Hạch toán thuế nhà thầu là ghi sổ số thuế GTGT và thuế TNDN mà doanh nghiệp Việt Nam khấu trừ, nộp thay khi trả tiền cho nhà thầu nước ngoài. Số thuế phải nộp được phản ánh trên tài khoản 3338, còn bút toán cụ thể khác nhau tùy hợp đồng ghi giá Gross (đã gồm thuế) hay giá Net (chưa gồm thuế, bên Việt Nam chịu thuế).
Tóm tắt nhanh
- Thuế nhà thầu nước ngoài gồm thuế GTGT và thuế TNDN, thường tính theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu; bên Việt Nam khấu trừ và nộp thay.
- Thuế nộp thay được theo dõi tại TK 3338 (thuế bảo vệ môi trường và các loại thuế khác), hiện áp dụng theo Thông tư 99/2025/TT-BTC từ năm 2026.
- Thuế TNDN nhà thầu nay hướng dẫn tại Thông tư 20/2026/TT-BTC; thuế GTGT nhà thầu hướng dẫn tại Thông tư 69/2025/TT-BTC, thay phần tương ứng của Thông tư 103/2014/TT-BTC.
- Hợp đồng Gross: trừ thuế vào số tiền trả nhà thầu. Hợp đồng Net: bên Việt Nam trả thêm thuế, phải quy đổi doanh thu tính thuế.
Thuế nhà thầu nước ngoài là gì, khi nào phải khấu trừ?
Thuế nhà thầu (thường gọi tắt là FCT) là thuế áp cho tổ chức, cá nhân nước ngoài kinh doanh tại Việt Nam hoặc có thu nhập phát sinh tại Việt Nam, nhưng không hoạt động theo Luật Đầu tư. Thuế gồm hai phần: thuế GTGT và thuế TNDN.
Khi doanh nghiệp Việt Nam ký hợp đồng mua dịch vụ, thuê máy móc, trả tiền bản quyền, trả lãi vay hoặc mua hàng kèm dịch vụ tại Việt Nam từ bên nước ngoài, doanh nghiệp thường phải khai và nộp thay phần thuế này trước khi chuyển tiền. Nhà thầu nước ngoài không trực tiếp nộp thuế trong trường hợp này.
Lưu ý: Không phải khoản thanh toán nào ra nước ngoài cũng chịu thuế nhà thầu. Bạn cần xem dịch vụ có được thực hiện hoặc tiêu dùng tại Việt Nam không, hợp đồng có thuộc diện không chịu thuế hay được miễn không, và bên nước ngoài thuộc diện nộp thuế theo phương pháp nào.
Văn bản áp dụng hiện nay (thay Thông tư 103/2014)
Trước đây, cả thuế GTGT và thuế TNDN nhà thầu đều theo Thông tư 103/2014/TT-BTC. Hiện nay, Thông tư này đã bị thay thế từng phần theo các văn bản chuyên ngành mới:
- Thuế GTGT: thực hiện theo Luật Thuế GTGT 2024, Nghị định 181/2025/NĐ-CP và Thông tư 69/2025/TT-BTC (hiệu lực từ ngày 01/07/2025).
- Thuế TNDN: thực hiện theo Luật Thuế TNDN 2025, Nghị định 320/2025/NĐ-CP và Thông tư 20/2026/TT-BTC. Thông tư này có hiệu lực từ ngày 12/03/2026 và hướng dẫn áp dụng cho kỳ tính thuế theo Luật Thuế TNDN mới.
- Kế toán: doanh nghiệp áp dụng Thông tư 99/2025/TT-BTC (thay Thông tư 200/2014/TT-BTC, hiệu lực từ 01/01/2026). Doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn đối chiếu chế độ kế toán dành cho mình; cách theo dõi thuế nộp thay tại TK 3338 về cơ bản tương tự.
