Cảnh sát trật tự có quyền bắt xe, xử phạt giao thông không?

Có. Cảnh sát trật tự (CSTT) được dừng xe, lập biên bản, xử phạt vi phạm giao thông đường bộ và tạm giữ phương tiện (cách nói thường ngày là “bắt xe”) trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ được giao. Tuy nhiên, việc này phải theo kế hoạch được cấp có thẩm quyền phê duyệt, có căn cứ dừng xe rõ ràng và đúng thủ tục lập biên bản.

Cảnh sát trật tự có được xử phạt giao thông không?

Có. Nghị định 168/2024/NĐ-CP (nghị định xử phạt vi phạm hành chính về trật tự, an toàn giao thông đường bộ) quy định riêng thẩm quyền của Cảnh sát trật tự, Cảnh sát phản ứng nhanh, Cảnh sát cơ động và Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội. Các lực lượng này được xử phạt các hành vi vi phạm thuộc phạm vi chức năng, nhiệm vụ của mình có liên quan đến trật tự, an toàn giao thông.

Điều đó có nghĩa là thẩm quyền của CSTT không bao trùm mọi lỗi. Nghị định liệt kê cụ thể từng điều, khoản, điểm mà từng lực lượng được xử phạt. Một số hành vi chuyên ngành (ví dụ liên quan đến vận tải, kiểm định) thuộc thẩm quyền của lực lượng khác. Nếu hành vi vượt thẩm quyền xử phạt của người đang làm nhiệm vụ, họ lập biên bản và chuyển người có thẩm quyền ra quyết định xử phạt.

Thẩm quyền về mức tiền phạt cũng phụ thuộc chức danh (chiến sĩ, tổ trưởng, đội trưởng, trưởng công an…) theo Luật Xử lý vi phạm hành chính và nghị định hướng dẫn. Vì vậy, người trực tiếp dừng xe bạn có thể chỉ lập biên bản, còn quyết định xử phạt do cấp có thẩm quyền ký.

Ví dụ: Anh Nam đi xe máy vượt đèn đỏ tại ngã tư, tổ CSTT đang làm nhiệm vụ theo kế hoạch của Công an địa phương chứng kiến và ra hiệu dừng. Tổ này được lập biên bản và xử phạt lỗi vượt đèn đỏ theo thẩm quyền, không cần có CSGT đứng cạnh.

Khi nào cảnh sát trật tự được dừng xe?

Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 (hiệu lực từ 01/01/2025) quy định căn cứ dừng phương tiện để kiểm tra, kiểm soát tại Điều 66. Tóm lại, việc dừng xe chỉ được thực hiện khi có một trong các căn cứ sau:

• Phát hiện hành vi vi phạm pháp luật, hoặc có căn cứ xác định có vi phạm về trật tự, an toàn giao thông đường bộ hoặc vi phạm pháp luật khác;
• Thực hiện mệnh lệnh, kế hoạch tuần tra, kiểm soát của cấp có thẩm quyền mà buộc phải dừng phương tiện mới phát hiện được vi phạm;
• Thực hiện văn bản đề nghị của cơ quan chức năng về dừng phương tiện để phục vụ bảo đảm an ninh, trật tự, phòng, chống tội phạm;
• Có tin báo, phản ánh, tố giác của tổ chức, cá nhân về hành vi vi phạm của người và phương tiện tham gia giao thông.

Thông tư 73/2024/TT-BCA quy định chi tiết về tuần tra, kiểm soát, đồng thời có điều khoản về nhiệm vụ của các lực lượng khác trong Công an nhân dân khi phối hợp với CSGT. Theo đó, khi không có CSGT đi cùng, lực lượng khác (trong đó có CSTT và Công an cấp xã) thực hiện tuần tra, kiểm soát theo kế hoạch đã được cấp có thẩm quyền ban hành, đồng thời báo cáo kết quả cho CSGT. Việc huy động phải bằng quyết định hoặc kế hoạch ghi rõ lực lượng, thời gian, tuyến đường, địa bàn.

Cảnh sát trật tự có quyền “bắt xe” (tạm giữ xe) không?

Về pháp lý không có khái niệm “bắt xe”. Điều người dân hay gọi như vậy là tạm giữ tang vật, phương tiện vi phạm hành chính. Biện pháp này được áp dụng để ngăn chặn ngay vi phạm hoặc để xác minh tình tiết, bảo đảm thi hành quyết định xử phạt.

Những trường hợp có thể bị tạm giữ xe

Nghị định 168/2024/NĐ-CP liệt kê các hành vi mà người có thẩm quyền được tạm giữ phương tiện trước khi ra quyết định xử phạt. Ví dụ thường gặp:

• Điều khiển xe không có hoặc không xuất trình được giấy chứng nhận đăng ký xe;
• Điều khiển xe có giấy tờ bị tẩy xóa, sửa chữa hoặc giả mạo;
• Điều khiển xe quá niên hạn sử dụng tham gia giao thông;
• Một số vi phạm quy tắc giao thông và nồng độ cồn theo từng loại phương tiện;
• Xe vi phạm quy định dừng, đỗ gây cản trở giao thông mà chủ xe không có mặt hoặc không chấp hành yêu cầu.

