cứ tính thuế. Cơ quan thuế tổng hợp doanh thu từ mọi kênh bán theo mã số định danh của chủ hộ.
- Sổ sách đúng quy định: hộ kinh doanh được bổ sung hoặc sửa mẫu sổ cho phù hợp, nhưng vẫn phải đủ thông tin bắt buộc như tên sổ, ngày lập sổ, chữ ký của người đại diện (và đóng dấu nếu có). Nếu cần đóng dấu giáp lai cho sổ giấy, bạn có thể xem cách đóng dấu giáp lai.
- Đăng ký thuế: chủ hộ cần có mã số thuế trước khi kê khai. Bạn có thể tham khảo cách đăng ký mã số thuế cá nhân qua mạng.
- Người phụ thuộc: nếu có thu nhập tính thuế TNCN, bạn cần biết cách tra cứu giảm trừ gia cảnh và mức giảm trừ mới áp dụng từ kỳ tính thuế 2026.
- Theo dõi văn bản mới: chính sách thuế và kế toán thay đổi khá nhiều trong năm 2026, bạn nên kiểm tra văn bản sửa đổi trước khi áp dụng.
Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Căn cứ pháp lý
- Luật Kế toán 2015.
- Thông tư 152/2025/TT-BTC ngày 31/12/2025 của Bộ Tài chính hướng dẫn chế độ kế toán hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh (thay Thông tư 88/2021/TT-BTC).
- Thông tư 58/2026/TT-BTC ngày 25/05/2026 của Bộ Tài chính hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp siêu nhỏ (thay Thông tư 132/2018/TT-BTC).
- Thông tư 99/2025/TT-BTC ngày 27/10/2025 của Bộ Tài chính hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp (thay Thông tư 200/2014/TT-BTC).
- Thông tư 133/2016/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa.
- Nghị định 68/2026/NĐ-CP, được sửa đổi bởi Nghị định 141/2026/NĐ-CP, về chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh.
- Nghị định 80/2021/NĐ-CP hướng dẫn Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Câu hỏi thường gặp
Chế độ kế toán đơn giản có phải một văn bản riêng không?
Không. Đây là cách gọi chung cho chế độ kế toán rút gọn của hộ kinh doanh (Thông tư 152/2025/TT-BTC) và doanh nghiệp siêu nhỏ (Thông tư 58/2026/TT-BTC). Bạn cần xác định mình thuộc nhóm nào để áp dụng đúng văn bản.
Hộ kinh doanh có bắt buộc ghi sổ kế toán không?
Có. Từ 01/01/2026, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh thực hiện ghi sổ theo Thông tư 152/2025/TT-BTC. Hộ có doanh thu dưới ngưỡng chịu thuế chỉ cần ghi một sổ doanh thu (S1a-HKD).
Thông tư 200 và Thông tư 132 còn hiệu lực không?
Thông tư 200/2014/TT-BTC được thay thế bởi Thông tư 99/2025/TT-BTC từ 01/01/2026. Thông tư 132/2018/TT-BTC hết hiệu lực từ 01/07/2026, khi Thông tư 58/2026/TT-BTC có hiệu lực. Riêng Thông tư 133/2016/TT-BTC vẫn còn hiệu lực với doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Doanh nghiệp siêu nhỏ có bắt buộc có kế toán trưởng không?
Không. Doanh nghiệp siêu nhỏ không bắt buộc bố trí kế toán trưởng, chỉ cần có người phụ trách kế toán. Doanh nghiệp cũng có thể bố trí người thân trong gia đình làm kế toán.
Hộ kinh doanh có thể áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp không?
Có thể, nhưng là tự nguyện. Hộ kinh doanh được chọn chế độ kế toán doanh nghiệp siêu nhỏ thay cho chế độ riêng của hộ nếu thấy phù hợp với nhu cầu quản lý.
Tóm lại, không có một chế độ kế toán đơn giản dùng chung cho mọi đối tượng. Hộ kinh doanh theo Thông tư 152/2025/TT-BTC, doanh nghiệp siêu nhỏ theo Thông tư 58/2026/TT-BTC, còn doanh nghiệp nhỏ và vừa chọn giữa Thông tư 133/2016/TT-BTC và Thông tư 99/2025/TT-BTC. Xác định đúng nhóm và đúng thời điểm áp dụng là bước quan trọng nhất để ghi sổ đúng quy định.