Điểm mới đáng chú ý ở phần TNDN: khi nhà thầu nước ngoài nộp thuế theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu, doanh thu tính thuế TNDN bao gồm cả thuế GTGT. Cách quy đổi doanh thu với hợp đồng giá Net cũng được đơn giản hóa thành một bước thay vì hai bước như trước.
Tỷ lệ tính thuế GTGT và TNDN nhà thầu
Số thuế phải nộp bằng doanh thu tính thuế nhân với tỷ lệ phần trăm tương ứng với từng hoạt động. Hai bảng dưới đây tổng hợp tỷ lệ phổ biến để bạn tra nhanh.
Tỷ lệ thuế GTGT trên doanh thu
| Hoạt động | Tỷ lệ GTGT |
|---|---|
| Phân phối, cung cấp hàng hóa | 1% |
| Dịch vụ; xây dựng, lắp đặt không bao thầu nguyên vật liệu | 5% |
| Sản xuất, vận tải, dịch vụ gắn với hàng hóa; xây dựng có bao thầu nguyên vật liệu | 3% |
| Hoạt động kinh doanh khác | 2% |
Tỷ lệ thuế TNDN trên doanh thu
| Hoạt động | Tỷ lệ TNDN |
|---|---|
| Dịch vụ | 5% |
| Dịch vụ quản lý nhà hàng, khách sạn, casino | 10% |
| Dịch vụ gắn với hàng hóa: phần hàng hóa tách riêng được | 1% |
| Dịch vụ gắn với hàng hóa, không tách riêng được | 2% |
| Tiền bản quyền | 10% |
| Cho thuê giàn khoan, máy móc, thiết bị, phương tiện vận tải (trường hợp thuộc diện áp dụng) | 5% |
| Cho thuê tàu bay, tàu biển | 2% |
| Lãi tiền vay | 5% |
| Chuyển nhượng chứng khoán; tái bảo hiểm ra nước ngoài | 0,1% |
| Xây dựng, vận tải và hoạt động khác | 2% |
Lưu ý: Nếu hợp đồng gồm nhiều hoạt động mà không tách riêng được giá trị từng hoạt động, bạn áp dụng tỷ lệ GTGT cao nhất của các hoạt động đó cho toàn bộ giá trị hợp đồng. Nên đọc kỹ điều kiện áp dụng của từng dòng trong thông tư trước khi kê khai, nhất là với hợp đồng hỗn hợp, dịch vụ số và nền tảng thương mại điện tử có quy định riêng.
Thuế nhà thầu hạch toán vào tài khoản nào?
Thuế nhà thầu nộp thay được theo dõi tại TK 3338 – Thuế bảo vệ môi trường và các loại thuế khác. Tài khoản này phản ánh cả thuế nộp thay cho tổ chức, cá nhân nước ngoài có hoạt động kinh doanh tại Việt Nam. Doanh nghiệp có thể mở thêm tài khoản chi tiết để tách thuế GTGT nhà thầu và thuế TNDN nhà thầu cho dễ đối chiếu với tờ khai.
Các tài khoản thường dùng cùng với TK 3338:
- TK 331: phải trả nhà cung cấp (nhà thầu nước ngoài).
- TK 133: thuế GTGT được khấu trừ, khi đủ điều kiện khấu trừ theo luật.
- TK 627, 642, 156, 211…: ghi nhận chi phí hoặc giá trị tài sản tùy bản chất giao dịch.
- TK 111, 112: tiền dùng để nộp thuế và thanh toán cho nhà thầu.
Trước khi ghi sổ, bạn phải xác định hợp đồng ghi giá Gross hay Net và quy đổi ngoại tệ sang VND theo tỷ giá phát sinh nghiệp vụ.
Hạch toán hợp đồng giá Gross (đã gồm thuế)
Giá Gross là giá đã bao gồm thuế. Bên Việt Nam khấu trừ thuế từ số tiền thanh toán, nhà thầu thực nhận phần còn lại.
