Bố đơn thân vẫn được tự đi đăng ký khai sinh cho con. Luật Hộ tịch 2014 quy định cha hoặc mẹ có trách nhiệm đăng ký khai sinh trong vòng 60 ngày kể từ ngày sinh. Hồ sơ nộp tại UBND cấp xã nơi cư trú của cha hoặc mẹ. Nếu chưa đăng ký kết hôn với mẹ của bé, bạn phải làm khai sinh kết hợp nhận cha con thì tên cha mới được ghi vào giấy khai sinh.
Tóm tắt nhanh
- Pháp luật không có khái niệm “cha đơn thân” riêng. Quyền và nghĩa vụ khai sinh của người cha giống người mẹ.
- Thời hạn khai sinh là 60 ngày kể từ ngày sinh. Thẩm quyền thuộc UBND cấp xã, không còn cấp huyện từ 01/07/2025.
- Cha mẹ đã đăng ký kết hôn: cha tự đi khai sinh được, không cần mẹ có mặt.
- Cha mẹ chưa đăng ký kết hôn: làm khai sinh kết hợp nhận cha con, cần chứng cứ quan hệ cha con (thường là kết quả giám định ADN) và sự thống nhất của mẹ. Nếu không có sự thống nhất, phải nhờ Tòa án xác định.
- Khai man thông tin, dùng giấy chứng sinh giả có thể bị phạt hành chính, thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Cha đơn thân có được làm giấy khai sinh cho con không?
Có. Theo Bộ luật Dân sự 2015, cá nhân từ khi sinh ra đã có quyền được khai sinh. Luật Hộ tịch 2014 giao trách nhiệm này cho “cha hoặc mẹ”, nên bạn không cần người kia đi cùng để được tiếp nhận hồ sơ. Nếu cả cha và mẹ đều không làm được, ông bà, người thân thích hoặc người đang nuôi dưỡng trẻ sẽ thực hiện thay.
Điều bạn cần lưu ý là thông tin về cha và mẹ được ghi vào giấy khai sinh dựa trên tình trạng pháp lý giữa hai người, không phải dựa trên việc ai đang nuôi con. Vì vậy cán bộ hộ tịch sẽ xem bạn thuộc nhóm nào trong ba nhóm dưới đây.
Các tình huống thường gặp của bố đơn thân
Tình huống 1: Đã đăng ký kết hôn, mẹ mất, bỏ đi hoặc đã ly hôn
Ví dụ: anh Minh và chị Lan đã có giấy chứng nhận kết hôn. Chị Lan mất sau sinh hoặc rời đi, không liên lạc được. Anh Minh nộp hồ sơ khai sinh một mình. Con được ghi đầy đủ cả cha và mẹ. Dữ liệu kết hôn nếu đã có trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư thì không phải nộp thêm giấy đăng ký kết hôn. Nếu chưa có dữ liệu, bạn nộp bản giấy hoặc bản trích lục. Trường hợp mẹ đã mất, nên chuẩn bị thêm giấy chứng tử hoặc trích lục khai tử để cán bộ đối chiếu.
Tình huống 2: Chưa đăng ký kết hôn, mẹ vẫn liên lạc và đồng ý
Hai người có thể làm khai sinh kết hợp nhận cha con. Khi đó con được ghi tên cha và có thể mang họ cha, tùy thỏa thuận của cha mẹ. Mục dưới đây nói rõ hồ sơ này.
Tình huống 3: Chưa đăng ký kết hôn, mẹ bỏ đi hoặc không hợp tác
Đây là trường hợp khó nhất. Nếu mẹ đi khai sinh một mình, cha bị để trống trên giấy khai sinh. Nếu bạn là cha và muốn con có tên cha, bạn phải chứng minh quan hệ cha con. Nếu mẹ không đồng ý hoặc có tranh chấp, hồ sơ không thể giải quyết ở UBND cấp xã. Bạn cần khởi kiện yêu cầu Tòa án xác định cha cho con theo Luật Hôn nhân và gia đình 2014. Sau khi bản án có hiệu lực, bạn mới dùng bản án này để đăng ký.
Lưu ý: Cán bộ hộ tịch không được yêu cầu bạn nộp giấy kết hôn nếu cha mẹ chưa kết hôn. Họ có quyền hướng dẫn bạn làm thủ tục nhận cha con hoặc ghi để trống phần cha. Nếu bị từ chối trái quy định, bạn có quyền khiếu nại lên Chủ tịch UBND cấp xã hoặc cơ quan cấp trên theo Luật Khiếu nại.
