Chứng thực là gì? Giá trị pháp lý của chứng thực và công chứng

Biên soạn:

· Cập nhật:

Chứng thực là gì? Giá trị pháp lý của chứng thực và công chứng

Chứng thực là việc cơ quan, người có thẩm quyền xác nhận một bản sao đúng với bản chính, một chữ ký đúng là của người yêu cầu, hoặc xác nhận thời gian, địa điểm, ý chí tự nguyện của các bên khi giao kết một giao dịch dân sự. Bản sao, chữ ký hay hợp đồng đã chứng thực có giá trị pháp lý theo quy định riêng, thường thấp hơn công chứng ở phạm vi nội dung được xác nhận.

Tóm tắt nhanh

  • Chứng thực có 3 nhóm chính: chứng thực bản sao từ bản chính, chứng thực chữ ký, chứng thực hợp đồng – giao dịch.
  • Bản sao chứng thực có giá trị sử dụng thay bản chính đã dùng để đối chiếu trong các giao dịch, trừ trường hợp luật có quy định khác.
  • Từ 01/07/2025 không còn cấp huyện; từ 01/11/2025, Chủ tịch UBND xã, phường, đặc khu có thẩm quyền chứng thực, không phụ thuộc nơi cư trú với bản sao và chữ ký.
  • Công chứng do công chứng viên thực hiện, chịu trách nhiệm về tính xác thực, hợp pháp của nội dung; chứng thực chủ yếu xác nhận hình thức, chữ ký, ý chí.

Chứng thực là gì?

Theo Nghị định 23/2015/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung, gần nhất bởi Nghị định 280/2025/NĐ-CP), chứng thực bao gồm các hoạt động: cấp bản sao từ sổ gốc, chứng thực bản sao từ bản chính, chứng thực chữ ký và chứng thực hợp đồng, giao dịch. Mục đích là tạo ra một xác nhận của nhà nước để bản sao, chữ ký hay giao dịch được các cơ quan, tổ chức khác chấp nhận.

Tóm tắt nhanh: Chứng thực là gì? Giá trị pháp lý của chứng thực và công chứng
Tóm tắt nhanh – Chứng thực là gì? Giá trị pháp lý của chứng thực và công chứng

Điểm cần nhớ: người chứng thực không kiểm tra toàn bộ nội dung giấy tờ có đúng sự thật hay không. Họ chỉ xác nhận phần được pháp luật giao, ví dụ bản sao khớp với bản chính, hoặc người ký đúng là bạn.

Lưu ý: Trong đời sống, nhiều người gọi chứng thực bản sao là “sao y”, “công chứng giấy tờ” hay “công chứng sao y”. Về pháp lý, đây là chứng thực bản sao từ bản chính. Thủ tục này cũng có thể làm tại tổ chức hành nghề công chứng, nhưng bản chất vẫn là chứng thực.

Các loại chứng thực phổ biến

Chứng thực bản sao từ bản chính

Người có thẩm quyền đối chiếu bản chính với bản sao và xác nhận bản sao đúng với bản chính. Thường dùng cho căn cước, giấy khai sinh, bằng cấp, giấy đăng ký kết hôn… khi nộp hồ sơ. Nếu giấy tờ đã tích hợp trên VNeID và bạn xuất trình thông tin tích hợp, theo hướng dẫn của Nghị định 280/2025/NĐ-CP, người thực hiện không được yêu cầu nộp thêm bản giấy của chính giấy tờ đó.

Chứng thực chữ ký

Xác nhận chữ ký trong giấy tờ, văn bản đúng là chữ ký của người yêu cầu. Bạn phải ký trước mặt người chứng thực. Từ 01/11/2025, Chủ tịch UBND cấp xã cũng có thẩm quyền chứng thực chữ ký người dịch. Trước đây việc này thuộc Phòng Tư pháp cấp huyện.

Chứng thực hợp đồng, giao dịch

Người có thẩm quyền xác nhận thời gian, địa điểm giao kết; năng lực hành vi dân sự; ý chí tự nguyện; chữ ký hoặc dấu điểm chỉ của các bên. Thường gặp với hợp đồng, giao dịch về động sản, quyền sử dụng đất, nhà ở; di chúc; văn bản từ chối hoặc khai nhận, phân chia di sản.