VÍ DỤ 1 – HỢP ĐỒNG DỊCH VỤ TƯ VẤN GIÁ GROSS
Công ty A thuê nhà thầu nước ngoài tư vấn quản lý, giá hợp đồng 200.000.000 đồng, đã gồm các loại thuế. Dịch vụ tư vấn áp dụng GTGT 5%, TNDN 5%. Giả định thuế GTGT đủ điều kiện khấu trừ.
- Thuế GTGT nhà thầu = 200.000.000 × 5% = 10.000.000 đồng.
- Thuế TNDN nhà thầu = 200.000.000 × 5% = 10.000.000 đồng.
- Tổng thuế nộp thay = 20.000.000 đồng; số tiền trả nhà thầu = 180.000.000 đồng.
| Nghiệp vụ | Định khoản (đồng) |
|---|---|
| Ghi nhận chi phí và thuế phải nộp thay | Nợ TK 642: 190.000.000 Nợ TK 133: 10.000.000 Có TK 331: 180.000.000 Có TK 3338: 20.000.000 |
| Nộp thuế nhà thầu vào ngân sách | Nợ TK 3338: 20.000.000 Có TK 112: 20.000.000 |
| Thanh toán cho nhà thầu | Nợ TK 331: 180.000.000 Có TK 112: 180.000.000 |
Tổng tiền công ty chi ra vẫn là 200.000.000 đồng (20.000.000 đồng nộp thuế và 180.000.000 đồng trả nhà thầu).
Hạch toán hợp đồng giá Net (bên Việt Nam chịu thuế)
Giá Net là giá nhà thầu được nhận đủ, chưa gồm thuế. Bên Việt Nam chịu toàn bộ thuế nên phải quy đổi giá Net thành doanh thu tính thuế (gross-up), sau đó tính thuế.
Với tỷ lệ GTGT và TNDN, công thức quy đổi một bước theo hướng dẫn hiện nay là: doanh thu tính thuế = giá trị hợp đồng Net ÷ (1 − tỷ lệ GTGT − tỷ lệ TNDN). Bạn nên đối chiếu lại công thức này với nội dung thông tư khi lập tờ khai.
VÍ DỤ 2 – HỢP ĐỒNG DỊCH VỤ TƯ VẤN GIÁ NET
Công ty A ký hợp đồng tư vấn với giá Net 200.000.000 đồng, nhà thầu nhận đủ số tiền này, công ty A chịu thuế. GTGT 5%, TNDN 5%.
- Doanh thu tính thuế = 200.000.000 ÷ (1 − 5% − 5%) ≈ 222.222.222 đồng.
- Thuế GTGT = 222.222.222 × 5% ≈ 11.111.111 đồng.
- Thuế TNDN = 222.222.222 × 5% ≈ 11.111.111 đồng.
- Tổng thuế = 22.222.222 đồng; tổng chi của công ty = 222.222.222 đồng.
| Nghiệp vụ | Định khoản (đồng) |
|---|---|
| Ghi nhận khoản phải trả nhà thầu | Nợ TK 642: 200.000.000 Có TK 331: 200.000.000 |
| Ghi nhận thuế nhà thầu bên Việt Nam chịu | Nợ TK 133: 11.111.111 (GTGT, nếu đủ điều kiện khấu trừ) Nợ TK 642: 11.111.111 (TNDN) Có TK 3338: 22.222.222 |
| Nộp thuế vào ngân sách | Nợ TK 3338: 22.222.222 Có TK 112: 22.222.222 |
| Thanh toán cho nhà thầu | Nợ TK 331: 200.000.000 Có TK 112: 200.000.000 |
Lưu ý: Khoản thuế TNDN do bên Việt Nam chịu thay có được tính vào chi phí được trừ khi quyết toán thuế TNDN hay không phải xét theo quy định về chi phí được trừ hiện hành. Thuế GTGT nộp thay chỉ được khấu trừ khi đáp ứng điều kiện về hợp đồng, chứng từ thanh toán và chứng từ nộp thuế thay. Nếu hợp đồng mua tài sản cố định, dự án đầu tư, bạn ghi vào nguyên giá hoặc chi phí đầu tư thay vì TK 642.
