Cửa thoát hiểm trong nhà xưởng (pháp luật gọi là cửa thoát nạn, thuộc lối ra thoát nạn) phải đủ số lượng, đủ kích thước, mở theo chiều từ trong ra ngoài, dẫn thẳng ra nơi an toàn và luôn thông thoáng. Quy định kỹ thuật nằm chủ yếu ở QCVN 06:2022/BXD (kèm Sửa đổi 1:2023). Khóa cửa hoặc để hàng chắn lối thoát bị xử phạt theo Nghị định 106/2025/NĐ-CP.
Tóm tắt nhanh
- Cửa thoát nạn phải mở theo chiều thoát từ trong ra ngoài; chiều cao thông thủy không nhỏ hơn 1,9 m.
- Cửa cuốn và cửa quay không được coi là lối ra thoát nạn; cửa trượt, cửa xếp chỉ dùng được khi đáp ứng điều kiện của quy chuẩn.
- Khoảng cách giữa hai lối ra thoát nạn thường phải từ 7 m trở lên; số lượng và chiều rộng cửa tính theo số người thoát nạn và hạng nguy hiểm cháy nổ.
- Khóa cửa thoát nạn, để hàng hóa chắn lối, thiếu lối thoát nạn bị phạt từ 1 triệu đến 50 triệu đồng với cá nhân; tổ chức bị phạt gấp đôi.
- Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Cửa thoát hiểm, cửa thoát nạn là gì?
“Cửa thoát hiểm” là cách gọi quen thuộc. Trong văn bản pháp luật, thuật ngữ chính xác là lối ra thoát nạn hoặc cửa thoát nạn. QCVN 06:2022/BXD hiểu đây là lối hoặc cửa dẫn vào đường thoát nạn, dẫn trực tiếp ra ngoài hoặc dẫn vào vùng an toàn, tầng lánh nạn, được thiết kế đúng yêu cầu.
Vì vậy, một cánh cửa chỉ được xem là cửa thoát hiểm hợp lệ khi thỏa mãn yêu cầu kỹ thuật trong quy chuẩn. Việc dán biển “EXIT” lên một cánh cửa bất kỳ không biến nó thành lối thoát nạn hợp quy.
Văn bản nào quy định về cửa thoát hiểm nhà xưởng?
Bạn cần nắm các văn bản sau:
- Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ 2024 (hiệu lực từ 01/07/2025) cùng nghị định hướng dẫn: quy định trách nhiệm của chủ cơ sở trong bảo đảm điều kiện an toàn về thoát nạn.
- QCVN 06:2022/BXD về an toàn cháy cho nhà và công trình, kèm Sửa đổi 1:2023 (Thông tư 09/2023/TT-BXD, hiệu lực từ 01/12/2023): quy định kỹ thuật về lối ra thoát nạn, đường thoát nạn, khoảng cách, kích thước, chiều mở cửa.
- Nghị định 106/2025/NĐ-CP (hiệu lực từ 01/07/2025): mức xử phạt vi phạm hành chính về PCCC và cứu nạn, cứu hộ.
- QCVN 10:2025/BCA: quy định về trang bị, bố trí phương tiện PCCC, bổ sung cho QCVN 06.
Lưu ý: Hiện vẫn áp dụng QCVN 06:2022/BXD kèm Sửa đổi 1:2023. Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến dự thảo quy chuẩn mới, nhưng tại thời điểm tháng 10/2026 chưa có văn bản thay thế chính thức. Bạn nên theo dõi cổng thông tin của Bộ Xây dựng và cơ quan PCCC để cập nhật.
Nhà xưởng cần bao nhiêu cửa thoát hiểm, đặt ở đâu?
Số lượng cửa
Số lượng và chiều rộng các lối ra thoát nạn được xác định theo số người thoát nạn lớn nhất và khoảng cách giới hạn cho phép. Với nhà xưởng có diện tích lớn hoặc đông công nhân, bạn thường phải bố trí từ hai lối ra thoát nạn trở lên và các lối này phải bố trí phân tán. Trường hợp gian phòng nhỏ, ít người, quy chuẩn có thể cho phép một lối ra, nhưng phải đối chiếu hồ sơ thiết kế đã được thẩm định về PCCC.
Khoảng cách giữa hai lối ra thoát nạn
Theo Sửa đổi 1:2023, khoảng cách giữa hai lối ra thoát nạn đo theo đường thẳng nối hai cạnh xa nhất của chúng và phải lớn hơn hoặc bằng 7 m. Nếu nhỏ hơn 7 m thì đo giữa hai cạnh gần nhất. Mục đích là tránh việc cả hai cửa cùng bị lửa, khói chặn.
