Đơn xin nghỉ việc vì hoàn cảnh gia đình là văn bản bạn gửi người sử dụng lao động để báo trước việc chấm dứt hợp đồng lao động. Đơn cần có thông tin cá nhân, vị trí làm việc, lý do ngắn gọn, ngày nghỉ dự kiến và lời cam kết bàn giao. Bạn phải báo trước đủ 45 ngày, 30 ngày hoặc 03 ngày làm việc tùy loại hợp đồng, trừ các trường hợp được nghỉ ngay.
Tóm tắt nhanh
- Pháp luật không bắt buộc nêu lý do chi tiết; lý do gia đình chỉ để công ty hiểu và dễ thỏa thuận.
- Thời hạn báo trước: ít nhất 45 ngày (hợp đồng không xác định thời hạn), 30 ngày (hợp đồng 12–36 tháng), 03 ngày làm việc (hợp đồng dưới 12 tháng).
- Lý do gia đình thông thường (chăm cha mẹ, chuyển nơi ở, trông con…) không làm bạn được nghỉ ngay; vẫn phải báo trước.
- Nghỉ không báo trước là chấm dứt hợp đồng trái luật: mất trợ cấp thôi việc, phải bồi thường.
- Nên nộp đơn bằng văn bản hoặc email có xác nhận và giữ bằng chứng đã gửi.
Xin nghỉ việc vì hoàn cảnh gia đình có cần chứng minh lý do không?
Không. Theo Điều 35 Bộ luật Lao động 2019, người lao động có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động, điều kiện chính là báo trước đúng thời hạn. Luật không yêu cầu bạn phải giải trình hay đính kèm giấy tờ chứng minh hoàn cảnh gia đình.
Đơn nghỉ việc thực chất là văn bản thực hiện nghĩa vụ báo trước, không phải “đơn xin” chờ cấp trên cho phép. Khi bạn đã báo đủ thời hạn, hợp đồng chấm dứt vào ngày đã báo dù công ty có ký duyệt hay không. Dù vậy, nêu lý do gia đình một cách ngắn gọn, trung thực vẫn có lợi: công ty dễ thông cảm, thỏa thuận rút ngắn thời gian báo trước và bàn giao thuận lợi hơn.
Các lý do thường gặp: chăm sóc cha mẹ ốm đau, chăm con nhỏ, chuyển nơi ở theo vợ/chồng, gia đình có việc đột xuất cần về quê. Bạn chỉ cần viết một câu gọn, không cần kể lể. Nếu muốn trình bày chuẩn mực, bạn có thể tham khảo phong cách ngôn ngữ hành chính để dùng câu chữ trang trọng, rõ ràng.
Thời hạn báo trước khi nghỉ việc
Thời hạn báo trước tính theo loại hợp đồng bạn đang ký:
| Loại hợp đồng lao động | Thời hạn báo trước tối thiểu |
|---|---|
| Không xác định thời hạn | 45 ngày |
| Xác định thời hạn từ 12 đến 36 tháng | 30 ngày |
| Xác định thời hạn dưới 12 tháng | 03 ngày làm việc |
| Một số ngành, nghề, công việc đặc thù (ví dụ thuyền viên, phi công, quản lý doanh nghiệp…) | Theo quy định của Chính phủ (Nghị định 145/2020/NĐ-CP), có thể dài hơn, đến 120 ngày |
Ví dụ: chị Lan ký hợp đồng 24 tháng, muốn nghỉ để về quê chăm mẹ bệnh. Chị nộp đơn ngày 01/11/2026 thì ngày nghỉ sớm nhất là 01/12/2026 (đủ 30 ngày). Nếu hai bên đồng ý bằng văn bản thì có thể nghỉ sớm hơn.
Lưu ý: Ngày báo trước tính từ khi công ty nhận được thông báo. Hãy nộp trực tiếp có ký nhận hoặc gửi email cho bộ phận nhân sự, giữ lại bằng chứng. Hợp đồng của bạn có thể ghi thời hạn báo trước dài hơn luật; trường hợp đó bạn nên đọc kỹ và đối chiếu với quy định hiện hành.
