Hiện nay, Ủy ban nhân dân (UBND) được tổ chức thành 2 cấp: UBND cấp tỉnh (tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương) và UBND cấp xã (xã, phường, đặc khu). Cấp huyện không còn là cấp chính quyền địa phương từ ngày 01/7/2025. Trước đó, UBND được tổ chức ở 3 cấp: tỉnh, huyện, xã.
Tóm tắt nhanh
- UBND do Hội đồng nhân dân (HĐND) cùng cấp bầu ra; vừa là cơ quan chấp hành của HĐND, vừa là cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương.
- Căn cứ hiện hành: Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15, có hiệu lực từ 16/6/2025.
- Từ 01/7/2025: UBND, HĐND và các cơ quan chuyên môn cấp huyện kết thúc hoạt động.
- UBND gồm Chủ tịch, các Phó Chủ tịch và Ủy viên; UBND cấp xã có không quá 02 Phó Chủ tịch theo hướng dẫn của Bộ Nội vụ.
- Nhiều thủ tục trước đây làm tại UBND huyện nay do UBND cấp xã hoặc cơ quan cấp tỉnh giải quyết, tùy phân cấp, ủy quyền.
Ủy ban nhân dân là gì?
Ủy ban nhân dân là cơ quan do Hội đồng nhân dân cùng cấp bầu ra. Theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025, UBND là cơ quan chấp hành của HĐND, đồng thời là cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương. UBND tổ chức thi hành Hiến pháp, pháp luật và nghị quyết của HĐND; chịu trách nhiệm trước nhân dân địa phương, HĐND cùng cấp và cơ quan hành chính cấp trên.
Hiểu đơn giản: HĐND là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, quyết định các vấn đề lớn bằng nghị quyết. UBND là bộ máy điều hành, tổ chức thực hiện các quyết định đó và quản lý hành chính hằng ngày trên địa bàn. Bạn có thể tìm hiểu rộng hơn về vị trí của các thiết chế này trong bài bản chất của nhà nước là gì.
Ủy ban nhân dân được tổ chức thành mấy cấp?
Theo Điều 1 Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15, đơn vị hành chính của nước ta được tổ chức thành 02 cấp:
- Cấp tỉnh: tỉnh và thành phố trực thuộc trung ương. Hiện cả nước có 34 tỉnh, thành phố sau đợt sắp xếp năm 2025.
- Cấp xã: xã, phường và đặc khu trực thuộc cấp tỉnh.
Tương ứng, UBND được tổ chức ở hai cấp: UBND cấp tỉnh (gọi là UBND tỉnh hoặc UBND thành phố) và UBND cấp xã (UBND xã, UBND phường, UBND đặc khu).
Lưu ý: Các đặc khu có dân số thường trú dưới 1.000 người không tổ chức HĐND và UBND như xã, phường. Với các đặc khu này, mô hình tổ chức được áp dụng riêng theo luật.
Trước đây 3 cấp, hiện nay 2 cấp: khác nhau thế nào?
Trước ngày 01/7/2025, theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2015 (sửa đổi năm 2019), chính quyền địa phương gồm ba cấp: tỉnh – huyện – xã. Nhiều bài viết cũ, tài liệu học tập hoặc đề thi vẫn trả lời “UBND được tổ chức thành 3 cấp”. Đáp án đó đúng với quy định cũ nhưng không còn đúng với pháp luật hiện hành.
| Tiêu chí | Trước 01/7/2025 | Từ 01/7/2025 đến nay |
|---|---|---|
| Số cấp chính quyền địa phương | 3 cấp: tỉnh, huyện, xã | 2 cấp: tỉnh, xã |
| UBND cấp huyện (huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh) | Có | Kết thúc hoạt động |
| Văn bản gốc | Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2015 | Luật số 72/2025/QH15 |
| Cơ quan chuyên môn cấp huyện (phòng Tư pháp, phòng Tài nguyên và Môi trường…) | Có | Không còn; nhiệm vụ chuyển cho cấp tỉnh hoặc cấp xã |
Luật 72/2025/QH15 có hiệu lực từ 16/6/2025, thay thế Luật số 65/2025/QH15 (có hiệu lực từ 01/3/2025). Luật cũng quy định các văn bản có nội dung liên quan đến tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương phải được sửa đổi, bổ sung chậm nhất đến ngày 01/3/2027 để phù hợp mô hình mới. Vì vậy, trong thời gian chuyển tiếp, bạn có thể còn gặp một số văn bản chuyên ngành chưa kịp cập nhật tên gọi “UBND cấp huyện”.