Hồ sơ cha đơn thân làm giấy khai sinh cho con
Hồ sơ cơ bản theo Luật Hộ tịch 2014, Nghị định 123/2015/NĐ-CP và Thông tư 04/2020/TT-BTP gồm:
| Giấy tờ | Ghi chú |
|---|---|
| Tờ khai đăng ký khai sinh (theo mẫu) | Nhận tại bộ phận một cửa của UBND xã/phường hoặc điền trên cổng dịch vụ công. |
| Giấy chứng sinh | Do cơ sở y tế cấp. Nếu sinh ngoài cơ sở y tế: nộp giấy làm chứng của người làm chứng; nếu không có người làm chứng thì nộp giấy cam đoan về việc sinh. Mọi thông tin phải đúng sự thật. |
| Giấy tờ tùy thân của người đi khai sinh | Thẻ căn cước, CCCD còn hạn hoặc tài khoản định danh điện tử mức 2. Nếu cần làm lại, xem hướng dẫn làm thẻ căn cước công dân online. |
| Giấy chứng nhận kết hôn | Chỉ cần khi cha mẹ đã kết hôn và dữ liệu chưa có trong hệ thống. |
| Giấy tờ liên quan nơi cư trú | Sổ hộ khẩu không còn giá trị. Cơ quan đăng ký kiểm tra thông tin cư trú trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Nếu chưa có thông tin, bạn cần bổ sung giấy xác nhận cư trú. |
| Giấy tờ nhận cha con (nếu chưa kết hôn) | Chứng cứ quan hệ cha con, ví dụ kết quả giám định ADN do cơ sở có thẩm quyền cấp, hoặc các giấy tờ khác theo hướng dẫn. |
Bạn nên chụp ảnh các bản gốc trước khi nộp. Khi nộp trực tiếp, mang theo bản chính để đối chiếu. Nếu chưa cư trú ổn định, bạn xem thêm cách đăng ký tạm trú online để có nơi cư trú hợp pháp, thuận tiện cho các thủ tục sau này của con.
Trình tự, nơi nộp, thời hạn và lệ phí
Cha đơn thân nộp hồ sơ khai sinh ở đâu?
Từ 01/07/2025, chính quyền địa phương chỉ còn hai cấp, không còn UBND cấp huyện. Bạn nộp hồ sơ tại UBND xã, phường, đặc khu nơi cư trú của cha hoặc mẹ. Nếu không xác định được nơi cư trú của cả hai thì nộp tại nơi cư trú của người đang nuôi dưỡng, nơi sinh trẻ hoặc cơ quan có thẩm quyền theo quy định. Trường hợp có yếu tố nước ngoài (cha hoặc mẹ là người nước ngoài) cũng do UBND cấp xã giải quyết theo Nghị định 120/2025/NĐ-CP, không còn nộp ở cấp huyện như trước đây.
- Bước 1: Chuẩn bị tờ khai, giấy chứng sinh và giấy tờ tùy thân. Bạn cũng có thể nộp trực tuyến qua Cổng dịch vụ công, sau đó mang bản gốc đến đối chiếu.
- Bước 2: Nộp hồ sơ tại bộ phận tiếp nhận của UBND cấp xã. Cán bộ kiểm tra, hướng dẫn bổ sung nếu thiếu.
- Bước 3: Công chức tư pháp – hộ tịch ghi nội dung vào Sổ hộ tịch, cập nhật vào Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử và Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để cấp số định danh cá nhân cho trẻ. Bạn cùng ký vào Sổ.
- Bước 4: Chủ tịch UBND cấp xã cấp giấy khai sinh. Bạn nhận bản chính và có thể xin cấp thêm bản sao. Hãy kiểm tra lại họ tên, ngày sinh, quê quán, thông tin cha mẹ trước khi ký.
Thời hạn và lệ phí
Khai sinh thông thường được giải quyết nhanh, thường trong ngày nếu hồ sơ đủ. Các trường hợp khai sinh kết hợp nhận cha con cần xác minh nên thời gian dài hơn, bạn hỏi trực tiếp bộ phận hộ tịch để biết lịch hẹn. Đăng ký khai sinh đúng hạn được miễn lệ phí. Khai sinh quá hạn và nhận cha con có thể phải nộp lệ phí theo mức do HĐND cấp tỉnh quy định. Mức cụ thể khác nhau giữa các tỉnh.
