Bộ đội Hải quân (còn gọi là lính hải quân, Hải quân nhân dân Việt Nam) là cán bộ, chiến sĩ thuộc Quân chủng Hải quân – một quân chủng của Quân đội nhân dân Việt Nam, trực thuộc Bộ Quốc phòng. Lực lượng này làm nòng cốt quản lý, bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền và lãnh thổ trên các vùng biển, đảo của Việt Nam. Quân chủng được thành lập ngày 07/5/1955.
Tóm tắt nhanh
- Bộ đội Hải quân = quân nhân của Quân chủng Hải quân, thuộc Quân đội nhân dân Việt Nam.
- Ngày truyền thống: 07/5/1955 (tiền thân là Cục Phòng thủ bờ biển).
- Gồm 5 lực lượng: tàu mặt nước, tàu ngầm, không quân hải quân, hải quân đánh bộ, tên lửa bờ.
- Cấp tướng hải quân có tên riêng: Chuẩn đô đốc, Phó đô đốc, Đô đốc.
- Muốn thành lính hải quân: đi nghĩa vụ quân sự (nam 18–25 tuổi, đến hết 27 tuổi nếu có trình độ cao đẳng, đại học đã tạm hoãn) hoặc thi vào trường quân đội.
Bộ đội Hải quân là gì?
Theo cách gọi phổ thông, “bộ đội hải quân” hay “lính hải quân” là những người đang phục vụ trong Quân chủng Hải quân. Họ gồm sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng, hạ sĩ quan – binh sĩ (trong đó có chiến sĩ đang thực hiện nghĩa vụ quân sự).
Về vị trí, Quân chủng Hải quân do Bộ Quốc phòng quản lý. Theo thông tin giới thiệu của Bộ Quốc phòng, đây là lực lượng nòng cốt bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ trên các vùng biển, đảo, đồng thời xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân trên biển. Về bản chất, đây là một bộ phận của lực lượng vũ trang do Nhà nước tổ chức để bảo vệ Tổ quốc; bạn có thể tìm hiểu thêm trong bài bản chất của Nhà nước là gì.
Lịch sử hình thành
Ngày 07/5/1955, Bộ Quốc phòng ban hành Nghị định số 284/NĐ-A thành lập Cục Phòng thủ bờ biển, tiền thân của Hải quân nhân dân Việt Nam. Thời điểm đó, lực lượng chỉ có vài trăm người, nhiệm vụ trước mắt là quản lý dải bờ biển miền Bắc và xây dựng lực lượng phòng thủ ven biển.
Ngày 24/01/1959, Cục Hải quân được thành lập thuộc Bộ Tổng Tham mưu; sau đó Cục được nâng cấp thành Quân chủng Hải quân. Quân chủng đã hai lần được Đảng, Nhà nước tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Hằng năm, ngày 07/5 là ngày truyền thống của Hải quân nhân dân Việt Nam.
Nhiệm vụ của bộ đội Hải quân
Nhiệm vụ của Quân chủng Hải quân tập trung ở các nhóm sau:
- Quản lý, bảo vệ vùng biển, đảo: giữ vững chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán của Việt Nam trên biển.
- Sẵn sàng chiến đấu: độc lập hoặc phối hợp với các lực lượng khác, đánh bại các hành động xâm lược từ hướng biển.
- Giữ gìn an ninh, trật tự trên biển: phối hợp đấu tranh với các hành vi vi phạm pháp luật trên vùng biển.
- Cứu hộ, cứu nạn: tham gia phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn, bảo vệ hoạt động kinh tế biển.
Ngoài nhiệm vụ chiến đấu, lính hải quân còn trực tiếp làm nhiệm vụ trên các đảo, nhà giàn và tàu trên biển, nên điều kiện sinh hoạt, huấn luyện đặc thù hơn nhiều đơn vị trên đất liền.
Tổ chức và các lực lượng trong Hải quân
Quân chủng Hải quân gồm Bộ Tư lệnh và các đơn vị trực thuộc. Các cấp tổ chức từ cao xuống thấp thường gồm: Bộ Tư lệnh Quân chủng, các lữ đoàn, trung đoàn, hải đoàn, hải đội và các đơn vị tương đương.