Cơ cấu tổ chức của Ủy ban nhân dân
Thành viên UBND
UBND ở mỗi cấp gồm Chủ tịch, Phó Chủ tịch và Ủy viên. Chính phủ quy định khung số lượng Phó Chủ tịch, số lượng và cơ cấu Ủy viên UBND. Theo hướng dẫn của Bộ Nội vụ, UBND cấp xã có không quá 02 Phó Chủ tịch; riêng UBND cấp tỉnh thực hiện theo khung của Chính phủ hoặc quy định đặc thù của Quốc hội (nếu có).
Cơ quan chuyên môn giúp việc
- Cấp tỉnh: UBND tổ chức các cơ quan chuyên môn (thường gọi là sở và tương đương) và tổ chức hành chính khác để tham mưu quản lý nhà nước theo ngành, lĩnh vực.
- Cấp xã: tùy quy mô dân số, diện tích, đặc điểm nông thôn, đô thị, hải đảo, UBND cấp xã có thể được tổ chức các cơ quan chuyên môn hoặc bố trí công chức chuyên môn tham mưu. Số lượng do UBND cấp tỉnh quyết định theo hướng dẫn của Chính phủ.
Chủ tịch UBND khác gì UBND?
UBND làm việc theo chế độ tập thể ở những vấn đề quan trọng; Chủ tịch UBND chịu trách nhiệm cá nhân về nhiệm vụ, quyền hạn được luật giao. Vì vậy, luật quy định riêng nhiệm vụ của UBND và nhiệm vụ của Chủ tịch UBND ở từng cấp.
Nhiệm vụ, quyền hạn chính của UBND
Luật 2025 thiết kế lại nhiệm vụ, quyền hạn theo từng lĩnh vực và phân định rõ giữa cấp tỉnh với cấp xã, hạn chế chồng chéo. Ở mức khái quát, UBND có các nhóm nhiệm vụ sau:
- Tổ chức thi hành Hiến pháp, pháp luật, nghị quyết của HĐND; bảo đảm điều kiện vật chất, nhân lực để thi hành trên địa bàn.
- Xây dựng, trình HĐND cùng cấp xem xét ban hành nghị quyết thuộc thẩm quyền của HĐND.
- Quản lý nhà nước trên địa bàn về ngân sách, đất đai, tài nguyên – môi trường, đầu tư công, quốc phòng – an ninh, trật tự an toàn xã hội và các lĩnh vực khác theo phân định.
- Ban hành quy chế làm việc; lãnh đạo, kiểm tra hoạt động của các cơ quan chuyên môn thuộc quyền.
- Giải quyết thủ tục hành chính cho người dân, doanh nghiệp, không để công việc bị đình trệ, ùn tắc.
Phân cấp và ủy quyền: điểm mới đáng chú ý
UBND, Chủ tịch UBND cấp tỉnh được tăng cường phân cấp, ủy quyền cho UBND, Chủ tịch UBND cấp xã để cấp xã trở thành nơi giải quyết trực tiếp nhiều công việc hơn, gần dân hơn. Chủ tịch UBND cấp xã cũng có thể ủy quyền cho công chức thuộc UBND cấp xã thực hiện một số nhiệm vụ; công chức được giao ký thừa ủy quyền thì được dùng con dấu của UBND cấp xã. Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quy định chi tiết phạm vi ủy quyền này.
Văn bản do UBND ban hành phải theo thể thức hành chính nhà nước. Bạn có thể xem thêm đặc điểm của loại văn phong này tại bài phong cách ngôn ngữ hành chính là gì.
Người dân cần lưu ý gì khi làm thủ tục?
Việc bỏ cấp huyện khiến nhiều bạn băn khoăn: trước đây việc này nộp ở UBND huyện, giờ nộp ở đâu? Nguyên tắc chung là thủ tục được giải quyết tại UBND cấp xã (nơi gần dân nhất) hoặc cơ quan cấp tỉnh, tùy thẩm quyền được phân cấp. Một số ví dụ thường gặp:
- Chứng thực bản sao, chữ ký: thực hiện tại UBND cấp xã hoặc nơi có thẩm quyền chứng thực theo quy định mới; từ 01/11/2025, theo Nghị định 280/2025/NĐ-CP, việc chứng thực không phụ thuộc nơi cư trú. Chi tiết về hồ sơ cá nhân xem tại bài chứng thực sơ yếu lý lịch ở đâu theo quy định hiện hành.