Trường hợp được nghỉ ngay không cần báo trước
Khoản 2 Điều 35 Bộ luật Lao động 2019 cho phép người lao động nghỉ ngay, không cần báo trước, trong một số trường hợp. Những trường hợp liên quan đến gia đình hoặc cá nhân gồm:
- Lao động nữ mang thai phải nghỉ việc theo chỉ định của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền.
- Người lao động đủ tuổi nghỉ hưu (trừ khi hai bên có thỏa thuận khác).
Các trường hợp còn lại xuất phát từ lỗi phía người sử dụng lao động: không được bố trí đúng công việc, địa điểm hoặc điều kiện làm việc đã thỏa thuận; không được trả đủ lương hoặc trả lương không đúng hạn; bị ngược đãi, nhục mạ, quấy rối tình dục; bị ép buộc làm việc trái ý muốn.
Cảnh báo: Chăm cha mẹ ốm, con nhỏ không ai trông, chuyển chỗ ở… là hoàn cảnh đáng thông cảm nhưng không thuộc nhóm nghỉ ngay theo luật. Nếu bạn nghỉ luôn mà không có sự đồng ý của công ty, việc chấm dứt có thể bị coi là trái pháp luật.
Nếu hoàn cảnh quá gấp, bạn nên đề nghị công ty ký thỏa thuận chấm dứt hợp đồng sớm hơn, hoặc xin nghỉ không hưởng lương trong thời gian báo trước. Tham khảo thêm mẫu đơn xin nghỉ phép đơn giản nếu bạn chỉ cần nghỉ tạm thời để giải quyết việc nhà rồi quay lại làm việc.
Mẫu đơn xin nghỉ việc vì hoàn cảnh gia đình
MẪU ĐƠN XIN NGHỈ VIỆC (LÝ DO HOÀN CẢNH GIA ĐÌNH)
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
—————————
ĐƠN XIN NGHỈ VIỆC
Kính gửi: – Ban Giám đốc Công ty/Đơn vị: ……………………………………………
– Phòng Nhân sự: ………………………………………………………
– Trưởng bộ phận/Quản lý trực tiếp: ……………………………………
Tôi tên là: ……………………………………………… Sinh ngày: ……/……/………
Số định danh cá nhân/CCCD: ……………………………………………
Chức vụ/Vị trí công việc: …………………… Bộ phận: ……………………
Hợp đồng lao động số: …………… ký ngày ……/……/……, loại hợp đồng: ……………………………
Nay tôi làm đơn này kính đề nghị Ban Giám đốc xem xét, chấp thuận cho tôi được chấm dứt hợp đồng lao động kể từ ngày ……/……/………
Lý do: Do hoàn cảnh gia đình hiện nay của tôi có nhiều khó khăn (…………………………………………………… ví dụ: cha/mẹ tôi sức khỏe yếu cần người chăm sóc thường xuyên; gia đình chuyển nơi cư trú…), tôi không thể tiếp tục thực hiện công việc tại Công ty như cam kết.
Đơn này được gửi trước ngày nghỉ dự kiến …… ngày, bảo đảm thời hạn báo trước theo Điều 35 Bộ luật Lao động 2019. Trong thời gian còn lại, tôi cam kết:
1. Hoàn thành các công việc được giao và bàn giao đầy đủ công việc, tài liệu, tài sản, thiết bị của Công ty cho người được chỉ định;
2. Phối hợp thực hiện các thủ tục chốt sổ bảo hiểm xã hội, thanh toán tiền lương và các quyền lợi khác theo quy định của pháp luật và nội quy của Công ty.
Tôi xin chân thành cảm ơn sự quan tâm, hỗ trợ của Ban Giám đốc và các đồng nghiệp trong suốt thời gian tôi làm việc tại Công ty. Rất mong nhận được sự chấp thuận của Ban Giám đốc.
Trân trọng cảm ơn!