Trường hợp hợp đồng chưa gồm GTGT, TNDN nhà thầu tự chịu
Nếu hợp đồng thỏa thuận giá chưa gồm GTGT (bên Việt Nam chịu GTGT) còn nhà thầu tự chịu thuế TNDN, bạn chỉ quy đổi doanh thu tính GTGT, còn thuế TNDN được khấu trừ vào tiền trả nhà thầu. Bút toán khi đó kết hợp hai cách trên: ghi Có TK 3338 cho cả hai khoản, ghi Có TK 331 phần còn phải trả sau khi trừ thuế TNDN, ghi Nợ TK 133 phần GTGT được khấu trừ.
Kê khai, nộp thuế nhà thầu và hồ sơ cần lưu
Bên Việt Nam thực hiện kê khai thuế nhà thầu theo từng lần phát sinh nghĩa vụ thuế, thường phải nộp hồ sơ và nộp thuế trong thời hạn chậm nhất là ngày thứ 10 kể từ ngày phát sinh nghĩa vụ. Bạn cần kiểm tra lại mẫu tờ khai và thời hạn theo hướng dẫn quản lý thuế đang áp dụng sau khi Luật Quản lý thuế mới có hiệu lực.
- Bước 1: Xác định giao dịch có chịu thuế nhà thầu không, nhà thầu thuộc diện nộp thuế theo phương pháp nào.
- Bước 2: Xác định hoạt động kinh doanh, tỷ lệ GTGT và TNDN tương ứng, doanh thu tính thuế (Gross hay Net).
- Bước 3: Lập tờ khai thuế nhà thầu, nộp thuế thay vào ngân sách.
- Bước 4: Hạch toán theo các bút toán ở trên, lưu chứng từ nộp thuế để làm căn cứ khấu trừ GTGT và chi phí.
- Bước 5: Thanh toán cho nhà thầu số tiền còn lại và lưu chứng từ chuyển tiền.
Khi nộp tiền vào ngân sách, bạn lưu ý mã chương: nhà thầu chính ngoài nước dùng chương 161 (cấp trung ương) hoặc 561 (cấp tỉnh); nhà thầu phụ ngoài nước dùng chương 162 hoặc 562. Hồ sơ nên lưu gồm hợp đồng, phụ lục, chứng từ thanh toán, tờ khai, chứng từ nộp thuế và bảng tính thuế.
Ngoài ra, nếu hợp đồng có ký tay nhiều trang, bạn nên thực hiện đóng dấu giáp lai để bảo đảm tính toàn vẹn của hồ sơ lưu. Với hóa đơn đầu vào trong nước đi kèm hợp đồng (ví dụ chi phí vận chuyển nội địa), bạn có thể tham khảo thêm bài về mẫu hóa đơn bán lẻ hợp lệ.
Những sai sót thường gặp khi hạch toán
- Nhầm giữa Gross và Net: dẫn đến tính sai doanh thu tính thuế, thiếu hoặc thừa thuế nộp thay.
- Dùng văn bản cũ: vẫn áp công thức quy đổi hai bước hoặc cách tính TNDN theo Thông tư 103/2014 cho kỳ đã áp dụng quy định mới.
- Khấu trừ GTGT khi thiếu điều kiện: thiếu chứng từ nộp thuế thay hoặc chứng từ thanh toán theo quy định.
- Không tách được giá trị hợp đồng: hợp đồng hỗn hợp nhưng không tách riêng hàng hóa, dịch vụ nên phải áp tỷ lệ cao hơn.
- Quy đổi tỷ giá sai: không thống nhất giữa tờ khai thuế và sổ kế toán, gây chênh lệch khi đối chiếu.