Khoảng cách từ vị trí làm việc xa nhất đến cửa
Khoảng cách tối đa từ cửa gian phòng xa nhất đến lối ra thoát nạn gần nhất phụ thuộc vào hạng nguy hiểm cháy nổ (A, B, C, D, E), bậc chịu lửa, chiều cao và mật độ người. Khu vực nguy hiểm hơn thì khoảng cách cho phép ngắn hơn. Ví dụ, ở mật độ người thấp, giá trị tối đa trong bảng quy chuẩn vào khoảng 60 m với hạng A, B; khoảng 120 m với hạng C1–C3; khoảng 180 m với hạng C4, D, E. Khi mật độ người cao hoặc bậc chịu lửa thấp, con số còn nhỏ hơn. Muốn biết xưởng của mình thuộc hạng nào, bạn cần dựa vào phương pháp xác định hạng trong Phụ lục C và hồ sơ thiết kế.
Vị trí cửa
- Dẫn trực tiếp ra ngoài, ra sân an toàn hoặc vào buồng thang bộ thoát nạn.
- Không bị dây chuyền sản xuất, kệ hàng, máy móc che chắn.
- Không dẫn qua khu vực có nguy hiểm cháy cao hơn khu đang thoát nạn.
- Với nhà nhiều tầng, không để xe cơ giới hoặc bố trí kho hạng A, B, C tại tầng có lối thoát nạn ra ngoài, trừ khi đã ngăn cách theo đúng quy chuẩn.
Kích thước và chiều mở cửa thoát hiểm
| Yêu cầu | Nội dung chính |
|---|---|
| Chiều cao thông thủy | Không nhỏ hơn 1,9 m. |
| Chiều rộng thông thủy | Tùy số người thoát nạn qua cửa và nhóm công năng. Mức thường gặp là tối thiểu 0,8 m với khu vực ít người và 1,2 m khi số người lớn; cần đối chiếu điều khoản cụ thể trong QCVN 06 cho từng trường hợp. |
| Cửa hai cánh | Chỉ tính chiều rộng bên cánh mở, không tính cánh đóng hoặc cánh cố định. Cửa phải có cơ cấu tự đóng để các cánh đóng lần lượt. |
| Chiều mở | Mở theo chiều thoát nạn, từ trong nhà ra ngoài. Quy chuẩn có một số ngoại lệ (ví dụ một số gian phòng nhóm F1.3, F1.4). |
| Dung sai thi công | Chấp nhận sai số ±5% với kích thước chiều rộng, chiều cao lối ra thoát nạn. |
| Cửa ngăn cháy | Bắt buộc ở những vị trí quy chuẩn yêu cầu, như buồng thang bộ thoát nạn; hạng và giới hạn chịu lửa phụ thuộc bậc chịu lửa của nhà. |
Lưu ý: Quy chuẩn còn quy định riêng cho cửa tại khu vực chống khói cưỡng bức: phải là cửa đặc, có cơ cấu tự đóng và khe cửa được chèn kín. Nếu cần để mở khi sử dụng thì phải có cơ cấu tự đóng khi có cháy.
Loại cửa nào được dùng làm cửa thoát hiểm?
Cửa cuốn và cửa quay
Lối ra có cửa cuốn hoặc cửa quay không được coi là lối ra thoát nạn. Đây là lỗi phổ biến ở nhà kho, nhà xưởng vì cửa cuốn chạy điện sẽ không mở được khi mất điện hoặc khi cháy. Bạn có thể dùng cửa cuốn làm cửa vận chuyển hàng, nhưng vẫn phải có cửa thoát nạn riêng đạt chuẩn.
Cửa trượt và cửa xếp
Quy chuẩn cho phép dùng cửa trượt hoặc cửa xếp trên lối ra thoát nạn, trừ các trường hợp cửa có yêu cầu giới hạn chịu lửa, yêu cầu tự đóng kín sau khi mở, hoặc thuộc nhà nhóm F1.3, cơ sở mầm non, trường tiểu học và tương đương. Khi dùng loại cửa này, bạn nên có biển thông báo về loại cửa và chiều mở cửa để người lao động nhận biết.
Cửa đi thông thường
Cửa một cánh hoặc hai cánh mở theo chiều thoát nạn vẫn là lựa chọn an toàn nhất. Nhiều đơn vị lắp thêm thanh đẩy thoát hiểm để người ở trong luôn mở được cửa mà không cần chìa khóa, trong khi người bên ngoài vẫn bị hạn chế ra vào.