……………, ngày ……tháng ……năm ………
Người làm đơn
(Ký và ghi rõ họ tên)
Ý kiến của Trưởng bộ phận: ………………………………………………
Ý kiến của Ban Giám đốc: ………………………………………………
Hướng dẫn điền đơn và lưu ý khi viết
- Bước 1: Xác định loại hợp đồng và ngày nghỉ. Mở hợp đồng lao động, xem loại hợp đồng, rồi cộng thời hạn báo trước tương ứng để ra ngày nghỉ sớm nhất.
- Bước 2: Ghi đủ thông tin định danh. Họ tên, số định danh cá nhân/CCCD hoặc thẻ căn cước, vị trí, bộ phận, số và ngày ký hợp đồng. Nếu bạn chưa nắm cách ghi nơi cấp giấy tờ, xem cách ghi nơi cấp căn cước công dân trong hồ sơ.
- Bước 3: Viết lý do ngắn gọn. Một đến hai câu, trung thực, không cần chi tiết nhạy cảm như bệnh án.
- Bước 4: Cam kết bàn giao. Nêu rõ việc bàn giao công việc, tài sản để công ty yên tâm chấp thuận sớm.
- Bước 5: Ký, nộp và giữ bằng chứng. Nộp 2 bản, một bản có chữ ký nhận của công ty; hoặc gửi email kèm file đơn đã ký.
Nên tránh: viết đơn bằng giọng trách móc, nêu lý do không đúng sự thật, hoặc ghi ngày nghỉ sớm hơn thời hạn luật định mà không có thỏa thuận. Nếu công ty yêu cầu in đơn theo mẫu nội bộ, bạn có thể dùng mẫu trên làm nội dung chính. Đơn thường chỉ cần chữ ký; nếu đơn vị có quy định đóng dấu đối với tài liệu nội bộ, bạn xem thêm cách đóng dấu giáp lai khi cần.
Quyền lợi khi nghỉ việc đúng luật
Trợ cấp thôi việc
Theo Điều 46 Bộ luật Lao động 2019, người đã làm việc thường xuyên từ đủ 12 tháng trở lên được trợ cấp thôi việc, mỗi năm làm việc bằng một nửa tháng tiền lương. Thời gian tính trợ cấp là tổng thời gian làm việc thực tế trừ đi thời gian đã tham gia bảo hiểm thất nghiệp và thời gian đã được chi trả trợ cấp thôi việc, mất việc làm. Vì vậy, nhiều người đã đóng bảo hiểm thất nghiệp đủ thời gian sẽ không có hoặc có rất ít trợ cấp thôi việc.
Thanh toán và trả lại giấy tờ
Theo Điều 48 Bộ luật Lao động 2019, trong thời hạn 14 ngày kể từ ngày chấm dứt hợp đồng, hai bên phải thanh toán đầy đủ các khoản liên quan đến quyền lợi mỗi bên. Thời hạn này có thể kéo dài đến 30 ngày trong một số trường hợp đặc biệt như công ty chia tách, sáp nhập, thiên tai, hỏa hoạn. Công ty cũng phải trả lại sổ bảo hiểm xã hội và giấy tờ gốc nếu đã giữ, và xác nhận thời gian đóng bảo hiểm xã hội.
Bảo hiểm xã hội và bảo hiểm thất nghiệp
Bạn có thể bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm xã hội để tiếp tục đóng khi đi làm nơi khác. Nếu đủ điều kiện về thời gian đóng và nghỉ việc đúng luật, bạn có thể xin trợ cấp thất nghiệp theo pháp luật về việc làm hiện hành (Luật Việc làm 2025 có hiệu lực từ năm 2026). Nếu cân nhắc nhận bảo hiểm xã hội một lần, xem cách tính bảo hiểm xã hội 1 lần trên VssID.
Lưu ý: Chấm dứt hợp đồng trái luật (không báo trước đủ thời hạn) không được hưởng trợ cấp thất nghiệp. Hãy nghỉ đúng quy trình để bảo toàn quyền lợi.
Nghỉ ngang, không báo trước thì bị gì?
Theo Điều 39 và Điều 40 Bộ luật Lao động 2019, người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng không đúng quy định (kể cả không báo trước đủ thời hạn) thì:
- Không được nhận trợ cấp thôi việc.
