Nơi thường trú là nơi bạn sinh sống ổn định, lâu dài và đã được đăng ký thường trú. Nơi tạm trú là nơi bạn sống một thời gian nhất định ngoài nơi thường trú và đã đăng ký tạm trú; bạn phải đăng ký khi ở từ 30 ngày trở lên. Lưu trú là việc ở lại một địa điểm không phải nơi thường trú hay tạm trú trong thời gian ít hơn 30 ngày và phải được thông báo cho cơ quan đăng ký cư trú.
Tóm tắt nhanh
- Thường trú: ổn định, lâu dài, không giới hạn thời hạn; đăng ký tại Công an cấp xã nơi có chỗ ở hợp pháp.
- Tạm trú: ở từ 30 ngày trở lên ngoài phạm vi xã/phường nơi đăng ký thường trú; mỗi lần đăng ký tối đa 2 năm, gia hạn nhiều lần.
- Lưu trú: ở lại dưới 30 ngày; chủ nhà, cơ sở lưu trú hoặc người lưu trú phải thông báo, chậm nhất trước 23 giờ ngày bắt đầu lưu trú.
- Từ 01/07/2026, Luật Cư trú đã được sửa đổi theo mô hình chính quyền hai cấp: cơ quan đăng ký cư trú là Công an xã, phường, đặc khu.
Thường trú là gì?
Theo Luật Cư trú, nơi thường trú là nơi công dân sinh sống ổn định, lâu dài và đã được đăng ký thường trú. Điểm mấu chốt là hai yếu tố đi cùng nhau: bạn thực sự sinh sống ở đó và thông tin đã được cập nhật vào Cơ sở dữ liệu về cư trú.
Trước đây, nơi thường trú được ghi trong sổ hộ khẩu. Hiện nay, sổ hộ khẩu giấy đã hết giá trị từ ngày 01/01/2023; thông tin thường trú được quản lý trong Cơ sở dữ liệu về cư trú và Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Bạn có thể xem và xác nhận thông tin cư trú trên VNeID.
Điều kiện đăng ký thường trú
Bạn được đăng ký thường trú khi có chỗ ở hợp pháp. Có hai nhóm chính:
- Chỗ ở thuộc quyền sở hữu của bạn: nhà, căn hộ bạn đứng tên hoặc có quyền sử dụng hợp pháp.
- Chỗ ở không thuộc quyền sở hữu của bạn: bạn cần được chủ sở hữu (và chủ hộ nếu nhập vào hộ đó) đồng ý, trong các trường hợp luật cho phép như vợ về ở với chồng, con về ở với cha mẹ, người cao tuổi về ở với con cháu… Nếu thuê, mượn, ở nhờ, bạn còn phải bảo đảm diện tích nhà ở tối thiểu do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quy định, không thấp hơn 08 m² sàn/người.
Lưu ý: Từ 01/07/2026, trẻ em dưới 6 tuổi được đăng ký thường trú tại chỗ ở hợp pháp của người khác khi về ở với cha, mẹ hoặc người giám hộ mà không cần chủ hộ, chủ sở hữu đồng ý. Đồng thời, luật nghiêm cấm giải quyết đăng ký thường trú, tạm trú khi biết rõ người đăng ký không thực tế sinh sống tại chỗ ở đó (trừ trường hợp trẻ dưới 6 tuổi về với cha, mẹ hoặc người giám hộ).
Tạm trú là gì?
Nơi tạm trú là nơi công dân sinh sống trong một khoảng thời gian nhất định ngoài nơi thường trú và đã được đăng ký tạm trú. Bạn phải đăng ký tạm trú khi đến sinh sống tại chỗ ở hợp pháp ngoài phạm vi đơn vị hành chính cấp xã nơi đã đăng ký thường trú, để lao động, học tập hoặc vì mục đích khác, từ 30 ngày trở lên.
- Thời hạn tạm trú tối đa là 02 năm và có thể gia hạn nhiều lần.