Hải quân Việt Nam hiện có đủ 5 lực lượng (thường gọi là “5 ngôi sao biển”):
| Lực lượng | Vai trò chính |
|---|---|
| Tàu mặt nước | Tuần tra, tác chiến và bảo vệ trên mặt biển |
| Tàu ngầm | Tác chiến dưới mặt nước, răn đe và phòng thủ |
| Không quân hải quân | Trinh sát, tuần tra, tìm kiếm cứu nạn và hỗ trợ tác chiến trên biển |
| Hải quân đánh bộ | Tác chiến trên bờ biển, đảo; đổ bộ và chiếm giữ mục tiêu |
| Tên lửa bờ | Bảo vệ vùng biển và bờ biển bằng hỏa lực tên lửa |
Cấp bậc quân hàm của lính hải quân
Quân nhân hải quân được phong quân hàm theo Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam (đã được sửa đổi, bổ sung, trong đó có luật sửa đổi có hiệu lực từ 01/12/2024). Từ cấp tá trở xuống, tên quân hàm giống các quân chủng khác. Riêng cấp tướng, sĩ quan hải quân có tên gọi riêng:
| Cấp tướng hải quân | Tương đương |
|---|---|
| Chuẩn đô đốc | Thiếu tướng |
| Phó đô đốc | Trung tướng |
| Đô đốc | Thượng tướng |
Các cấp bậc còn lại gồm:
- Sĩ quan cấp úy: thiếu úy, trung úy, thượng úy, đại úy.
- Sĩ quan cấp tá: thiếu tá, trung tá, thượng tá, đại tá.
- Hạ sĩ quan, binh sĩ: binh nhì, binh nhất, hạ sĩ, trung sĩ, thượng sĩ.
Lưu ý: Theo quy định, chỉ phong quân hàm Đô đốc đối với một số chức vụ nhất định (ví dụ Tư lệnh hoặc Chính ủy Quân chủng kiêm giữ chức vụ cấp cao khác như Thứ trưởng Bộ Quốc phòng). Đây là trường hợp rất ít, không phải sĩ quan hải quân nào cũng đạt tới cấp bậc này.
Về trang phục, quân phục của quân nhân hải quân do Bộ Quốc phòng quy định riêng. Nếu bạn muốn so sánh với lực lượng khác, có thể đọc bài quy định trang phục Công an nhân dân.
Phân biệt Hải quân, Cảnh sát biển và Bộ đội Biên phòng
Nhiều người nhầm lính hải quân với các lực lượng khác cũng hoạt động ở vùng biển. Về cơ bản:
- Hải quân: quân chủng của Quân đội nhân dân, thiên về nhiệm vụ quốc phòng, tác chiến và bảo vệ chủ quyền trên biển.
- Cảnh sát biển: lực lượng chuyên trách thực thi pháp luật trên biển (chống buôn lậu, vi phạm pháp luật, bảo vệ tài nguyên…), hoạt động theo Luật Cảnh sát biển Việt Nam.
- Bộ đội Biên phòng: lực lượng quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia, trong đó có biên giới trên biển và cửa khẩu.
Các lực lượng này phối hợp với nhau nhưng có chức năng, hệ thống chỉ huy và phạm vi nhiệm vụ khác nhau.
Làm thế nào để trở thành lính hải quân?
Con đường 1: Thực hiện nghĩa vụ quân sự
Công dân được tuyển chọn nhập ngũ vào đơn vị hải quân theo chỉ tiêu giao quân. Các điều kiện cơ bản hiện nay:
- Độ tuổi: nam từ đủ 18 đến hết 25 tuổi; người được đào tạo cao đẳng, đại học đã được tạm hoãn gọi nhập ngũ thì gọi đến hết 27 tuổi (Luật Nghĩa vụ quân sự 2015).
- Chính trị: theo thông tư liên tịch của Bộ Quốc phòng và Bộ Công an về tiêu chuẩn chính trị.
- Sức khỏe: theo thông tư của Bộ Quốc phòng; ví dụ không gọi người cận thị trên 1,5 diop, viễn thị các mức độ, hoặc chỉ số BMI dưới 18,0 hay trên 29,9. Một số vị trí đặc thù có thể có yêu cầu riêng.
- Văn hóa: từ lớp 8 trở lên, lấy từ cao xuống thấp; địa phương khó khăn có thể xét lớp 7 khi được cấp có thẩm quyền cho phép.
Thời gian phục vụ tại ngũ trong thời bình là 24 tháng, có thể kéo dài không quá 06 tháng trong một số trường hợp luật quy định. Mỗi năm thường gọi nhập ngũ một lần vào tháng 02 hoặc tháng 03; khám sức khỏe diễn ra từ ngày 01/11 đến hết ngày 31/12 của năm trước đó.
Ví dụ: Bạn Minh sinh năm 2008, đủ 18 tuổi trong năm 2026. Bạn có thể nhận giấy gọi khám sức khỏe vào tháng 11–12/2026 và nhập ngũ đợt đầu năm 2027 nếu đạt tiêu chuẩn. Thời điểm cụ thể do địa phương thông báo.
- Bước 1: Đăng ký nghĩa vụ quân sự (công dân nam đủ 17 tuổi trong năm) tại cơ quan quân sự cấp xã nơi cư trú. Chuẩn bị căn cước/căn cước công dân; xem hướng dẫn tại bài làm căn cước công dân ở đâu.
- Bước 2: Tham gia khám sơ tuyển, khám tuyển do hội đồng nghĩa vụ quân sự tổ chức.