Những việc không được làm với cửa thoát hiểm
- Khóa cửa thoát nạn, kể cả khi mục đích là chống mất cắp hay kiểm soát giờ giấc.
- Để vật tư, thành phẩm, pallet, xe nâng, xe máy, thiết bị chắn trước cửa hoặc trên đường thoát nạn.
- Lắp gương trên đường thoát nạn, vì gương gây nhầm lẫn hướng đi khi có khói.
- Lắp cửa mở vào trong trên lối ra thoát nạn thuộc diện phải mở ra ngoài.
- Tháo bộ đóng cửa tự động ở cửa ngăn cháy hoặc chèn cửa ngăn cháy ở trạng thái mở.
Ví dụ tình huống: Một xưởng may khóa cổng phụ phía sau từ ngoài giờ cao điểm để tránh thất thoát hàng, đồng thời chất cuộn vải sát cửa chính. Khi kiểm tra, cơ quan PCCC có thể lập biên bản vì khóa cửa thoát nạn và để vật tư cản trở lối thoát nạn. Cơ sở còn bị buộc khắc phục ngay. Nếu xảy ra cháy gây chết người, chủ cơ sở có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự (xem phần dưới).
Trách nhiệm đào tạo, hướng dẫn thoát nạn cho người lao động cũng thuộc cơ sở. Nếu xưởng sử dụng lao động trẻ, bạn nên tìm hiểu thêm độ tuổi lao động tối thiểu theo quy định mới nhất để bảo đảm điều kiện làm việc an toàn đúng đối tượng.
Mức phạt vi phạm quy định về cửa thoát hiểm
Điều 24 Nghị định 106/2025/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm về thoát nạn trong PCCC. Mức tối đa với cá nhân là 50 triệu đồng; tổ chức có cùng hành vi bị phạt gấp 02 lần. Nhà xưởng do công ty, hợp tác xã quản lý sẽ áp dụng mức dành cho tổ chức. Hộ kinh doanh, hộ gia đình tính như cá nhân.
| Hành vi | Cá nhân | Tổ chức |
|---|---|---|
| Lắp gương trên đường thoát nạn; cửa đi trên lối ra thoát nạn không mở theo chiều thoát nạn | 1 – 3 triệu đồng | 2 – 6 triệu đồng |
| Để vật tư, hàng hóa, phương tiện giao thông, vật dụng, thiết bị khác cản trở lối thoát nạn hoặc đường thoát nạn | 5 – 10 triệu đồng | 10 – 20 triệu đồng |
| Không duy trì cửa đi đã lắp đặt trên lối thoát nạn; khóa cửa đi lắp đặt trên lối thoát nạn | 10 – 15 triệu đồng | 20 – 30 triệu đồng |
| Không duy trì hoặc không có đủ lối thoát nạn, đường thoát nạn của gian phòng, khu vực | 20 – 30 triệu đồng | 40 – 60 triệu đồng |
| Không duy trì hoặc không có đủ lối thoát nạn, đường thoát nạn của nhà, công trình | 40 – 50 triệu đồng | 80 – 100 triệu đồng |
Ngoài phạt tiền, người vi phạm còn có thể bị buộc mở cửa theo chiều thoát nạn, buộc di chuyển vật tư, hàng hóa, buộc duy trì cửa đi trên lối thoát nạn. Với hành vi nặng nhất (không duy trì hoặc không đủ lối thoát nạn của nhà, công trình), có thể bị áp dụng hình thức phạt bổ sung là đình chỉ hoạt động từ 03 đến 06 tháng.
Cảnh báo: Nếu vi phạm quy định về PCCC gây cháy làm chết người, gây thiệt hại nghiêm trọng về sức khỏe hoặc tài sản, người có lỗi có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 313 Bộ luật Hình sự (tội vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy). Quyền được bảo vệ tính mạng, sức khỏe của người lao động cũng là nội dung gắn với quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân.
Việc kiểm tra, xử phạt do các cơ quan Công an có thẩm quyền thực hiện (lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH, cùng Công an cấp xã theo phân cấp sau khi bỏ cấp huyện). Khi làm việc, bạn nên yêu cầu người thi hành công vụ xuất trình giấy tờ, biển hiệu hoặc trang phục theo quy định của Công an nhân dân để xác nhận thẩm quyền.
Danh mục tự kiểm tra cho chủ xưởng
- Bước 1: Đối chiếu bản vẽ thiết kế, hồ sơ thẩm định về PCCC và hiện trạng: số lượng, vị trí cửa thoát nạn có đúng như hồ sơ không.
- Bước 2: Đo chiều cao, chiều rộng thông thủy từng cửa; kiểm tra chiều mở cửa và cơ cấu tự đóng (nếu có).
