Theo Điều 401 Bộ luật Dân sự 2015, hợp đồng giao kết hợp pháp có hiệu lực từ thời điểm giao kết, trừ khi các bên thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác. Hợp đồng hết hiệu lực khi được hoàn thành, các bên thỏa thuận chấm dứt, bị hủy bỏ hoặc đơn phương chấm dứt, không thể thực hiện nữa, hoặc thuộc trường hợp khác luật quy định (Điều 422).
Tóm tắt nhanh
- Nguyên tắc: hợp đồng hợp pháp có hiệu lực từ thời điểm giao kết; các bên có thể hẹn ngày hiệu lực khác.
- Hợp đồng phải công chứng, chứng thực, đăng ký thì thường có hiệu lực khi hoàn tất thủ tục đó (nếu luật quy định).
- Điều 422 BLDS 2015 nêu 6 trường hợp chấm dứt hợp đồng.
- Hết hạn hoặc chấm dứt hợp đồng không đồng nghĩa mọi nghĩa vụ biến mất: tiền chưa trả, phạt vi phạm, bồi thường vẫn có thể phải thực hiện.
- Hợp đồng vô hiệu là chuyện khác: hợp đồng không có hiệu lực ngay từ lúc xác lập.
Hiệu lực của hợp đồng là gì?
Hợp đồng là sự thỏa thuận giữa các bên về việc xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự (Điều 385 Bộ luật Dân sự 2015). Hiệu lực của hợp đồng là giá trị pháp lý làm phát sinh quyền và nghĩa vụ của các bên. Khi hợp đồng đã có hiệu lực, các bên bị ràng buộc: không được tự ý thay đổi hay rút khỏi cam kết, nếu không sẽ phải chịu trách nhiệm dân sự.

Điều 401 còn nêu một nguyên tắc quan trọng: hợp đồng chỉ có thể bị sửa đổi hoặc hủy bỏ theo thỏa thuận của các bên hoặc theo quy định của pháp luật. Nói cách khác, một bên không thể “đổi ý” chỉ vì thấy bất lợi.
Hợp đồng có hiệu lực từ khi nào?
Quy tắc chung là hợp đồng có hiệu lực từ thời điểm giao kết. Thời điểm giao kết được xác định theo Điều 400 Bộ luật Dân sự 2015: là lúc bên được đề nghị chấp nhận giao kết hợp đồng. Trên thực tế, bạn có thể xác định theo bảng sau.
| Loại hợp đồng | Thời điểm có hiệu lực thông thường |
|---|---|
| Hợp đồng bằng lời nói hoặc hành vi cụ thể | Khi các bên đã thỏa thuận xong nội dung chủ yếu |
| Hợp đồng bằng văn bản thường | Khi bên sau cùng ký vào hợp đồng (hoặc ngày các bên ghi rõ trong hợp đồng) |
| Hợp đồng bắt buộc công chứng, chứng thực | Khi được công chứng, chứng thực (nếu luật chuyên ngành không quy định khác) |
| Hợp đồng phải đăng ký hoặc xin phép | Khi hoàn tất đăng ký hoặc được cơ quan có thẩm quyền cho phép, nếu luật yêu cầu |
| Hợp đồng có điều kiện hoặc hẹn ngày hiệu lực | Khi điều kiện xảy ra hoặc đến ngày các bên đã thỏa thuận |
Lưu ý: Cụm “luật liên quan có quy định khác” nghĩa là luật chuyên ngành có thể quy định riêng. Ví dụ, hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, mua bán nhà ở thường phải công chứng hoặc chứng thực và phải đăng ký thì quyền mới được chuyển. Bạn cần đối chiếu Luật Đất đai 2024, Luật Nhà ở 2023 và Luật Công chứng 2024 cho từng giao dịch. Nếu đang tìm hiểu giao dịch đất đai viết tay, xem thêm bài cách làm giấy tờ mua bán đất viết tay theo quy định pháp luật.
Một ví dụ: anh A và chị B ký hợp đồng thuê nhà ngày 01/10, trong hợp đồng ghi “có hiệu lực từ ngày 15/10”. Dù ký ngày 01/10, hợp đồng chỉ phát sinh hiệu lực từ 15/10 vì các bên đã thỏa thuận khác. Ngược lại, nếu hợp đồng không ghi gì về ngày hiệu lực, hiệu lực tính từ lúc bên sau cùng ký.