- Nhầm với thuế TNCN: nếu bên nước ngoài là cá nhân làm việc theo hợp đồng lao động thì áp dụng thuế thu nhập cá nhân, xem thêm mức giảm trừ gia cảnh mới nhất và quy định về mã số thuế cá nhân.
Cảnh báo: Việc không khấu trừ, nộp thay thuế nhà thầu hoặc kê khai sai số thuế có thể bị truy thu, phạt chậm nộp và xử phạt vi phạm hành chính về thuế. Hãy kiểm tra từng giao dịch trước khi chuyển tiền ra nước ngoài.
Câu hỏi thường gặp
Thuế nhà thầu hạch toán vào tài khoản nào?
Thuế nhà thầu nộp thay được hạch toán vào TK 3338, nhóm thuế bảo vệ môi trường và các loại thuế khác. Phần GTGT được khấu trừ ghi Nợ TK 133, phần TNDN do bên Việt Nam chịu ghi vào chi phí tương ứng.
Thông tư 103/2014/TT-BTC còn hiệu lực không?
Thông tư này đã bị thay thế từng phần. Phần GTGT nhà thầu nay theo Thông tư 69/2025/TT-BTC, phần TNDN nhà thầu theo Thông tư 20/2026/TT-BTC. Bạn chỉ nên dùng Thông tư 103 để hiểu quy định cũ hoặc xử lý kỳ tính thuế trước đó.
Hợp đồng giá Net và Gross khác nhau thế nào?
Giá Gross đã gồm thuế, bên Việt Nam khấu trừ thuế từ số tiền trả nhà thầu. Giá Net chưa gồm thuế, bên Việt Nam chịu thuế nên phải quy đổi doanh thu tính thuế và tổng chi phí cao hơn giá hợp đồng.
Thuế GTGT nhà thầu nộp thay có được khấu trừ không?
Được khấu trừ nếu doanh nghiệp thuộc diện khấu trừ thuế, dịch vụ dùng cho hoạt động chịu thuế GTGT và đủ chứng từ theo quy định, trong đó có chứng từ nộp thuế thay. Nếu không đủ điều kiện, khoản thuế này tính vào chi phí hoặc nguyên giá tài sản tùy trường hợp.
Bao lâu phải nộp thuế nhà thầu sau khi phát sinh?
Thông thường nghĩa vụ kê khai, nộp thuế nhà thầu phải thực hiện trong vòng 10 ngày kể từ ngày phát sinh nghĩa vụ thuế. Bạn nên đối chiếu lại thời hạn trong văn bản quản lý thuế hiện hành trước khi kê khai.
Khoản thanh toán cho phần mềm, dịch vụ số nước ngoài có chịu thuế nhà thầu không?
Có thể chịu thuế, tùy tính chất giao dịch (bản quyền, dịch vụ, hàng hóa) và quy định riêng về thương mại điện tử, nền tảng số. Bạn cần phân loại đúng bản chất khoản thanh toán trước khi áp tỷ lệ.
Căn cứ pháp lý
- Luật Thuế giá trị gia tăng 2024; Nghị định 181/2025/NĐ-CP; Thông tư 69/2025/TT-BTC.
- Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025; Nghị định 320/2025/NĐ-CP; Thông tư 20/2026/TT-BTC.
- Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15 và văn bản hướng dẫn về khai, nộp thuế nhà thầu.
- Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp (hiệu lực 01/01/2026); chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện hành.
- Thông tư 103/2014/TT-BTC (đã được thay thế từng phần, chỉ để đối chiếu quy định cũ).
Hạch toán thuế nhà thầu đúng cần ba bước: xác định đúng loại hợp đồng (Gross hay Net), áp đúng tỷ lệ GTGT và TNDN theo văn bản mới, rồi ghi sổ qua TK 3338 cùng các tài khoản liên quan. Bạn nên rà soát lại từng hợp đồng theo Thông tư 20/2026/TT-BTC và Thông tư 69/2025/TT-BTC để tránh dùng công thức cũ. Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