Giá trị pháp lý của chứng thực

Điều 3 Nghị định 23/2015/NĐ-CP quy định giá trị pháp lý của từng loại như sau:

Loại chứng thực Giá trị pháp lý
Bản sao được chứng thực từ bản chính Có giá trị sử dụng thay cho bản chính đã dùng để đối chiếu trong các giao dịch, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
Chữ ký được chứng thực Có giá trị chứng minh người yêu cầu đã ký chữ ký đó; là căn cứ xác định trách nhiệm của người ký về nội dung giấy tờ, văn bản.
Hợp đồng, giao dịch được chứng thực Có giá trị chứng cứ; các tình tiết, sự kiện trong hợp đồng, giao dịch không phải chứng minh, trừ trường hợp bị Tòa án tuyên bố vô hiệu.

Ví dụ: Chị Lan cần nộp hồ sơ xin việc và dùng bản sao bằng đại học có chứng thực thay cho bản gốc. Cơ quan tiếp nhận phải chấp nhận bản sao đó, trừ khi pháp luật chuyên ngành yêu cầu nộp bản chính. Nếu chị Lan ký giấy ủy quyền và chứng thực chữ ký, văn bản chỉ chứng minh chị đã ký. Nội dung ủy quyền có hợp pháp hay không vẫn do chị chịu trách nhiệm.

Cảnh báo: Chứng thực không “hợp thức hóa” giấy tờ giả hay nội dung trái luật. Nếu bản chính bị tẩy xóa, giả mạo, bản sao chứng thực không làm giấy tờ đó có hiệu lực. Người dùng giấy tờ giả, người chứng thực sai quy định đều có thể bị xử lý theo pháp luật.

Giá trị pháp lý của công chứng

Luật Công chứng 2024 (Luật số 46/2024/QH15, hiệu lực từ 01/07/2025) quy định tại Điều 6 như sau:

  • Văn bản công chứng có hiệu lực kể từ thời điểm công chứng viên ký và tổ chức hành nghề công chứng đóng dấu. Với văn bản công chứng điện tử, hiệu lực tính từ lúc ký bằng chữ ký số của công chứng viên và của tổ chức hành nghề công chứng.
  • Văn bản công chứng có hiệu lực thi hành đối với các bên liên quan. Đây là cơ sở để các bên đề nghị cơ quan nhà nước làm thủ tục liên quan đến giao dịch đó.
  • Văn bản công chứng có giá trị chứng cứ. Các tình tiết, sự kiện trong văn bản không phải chứng minh, trừ khi Tòa án tuyên bố vô hiệu.

Văn bản công chứng điện tử có giá trị pháp lý tương tự theo quy định của luật. Hợp đồng, giao dịch đã công chứng trước ngày 01/07/2025 vẫn giữ giá trị pháp lý, bạn không phải công chứng lại.

Lưu ý (cập nhật 2026): Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng được Quốc hội thông qua ngày 23/04/2026. Luật này xây dựng lộ trình để công chứng giao dịch bất động sản không phụ thuộc địa giới hành chính, và có hiệu lực từ năm 2027 (các nguồn tin nêu mốc cụ thể chưa thống nhất). Hiện nay, công chứng viên vẫn chỉ công chứng giao dịch về bất động sản trong phạm vi tỉnh, thành phố nơi tổ chức hành nghề đặt trụ sở.

Phân biệt công chứng và chứng thực

Tiêu chí Công chứng Chứng thực
Người thực hiện Công chứng viên của Phòng công chứng, Văn phòng công chứng Chủ tịch UBND cấp xã (hoặc người được ủy quyền, phân công); công chứng viên với một số việc
Nội dung xác nhận Tính xác thực, hợp pháp của hợp đồng, giao dịch; công chứng viên chịu trách nhiệm về nội dung Bản sao đúng bản chính; chữ ký đúng người; thời gian, địa điểm, năng lực, ý chí, chữ ký của các bên
Phạm vi Rộng, gồm cả giao dịch phức tạp, giá trị lớn Chủ yếu giấy tờ, chữ ký, một số giao dịch theo luật cho phép
Văn bản điều chỉnh Luật Công chứng 2024, Nghị định 104/2025/NĐ-CP Nghị định 23/2015/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 07/2025/NĐ-CP và 280/2025/NĐ-CP
Giá trị chứng cứ Có giá trị chứng cứ theo Luật Công chứng Hợp đồng, giao dịch chứng thực có giá trị chứng cứ theo Nghị định 23/2015

Nói ngắn gọn: công chứng “kiểm tra nội dung và chịu trách nhiệm”, còn chứng thực “xác nhận bản sao, chữ ký, ý chí”. Nhiều giao dịch pháp luật bắt buộc công chứng (hoặc cho phép lựa chọn công chứng hoặc chứng thực). Trường hợp luật chỉ định rõ công chứng thì chứng thực không thay thế được.

