Cảnh sát trật tự là cách gọi thông dụng của lực lượng cảnh sát làm nhiệm vụ giữ gìn trật tự công cộng, tuần tra, kiểm soát, phòng ngừa và xử lý vi phạm pháp luật ngay trên địa bàn. Về mặt tổ chức, lực lượng này thuộc Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội trong Công an nhân dân, hoạt động theo Luật Công an nhân dân và các văn bản hướng dẫn.
Tóm tắt nhanh
- “Cảnh sát trật tự” là tên gọi quen dùng, không phải một đơn vị có điều luật riêng; gốc là lực lượng Cảnh sát QLHC về trật tự xã hội.
- Chức năng chính: giữ gìn trật tự, an toàn xã hội ở nơi công cộng; phòng ngừa, phát hiện, xử lý vi phạm.
- Nhiệm vụ tiêu biểu: tuần tra, kiểm soát, ứng phó khi có tình huống về an ninh trật tự, quản lý vũ khí – công cụ hỗ trợ, phối hợp với Công an cấp xã.
- Từ 01/07/2025 không còn Công an cấp huyện; nhiều việc ở cơ sở do Công an cấp xã đảm nhiệm, dưới sự chỉ đạo của Công an cấp tỉnh.
- Luật Công an nhân dân 2018 vẫn là văn bản gốc đang có hiệu lực (thông tin cập nhật tháng 10/2026).
Cảnh sát trật tự là gì?
Trong đời sống, người dân thường gọi những cán bộ mặc sắc phục cảnh sát đi tuần tra, nhắc nhở, xử lý vi phạm ở đường phố, chợ, khu vui chơi, nơi tập trung đông người là “cảnh sát trật tự”. Pháp luật hiện hành không dùng “cảnh sát trật tự” làm tên một lực lượng riêng như cảnh sát giao thông hay cảnh sát cơ động. Công việc này nằm trong chức năng của lực lượng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (Cảnh sát QLHC về TTXH).
Về lịch sử, lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH có tiền thân là lực lượng Cảnh sát trị an, ra đời sau Cách mạng Tháng Tám 1945. Ngay từ đầu, các ban, phòng “trật tự” đã làm nhiệm vụ giữ gìn trật tự công cộng, kiểm soát giấy tờ, quản lý cư trú. Vì vậy cụm từ “cảnh sát trật tự” vẫn được dùng phổ biến đến nay.
Cảnh sát trật tự nằm ở đâu trong Công an nhân dân?
Công an nhân dân chia thành hai lực lượng lớn là Cảnh sát nhân dân và An ninh nhân dân. Cảnh sát trật tự thuộc lực lượng Cảnh sát nhân dân. Hệ thống chỉ đạo theo ngành dọc gồm:
- Bộ Công an: Cục Cảnh sát QLHC về trật tự xã hội giúp Bộ trưởng quản lý, chỉ đạo, hướng dẫn lực lượng này trong cả nước.
- Công an cấp tỉnh: Phòng Cảnh sát QLHC về trật tự xã hội (tên gọi cụ thể có thể khác nhau theo mô hình tổ chức của từng tỉnh).
- Công an cấp xã: từ 01/07/2025, chính quyền địa phương hai cấp (tỉnh – xã) nên không còn Công an cấp huyện. Công tác trật tự ở cơ sở chủ yếu do Công an xã, phường, đặc khu thực hiện, có sự hướng dẫn nghiệp vụ của cấp trên.
Lưu ý: Trước đây, bài viết thường nhắc “đội cảnh sát trật tự của công an quận/huyện”. Từ khi bỏ cấp huyện, cách gọi này không còn phản ánh đúng mô hình tổ chức hiện hành.
Chức năng của cảnh sát trật tự
Chức năng của cảnh sát trật tự bắt nguồn từ chức năng chung của Công an nhân dân theo Luật Công an nhân dân 2018: tham mưu với Đảng, Nhà nước về bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội; thực hiện quản lý nhà nước và đấu tranh phòng, chống tội phạm, vi phạm pháp luật. Riêng với cảnh sát trật tự, chức năng cụ thể gồm:
- Giữ gìn trật tự, an toàn xã hội ở nơi công cộng, khu dân cư, địa bàn trọng điểm.
- Phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn hành vi vi phạm pháp luật về an ninh, trật tự; phát hiện sớm nguy cơ phát sinh tội phạm.
- Tham gia quản lý nhà nước về an ninh, trật tự trong các lĩnh vực được phân công (vũ khí, công cụ hỗ trợ, ngành nghề kinh doanh có điều kiện về an ninh, trật tự…).
- Phục vụ Nhân dân: tiếp nhận tin báo, hỗ trợ người dân khi gặp sự cố, bảo vệ tính mạng, tài sản.
Nhiệm vụ của cảnh sát trật tự
Dưới đây là các nhiệm vụ thường gặp. Phạm vi cụ thể của từng đơn vị phụ thuộc vào phân công của Công an cấp tỉnh và Công an cấp xã.