- Bước 3: Nhận lệnh gọi nhập ngũ và lên đường theo thời gian, địa điểm ghi trong lệnh.
- Bước 4: Huấn luyện chiến sĩ mới, sau đó được phân về đơn vị. Việc phân về hải quân hay quân chủng khác do cơ quan quân sự quyết định theo nhu cầu và sức khỏe.
Cảnh báo: Khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự do hội đồng có thẩm quyền thực hiện theo quy trình riêng. Việc nhờ người khác làm hộ, mua giấy hoặc làm giả kết quả khám là vi phạm pháp luật. Bạn có thể xem phân tích tại bài mua giấy khám sức khỏe có được không.
Con đường 2: Thi vào trường quân đội
Thí sinh có thể dự tuyển vào các học viện, trường sĩ quan quân đội đào tạo cán bộ hải quân (ví dụ Học viện Hải quân) theo đề án tuyển sinh quân sự hằng năm của Bộ Quốc phòng. Sau khi tốt nghiệp, học viên được phong quân hàm sĩ quan và phục vụ lâu dài. Khi nộp hồ sơ, bạn thường cần giấy tờ như sơ yếu lý lịch có xác nhận; tham khảo bài chứng thực sơ yếu lý lịch ở đâu theo quy định hiện hành.
Con đường 3: Quân nhân chuyên nghiệp, hạ sĩ quan chuyên nghiệp
Quân nhân đang phục vụ tại ngũ đủ điều kiện có thể được xét chuyển sang chế độ chuyên nghiệp theo quy định của pháp luật về quân nhân chuyên nghiệp và nhu cầu của đơn vị.
Căn cứ pháp lý
- Luật Nghĩa vụ quân sự 2015 (Điều 30 về độ tuổi gọi nhập ngũ, Điều 33 về thời gian gọi nhập ngũ), được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 98/2025/QH15.
- Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam 1999 và các luật sửa đổi, bổ sung, trong đó có luật sửa đổi hiệu lực từ 01/12/2024.
- Thông tư 148/2018/TT-BQP (sửa đổi bởi Thông tư 68/2025/TT-BQP) về tuyển chọn, gọi công dân nhập ngũ.
- Thông tư liên tịch 50/2016/TTLT-BQP-BCA về tiêu chuẩn chính trị tuyển chọn công dân vào phục vụ trong Quân đội nhân dân.
- Luật Cảnh sát biển Việt Nam 2018.
- Thông tin giới thiệu về Quân chủng Hải quân của Bộ Quốc phòng.
Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Câu hỏi thường gặp
Bộ đội hải quân là gì?
Bộ đội hải quân là cán bộ, chiến sĩ của Quân chủng Hải quân thuộc Quân đội nhân dân Việt Nam. Họ có nhiệm vụ quản lý, bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền và lãnh thổ trên các vùng biển, đảo của Tổ quốc.
Lính hải quân khác gì lính cảnh sát biển?
Hải quân là quân chủng làm nhiệm vụ quốc phòng, tác chiến trên biển. Cảnh sát biển là lực lượng chuyên trách thực thi pháp luật trên biển. Hai lực lượng phối hợp nhưng có chức năng và hệ thống chỉ huy khác nhau.
Quân chủng Hải quân thành lập ngày nào?
Ngày 07/5/1955 là ngày truyền thống của Hải quân nhân dân Việt Nam. Hôm đó Bộ Quốc phòng ra nghị định thành lập Cục Phòng thủ bờ biển, tiền thân của Quân chủng Hải quân.
Cấp bậc cao nhất của sĩ quan hải quân là gì?
Cấp tướng hải quân gồm Chuẩn đô đốc (tương đương Thiếu tướng), Phó đô đốc (Trung tướng) và Đô đốc (Thượng tướng). Cấp Đại tướng áp dụng chung toàn quân, không riêng hải quân.
Nghĩa vụ quân sự hải quân kéo dài bao lâu?
Thời gian phục vụ tại ngũ trong thời bình là 24 tháng. Thời gian này có thể kéo dài không quá 06 tháng trong những trường hợp luật quy định.
Bao nhiêu tuổi thì đi nghĩa vụ quân sự vào hải quân?
Nam công dân từ đủ 18 đến hết 25 tuổi; người có trình độ cao đẳng, đại học đã được tạm hoãn thì đến hết 27 tuổi. Việc phân về hải quân hay đơn vị khác do cơ quan quân sự quyết định.
Tóm lại, bộ đội hải quân là lực lượng của Quân chủng Hải quân, giữ vai trò nòng cốt bảo vệ biển đảo Việt Nam, có hệ thống tổ chức và cấp bậc riêng. Bạn có thể trở thành lính hải quân thông qua nghĩa vụ quân sự, thi vào trường quân đội hoặc chuyển sang chế độ chuyên nghiệp, khi đáp ứng điều kiện theo quy định hiện hành.