Lưu ý: Nhiều địa phương hiện hỗ trợ liên thông khai sinh với đăng ký thường trú và cấp thẻ bảo hiểm y tế cho trẻ dưới 6 tuổi. Nếu cha mẹ cùng nơi cư trú, bạn có thể đăng ký liên thông để tiết kiệm thời gian, hỏi bộ phận một cửa khi nộp hồ sơ.
Khai sinh kết hợp nhận cha con khi chưa kết hôn
Khi cha mẹ không đăng ký kết hôn, pháp luật coi như chưa xác định cha. Con được đăng ký họ, dân tộc, quê quán, quốc tịch theo mẹ và phần ghi về cha để trống. Để tên cha xuất hiện trên giấy khai sinh, bạn có hai cách:
- Cách 1: Làm khai sinh kết hợp nhận cha con ngay từ đầu. Người cha và mẹ cùng đến UBND cấp xã nộp hồ sơ, kèm chứng cứ quan hệ cha con. Việc này phải được thực hiện khi cả hai bên còn sống và không có tranh chấp.
- Cách 2: Khai sinh trước, nhận cha con sau. Mẹ khai sinh cho con (để trống phần cha), sau đó cha làm thủ tục đăng ký nhận cha con và xin cải chính, bổ sung thông tin trên giấy khai sinh. Cách này phù hợp khi hai bên đang tìm cách thống nhất.
Nếu mẹ từ chối hoặc không thể liên lạc, bạn cần nhờ Tòa án giải quyết, vì UBND cấp xã chỉ đăng ký khi không có tranh chấp. Trường hợp cha mẹ sau đó kết hôn với nhau, họ có thể đăng ký kết hôn rồi bổ sung thông tin cha vào giấy khai sinh của con. Nếu đang có vướng mắc hôn nhân với người khác, bạn nên đọc thêm về ly hôn đơn phương cần những điều kiện gì và thủ tục ly hôn cần giấy tờ gì để hiểu rõ quyền nuôi con.
Cảnh báo: Pháp luật Việt Nam không cho phép nhờ mang thai hộ vì mục đích thương mại. Mang thai hộ vì mục đích nhân đạo chỉ dành cho vợ chồng vô sinh theo Luật Hôn nhân và gia đình 2014. Người đàn ông độc thân không thể dùng cách này để được ghi là cha hợp pháp. Việc khai sinh dựa trên hợp đồng nhờ sinh hộ trái luật không được công nhận.
Hậu quả pháp lý khi khai sai, khai muộn hoặc làm giả giấy tờ
Khai muộn quá 60 ngày
Bạn vẫn được đăng ký khai sinh quá hạn. Người có trách nhiệm đăng ký mà chậm trễ có thể bị xử phạt vi phạm hành chính về hộ tịch. Nhà nước còn có quy định miễn phạt hoặc xem xét giảm nhẹ khi có lý do chính đáng. Việc chậm khai sinh còn làm con chậm có số định danh, ảnh hưởng đến bảo hiểm y tế, tiêm chủng, nhập học.
Khai man thông tin cha, mẹ hoặc ngày sinh
Cố ý khai sai sự thật, ví dụ nhờ người khác đứng tên cha khi không có quan hệ huyết thống, nhờ người khác đứng tên mẹ, hoặc cam đoan sai để làm giấy chứng sinh. Người vi phạm có thể bị phạt hành chính. Giấy khai sinh có thể bị hủy hoặc cải chính. Hệ quả kéo theo gồm tranh chấp thừa kế, cấp dưỡng, quyền nuôi con và hồ sơ cá nhân của con sau này.
Làm giả giấy chứng sinh, giấy tờ hộ tịch
Cảnh báo: Làm giả giấy chứng sinh, giấy làm chứng hoặc sử dụng giấy tờ giả để đăng ký khai sinh là hành vi vi phạm pháp luật. Tùy tính chất, mức độ, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự (sửa đổi 2017, 2025). Ví dụ, Điều 341 khoản 1 quy định phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm. Bạn không nên nhờ bất kỳ ai làm hộ giấy tờ bằng cách không hợp pháp. Nếu thiếu giấy chứng sinh, hãy dùng giấy làm chứng hoặc giấy cam đoan trung thực theo đúng quy định.
