Cán bộ không chuyên trách cấp xã (tên gọi pháp lý là “người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã”) trước đây là những người đảm nhiệm các chức danh do HĐND cấp tỉnh quy định, như phó chủ tịch các hội đoàn thể, phụ trách văn phòng đảng ủy, quân sự, văn hóa, dân số… Hiện nay, khi chính quyền địa phương hai cấp vận hành, cấp xã không còn chức danh này; mốc kết thúc chung là ngày 31/5/2026.
Tóm tắt nhanh
- Trước đây, Nghị định 33/2023/NĐ-CP quy định số lượng và chế độ; danh sách chức danh cụ thể do HĐND cấp tỉnh quyết định nên mỗi tỉnh một khác.
- Khi bỏ cấp huyện và chuyển sang mô hình hai cấp (từ 01/7/2025), không còn chức danh người hoạt động không chuyên trách cấp xã. Số người còn lại chỉ được bố trí tạm thời đến trước 31/5/2026.
- Ở thôn, tổ dân phố vẫn còn tối đa 03 chức danh không chuyên trách: Bí thư chi bộ, Trưởng thôn/Tổ trưởng tổ dân phố, Trưởng Ban công tác Mặt trận (Nghị định 185/2026/NĐ-CP, hiệu lực từ 26/5/2026).
- Người từng làm không chuyên trách cấp xã có thể được tiếp nhận làm công chức, viên chức, chuyển sang thôn/tổ dân phố hoặc nghỉ theo chính sách tinh giản.
Cán bộ không chuyên trách cấp xã là ai?
Đây là cách gọi quen thuộc của người dân và báo chí. Văn bản pháp luật dùng cụm “người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã”. Họ không phải cán bộ, công chức theo Luật Cán bộ, công chức; không được bầu hay tuyển dụng theo ngạch, bậc, mà được bố trí vào các chức danh hỗ trợ hoạt động của Đảng, chính quyền, Mặt trận và đoàn thể ở xã, phường, thị trấn.
Điểm khác biệt chính là chế độ: người không chuyên trách hưởng phụ cấp hằng tháng từ ngân sách (theo mức HĐND cấp tỉnh quy định), không hưởng lương theo ngạch, bậc như công chức.
Trước đây gồm những đối tượng, chức danh nào?
Theo Nghị định 33/2023/NĐ-CP (hiệu lực từ 01/8/2023), Chính phủ chỉ quy định khung số lượng và nguyên tắc, còn danh sách chức danh do HĐND cấp tỉnh quyết định. Vì vậy mỗi địa phương có danh sách riêng, nhưng thường gồm các nhóm sau:
- Khối Đảng: văn phòng đảng ủy, phụ trách tuyên giáo, tổ chức, phó chủ nhiệm ủy ban kiểm tra đảng ủy, khối vận.
- Mặt trận và đoàn thể: phó chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc, phó bí thư Đoàn thanh niên, phó chủ tịch Hội Nông dân, Hội Liên hiệp Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh; chủ tịch Hội Người cao tuổi, Hội Chữ thập đỏ.
- Quân sự: phó chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự cấp xã.
- Chuyên môn, xã hội: công nghệ thông tin, bình đẳng giới – trẻ em, dân số – kế hoạch hóa gia đình, và một số chức danh đặc thù khác tùy địa phương.
Lưu ý: Ví dụ, một thành phố lớn từng quy định tới 18 chức danh, trong khi tỉnh khác ít hơn. Muốn biết chức danh cụ thể trong quá khứ ở nơi mình sinh sống, bạn cần đối chiếu nghị quyết của HĐND tỉnh tương ứng thời điểm đó.
Số lượng theo loại đơn vị hành chính
Nghị định 33/2023/NĐ-CP tính số lượng người hoạt động không chuyên trách theo loại đơn vị hành chính cấp xã: loại I là 14 người, loại II là 12 người, loại III là 10 người. Đơn vị có dân số hoặc diện tích vượt chuẩn được tăng thêm. Hằng năm, cấp có thẩm quyền khi đó quyết định số lượng cụ thể cho từng xã. Các quy định này gắn với mô hình ba cấp cũ và không còn áp dụng cho việc tuyển, bố trí mới.
Hiện nay còn cán bộ không chuyên trách cấp xã không?
Câu trả lời ngắn gọn là không. Diễn biến chính:
- Từ 01/7/2025: mô hình chính quyền địa phương hai cấp (tỉnh – xã) theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025 đi vào hoạt động. Bộ Nội vụ hướng dẫn rằng khi thực hiện mô hình này thì không còn chức danh người hoạt động không chuyên trách cấp xã.