Tuần tra, kiểm soát bảo đảm an ninh, trật tự
Cảnh sát trật tự tổ chức tuần tra theo kế hoạch hoặc theo yêu cầu đột xuất ở các tuyến phố, khu dân cư, chợ, điểm vui chơi, bến xe, khu vực đông người. Mục tiêu là răn đe, ngăn ngừa hành vi gây rối, đua xe trái phép, tụ tập gây mất trật tự, trộm cắp, cướp giật.
Xử lý hành vi vi phạm về an ninh, trật tự
Khi phát hiện vi phạm, cảnh sát trật tự lập biên bản, xử phạt vi phạm hành chính theo thẩm quyền hoặc chuyển hồ sơ cho cơ quan có thẩm quyền. Hiện nay, lĩnh vực này chủ yếu áp dụng Nghị định 282/2025/NĐ-CP (hiệu lực từ 15/12/2025, thay Nghị định 144/2021/NĐ-CP). Một số ví dụ:
- Không đăng ký tạm trú: phạt từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng.
- Mang theo dao có tính sát thương cao nơi công cộng: phạt từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng.
- Tàng trữ, sử dụng trái phép công cụ hỗ trợ: phạt từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng.
Bạn có thể xem thêm bình xịt hơi cay tự vệ có bị cấm không và mang vũ khí nào để tự vệ mà không vi phạm pháp luật để hiểu ranh giới giữa tự vệ và vi phạm.
Quản lý vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ
Lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH tham gia quản lý, kiểm tra việc sản xuất, mua bán, vận chuyển, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ theo Luật số 42/2024/QH15. Khi kiểm tra nơi công cộng, cảnh sát trật tự có thể thu giữ hung khí, công cụ hỗ trợ không có giấy phép.
Tiếp nhận, xử lý tin báo và ứng phó tình huống
Cảnh sát trật tự có mặt kịp thời khi người dân báo vụ việc gây rối, đánh nhau, cháy nổ, tai nạn… để bảo vệ hiện trường, hỗ trợ cấp cứu, ngăn chặn hậu quả lan rộng và phối hợp với các lực lượng khác. Một số địa phương có lực lượng cảnh sát phản ứng nhanh (113) làm nhiệm vụ này.
Phối hợp với các lực lượng khác
Cảnh sát trật tự phối hợp với Công an cấp xã, Cảnh sát giao thông, Cảnh sát cơ động và chính quyền địa phương trong các đợt cao điểm. Theo Thông tư 73/2024/TT-BCA (hiệu lực từ 01/01/2025), lực lượng khác trong Công an nhân dân có thể được huy động tham gia tuần tra, kiểm soát trật tự, an toàn giao thông cùng Cảnh sát giao thông trong trường hợp cần thiết. Công an xã chỉ được tuần tra, kiểm soát, xử lý trên các tuyến đường xã, đường thôn thuộc địa bàn quản lý.
Phát động phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc
Cảnh sát trật tự tuyên truyền pháp luật, hướng dẫn xây dựng mô hình tự quản, góp phần xây dựng xã, phường đạt tiêu chuẩn “An toàn về an ninh, trật tự”.
Quyền hạn của cảnh sát trật tự
Khi thi hành công vụ, cán bộ cảnh sát trật tự có các quyền hạn theo Luật Công an nhân dân, Luật Xử lý vi phạm hành chính và pháp luật chuyên ngành, gồm:
- Yêu cầu cá nhân, tổ chức xuất trình giấy tờ tùy thân, giấy tờ liên quan khi có căn cứ phát hiện vi phạm hoặc theo kế hoạch tuần tra, kiểm soát.
- Kiểm tra người, phương tiện, đồ vật trong trường hợp pháp luật cho phép.
- Lập biên bản vi phạm hành chính; áp dụng biện pháp ngăn chặn và bảo đảm xử lý vi phạm hành chính; xử phạt trong phạm vi thẩm quyền theo chức danh.
- Sử dụng vũ khí, công cụ hỗ trợ theo đúng điều kiện, trình tự của pháp luật.
- Huy động người, phương tiện trong trường hợp cấp bách theo quy định.
Cảnh báo: Mọi biện pháp phải đúng căn cứ, trình tự, thẩm quyền. Việc bắt, giữ, khám xét người trái luật xâm phạm quyền công dân và có thể bị xử lý theo pháp luật.