Điều kiện để hợp đồng có hiệu lực
Không phải hợp đồng nào đã ký cũng có hiệu lực. Điều 401 dùng cụm “giao kết hợp pháp”, tức hợp đồng phải đáp ứng điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự (Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015):
- Chủ thể có năng lực pháp luật dân sự, năng lực hành vi dân sự phù hợp với giao dịch.
- Chủ thể tham gia hoàn toàn tự nguyện.
- Mục đích và nội dung không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội.
- Tuân thủ hình thức (văn bản, công chứng, chứng thực, đăng ký…) khi luật có quy định bắt buộc.
Nếu thiếu một điều kiện, hợp đồng có thể bị Tòa án tuyên vô hiệu. Với các hợp đồng nhiều trang, việc ký nháy hoặc đóng dấu giáp lai giúp tránh tranh chấp về việc thay trang; bạn có thể tham khảo cách đóng dấu giáp lai.
Hợp đồng hết hiệu lực khi nào?
Điều 422 Bộ luật Dân sự 2015 quy định hợp đồng chấm dứt trong các trường hợp sau:
- Hợp đồng đã được hoàn thành. Các bên đã thực hiện xong nghĩa vụ, ví dụ bên mua đã trả đủ tiền và nhận hàng.
- Theo thỏa thuận của các bên. Hai bên cùng ký văn bản chấm dứt trước hạn (thanh lý hợp đồng).
- Cá nhân giao kết chết hoặc pháp nhân chấm dứt tồn tại, nếu hợp đồng phải do chính cá nhân, pháp nhân đó thực hiện (ví dụ hợp đồng dịch vụ gắn với tay nghề cá nhân).
- Hợp đồng bị hủy bỏ hoặc bị đơn phương chấm dứt thực hiện theo thỏa thuận hoặc theo luật.
- Không thể thực hiện được do đối tượng của hợp đồng không còn, ví dụ căn nhà bị phá dỡ theo quyết định thu hồi trước khi bàn giao.
- Trường hợp khác do luật quy định, kể cả hết thời hạn hợp đồng nếu các bên đã ghi thời hạn.
Về thời điểm, hợp đồng chấm dứt vào lúc xảy ra căn cứ đó: hoàn thành xong nghĩa vụ, ngày các bên ký thỏa thuận chấm dứt, ngày hết hạn ghi trong hợp đồng, hoặc ngày bên kia nhận được thông báo đơn phương chấm dứt.
Hủy bỏ, đơn phương chấm dứt và vô hiệu khác nhau thế nào?
Ba khái niệm này hay bị nhầm lẫn, nhưng hậu quả pháp lý rất khác nhau.
| Tiêu chí | Hủy bỏ hợp đồng | Đơn phương chấm dứt | Hợp đồng vô hiệu |
|---|---|---|---|
| Căn cứ | Bên kia vi phạm nghiêm trọng hoặc vi phạm điều kiện hủy bỏ đã thỏa thuận (Điều 423) | Theo điều kiện đã thỏa thuận hoặc luật quy định (Điều 428) | Hợp đồng không đáp ứng điều kiện có hiệu lực (Điều 117, 122) |
| Ai quyết định | Bên có quyền, nhưng phải thông báo ngay cho bên kia | Bên có quyền, phải thông báo cho bên kia | Tòa án tuyên bố khi có yêu cầu |
| Hiệu lực | Không có hiệu lực từ thời điểm giao kết; các bên hoàn trả cho nhau (Điều 424) | Chấm dứt từ khi bên kia nhận được thông báo; phần đã thực hiện vẫn được thanh toán | Không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ từ thời điểm xác lập; hoàn trả cho nhau (Điều 131) |
Khi hoàn cảnh thay đổi cơ bản
Điều 420 cho phép bên bị ảnh hưởng yêu cầu đàm phán lại hợp đồng nếu hoàn cảnh thay đổi cơ bản do nguyên nhân khách quan mà các bên không lường trước được và việc tiếp tục thực hiện gây thiệt hại nghiêm trọng. Nếu không thỏa thuận được trong thời hạn hợp lý, một bên có thể yêu cầu Tòa án chấm dứt hoặc sửa đổi hợp đồng. Đây không phải là quyền tự ý chấm dứt.
Thời hiệu yêu cầu tuyên bố hợp đồng vô hiệu
Theo Điều 132 Bộ luật Dân sự 2015, thời hiệu yêu cầu Tòa án tuyên bố hợp đồng vô hiệu là 02 năm đối với nhiều trường hợp (nhầm lẫn, lừa dối, đe dọa, người chưa thành niên xác lập không đúng quy định, không tuân thủ hình thức…). Với hợp đồng vi phạm điều cấm của luật, trái đạo đức xã hội hoặc giả tạo, thời hiệu không bị hạn chế.