Chứng thực ở đâu, ai có thẩm quyền?

Từ 01/07/2025, chính quyền địa phương hai cấp (tỉnh – xã/phường/đặc khu), không còn UBND huyện và Phòng Tư pháp cấp huyện. Vì vậy, bạn làm chứng thực tại:

  • UBND xã, phường, đặc khu: Chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền; có thể ủy quyền hoặc phân công người khác thực hiện theo Nghị định 280/2025/NĐ-CP (hiệu lực 01/11/2025).
  • Tổ chức hành nghề công chứng: công chứng viên thực hiện chứng thực bản sao, chữ ký trong phạm vi được giao.

Về nơi cư trú: việc chứng thực bản sao từ bản chính và chứng thực chữ ký không phụ thuộc nơi cư trú của người yêu cầu. Bạn có thể đến UBND phường, xã gần nhất. Một số giao dịch, như về quyền sử dụng đất, nhà ở, vẫn có quy tắc riêng về nơi có bất động sản, nên hãy hỏi bộ phận tiếp nhận trước khi đi.

Ví dụ: anh Minh thường trú ở tỉnh khác nhưng đang làm việc tại thành phố, cần chứng thực bản sao căn cước để nộp hồ sơ. Anh đến UBND phường nơi đang ở và được thực hiện, không phải về quê. Nếu cần chứng thực sơ yếu lý lịch, bạn xem thêm hướng dẫn tại bài chứng thực sơ yếu lý lịch ở đâu và mẫu sơ yếu lý lịch để chứng thực.

Thủ tục và lệ phí chứng thực

Các bước chứng thực bản sao từ bản chính

Thủ tục và lệ phí chứng thực (4 bước) – Chứng thực là gì? Giá trị pháp lý của chứng thực và công chứng
Sơ đồ: Thủ tục và lệ phí chứng thực
  1. Bước 1: Chuẩn bị bản chính (hoặc thông tin giấy tờ tích hợp trên VNeID) và bản sao cần chứng thực. Mang theo giấy tờ tùy thân.
  2. Bước 2: Nộp hồ sơ tại bộ phận tiếp nhận của UBND cấp xã hoặc tổ chức hành nghề công chứng.
  3. Bước 3: Người thực hiện đối chiếu bản chính với bản sao, kiểm tra bản chính không bị tẩy xóa, sửa chữa trái quy định.
  4. Bước 4: Nộp phí, nhận bản sao đã có lời chứng, chữ ký và dấu.

Các bước chứng thực chữ ký

  1. Bước 1: Mang giấy tờ, văn bản cần ký (chưa ký) và giấy tờ tùy thân.
  2. Bước 2: Ký trực tiếp trước mặt người thực hiện chứng thực.
  3. Bước 3: Nộp phí, nhận văn bản có lời chứng.

Lệ phí chứng thực

Theo Thông tư 226/2016/TT-BTC, mức phí chứng thực bản sao từ bản chính là 2.000 đồng/trang, từ trang thứ ba trở lên 1.000 đồng/trang, tối đa 200.000 đồng/bản. Phí được tính theo số trang của bản chính. Chứng thực chữ ký là 10.000 đồng/trường hợp (một hoặc nhiều chữ ký trong cùng một giấy tờ, văn bản được tính là một trường hợp). Thông tư này còn nhắc đến Phòng Tư pháp cấp huyện; sau khi bỏ cấp huyện, mức thu áp dụng tại cơ quan thực hiện chứng thực hiện hành. Bạn nên xem bảng niêm yết tại nơi làm thủ tục vì phí có thể được điều chỉnh bằng văn bản mới.

Lưu ý: Giấy tờ cần chứng thực bản sao thường phải có dấu, chữ ký, ảnh đầy đủ theo quy định. Bản chính đã qua tẩy xóa hoặc có chữ viết khó đọc trái quy định có thể bị từ chối chứng thực. Một số văn bản đòi hỏi con dấu pháp nhân, bạn có thể tham khảo cách đóng dấu giáp lai khi nộp hồ sơ nhiều trang.

Khi nào nên chọn công chứng, khi nào chứng thực?