- Bước 3: Kiểm tra cửa có bị khóa, xích, chèn chốt từ bên trong khi có người làm việc hay không.
- Bước 4: Kẻ vạch, giữ khoảng trống trước cửa và dọc đường thoát nạn; quy định rõ khu vực cấm để hàng.
- Bước 5: Kiểm tra biển chỉ dẫn thoát nạn, đèn chiếu sáng sự cố và nội quy, sơ đồ thoát nạn được niêm yết.
- Bước 6: Tổ chức huấn luyện, diễn tập thoát nạn định kỳ và lập biên bản tự kiểm tra; nếu phát hiện vi phạm nội bộ, có thể lập bản kiểm điểm theo hướng dẫn tại bài cách viết bản kiểm điểm để truy trách nhiệm người phụ trách.
Câu hỏi thường gặp
Nhà xưởng bắt buộc có tối thiểu mấy cửa thoát hiểm?
Không có một con số cố định cho mọi xưởng. Thông thường, xưởng diện tích lớn hoặc đông người phải có từ hai lối ra thoát nạn trở lên, bố trí phân tán. Gian phòng nhỏ, ít người có thể được phép một lối ra theo điều kiện của QCVN 06. Bạn cần đối chiếu hồ sơ thiết kế đã được thẩm định.
Cửa cuốn có được dùng làm cửa thoát hiểm không?
Không. Lối ra có cửa cuốn hoặc cửa quay không được coi là lối ra thoát nạn theo QCVN 06. Bạn cần bố trí thêm cửa đi thông thường, cửa trượt hoặc cửa xếp đúng điều kiện để làm cửa thoát nạn.
Cửa thoát hiểm phải mở vào trong hay ra ngoài?
Phải mở theo chiều thoát nạn, tức là từ trong nhà ra ngoài. Cửa không mở theo chiều thoát nạn bị phạt từ 1 đến 3 triệu đồng với cá nhân, 2 đến 6 triệu đồng với tổ chức. Một số gian phòng đặc thù được quy chuẩn miễn quy định chiều mở.
Khóa cửa thoát hiểm trong giờ làm việc bị phạt bao nhiêu?
Theo Nghị định 106/2025/NĐ-CP, khóa cửa đi lắp đặt trên lối thoát nạn bị phạt từ 10 đến 15 triệu đồng với cá nhân. Công ty, tổ chức bị phạt gấp đôi, tức 20 đến 30 triệu đồng, và bị buộc duy trì cửa ở trạng thái sử dụng được.
Để hàng hóa trước cửa thoát hiểm có bị phạt không?
Có. Để vật tư, hàng hóa, phương tiện, thiết bị cản trở lối thoát nạn bị phạt từ 5 đến 10 triệu đồng với cá nhân và 10 đến 20 triệu đồng với tổ chức, đồng thời bị buộc di chuyển ngay.
Quy định này có áp dụng cho xưởng cũ xây trước năm 2022 không?
Quy chuẩn áp dụng chủ yếu cho công trình xây mới, cải tạo, thay đổi công năng. Tuy nhiên, nghĩa vụ duy trì lối thoát nạn hiện có và không khóa, không chắn lối thoát áp dụng cho mọi cơ sở đang hoạt động. Xưởng cũ nên rà soát và bổ sung lối thoát nạn khi cải tạo, mở rộng.
Căn cứ pháp lý
- Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ năm 2024 (hiệu lực từ 01/07/2025).
- Nghị định 106/2025/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (hiệu lực từ 01/07/2025), đặc biệt Điều 24.
- Thông tư 06/2022/TT-BXD ban hành QCVN 06:2022/BXD về an toàn cháy cho nhà và công trình.
- Thông tư 09/2023/TT-BXD ban hành Sửa đổi 1:2023 QCVN 06:2022/BXD (hiệu lực từ 01/12/2023).
- QCVN 10:2025/BCA về trang bị, bố trí phương tiện phòng cháy, chữa cháy.
- Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017, 2025), Điều 313.
Tóm lại, cửa thoát hiểm trong nhà xưởng không chỉ là hạng mục kỹ thuật mà còn là nghĩa vụ pháp lý của chủ cơ sở: đủ số lượng, đúng kích thước, mở đúng chiều, không khóa, không chắn. Rà soát định kỳ theo QCVN 06 và Nghị định 106/2025/NĐ-CP giúp bạn tránh bị phạt và bảo vệ người lao động khi có sự cố. Thông tin cập nhật tháng 10/2026; bạn nên đối chiếu thêm hồ sơ thiết kế, thẩm định PCCC của cơ sở mình.