- Đăng ký cư trú: thực hiện qua cơ quan công an có thẩm quyền hoặc trực tuyến, xem hướng dẫn tại bài đăng ký tạm trú online.
- Căn cước: do cơ quan công an thực hiện, không phải UBND; bạn có thể đối chiếu tại bài làm căn cước công dân ở đâu.
- Điền “nơi cấp” trong hồ sơ: nên ghi theo thông tin in trên thẻ; tham khảo cách ghi nơi cấp căn cước công dân.
Lưu ý: Tên gọi, địa chỉ và thẩm quyền cụ thể của UBND xã, phường mới sau sắp xếp có thể khác với trước đây. Trước khi nộp hồ sơ, bạn nên kiểm tra thông tin trên cổng dịch vụ công của tỉnh, thành phố hoặc thông báo tại nơi tiếp nhận.
Tình huống minh họa: Anh Nam ở một phường mới sáp nhập cần xác nhận một giấy tờ từng làm ở UBND quận. Hiện nay quận không còn là cấp chính quyền, anh sẽ nộp ở UBND phường nơi có thẩm quyền, hoặc nộp trực tuyến trên cổng dịch vụ công nếu thủ tục đã được triển khai. Nếu thủ tục thuộc thẩm quyền cấp tỉnh, hồ sơ có thể được tiếp nhận qua bộ phận một cửa ở cấp xã rồi chuyển lên.
Căn cứ pháp lý
Căn cứ pháp lý
- Hiến pháp năm 2013, được sửa đổi, bổ sung theo Nghị quyết số 203/2025/QH15.
- Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15 ngày 16/6/2025 (hiệu lực từ 16/6/2025; chính quyền địa phương cấp huyện kết thúc hoạt động từ 01/7/2025).
- Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2015 (đã hết hiệu lực; chỉ dùng để đối chiếu quy định cũ về 3 cấp).
- Công văn số 4168/BNV-CQĐP ngày 23/6/2025 của Bộ Nội vụ về số lượng Phó Chủ tịch, cơ cấu Ủy viên UBND.
- Nghị quyết số 202/2025/QH15 về sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh năm 2025.
- Nghị định số 280/2025/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 23/2015/NĐ-CP về chứng thực.
Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Câu hỏi thường gặp
UBND có còn cấp huyện không?
Không. Từ ngày 01/7/2025, HĐND, UBND và các cơ quan chuyên môn cấp huyện kết thúc hoạt động. Chính quyền địa phương chỉ còn hai cấp là tỉnh và xã.
UBND và HĐND khác nhau thế nào?
HĐND là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, do cử tri bầu. UBND do HĐND bầu, là cơ quan chấp hành nghị quyết của HĐND và là cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương.
UBND gồm những ai?
UBND gồm Chủ tịch, Phó Chủ tịch và Ủy viên. Số lượng Phó Chủ tịch, Ủy viên theo khung do Chính phủ quy định; UBND cấp xã có không quá 02 Phó Chủ tịch theo hướng dẫn của Bộ Nội vụ.
Đề thi hoặc tài liệu ghi “UBND 3 cấp” thì trả lời thế nào?
Đó là quy định trước ngày 01/7/2025. Nếu câu hỏi theo pháp luật hiện hành thì đáp án là 2 cấp: cấp tỉnh và cấp xã. Bạn nên đối chiếu thời điểm áp dụng mà đề bài nêu.
Đặc khu có UBND không?
Có, trừ các đặc khu có dân số thường trú dưới 1.000 người. Các đặc khu còn lại là đơn vị hành chính cấp xã, có HĐND và UBND như xã, phường.
Con dấu UBND cấp xã do ai sử dụng?
Chủ tịch UBND cấp xã sử dụng con dấu của UBND cấp xã. Công chức được Chủ tịch ủy quyền và giao ký thừa ủy quyền cũng được dùng con dấu này trong phạm vi ủy quyền.
Tóm lại, Ủy ban nhân dân hiện được tổ chức thành hai cấp là cấp tỉnh và cấp xã theo Luật số 72/2025/QH15, thay cho mô hình ba cấp trước đây. Khi đọc tài liệu hoặc làm thủ tục, bạn hãy chú ý mốc 01/7/2025 để áp dụng đúng quy định và đúng cơ quan có thẩm quyền.
