Cha mẹ không có quyền đuổi con chưa thành niên ra khỏi nhà, vì đây là nghĩa vụ nuôi dưỡng, chăm sóc theo luật. Với con đã thành niên, pháp luật không cho phép dùng áp lực, đe dọa hay vũ lực để ép con rời chỗ ở hợp pháp. Hành vi này có thể bị coi là bạo lực gia đình và bị phạt từ 5 đến 30 triệu đồng.
Tóm tắt nhanh
- Con chưa thành niên: cha mẹ phải nuôi dưỡng, chăm sóc, không được đuổi khỏi nhà.
- Con đã thành niên: luật không có điều khoản cho phép “đuổi”, nhưng cha mẹ có quyền của chủ sở hữu nhà. Hai bên nên thương lượng, không được dùng bạo lực, đe dọa, khóa cửa, vứt đồ.
- Cưỡng ép ra khỏi chỗ ở hợp pháp trái luật: là hành vi bạo lực gia đình theo Luật Phòng, chống bạo lực gia đình 2022.
- Mức phạt hành chính (NĐ 282/2025, hiệu lực 15/12/2025): 5–10 triệu; 10–20 triệu nếu đe dọa xâm hại sức khỏe, tính mạng; 20–30 triệu nếu dùng công cụ gây thương tích.
- Nặng hơn: ngược đãi, hành hạ có thể bị truy cứu hình sự theo Điều 185 Bộ luật Hình sự.
Cha mẹ có quyền đuổi con ra khỏi nhà không?
Câu trả lời phụ thuộc vào độ tuổi, khả năng tự lập của con và quyền đối với căn nhà. Pháp luật Việt Nam không có điều khoản nào trao cho cha mẹ “quyền đuổi con”. Ngược lại, Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 quy định cha mẹ có nghĩa vụ thương yêu, chăm lo, giáo dục con. Luật Phòng, chống bạo lực gia đình 2022 còn liệt kê việc cưỡng ép thành viên gia đình ra khỏi chỗ ở hợp pháp trái pháp luật là một hành vi bạo lực gia đình.
Tuy vậy, cha mẹ vẫn là người có quyền sở hữu, sử dụng căn nhà của mình. Vì thế, với con đã trưởng thành và tự nuôi được bản thân, hai bên có thể thỏa thuận việc con chuyển ra ở riêng. Điểm mấu chốt là cách làm: thương lượng hợp lý thì hợp pháp, cưỡng ép trái luật thì bị xử lý.
Trường hợp con chưa thành niên
Con dưới 18 tuổi chưa thể tự lo cuộc sống. Cha mẹ có nghĩa vụ nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục và quản lý con. Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 (Điều 69) yêu cầu cha mẹ thương yêu con, tôn trọng ý kiến của con, chăm lo việc học tập để con phát triển lành mạnh về thể chất, trí tuệ, đạo đức.
Vì vậy, dù con phạm lỗi hay cãi lời, cha mẹ không được đuổi con ra khỏi nhà. Luật Trẻ em 2016 cũng cấm các hành vi bỏ rơi, bỏ mặc, xâm hại trẻ em. Đuổi một đứa trẻ ra đường, kể cả “nói cho sợ”, có thể gây tổn thương tâm lý nghiêm trọng, và nếu để trẻ rơi vào nguy hiểm thì trách nhiệm pháp lý của cha mẹ càng nặng.
Nếu cha mẹ khó dạy bảo con, hướng đi đúng là nhờ nhà trường, tổ hòa giải, UBND cấp xã, các tổ chức đoàn thể hỗ trợ, thay vì đuổi con. Bạn cũng nên biết thêm về quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân, vì trẻ em cũng được bảo vệ quyền này.
Trường hợp con đã thành niên
Con mất năng lực hành vi dân sự, không có khả năng lao động, không có tài sản
Theo Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, nhóm này vẫn được cha mẹ nuôi dưỡng, trông nom, chăm sóc và có quyền sống chung với cha mẹ. Cha mẹ không thể đuổi con thuộc nhóm này ra khỏi nhà.