- Giai đoạn chuyển tiếp: người đang làm được bố trí tạm thời, tiếp tục hưởng phụ cấp theo nghị quyết HĐND cấp tỉnh đã ban hành, tối đa đến trước ngày 31/5/2026.
- Từ 31/5/2026: theo chỉ đạo của Trung ương và Chỉ thị 21/CT-TTg ngày 20/5/2026, UBND cấp xã thông báo kết thúc hoạt động của đối tượng này; các địa phương hoàn tất phương án xử lý.
- Từ 26/5/2026: Nghị định 185/2026/NĐ-CP có hiệu lực, chỉ còn quy định về người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố và bãi bỏ các quy định liên quan đến nhóm này trong Nghị định 33/2023/NĐ-CP.
Cảnh báo: Nhiều trang vẫn đăng danh sách chức danh, mức phụ cấp “cán bộ không chuyên trách cấp xã” của năm 2023–2024. Đó là thông tin lịch sử, không dùng để xác định quyền lợi hay tuyển dụng hiện nay.
Người đang làm được bố trí thế nào?
Theo chỉ đạo của Chính phủ, việc xử lý được thực hiện công khai, minh bạch, gắn với sắp xếp thôn, tổ dân phố; tùy điều kiện từng nơi, có ba hướng chính:
- Tiếp nhận làm công chức, viên chức cấp xã: áp dụng với người có phẩm chất, năng lực, trình độ phù hợp, trong phạm vi biên chế được giao. Nghị định 170/2025/NĐ-CP về tuyển dụng, sử dụng và quản lý công chức coi người hoạt động không chuyên trách cấp xã là một trong các đối tượng có thể được tiếp nhận nếu đủ tiêu chuẩn, điều kiện.
- Tham gia công tác ở thôn, tổ dân phố: nếu được cấp ủy, chính quyền và nhân dân tín nhiệm, có thể đảm nhận một trong các chức danh ở thôn, tổ dân phố.
- Nghỉ việc theo chính sách tinh giản biên chế: theo Nghị định 154/2025/NĐ-CP và hướng dẫn của Bộ Nội vụ. Người nghỉ trong giai đoạn từ 01/7/2025 đến trước 31/5/2026 theo quyết định của cấp có thẩm quyền vẫn được giải quyết chế độ theo quy định này.
Lưu ý: Người đã hưởng trợ cấp tinh giản nhưng sau đó được tuyển lại vào cơ quan hưởng lương ngân sách, hoặc tiếp tục làm người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố trong vòng 60 tháng, phải hoàn trả số tiền đã nhận theo hướng dẫn của địa phương. Người thôi chức danh cấp xã nhưng vẫn giữ chức danh ở thôn, tổ dân phố thì không thuộc diện nghỉ việc hưởng tinh giản.
Người nghỉ việc có thể phải xử lý bảo hiểm xã hội của mình. Bạn có thể tham khảo cách ước tính khoản được nhận tại bài cách tính bảo hiểm xã hội 1 lần trên VssID.
Không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố gồm ai?
Thôn, tổ dân phố là tổ chức tự quản của cộng đồng dân cư, được tổ chức trong phạm vi cấp xã, không phải một cấp chính quyền (xem thêm bản chất của nhà nước là gì để hiểu vị trí của chính quyền cơ sở). Theo Nghị định 185/2026/NĐ-CP, người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố gồm tối đa 03 chức danh:
| Chức danh | Ghi chú |
|---|---|
| Bí thư Chi bộ | Khuyến khích kiêm nhiệm với Trưởng thôn/Tổ trưởng tổ dân phố hoặc Trưởng Ban công tác Mặt trận |
| Trưởng thôn hoặc Tổ trưởng tổ dân phố | Có thêm yêu cầu về khả năng ứng dụng công nghệ thông tin; hỗ trợ chuyển đổi số ở cộng đồng |
| Trưởng Ban công tác Mặt trận | Phối hợp tổ chức hoạt động của Mặt trận ở khu dân cư |
Phụ cấp của người không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố
Ngân sách nhà nước khoán quỹ phụ cấp hằng tháng (gồm cả hỗ trợ đóng bảo hiểm xã hội) cho mỗi thôn, tổ dân phố. Mức khoán thông thường bằng 6,5 lần mức lương cơ sở; thôn từ 700 hộ, tổ dân phố từ 1.000 hộ trở lên, địa bàn trọng điểm quốc phòng, biên giới, hải đảo hoặc thôn đặc biệt khó khăn được khoán cao hơn, tối đa 8 lần. HĐND cấp tỉnh có thể quyết định mức cao hơn và quy định cụ thể phụ cấp từng chức danh theo khả năng ngân sách.
