Bạn chỉ được yêu cầu công chứng tại nhà (công chứng ngoài trụ sở) khi thuộc các trường hợp luật cho phép, như lập di chúc tại chỗ ở, không thể đi lại vì sức khỏe, đang điều trị nội trú, bị cách ly, đang bị tạm giữ, tạm giam hoặc có lý do chính đáng khác. Luật Công chứng 2024 coi đây là ngoại lệ, không phải dịch vụ tùy chọn theo nhu cầu.
Tóm tắt nhanh
- Nguyên tắc: công chứng phải thực hiện tại trụ sở của tổ chức hành nghề công chứng. Công chứng tại nhà là ngoại lệ.
- Luật Công chứng 2024 (hiệu lực từ 01/07/2025) và Nghị định 104/2025/NĐ-CP liệt kê rõ các trường hợp được công chứng ngoài trụ sở.
- Địa điểm phải có địa chỉ cụ thể và phù hợp với lý do bạn nêu: nhà riêng, bệnh viện, cơ sở giam giữ…
- Ngoài phí công chứng, bạn thường phải trả thêm thù lao cho việc công chứng ngoài trụ sở. Mức này do hai bên thỏa thuận, không vượt trần do UBND tỉnh quy định.
- Tổ chức hành nghề công chứng có quyền từ chối nếu bạn không thuộc trường hợp được phép.
Công chứng tại nhà là gì?
“Công chứng tại nhà” là cách gọi phổ biến của công chứng ngoài trụ sở. Công chứng viên mang hồ sơ đến nơi bạn đang ở, ví dụ nhà riêng, bệnh viện hoặc nơi giam giữ, để chứng nhận hợp đồng, giao dịch, di chúc. Địa điểm không nhất thiết là “nhà”, mà là nơi phù hợp với lý do bạn không thể đến trụ sở.
Về pháp lý, việc công chứng vẫn do công chứng viên của Phòng công chứng hoặc Văn phòng công chứng thực hiện, chịu trách nhiệm như khi làm tại trụ sở. Không có “dịch vụ công chứng tại nhà” nằm ngoài khuôn khổ này. Nếu một bên nào tự nhận công chứng giúp bạn mà không phải công chứng viên của một tổ chức hành nghề công chứng, văn bản đó không có giá trị công chứng.
Từ khi chính quyền địa phương chuyển sang hai cấp (tỉnh – xã/phường) từ 01/07/2025, các tổ chức hành nghề công chứng vẫn hoạt động theo Luật Công chứng 2024 và chịu quản lý của cơ quan tư pháp cấp tỉnh. Bạn có thể chọn tổ chức công chứng thuận tiện cho mình, trừ một số giao dịch có quy định riêng.
Những trường hợp được công chứng tại nhà
Khoản 2 Điều 46 Luật Công chứng 2024 cho phép công chứng ngoài trụ sở nếu người yêu cầu công chứng thuộc một trong các nhóm sau:
| Nhóm | Nội dung | Ví dụ thực tế |
|---|---|---|
| 1 | Lập di chúc tại chỗ ở theo Bộ luật Dân sự | Cụ ông 85 tuổi muốn lập di chúc tại nhà |
| 2 | Không thể đi lại vì lý do sức khỏe; đang điều trị nội trú hoặc bị cách ly theo chỉ định của cơ sở y tế | Người bị gãy chân, bệnh nhân nằm viện ủy quyền cho con |
| 3 | Đang bị tạm giữ, tạm giam, đang thi hành án phạt tù hoặc đang bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính | Người đang chấp hành án phạt tù cần ủy quyền |
| 4 | Có lý do chính đáng khác theo quy định của Chính phủ | Xem bên dưới |
“Lý do chính đáng khác” gồm những gì?
Điều 43 Nghị định 104/2025/NĐ-CP hướng dẫn cụ thể nhóm thứ tư. Các trường hợp được nêu gồm:
- Phụ nữ đang mang thai hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi.
- Người cao tuổi, người khuyết tật hoặc người gặp khó khăn trong đi lại.
- Người đang làm nhiệm vụ trong lực lượng công an, quân đội, hoặc đang thực hiện công việc, chức trách được giao mà việc rời vị trí sẽ ảnh hưởng đến nhiệm vụ đó.