Con trưởng thành, có việc làm hoặc có tài sản
Đây là trường hợp gây tranh cãi nhiều nhất. Luật không có điều khoản cho phép hay cấm cha mẹ “đuổi” con đã thành niên tự nuôi được mình. Nên xét theo hai tình huống:
- Con chỉ ở nhờ nhà cha mẹ: cha mẹ là chủ sở hữu nên có quyền đề nghị con dọn đi. Nhưng cách đề nghị phải hợp lý: nói rõ, cho con thời gian chuẩn bị, không đe dọa, không đánh đập, không thay khóa hay vứt đồ đạc.
- Con có quyền sở hữu hoặc đồng sở hữu căn nhà (được tặng cho, thừa kế, đứng tên chung, có phần góp công sức hợp pháp…): cha mẹ không thể đơn phương buộc con rời đi. Mọi tranh chấp phải giải quyết theo thỏa thuận hoặc qua Tòa án.
Lưu ý: Việc cơ quan có thẩm quyền xử phạt hay không còn tùy từng vụ việc: con có quyền cư trú hợp pháp tại nhà đó không, cách cha mẹ buộc con rời đi ra sao, có đe dọa hay gây thương tích không. Bài viết này chỉ mang tính thông tin phổ thông, không thay thế ý kiến của cơ quan có thẩm quyền.
Khi nào đuổi con là bạo lực gia đình?
Luật Phòng, chống bạo lực gia đình 2022 (hiệu lực từ 01/7/2023) định nghĩa bạo lực gia đình là hành vi cố ý của thành viên gia đình gây tổn hại hoặc có khả năng gây tổn hại về thể chất, tinh thần, tình dục, kinh tế đối với thành viên khác. Điều 3 liệt kê 16 nhóm hành vi, trong đó có cưỡng ép thành viên gia đình ra khỏi chỗ ở hợp pháp trái pháp luật.
Điều này áp dụng cho cả cha mẹ với con, con với cha mẹ, vợ với chồng và ngược lại. Các biểu hiện thường gặp gồm:
- Khóa cửa, thay ổ khóa không cho con vào nhà.
- Vứt quần áo, đồ dùng của con ra ngoài.
- Dọa đánh, dọa giết nếu con không rời đi.
- Dùng gậy, dao hoặc vật dụng khác gây thương tích để ép con đi.
Mức phạt khi cưỡng ép con ra khỏi nhà
Từ 15/12/2025, Nghị định 282/2025/NĐ-CP thay thế Nghị định 144/2021/NĐ-CP. Điều 45 của Nghị định này quy định:
| Hành vi | Mức phạt tiền |
|---|---|
| Cưỡng ép thành viên gia đình ra khỏi chỗ ở hợp pháp trái pháp luật | 5.000.000 – 10.000.000 đồng |
| Đe dọa xâm hại sức khỏe, tính mạng để cưỡng ép ra khỏi chỗ ở | 10.000.000 – 20.000.000 đồng |
| Dùng công cụ, phương tiện, vật dụng gây thương tích để cưỡng ép ra khỏi chỗ ở | 20.000.000 – 30.000.000 đồng |
Mức phạt tiền tối đa trong lĩnh vực phòng, chống bạo lực gia đình là 30 triệu đồng đối với cá nhân. Ngoài phạt tiền, người vi phạm có thể phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả như xin lỗi công khai. Thời hiệu xử phạt hành chính trong lĩnh vực này là 01 năm.
Lưu ý: Mức 20–30 triệu đồng chỉ áp dụng khi hành vi gây thương tích chưa đến mức bị xử lý hình sự. Nếu thương tích nặng, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội khác.
Khi nào cha mẹ bị xử lý hình sự?
Điều 185 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017, 2025) quy định tội ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu hoặc người có công nuôi dưỡng mình. Như vậy, cha mẹ ngược đãi con cũng nằm trong phạm vi điều luật này.
- Khung cơ bản: đối xử tồi tệ hoặc dùng bạo lực xâm phạm thân thể, thuộc một trong các trường hợp như thường xuyên làm nạn nhân đau đớn về thể xác, tinh thần, hoặc đã bị xử phạt hành chính mà còn vi phạm. Hình phạt là cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.