Đoàn viên, hội viên thường là lực lượng nòng cốt tham gia hoạt động ở khu dân cư; bạn có thể xem đoàn viên có mấy quyền và nhiệm vụ để biết thêm.
Phân biệt với cán bộ, công chức cấp xã
| Tiêu chí | Cán bộ, công chức cấp xã | Người hoạt động không chuyên trách |
|---|---|---|
| Cách có chức danh | Bầu cử hoặc tuyển dụng theo quy định về cán bộ, công chức | Bố trí, bầu hoặc cử theo quy định của địa phương và tổ chức |
| Chế độ | Lương theo ngạch, bậc hoặc chức vụ, có phụ cấp | Phụ cấp hằng tháng, không hưởng lương ngạch, bậc |
| Hiện trạng (10/2026) | Vẫn là lực lượng chính của UBND, Đảng ủy cấp xã | Cấp xã không còn; còn ở thôn, tổ dân phố |
Khi cần giấy tờ như xác nhận, chứng thực bản sao, bạn làm việc với UBND cấp xã; ví dụ có thể xem chứng thực sơ yếu lý lịch ở đâu và đăng ký tạm trú online. Người trực tiếp xử lý hồ sơ là công chức cấp xã, không phải người hoạt động không chuyên trách.
Căn cứ pháp lý
- Luật Cán bộ, công chức 2008 (sửa đổi, bổ sung 2019) và các văn bản sửa đổi, thay thế có hiệu lực
- Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025
- Nghị định 33/2023/NĐ-CP về cán bộ, công chức cấp xã và người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, ở thôn, tổ dân phố (các quy định về thôn, tổ dân phố đã bị bãi bỏ bởi Nghị định 185/2026/NĐ-CP)
- Nghị định 154/2025/NĐ-CP về tinh giản biên chế
- Nghị định 170/2025/NĐ-CP về tuyển dụng, sử dụng và quản lý công chức
- Chỉ thị 21/CT-TTg ngày 20/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ
- Nghị định 185/2026/NĐ-CP ngày 26/5/2026 về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố
Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Câu hỏi thường gặp
Cán bộ không chuyên trách cấp xã gồm những chức danh nào?
Trước đây do HĐND cấp tỉnh quyết định, thường gồm phó chủ tịch các hội đoàn thể, phụ trách văn phòng đảng ủy, tuyên giáo, phó chỉ huy trưởng quân sự và một số chức danh chuyên môn. Hiện nay cấp xã không còn các chức danh này.
Cán bộ không chuyên trách cấp xã có phải công chức không?
Không. Họ không thuộc diện cán bộ, công chức, chỉ hưởng phụ cấp. Tuy nhiên, người đủ tiêu chuẩn, điều kiện có thể được tiếp nhận vào làm công chức theo Nghị định 170/2025/NĐ-CP.
Từ ngày nào không còn cán bộ không chuyên trách cấp xã?
Mô hình hai cấp bắt đầu từ 01/7/2025, nhưng người đang làm được bố trí tạm thời đến trước 31/5/2026. Từ mốc này, các địa phương thông báo kết thúc và giải quyết chế độ.
Người nghỉ việc có được hưởng chế độ không?
Có thể, theo chính sách tinh giản biên chế tại Nghị định 154/2025/NĐ-CP và hướng dẫn của Bộ Nội vụ, nếu thuộc diện nghỉ trong thời gian và theo quyết định của cấp có thẩm quyền. Người vẫn giữ chức danh ở thôn, tổ dân phố thì không thuộc diện nghỉ việc hưởng tinh giản.
Trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố có phải cán bộ không chuyên trách không?
Có, nhưng ở cấp thôn, tổ dân phố chứ không phải cấp xã. Đây là một trong 03 chức danh người hoạt động không chuyên trách được hưởng phụ cấp theo Nghị định 185/2026/NĐ-CP.
Tóm lại, “cán bộ không chuyên trách cấp xã” là khái niệm gắn với mô hình chính quyền ba cấp cũ. Sau khi chuyển sang hai cấp, chức danh này kết thúc ở cấp xã và chỉ còn tối đa ba chức danh không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố. Khi tra cứu quyền lợi cá nhân, bạn nên dựa vào quyết định của UBND cấp xã và nghị quyết HĐND cấp tỉnh nơi mình công tác.