Nghị định 238/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 168/2024/NĐ-CP, có hiệu lực từ 15/08/2026. Một số hành vi và mức phạt đã thay đổi, nên khi tra cứu bạn cần đối chiếu bản đã sửa đổi.

Thời hạn và thủ tục tạm giữ

• Phải lập biên bản tạm giữ, ghi rõ tên, số lượng, tình trạng phương tiện, giấy tờ kèm theo.
• Theo Luật Xử lý vi phạm hành chính, thời hạn tạm giữ tang vật, phương tiện thông thường là 07 ngày kể từ ngày tạm giữ. Vụ việc phức tạp cần xác minh có thể được kéo dài theo quy định, nhưng phải có văn bản.
• Nếu bạn không có giấy tờ nhưng sau đó xuất trình được trong thời hạn, bạn có thể làm thủ tục nhận lại xe sau khi chấp hành quyết định xử phạt.

Cảnh sát trật tự khác gì cảnh sát giao thông?

Từ 01/07/2025, chính quyền địa phương còn hai cấp (tỉnh, xã/phường), không còn cấp huyện. Vì vậy tại địa phương, Công an cấp xã đóng vai trò lớn hơn trong tuần tra, bảo đảm trật tự giao thông; khi không có CSGT đi cùng, lực lượng này cũng chỉ làm nhiệm vụ theo kế hoạch được phê duyệt và xử lý trong phạm vi thẩm quyền.

Quyền và nghĩa vụ của bạn khi bị dừng xe

Nghĩa vụ

• Chấp hành hiệu lệnh dừng xe và yêu cầu kiểm soát của người thi hành công vụ khi có căn cứ hợp pháp;
• Xuất trình giấy tờ theo quy định: giấy phép lái xe, giấy đăng ký xe, giấy chứng nhận kiểm định, bảo hiểm trách nhiệm dân sự (nếu thuộc diện bắt buộc). Giấy tờ có thể là bản điện tử tích hợp trên VNeID nếu đủ điều kiện kỹ thuật;
• Không chống đối, xúc phạm hoặc cản trở người thi hành công vụ.

Quyền

• Được thông báo về căn cứ dừng xe, nội dung và kết quả kiểm tra, hành vi vi phạm và biện pháp xử lý;
• Được nhận biên bản vi phạm hành chính, biên bản tạm giữ, quyết định xử phạt theo mẫu;
• Được trình bày ý kiến, giải thích và ghi ý kiến vào biên bản; được khiếu nại, tố cáo nếu cho rằng việc dừng xe, xử phạt hoặc tạm giữ không đúng quy định;
• Được bảo vệ về thân thể, tài sản theo hiến pháp và pháp luật (xem thêm quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân).

Gặp tình huống bị yêu cầu dừng xe, nên xử lý thế nào?

1. Bước 1: Giảm tốc, tấp xe vào nơi an toàn, tắt máy và giữ bình tĩnh.
2. Bước 2: Quan sát trang phục, cấp hiệu, phù hiệu, biển hiệu của người dừng xe; hỏi rõ lực lượng, đơn vị và căn cứ dừng xe nếu cần.
3. Bước 3: Xuất trình giấy tờ khi được yêu cầu, không đưa giấy tờ gốc cho người không phải người có thẩm quyền.
4. Bước 4: Nếu bị lập biên bản, đọc kỹ nội dung (hành vi, điều khoản áp dụng, mức phạt dự kiến, việc tạm giữ giấy tờ, phương tiện) trước khi ký. Nếu không đồng ý, ghi rõ ý kiến vào biên bản.
5. Bước 5: Giữ bản biên bản, nộp phạt tại cơ quan, ngân hàng hoặc qua cổng dịch vụ công theo hướng dẫn và nhận lại giấy tờ, phương tiện đúng thời hạn.

Ví dụ: Chị Lan đi xe máy nhưng quên mang giấy phép lái xe. Nếu có giấy phép hợp lệ nhưng không mang theo, lỗi và mức phạt khác với trường hợp hoàn toàn không có bằng. Bạn có thể tham khảo thêm mức phạt không có bằng lái xe máy, hoặc mức phạt ô tô chạy quá tốc độ từ 10 đến 20 km/h.

Để nhận diện đúng người thi hành công vụ, bạn có thể xem quy định về trang phục công an nhân dân. Trường hợp chuyển nhượng xe, bạn cũng nên xem cách tính lệ phí trước bạ xe máy để hoàn tất thủ tục sang tên, tránh vướng khi bị kiểm tra giấy tờ.

Câu hỏi thường gặp

Tóm lại, cảnh sát trật tự có quyền dừng xe, lập biên bản, xử phạt và tạm giữ phương tiện, nhưng chỉ trong phạm vi thẩm quyền, theo kế hoạch hoặc có căn cứ hợp pháp và đúng thủ tục. Nắm rõ quy định giúp bạn chấp hành đúng và đồng thời bảo vệ quyền lợi chính đáng khi bị kiểm tra.