Ngoài ra, nếu bạn là cha thực tế nuôi con nhưng chưa được pháp luật ghi nhận là cha, con có thể gặp khó khăn khi đi học, xin bảo hiểm y tế, hoặc chứng minh quan hệ nhân thân. Nhiều nơi yêu cầu giấy xác nhận nhân thân trong các thủ tục hành chính khác. Tuy nhiên giấy xác nhận này không thay thế giấy khai sinh hay giấy tờ nhận cha con.
Căn cứ pháp lý
- Bộ luật Dân sự 2015
- Luật Hộ tịch 2014
- Luật Hôn nhân và gia đình 2014
- Nghị định 123/2015/NĐ-CP hướng dẫn Luật Hộ tịch
- Thông tư 04/2020/TT-BTP hướng dẫn Luật Hộ tịch và Nghị định 123/2015/NĐ-CP
- Nghị định 120/2025/NĐ-CP về phân định thẩm quyền sau sắp xếp chính quyền địa phương hai cấp
- Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017, 2025)
- Luật Căn cước 2023, Luật Cư trú 2020
Thông tin cập nhật tháng 10/2026. Nếu cơ quan có thẩm quyền ban hành văn bản mới thay thế, bạn thực hiện theo văn bản đang có hiệu lực.
Câu hỏi thường gặp
Bố đơn thân có tự làm giấy khai sinh cho con được không?
Được. Luật Hộ tịch giao trách nhiệm cho cha hoặc mẹ, nên cha tự nộp hồ sơ được nếu có giấy chứng sinh và giấy tờ tùy thân. Tuy nhiên tên người mẹ chỉ được ghi theo giấy tờ có giá trị pháp lý. Nếu cha mẹ chưa kết hôn, phần cha phải làm thêm thủ tục nhận cha con.
Cha đơn thân làm giấy khai sinh cho con khi mẹ bỏ đi có cần chữ ký của mẹ không?
Nếu cha mẹ đã đăng ký kết hôn, bạn không cần chữ ký của mẹ. Nếu chưa kết hôn và bạn muốn ghi tên cha, thường cần sự thống nhất của mẹ hoặc quyết định của Tòa án. Mẹ không liên lạc được thì nên chuẩn bị chứng cứ ADN và trao đổi với cán bộ hộ tịch cách giải quyết.
Con mang họ cha hay họ mẹ?
Họ của con theo thỏa thuận của cha mẹ khi đã xác định đủ cả hai. Trường hợp chưa xác định cha thì con theo họ mẹ. Muốn con mang họ cha, cần hoàn tất thủ tục nhận cha con.
Nộp hồ sơ khai sinh ở đâu sau khi bỏ cấp huyện?
Từ 01/07/2025, bạn nộp tại UBND xã, phường, đặc khu nơi cư trú của cha hoặc mẹ. Một số trường hợp có yếu tố nước ngoài cũng do cấp xã tiếp nhận theo hướng dẫn mới. Bạn có thể kiểm tra lại thủ tục trên Cổng dịch vụ công của tỉnh, thành phố nơi cư trú.
Làm giấy khai sinh có mất phí không?
Khai sinh đúng hạn được miễn lệ phí. Khai sinh quá hạn hoặc nhận cha con có thể phải nộp lệ phí theo mức do HĐND tỉnh quy định. Bạn nên hỏi trước tại bộ phận một cửa để chuẩn bị.
Đã khai sinh để trống cha, sau này có bổ sung tên cha được không?
Được. Cha và mẹ (hoặc người có liên quan) làm thủ tục đăng ký nhận cha con, sau đó cải chính, bổ sung thông tin trong giấy khai sinh. Nếu có tranh chấp, bạn khởi kiện yêu cầu Tòa án xác định cha cho con.
Tóm lại, bố đơn thân hoàn toàn có thể làm giấy khai sinh cho con tại UBND cấp xã. Điều kiện quan trọng nhất là thông tin trên giấy khai sinh phải trung thực và phù hợp với tình trạng pháp lý của cha mẹ. Nếu chưa kết hôn, hãy tính đến thủ tục nhận cha con ngay từ đầu để tránh rắc rối về quyền nuôi con, thừa kế và các giấy tờ của con về sau.