- Bạn phải làm thủ tục gia hạn trong vòng 15 ngày trước ngày hết hạn tạm trú đã đăng ký.
- Cơ quan đăng ký cư trú giải quyết trong 03 ngày làm việc kể từ khi nhận hồ sơ đầy đủ, hợp lệ.
- Không đăng ký tạm trú mới tại những chỗ ở thuộc diện luật không cho đăng ký (ví dụ chỗ ở xây dựng trái phép, chỗ ở bị tịch thu hoặc đã có quyết định phá dỡ…).
Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, không còn cấp huyện, nên “cùng xã/phường” là mốc để xác định bạn có phải đăng ký tạm trú hay không. Nếu bạn chuyển chỗ ở nhưng vẫn trong phạm vi xã/phường nơi thường trú, bạn không thuộc diện đăng ký tạm trú. Hướng dẫn thao tác chi tiết xem tại bài đăng ký tạm trú online được thực hiện như thế nào.
Lưu trú là gì?
Lưu trú là việc công dân ở lại một địa điểm không phải nơi thường trú hoặc nơi tạm trú trong thời gian ít hơn 30 ngày. Đây là tình trạng ngắn hạn: đi công tác, du lịch, thăm người thân, ở nhà nghỉ, khách sạn…
Ai phải thông báo lưu trú và khi nào?
- Theo quy định sửa đổi có hiệu lực từ 01/07/2026, khi có người lưu trú qua đêm, thành viên hộ gia đình có trách nhiệm thông báo với cơ quan đăng ký cư trú. Nếu chủ nhà hoặc thành viên hộ không có mặt, người đến lưu trú phải tự thông báo.
- Cơ sở chữa bệnh, cơ sở lưu trú du lịch và các cơ sở khác có chức năng lưu trú cũng phải thông báo cho khách.
- Thời điểm: trước 23 giờ ngày bắt đầu lưu trú; nếu người đến sau 23 giờ thì thông báo trước 08 giờ sáng hôm sau.
- Nội dung gồm họ tên, ngày tháng năm sinh, số định danh cá nhân hoặc số hộ chiếu, lý do, thời gian và địa chỉ lưu trú.
Chi tiết cách thực hiện (trực tiếp hoặc qua VNeID) được Bộ Công an hướng dẫn tại Thông tư 116/2026/TT-BCA, có hiệu lực từ tháng 7/2026. Nếu bạn đến chơi trong ngày và không ở lại qua đêm, chủ nhà không phải thông báo lưu trú.
Lưu ý: Một số bài viết nói người thân ruột thịt ở lại nhiều lần chỉ cần thông báo một lần, số khác nói quy định này đã bỏ. Vì các nguồn chưa thống nhất, bạn nên hỏi trực tiếp Công an xã, phường nơi có địa điểm lưu trú trước khi áp dụng.
Bảng so sánh thường trú, tạm trú, lưu trú
| Tiêu chí | Thường trú | Tạm trú | Lưu trú |
|---|---|---|---|
| Bản chất | Sinh sống ổn định, lâu dài | Sinh sống một thời gian nhất định ngoài nơi thường trú | Ở lại ngắn ngày |
| Thời gian | Không giới hạn | Từ 30 ngày trở lên; mỗi lần đăng ký tối đa 02 năm, gia hạn nhiều lần | Ít hơn 30 ngày |
| Thủ tục | Đăng ký thường trú | Đăng ký tạm trú (gia hạn khi sắp hết hạn) | Thông báo lưu trú |
| Điều kiện chỗ ở | Chỗ ở hợp pháp; thuê, mượn, ở nhờ phải đủ diện tích tối thiểu | Chỗ ở hợp pháp, không thuộc diện bị cấm đăng ký | Không yêu cầu đăng ký |
| Phạm vi áp dụng | Một xã/phường/đặc khu | Ngoài xã/phường nơi thường trú | Mọi địa điểm không phải nơi thường trú, tạm trú |
| Người thực hiện | Người đăng ký, người đại diện theo luật | Người đăng ký hoặc chủ hộ/đại diện cơ quan, đơn vị | Chủ hộ, thành viên hộ, cơ sở lưu trú hoặc người lưu trú |
Nếu bạn không có cả nơi thường trú lẫn nơi tạm trú, nơi cư trú của bạn là nơi ở hiện tại. Khi điền hồ sơ, bạn cũng nên ghi đúng thông tin về nơi cư trú và nơi cấp giấy tờ; xem thêm cách ghi nơi cấp căn cước công dân trong hồ sơ.