- Các trường hợp bất khả kháng, trở ngại khách quan khác khiến người yêu cầu không thể đến tổ chức hành nghề công chứng.
Nghị định cũng yêu cầu việc công chứng ngoài trụ sở diễn ra tại địa điểm có địa chỉ cụ thể, phù hợp với lý do đã nêu. Ví dụ, bạn nêu lý do đang nằm viện thì địa điểm phải là bệnh viện đó, không thể là quán cà phê.
Lưu ý: Việc “tiện”, “bận”, “muốn nhanh” hoặc “ngoài giờ hành chính” tự nó không phải là lý do để công chứng ngoài trụ sở. Công chứng viên phải xem xét lý do bạn nêu và có thể yêu cầu giấy tờ chứng minh.
Hồ sơ và thủ tục công chứng tại nhà
Hồ sơ cần chuẩn bị
Hồ sơ gần giống công chứng thông thường, cộng thêm giấy tờ chứng minh lý do ngoài trụ sở:
- Giấy tờ tùy thân của các bên: thẻ căn cước, CCCD còn hạn hoặc hộ chiếu. Bạn có thể dùng định danh điện tử khi tổ chức công chứng chấp nhận.
- Giấy tờ về tài sản hoặc nội dung giao dịch: giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, giấy đăng ký xe, giấy tờ nhân thân, dự thảo hợp đồng nếu đã có.
- Giấy tờ chứng minh lý do: giấy xác nhận điều trị nội trú, giấy chỉ định cách ly, giấy chứng nhận khuyết tật, giấy tờ cho thấy tình trạng sức khỏe, giấy xác nhận của cơ quan quản lý nếu đang làm nhiệm vụ…
Quy trình thực hiện
- Bước 1 – Liên hệ tổ chức hành nghề công chứng: nêu rõ loại việc, lý do cần công chứng ngoài trụ sở, địa điểm và thời gian mong muốn.
- Bước 2 – Nộp hồ sơ, được xem xét điều kiện: công chứng viên kiểm tra giấy tờ, xác định bạn có thuộc trường hợp được công chứng ngoài trụ sở hay không.
- Bước 3 – Soạn thảo, kiểm tra nội dung: công chứng viên soạn hoặc kiểm tra dự thảo, giải thích quyền, nghĩa vụ và hậu quả pháp lý cho các bên.
- Bước 4 – Công chứng viên đến địa điểm đã thống nhất: các bên đọc lại văn bản, xác nhận đồng ý và ký hoặc điểm chỉ ngay trước mặt công chứng viên.
- Bước 5 – Công chứng viên chứng nhận, đóng dấu: bạn nộp phí, thù lao và nhận bản công chứng theo hẹn. Nhiều trường hợp, tổ chức công chứng sẽ đưa văn bản về trụ sở để hoàn tất.
Nghị định 104/2025/NĐ-CP còn có quy định về việc chụp ảnh khi công chứng viên chứng kiến việc ký văn bản và về công chứng điện tử. Bạn nên hỏi tổ chức công chứng xem hồ sơ của mình có thể áp dụng hình thức nào để giảm đi lại.
Thời hạn công chứng
Thời hạn công chứng tính từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Giao dịch phức tạp, cần xác minh thêm hoặc phải đi lại nhiều lần có thể kéo dài hơn, và hai bên được thỏa thuận thời hạn bằng văn bản khi có trở ngại khách quan. Vì vậy hãy nộp trước, đừng chờ sát thời điểm cần dùng.
Công chứng di chúc tại nhà có gì khác?
Di chúc phải do chính người lập di chúc yêu cầu, thể hiện ý chí tự nguyện và minh mẫn. Công chứng viên có thể trao đổi riêng với người lập di chúc, kiểm tra tình trạng nhận thức và không cho người có quyền lợi liên quan can thiệp. Trường hợp người lập di chúc có biểu hiện không minh mẫn, công chứng viên có thể từ chối hoặc đề nghị giám định.