  • Chọn chứng thực bản sao khi chỉ cần nộp bản sao giấy tờ cho cơ quan, tổ chức (hồ sơ việc làm, học tập, thủ tục hành chính).
  • Chọn chứng thực chữ ký khi cần xác nhận chữ ký của bạn trên giấy ủy quyền, đơn, cam kết, nhưng nội dung đã tự chịu trách nhiệm.
  • Chọn công chứng khi giao dịch có giá trị lớn, tính chất phức tạp, hoặc luật bắt buộc công chứng, như hợp đồng chuyển nhượng bất động sản trong nhiều trường hợp.
  • Có thể chọn một trong hai khi luật cho phép “công chứng hoặc chứng thực”, cân nhắc theo chi phí, nơi thực hiện và mức độ rủi ro.

Với giao dịch tài sản giá trị lớn, bạn nên tìm hiểu kỹ giấy tờ trước khi ký, ví dụ giấy tờ khi mua xe máy cũ, mẫu giấy bán xe máy cá nhân, hay giấy tờ mua bán đất viết tay. Giấy viết tay không công chứng, chứng thực có thể không đủ điều kiện để làm thủ tục sang tên và rủi ro khi xảy ra tranh chấp.

Thông tin cập nhật tháng 10/2026.

Câu hỏi thường gặp

Chứng thực là gì, viết ngắn gọn thế nào?

Chứng thực là việc người có thẩm quyền xác nhận bản sao đúng bản chính, chữ ký đúng của người yêu cầu, hoặc xác nhận các yếu tố hình thức và ý chí tự nguyện của các bên trong một giao dịch dân sự. Căn cứ chính là Nghị định 23/2015/NĐ-CP và các nghị định sửa đổi.

Bản sao chứng thực có thay được bản chính không?

Có, trong các giao dịch. Bản sao chứng thực có giá trị sử dụng thay cho bản chính đã dùng để đối chiếu, trừ khi pháp luật có quy định khác, ví dụ cơ quan yêu cầu bản chính để kiểm tra khi làm một số thủ tục cụ thể.

Chứng thực và công chứng cái nào có giá trị cao hơn?

Công chứng thường có giá trị bảo đảm cao hơn vì công chứng viên chịu trách nhiệm về tính xác thực, hợp pháp của nội dung giao dịch. Chứng thực chủ yếu xác nhận bản sao, chữ ký, ý chí. Với một số giao dịch, luật quy định bắt buộc công chứng.

Hiện nay đi chứng thực ở đâu khi không còn Phòng Tư pháp cấp huyện?

Bạn đến UBND xã, phường, đặc khu hoặc tổ chức hành nghề công chứng. Từ 01/11/2025, Chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền chứng thực, kể cả chữ ký người dịch, trước đây thuộc Phòng Tư pháp cấp huyện.

Chứng thực có bắt buộc làm tại nơi thường trú không?

Không với việc chứng thực bản sao từ bản chính và chứng thực chữ ký. Bạn có thể làm tại UBND cấp xã bất kỳ. Một số giao dịch về đất đai, nhà ở có quy định riêng, bạn nên hỏi trước khi đến.

Chứng thực bản sao tốn bao nhiêu tiền?

Theo Thông tư 226/2016/TT-BTC, là 2.000 đồng/trang, từ trang thứ ba trở lên 1.000 đồng/trang, tối đa 200.000 đồng/bản; chứng thực chữ ký 10.000 đồng/trường hợp. Hãy đối chiếu bảng niêm yết tại nơi làm thủ tục.

Tóm lại, chứng thực là xác nhận của người có thẩm quyền về bản sao, chữ ký hoặc giao dịch, có giá trị sử dụng và giá trị chứng cứ theo từng loại; công chứng là hoạt động rộng hơn, chịu trách nhiệm về nội dung. Trước khi thực hiện, bạn cần xác định văn bản nào bắt buộc công chứng và nơi nào có thẩm quyền sau khi chính quyền địa phương chuyển sang hai cấp.

Lưu ý: Nội dung bài viết mang tính chất tham khảo, được biên soạn theo quy định pháp luật tại thời điểm cập nhật. Với vụ việc cụ thể, bạn nên liên hệ cơ quan có thẩm quyền hoặc luật sư để được hướng dẫn chính xác. Xem miễn trừ trách nhiệm.

Ban biên tập Luật Sư X

Có thể bạn quan tâm

Xem tất cả →