- Phải bồi thường cho công ty nửa tháng tiền lương theo hợp đồng và một khoản tiền tương ứng với tiền lương trong những ngày không báo trước.
- Phải hoàn trả chi phí đào tạo (nếu có) theo Điều 62 của Bộ luật.
Đây là rủi ro đáng kể. Nếu hoàn cảnh gia đình thật sự gấp, cách an toàn nhất là trao đổi trực tiếp với quản lý, đề xuất phương án bàn giao nhanh và ghi nhận sự đồng ý rút ngắn thời hạn báo trước bằng văn bản hoặc email.
Ngoài ra, trước khi hết thời hạn báo trước, mỗi bên có quyền hủy việc đơn phương chấm dứt hợp đồng nếu hai bên thỏa thuận; việc rút đơn cần có sự đồng ý bằng văn bản của công ty. Nếu bạn đang cân nhắc tuổi và điều kiện tham gia quan hệ lao động, xem thêm độ tuổi lao động tối thiểu theo quy định mới nhất.
Căn cứ pháp lý
- Bộ luật Lao động 2019 (số 45/2019/QH14), các Điều 34, 35, 38, 39, 40, 46, 48 và văn bản hợp nhất hiện hành.
- Nghị định 145/2020/NĐ-CP hướng dẫn Bộ luật Lao động về điều kiện lao động và quan hệ lao động (thời hạn báo trước với một số ngành, nghề đặc thù).
- Luật Việc làm 2025 và văn bản hướng dẫn về bảo hiểm thất nghiệp.
- Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (hiệu lực từ 01/07/2025).
Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Câu hỏi thường gặp
Đơn xin nghỉ việc có bắt buộc phải ghi lý do không?
Không. Luật chỉ yêu cầu báo trước đúng thời hạn, không yêu cầu nêu hay chứng minh lý do. Tuy nhiên, ghi ngắn gọn lý do gia đình giúp công ty dễ thông cảm và thỏa thuận thời gian bàn giao.
Công ty có quyền không duyệt đơn xin nghỉ việc không?
Nếu bạn báo trước đủ thời hạn theo Điều 35, hợp đồng chấm dứt vào ngày đã báo mà không cần công ty đồng ý. Công ty không thể giữ người ở lại bằng cách từ chối ký đơn, nhưng bạn vẫn phải bàn giao công việc và tài sản.
Lý do gia đình có được nghỉ ngay không cần báo trước không?
Thông thường là không. Chỉ một số trường hợp như lao động nữ mang thai phải nghỉ theo chỉ định của cơ sở y tế, người đủ tuổi nghỉ hưu hoặc do lỗi của người sử dụng lao động mới được nghỉ ngay. Các lý do gia đình khác cần báo trước hoặc thỏa thuận với công ty.
Nộp đơn rồi có rút lại được không?
Được, nếu rút trước khi hết thời hạn báo trước và có sự đồng ý của công ty bằng văn bản. Sau khi hợp đồng đã chấm dứt thì không thể rút đơn.
Có thể gửi đơn nghỉ việc qua email không?
Có thể, miễn là chứng minh được thời điểm công ty nhận thông báo. Nên gửi tới email nhân sự/quản lý, đính kèm đơn đã ký, và lưu lại thư gửi đi hoặc phản hồi xác nhận.
Nghỉ việc vì hoàn cảnh gia đình có được hưởng trợ cấp thất nghiệp không?
Có thể, nếu bạn nghỉ đúng luật (không phải chấm dứt trái pháp luật), đã đóng bảo hiểm thất nghiệp đủ thời gian và đáp ứng các điều kiện khác theo pháp luật về việc làm hiện hành.
Tóm lại, viết đơn xin nghỉ việc vì hoàn cảnh gia đình không khó: nêu ngắn gọn lý do, ghi đúng ngày nghỉ theo thời hạn báo trước của hợp đồng và cam kết bàn giao đầy đủ. Làm đúng quy trình giúp bạn giữ được trợ cấp, bảo hiểm và quan hệ tốt với nơi làm việc cũ.