- Khung tăng nặng: phạt tù từ 02 năm đến 05 năm nếu nạn nhân là người dưới 16 tuổi, phụ nữ có thai, người già yếu, người khuyết tật nặng hoặc mắc bệnh hiểm nghèo.
Như vậy, đuổi một đứa trẻ dưới 16 tuổi ra khỏi nhà kèm đánh đập, bỏ đói, hành hạ là trường hợp rất dễ rơi vào khung nặng. Tùy hành vi cụ thể, người vi phạm còn có thể bị xem xét các tội khác như cố ý gây thương tích hoặc hành hạ người khác.
Bị cha mẹ đuổi khỏi nhà phải làm gì?
- Bước 1: Bảo đảm an toàn trước. Nếu bị đe dọa hoặc bị đánh, hãy rời khỏi nơi nguy hiểm, nhờ người thân, hàng xóm hoặc nơi tạm lánh. Khi cần cấp cứu, hãy đến cơ sở y tế gần nhất và giữ giấy tờ chứng minh thương tích.
- Bước 2: Lưu chứng cứ. Giữ tin nhắn, ghi âm, hình ảnh, lời khai của người chứng kiến, giấy tờ chứng minh bạn có quyền ở nhà đó (giấy tờ sở hữu, thừa kế, tặng cho…).
- Bước 3: Báo tin. Bạn có thể báo Công an cấp xã nơi xảy ra sự việc, UBND cấp xã hoặc người có trách nhiệm hỗ trợ về phòng, chống bạo lực gia đình. Với trẻ em, nhà trường, cơ quan bảo vệ trẻ em ở địa phương cũng là kênh hỗ trợ.
- Bước 4: Hòa giải hoặc khởi kiện. Nếu có tranh chấp về quyền ở, quyền sở hữu căn nhà, bạn có thể hòa giải tại cơ sở hoặc nộp đơn tới Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền.
Nếu bạn đang cần chỗ ở lâu dài tại nơi khác, hãy xem hướng dẫn đăng ký tạm trú online để khai báo cư trú hợp pháp. Theo Luật Cư trú 2020, người đăng ký thường trú ở nhờ đã chấm dứt việc ở nhờ mà sau 12 tháng vẫn chưa đăng ký thường trú nơi mới có thể bị xóa đăng ký thường trú. Trước đây hộ gia đình dùng sổ hộ khẩu giấy; sổ này đã hết giá trị từ 01/01/2023, nay thông tin cư trú quản lý bằng cơ sở dữ liệu quốc gia về cư trú.
Cảnh báo: Không nên đáp trả bằng bạo lực hay xúc phạm cha mẹ. Con cái cũng có bổn phận yêu quý, kính trọng, hiếu thảo với cha mẹ. Hành vi ngược đãi, hành hạ cha mẹ cũng bị xử lý theo Điều 185 Bộ luật Hình sự.
Cha mẹ muốn con dọn ra ở riêng: làm thế nào cho đúng luật?
Nếu con đã trưởng thành, có thu nhập mà hai bên mâu thuẫn kéo dài, cha mẹ nên làm theo cách sau:
- Trao đổi trực tiếp, nêu rõ lý do và mốc thời gian con cần dọn đi.
- Cho con thời gian hợp lý để tìm chỗ ở, chuyển đồ, đăng ký cư trú ở nơi mới.
- Có thể lập văn bản thỏa thuận, có người thân hoặc đại diện tổ hòa giải chứng kiến.
- Tuyệt đối không dùng vũ lực, đe dọa, khóa cửa, vứt đồ, làm nhục con trước mặt người khác.
- Nếu con không tự nguyện dọn đi và có tranh chấp, hãy nhờ hòa giải hoặc yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giải quyết, không tự ý cưỡng chế.
Ví dụ: Anh H. 27 tuổi, đi làm ổn định nhưng ở nhờ nhà bố mẹ, thường xuyên cãi vã. Bố mẹ thông báo bằng văn bản, cho anh ba tháng tìm nhà thuê rồi dọn ra. Cách làm này là thương lượng hợp lý. Ngược lại, nếu bố mẹ đột ngột thay khóa lúc anh đi làm, ném đồ ra sân và dọa đánh, hành vi đó có thể bị xem là cưỡng ép ra khỏi chỗ ở trái luật.