Lưu ý: Hợp đồng vi phạm về hình thức (ví dụ bắt buộc công chứng mà không công chứng) không phải lúc nào cũng bị tuyên vô hiệu. Theo Điều 129, nếu một bên hoặc các bên đã thực hiện ít nhất hai phần ba nghĩa vụ, Tòa án có thể công nhận hiệu lực theo yêu cầu của các bên.
Hết hạn hợp đồng có hết nghĩa vụ không?
Không hẳn. Hợp đồng hết hạn hoặc chấm dứt chỉ có nghĩa các bên không phải tiếp tục thực hiện phần nghĩa vụ trong tương lai. Một số nghĩa vụ vẫn tồn tại:
- Khoản tiền, tài sản phát sinh từ trước nhưng chưa thanh toán hoặc chưa trả lại.
- Trách nhiệm bồi thường thiệt hại, phạt vi phạm do vi phạm xảy ra trước khi chấm dứt.
- Các điều khoản các bên thỏa thuận vẫn tiếp tục sau khi hợp đồng kết thúc, như bảo mật thông tin, bảo hành, giải quyết tranh chấp.
Về thời hạn khởi kiện, Điều 429 Bộ luật Dân sự 2015 quy định thời hiệu khởi kiện yêu cầu giải quyết tranh chấp hợp đồng là 03 năm, kể từ ngày người có quyền yêu cầu biết hoặc phải biết quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm. Vì vậy, hợp đồng đã hết hiệu lực vẫn có thể bị đưa ra Tòa án nếu còn trong thời hiệu.
Ví dụ: hợp đồng vay ghi trả nợ ngày 30/6 nhưng người vay chưa trả. Hợp đồng đã “hết hạn” nhưng nghĩa vụ trả nợ gốc và lãi (nếu có) vẫn còn. Khi cho vay, bạn nên lập giấy tờ rõ ràng; tham khảo mẫu giấy ghi nợ viết tay.
Hợp đồng lao động, hợp đồng thuê hết hạn thì sao?
Hợp đồng lao động
Bộ luật Lao động 2019 chỉ có hai loại hợp đồng: không xác định thời hạn và xác định thời hạn (tối đa 36 tháng). Chỉ loại xác định thời hạn mới có chuyện “hết hạn”. Khi hết hạn mà người lao động vẫn làm việc, theo khoản 2 Điều 20:
- Trong 30 ngày kể từ ngày hết hạn, hai bên phải ký hợp đồng mới. Trong thời gian này, quyền và nghĩa vụ vẫn theo hợp đồng cũ.
- Quá 30 ngày mà không ký hợp đồng mới, hợp đồng đã giao kết trở thành hợp đồng lao động không xác định thời hạn.
Các trường hợp chấm dứt hợp đồng lao động được quy định riêng tại Điều 34 Bộ luật Lao động 2019, không áp dụng nguyên văn Điều 422 Bộ luật Dân sự.
Hợp đồng thuê tài sản, thuê nhà
Hợp đồng thuê hết hiệu lực khi hết thời hạn thuê nếu không gia hạn. Bên thuê phải trả lại tài sản. Nếu bên thuê vẫn sử dụng và bên cho thuê không phản đối, tranh chấp thường phát sinh về việc hợp đồng có được coi là tiếp tục hay không. Để tránh, bạn nên ký phụ lục gia hạn bằng văn bản trước khi hết hạn.
Hợp đồng mua bán tài sản đã giao đủ
Hợp đồng mua bán xe, nhà, đất được xem là hoàn thành khi hai bên đã thực hiện đủ nghĩa vụ, nhưng việc sang tên, đăng ký vẫn có thể còn phải làm. Với xe cũ, xem thêm mẫu giấy bán xe máy cá nhân và giấy tờ cần có khi mua xe máy cũ.
Lưu ý khi soạn và ký hợp đồng

- Bước 1: Ghi rõ ngày ký và ngày có hiệu lực (nếu khác nhau), tránh để các bên hiểu theo hướng khác.
- Bước 2: Ghi thời hạn hợp đồng cụ thể: ngày bắt đầu, ngày kết thúc, có tự động gia hạn hay không.
- Bước 3: Quy định rõ điều kiện chấm dứt, hủy bỏ, đơn phương chấm dứt, cách thức và thời hạn thông báo.
- Bước 4: Kiểm tra hình thức bắt buộc (công chứng, chứng thực, đăng ký) theo loại giao dịch. Nếu cần sao y bản chính giấy tờ kèm hợp đồng, xem hướng dẫn nơi chứng thực hiện hành.