Chi phí công chứng tại nhà
Chi phí gồm hai nhóm chính:
- Phí công chứng: tính theo giá trị tài sản hoặc theo loại việc, áp dụng thống nhất cho Phòng công chứng và Văn phòng công chứng. Trước đây biểu phí được quy định tại Thông tư 257/2016/TT-BTC, sửa đổi bởi Thông tư 111/2017/TT-BTC. Bạn nên hỏi biểu phí đang áp dụng tại thời điểm làm hồ sơ vì Luật Công chứng 2024 có thay đổi về cách quản lý phí, giá dịch vụ.
- Thù lao công chứng và chi phí phát sinh: gồm soạn thảo, đánh máy, sao chụp, dịch, lưu trữ và công chứng ngoài trụ sở. Mức thù lao do tổ chức hành nghề công chứng và bạn thỏa thuận, không vượt mức trần do UBND cấp tỉnh quy định.
Tổ chức hành nghề công chứng phải niêm yết công khai phí công chứng, giá dịch vụ theo yêu cầu liên quan đến công chứng và các chi phí khác tại trụ sở. Trước khi đồng ý, bạn nên hỏi rõ khoản nào là phí nhà nước, khoản nào là thù lao, có tính cả đi lại hay không, và yêu cầu có biên lai hoặc chứng từ.
Cảnh báo: Hãy nghi ngờ lời mời “công chứng tại nhà bất kể lý do”, “công chứng không cần có mặt đủ các bên” hoặc “không cần giấy tờ gốc”. Công chứng thiếu mặt người ký, thiếu kiểm tra giấy tờ có thể bị tuyên vô hiệu, thậm chí dẫn đến trách nhiệm hình sự nếu có giả mạo giấy tờ.
Lưu ý để làm đúng và tránh rủi ro
- Tự kiểm tra trước: đối chiếu lý do của bạn với khoản 2 Điều 46 Luật Công chứng 2024 và Điều 43 Nghị định 104/2025/NĐ-CP.
- Chọn tổ chức công chứng hợp pháp: kiểm tra tên, địa chỉ, người đại diện và công chứng viên trên thông tin do cơ quan tư pháp cấp tỉnh công bố. Hỏi về phí, thời gian trước khi ký.
- Các bên có mặt đúng yêu cầu: công chứng viên phải trực tiếp chứng kiến việc ký. Không ký trước, không nhờ người ký thay.
- Đọc kỹ văn bản: đặc biệt là họ tên, số giấy tờ, địa chỉ, giá, phương thức thanh toán, thời hạn hợp đồng.
- Giữ lại chứng từ: biên lai thu phí, thù lao, bản công chứng có dấu và số công chứng.
Ví dụ: Bà H. 78 tuổi ở một phường tại Đà Nẵng bị tai biến, đi lại rất khó. Bà muốn lập giấy ủy quyền cho con gái làm thủ tục nhà đất. Gia đình liên hệ một văn phòng công chứng, nêu lý do sức khỏe, cung cấp giấy ra viện và giấy tờ nhà đất. Công chứng viên đến nhà, đọc lại nội dung cho bà H., chứng kiến bà ký rồi hoàn tất công chứng. Khoản thù lao đi lại được thỏa thuận trước.
Không đủ điều kiện thì làm thế nào?
Nếu bạn khỏe mạnh, không thuộc nhóm nào ở trên, bạn cần đến trụ sở tổ chức hành nghề công chứng. Bạn có thể giảm thời gian bằng cách:
- Gửi trước bản scan hoặc ảnh giấy tờ để công chứng viên kiểm tra sơ bộ, soạn dự thảo.
- Đặt lịch hẹn, nhờ người đủ tư cách đại diện hợp pháp (khi pháp luật cho phép) hoặc dùng công chứng điện tử nếu tổ chức công chứng đã triển khai.
- Với giấy tờ chỉ cần chứng thực bản sao hoặc chữ ký, bạn có thể làm tại UBND cấp xã. Từ 01/11/2025, Nghị định 280/2025/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 23/2015 cho phép chứng thực bản sao, chữ ký mà không phụ thuộc nơi cư trú.
Một số giấy tờ đơn giản chỉ cần chứng thực chứ không cần công chứng. Bạn có thể tham khảo chứng thực sơ yếu lý lịch ở đâu và mẫu sơ yếu lý lịch để công chứng, chứng thực. Với giấy xác nhận nhân thân, cần kiểm tra cơ quan nào có thẩm quyền xác nhận.