Tương tự, con dâu, con rể bị cha mẹ chồng/vợ đuổi khỏi nhà cũng thuộc nhóm “thành viên gia đình” được bảo vệ. Nếu mâu thuẫn dẫn đến việc vợ chồng muốn chấm dứt hôn nhân, bạn có thể tham khảo điều kiện ly hôn đơn phương.
Với con chưa đủ tuổi lao động hoặc đang đi làm sớm, cha mẹ cũng cần lưu ý quy định về độ tuổi lao động tối thiểu, vì không được lạm dụng sức lao động của con chưa thành niên.
Căn cứ pháp lý
- Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 (Điều 69 và các quy định về quyền, nghĩa vụ giữa cha mẹ và con).
- Luật Phòng, chống bạo lực gia đình 2022 (hiệu lực 01/7/2023), Điều 3 về hành vi bạo lực gia đình.
- Nghị định 282/2025/NĐ-CP (hiệu lực 15/12/2025), Điều 45 về cưỡng ép thành viên gia đình ra khỏi chỗ ở hợp pháp trái pháp luật; thay thế Nghị định 144/2021/NĐ-CP.
- Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017, 2025), Điều 185.
- Luật Trẻ em 2016.
- Luật Cư trú 2020 (Điều 20, Điều 24).
Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Câu hỏi thường gặp
Cha mẹ đuổi con ra khỏi nhà có bị phạt không?
Có thể bị phạt. Nếu cha mẹ cưỡng ép con rời khỏi chỗ ở hợp pháp trái pháp luật, mức phạt hành chính theo Nghị định 282/2025/NĐ-CP là 5–10 triệu đồng, tăng lên 10–20 triệu đồng nếu đe dọa và 20–30 triệu đồng nếu dùng công cụ gây thương tích.
Con 18 tuổi trở lên bị đuổi ra khỏi nhà thì có kiện được không?
Bạn có thể báo cơ quan chức năng nếu bị đe dọa, đánh đập, khóa cửa, vứt đồ để ép rời đi. Nếu bạn chỉ ở nhờ và cha mẹ đề nghị dọn đi một cách ôn hòa, hợp lý thì thường không bị coi là vi phạm. Nếu bạn có quyền sở hữu hoặc đồng sở hữu căn nhà, bạn có thể yêu cầu bảo vệ quyền đó.
Đuổi con ra khỏi nhà có phải là bạo lực gia đình không?
Có, nếu là cưỡng ép thành viên gia đình ra khỏi chỗ ở hợp pháp trái pháp luật. Hành vi này nằm trong 16 nhóm hành vi bạo lực gia đình tại Điều 3 Luật Phòng, chống bạo lực gia đình 2022.
Thời hiệu xử phạt hành vi đuổi con ra khỏi nhà là bao lâu?
Thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng, chống bạo lực gia đình là 01 năm. Quá thời hiệu này, người vi phạm thường không bị xử phạt hành chính nữa, nhưng vẫn có thể bị buộc khắc phục hậu quả trong một số trường hợp.
Con có quyền đuổi cha mẹ ra khỏi nhà không?
Không được dùng áp lực hay bạo lực để ép cha mẹ rời khỏi chỗ ở hợp pháp. Hành vi này cũng là bạo lực gia đình. Nếu kèm theo ngược đãi, bỏ mặc người già yếu, người con còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 185 Bộ luật Hình sự.
Tóm lại, cha mẹ không được đuổi con chưa thành niên ra khỏi nhà, còn với con đã trưởng thành thì mọi yêu cầu rời đi phải dựa trên thương lượng, không dùng đe dọa hay bạo lực. Khi quyền cư trú bị xâm phạm, bạn nên lưu chứng cứ, báo tin tới chính quyền cấp xã hoặc công an nơi cư trú, và tìm cách giải quyết trong khuôn khổ pháp luật.