- Bước 5: Khi chấm dứt, lập biên bản thanh lý hợp đồng, ghi rõ khoản đã thanh toán, khoản còn nợ và việc bàn giao tài sản.
- Bước 6: Gửi thông báo chấm dứt hoặc hủy bỏ bằng cách có bằng chứng (văn bản có xác nhận nhận, thư bảo đảm, email theo địa chỉ đã thỏa thuận).
Cảnh báo: Tự ý ngừng thực hiện hợp đồng khi chưa đủ căn cứ hủy bỏ hoặc đơn phương chấm dứt có thể khiến bạn bị coi là vi phạm hợp đồng và phải bồi thường, chịu phạt vi phạm nếu có thỏa thuận. Với hợp đồng giá trị lớn hoặc tranh chấp phức tạp, bạn nên đọc kỹ văn bản và tham khảo ý kiến chuyên môn trước khi hành động.
Thông tin cập nhật tháng 10/2026. Bộ luật Dân sự 2015 vẫn là văn bản nền tảng về hợp đồng; các luật chuyên ngành (đất đai, nhà ở, lao động, thương mại…) có thể có quy định riêng cần đối chiếu.
Căn cứ pháp lý
- Bộ luật Dân sự 2015 (Luật số 91/2015/QH13): các Điều 117, 129, 131, 132, 385, 400, 401, 420, 422, 423, 424, 428, 429.
- Bộ luật Lao động 2019: Điều 20 (loại hợp đồng lao động), Điều 34 (các trường hợp chấm dứt hợp đồng lao động).
- Luật Đất đai 2024, Luật Nhà ở 2023, Luật Công chứng 2024 (quy định riêng về hình thức, hiệu lực của một số loại hợp đồng).
Câu hỏi thường gặp
Hợp đồng có hiệu lực từ ngày ký hay ngày công chứng?
Hợp đồng thông thường có hiệu lực từ lúc giao kết (ngày bên sau cùng ký) hoặc ngày các bên thỏa thuận. Hợp đồng bắt buộc công chứng, chứng thực thì thường có hiệu lực từ thời điểm được công chứng, chứng thực, trừ khi luật chuyên ngành quy định khác.
Hợp đồng không ghi thời hạn thì hết hiệu lực khi nào?
Hợp đồng không ghi thời hạn sẽ tiếp tục có hiệu lực cho đến khi một trong các căn cứ tại Điều 422 xảy ra, như hoàn thành nghĩa vụ, hai bên thỏa thuận chấm dứt hoặc một bên đơn phương chấm dứt đúng quy định.
Một bên có được tự ý chấm dứt hợp đồng không?
Chỉ được khi thuộc điều kiện chấm dứt các bên đã thỏa thuận hoặc luật quy định, và phải thông báo cho bên kia. Tự ý chấm dứt không có căn cứ là hành vi vi phạm hợp đồng, có thể phải bồi thường thiệt hại.
Hợp đồng hết hạn rồi có còn kiện được không?
Có. Thời hiệu khởi kiện tranh chấp hợp đồng là 03 năm kể từ ngày người có quyền biết hoặc phải biết quyền lợi bị xâm phạm (Điều 429 Bộ luật Dân sự 2015). Hợp đồng hết hạn không làm mất quyền yêu cầu thực hiện nghĩa vụ đã phát sinh.
Hợp đồng vô hiệu có phải trả lại tiền, tài sản không?
Có. Hợp đồng vô hiệu không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ từ thời điểm xác lập. Các bên phải hoàn trả cho nhau những gì đã nhận; bên có lỗi gây thiệt hại phải bồi thường.
Hợp đồng lao động hết hạn mà vẫn đi làm thì sao?
Hai bên phải ký hợp đồng mới trong 30 ngày kể từ ngày hết hạn. Nếu quá 30 ngày không ký, hợp đồng cũ trở thành hợp đồng lao động không xác định thời hạn theo Điều 20 Bộ luật Lao động 2019.
Tóm lại, hợp đồng hợp pháp có hiệu lực từ lúc giao kết hoặc thời điểm các bên và luật quy định, và chỉ chấm dứt khi có căn cứ rõ ràng như hoàn thành, thỏa thuận, hủy bỏ hay đơn phương chấm dứt đúng luật. Ghi rõ ngày hiệu lực, thời hạn và điều kiện chấm dứt ngay từ đầu là cách đơn giản nhất để tránh tranh chấp.