Phân biệt với cảnh sát giao thông, cảnh sát cơ động, công an xã
| Lực lượng | Nhiệm vụ chính |
|---|---|
| Cảnh sát trật tự (Cảnh sát QLHC về TTXH) | Giữ gìn trật tự công cộng, tuần tra, quản lý vũ khí – công cụ hỗ trợ, cư trú, căn cước, con dấu… |
| Cảnh sát giao thông | Bảo đảm trật tự, an toàn giao thông đường bộ, đường sắt; xử lý vi phạm giao thông. |
| Cảnh sát cơ động | Nòng cốt thực hiện biện pháp vũ trang bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội; chống bạo loạn, khủng bố. |
| Công an xã, phường, đặc khu | Bảo đảm an ninh, trật tự tại cơ sở, quản lý cư trú, tiếp nhận thủ tục hành chính. |
Nếu bạn bị dừng xe vì lỗi giao thông, người xử lý thường là Cảnh sát giao thông. Mức xử phạt cụ thể có thể xem tại bài mức phạt không có bằng lái xe máy.
Khi làm việc với cảnh sát trật tự, người dân cần lưu ý gì?
- Bước 1: Hợp tác, giữ bình tĩnh, xuất trình giấy tờ tùy thân (thẻ căn cước, CCCD còn hạn hoặc căn cước điện tử trên VNeID) khi được yêu cầu.
- Bước 2: Hỏi rõ lý do kiểm tra, họ tên, đơn vị của cán bộ nếu cần; chú ý trang phục, biển hiệu. Bạn có thể tham khảo bài quy định trang phục Công an nhân dân.
- Bước 3: Đọc kỹ biên bản trước khi ký; ghi rõ ý kiến nếu không đồng ý nội dung.
- Bước 4: Nếu cho rằng bị xử lý không đúng, bạn có quyền khiếu nại, tố cáo theo pháp luật về khiếu nại, tố cáo.
Cần nhớ rằng thân thể, nơi ở của công dân được pháp luật bảo vệ; việc bắt, giữ, khám xét chỉ được thực hiện theo luật. Chi tiết xem tại bài quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân.
Ngoài ra, các thủ tục về cư trú, căn cước mà bạn thường làm với Công an cấp xã cũng thuộc nhóm nhiệm vụ quản lý hành chính. Bạn có thể tham khảo làm căn cước ở đâu và đăng ký tạm trú online.
Căn cứ pháp lý
- Luật Công an nhân dân 2018, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 21/2023/QH15 và các luật sửa đổi khác (văn bản hợp nhất 84/VBHN-VPQH năm 2026).
- Nghị định số 02/2025/NĐ-CP của Chính phủ về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Công an.
- Luật số 42/2024/QH15 về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ.
- Luật Xử lý vi phạm hành chính và Nghị định 282/2025/NĐ-CP (hiệu lực 15/12/2025).
- Thông tư 73/2024/TT-BCA về tuần tra, kiểm soát, xử lý vi phạm trật tự, an toàn giao thông đường bộ của Cảnh sát giao thông (hiệu lực 01/01/2025).
- Nghị quyết số 202/2025/QH15 về sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh.
Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Câu hỏi thường gặp
Chức năng, nhiệm vụ của cảnh sát trật tự là gì?
Chức năng chính là giữ gìn trật tự, an toàn xã hội, phòng ngừa và xử lý vi phạm pháp luật về an ninh, trật tự. Nhiệm vụ tiêu biểu gồm tuần tra, kiểm soát, ứng phó tình huống, quản lý vũ khí – công cụ hỗ trợ và phối hợp với các lực lượng khác.
Cảnh sát trật tự có phải là cảnh sát giao thông không?
Không. Cảnh sát giao thông là lực lượng riêng, chuyên về trật tự, an toàn giao thông. Cảnh sát trật tự thiên về trật tự công cộng, dù trong một số trường hợp được huy động phối hợp tuần tra giao thông cùng Cảnh sát giao thông.
Cảnh sát trật tự có quyền kiểm tra giấy tờ và xử phạt không?
Có, nhưng chỉ khi thi hành công vụ, đúng căn cứ, trình tự và trong phạm vi thẩm quyền theo chức danh. Bạn có quyền yêu cầu giải thích lý do và khiếu nại nếu không đồng ý.
Cảnh sát trật tự thuộc cơ quan nào quản lý?
Cảnh sát trật tự thuộc lực lượng Cảnh sát QLHC về trật tự xã hội trong Công an nhân dân, chịu sự quản lý của Bộ Công an, Công an cấp tỉnh và hoạt động cùng Công an cấp xã ở cơ sở.
Từ khi bỏ cấp huyện, ai thực hiện công tác trật tự ở cơ sở?
Từ 01/07/2025, Công an xã, phường, đặc khu trực tiếp đảm nhận phần lớn công việc ở cơ sở, với sự chỉ đạo của Công an cấp tỉnh và hướng dẫn nghiệp vụ của lực lượng Cảnh sát QLHC về trật tự xã hội.
Tóm lại, cảnh sát trật tự là lực lượng trực tiếp giữ gìn trật tự công cộng trong Công an nhân dân, hoạt động theo Luật Công an nhân dân 2018 và chịu sự giám sát của Nhân dân. Nắm rõ chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của lực lượng này giúp bạn hợp tác đúng cách và bảo vệ quyền lợi hợp pháp khi cần.