Nếu bạn mua bán tài sản giữa cá nhân, hãy tìm hiểu trước về giấy tờ mua bán đất viết tay, giấy tờ khi mua xe máy cũ và mẫu giấy bán xe máy cá nhân. Giao dịch nhà đất bắt buộc công chứng hoặc chứng thực theo luật chuyên ngành, giấy viết tay thường không đủ để sang tên.
Căn cứ pháp lý
- Luật Công chứng 2024 (Luật số 46/2024/QH15), hiệu lực từ 01/07/2025, đặc biệt Điều 46 về địa điểm công chứng.
- Nghị định 104/2025/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Công chứng, đặc biệt Điều 43 về lý do chính đáng khác.
- Thông tư 257/2016/TT-BTC, sửa đổi bởi Thông tư 111/2017/TT-BTC về phí công chứng, chứng thực, kèm các văn bản mới nếu có.
- Nghị định 23/2015/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 280/2025/NĐ-CP (hiệu lực 01/11/2025) về chứng thực.
- Bộ luật Dân sự 2015 về di chúc, hợp đồng, giao dịch dân sự.
Thông tin cập nhật tháng 10/2026. Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến của công chứng viên có thẩm quyền.
Câu hỏi thường gặp
Công chứng tại nhà có hợp pháp không?
Hợp pháp nếu bạn thuộc các trường hợp được công chứng ngoài trụ sở theo Luật Công chứng 2024 và Nghị định 104/2025/NĐ-CP, và việc công chứng do công chứng viên của tổ chức hành nghề công chứng thực hiện đúng trình tự.
Tôi khỏe mạnh nhưng bận, có yêu cầu công chứng tại nhà được không?
Thông thường là không. Bận rộn, ngoài giờ hay muốn tiện lợi không nằm trong các lý do được liệt kê. Nếu lý do của bạn thuộc nhóm “bất khả kháng, trở ngại khách quan”, công chứng viên sẽ xem xét từng trường hợp cụ thể.
Công chứng ngoài giờ hành chính hay cuối tuần có được không?
Công chứng ngoài trụ sở không đồng nghĩa với công chứng ngoài giờ. Lịch làm việc do tổ chức công chứng niêm yết. Nếu bạn đủ điều kiện công chứng ngoài trụ sở, thời gian cụ thể do bạn và tổ chức công chứng thỏa thuận.
Chi phí công chứng tại nhà cao hơn bao nhiêu?
Không có mức cố định chung. Bạn trả phí công chứng theo biểu phí, cộng thù lao công chứng (gồm công chứng ngoài trụ sở) theo thỏa thuận, không vượt trần do UBND cấp tỉnh quy định. Hãy hỏi rõ trước khi ký.
Có thể công chứng hợp đồng mua bán đất tại nhà không?
Có thể, nếu người yêu cầu thuộc trường hợp được phép (ví dụ người cao tuổi không đi lại được). Công chứng viên vẫn phải kiểm tra giấy tờ đất, năng lực hành vi dân sự của các bên và tính hợp pháp của giao dịch. Nội dung giao dịch có thể phải được xác minh thêm trước khi công chứng.
Công chứng viên từ chối đến tại nhà thì làm gì?
Bạn hỏi lại lý do từ chối. Nếu thiếu giấy tờ chứng minh, bạn bổ sung. Nếu không thuộc trường hợp được phép, bạn đến trụ sở hoặc chọn cách làm hợp pháp khác. Nếu cho rằng bị từ chối sai, bạn có thể khiếu nại theo quy định hoặc đề nghị cơ quan tư pháp cấp tỉnh xem xét.
Công chứng tại nhà là một ngoại lệ có điều kiện, không phải dịch vụ tùy chọn. Trước khi đặt lịch, bạn hãy xác định mình thuộc nhóm nào theo Điều 46 Luật Công chứng 2024 và Điều 43 Nghị định 104/2025/NĐ-CP, chuẩn bị giấy tờ chứng minh lý do và hỏi rõ chi phí. Làm đúng ngay từ đầu giúp văn bản công chứng có hiệu lực, tránh tranh chấp về sau.