Đăng ký ở đâu và cần lưu ý gì?
Cơ quan đăng ký cư trú hiện là Công an xã, phường, đặc khu (gọi chung là Công an cấp xã). Bạn nộp hồ sơ đăng ký thường trú, tạm trú, gia hạn tạm trú tại đây hoặc nộp trực tuyến qua cổng dịch vụ công, VNeID khi đủ điều kiện.
- Bước 1: Xác định mình thuộc trường hợp nào: ở lâu dài (thường trú), ở từ 30 ngày trở lên ngoài xã/phường thường trú (tạm trú) hay ở dưới 30 ngày (lưu trú).
- Bước 2: Chuẩn bị tờ khai theo mẫu Bộ Công an ban hành (từ 01/07/2026 áp dụng bộ biểu mẫu mới theo Thông tư 116/2026/TT-BCA) và giấy tờ chứng minh chỗ ở hợp pháp hoặc sự đồng ý của chủ sở hữu.
- Bước 3: Nộp hồ sơ tại Công an cấp xã hoặc trực tuyến; nhận phiếu tiếp nhận và hẹn trả kết quả.
- Bước 4: Kiểm tra thông tin cư trú đã cập nhật trên VNeID. Với tạm trú, nhớ gia hạn trong 15 ngày trước ngày hết hạn.
Khi thông tin cư trú thay đổi, bạn cũng nên cập nhật thẻ căn cước và các giấy tờ liên quan. Bạn có thể xem làm căn cước ở đâu theo quy định và hướng dẫn đăng ký làm thẻ căn cước online. Khi cần chứng minh nhân thân, mẫu giấy xác nhận nhân thân cũng là tài liệu thường được hỏi đến.
Không đăng ký hoặc không thông báo bị phạt bao nhiêu?
Mức xử phạt hiện nay nằm trong Nghị định 282/2025/NĐ-CP (hiệu lực từ 15/12/2025), thay thế Nghị định 144/2021/NĐ-CP, được sửa đổi một phần bởi Nghị định 347/2026/NĐ-CP (hiệu lực từ 15/09/2026).
| Hành vi | Đối tượng | Mức xử phạt |
|---|---|---|
| Không thực hiện đúng quy định về đăng ký thường trú, tạm trú, xóa đăng ký, điều chỉnh thông tin cư trú | Cá nhân | Phạt tiền 500.000 – 1.000.000 đồng |
| Không thực hiện đúng quy định về thông báo lưu trú, khai báo tạm vắng | Cá nhân | Cảnh cáo hoặc phạt 500.000 – 1.000.000 đồng |
| Cơ sở lưu trú không thông báo lưu trú từ 1 đến 3 người | Cơ sở kinh doanh lưu trú, nhà ở tập thể, cơ sở chữa bệnh… | 2 – 4 triệu đồng |
| Không thông báo từ 4 đến 8 người | Như trên | 4 – 8 triệu đồng |
| Không thông báo từ 9 người trở lên | Như trên | 8 – 12 triệu đồng |
Cảnh báo: Khai báo gian dối, đăng ký cư trú khi không thực tế sinh sống hoặc dùng giấy tờ giả để đăng ký đều là hành vi bị cấm và có thể bị xử lý hành chính, thậm chí hình sự tùy mức độ. Bạn chỉ nên làm thủ tục theo đúng quy định và tại cơ quan có thẩm quyền.
Ba tình huống thực tế
Anh Minh thuê trọ đi làm ở tỉnh khác
Anh Minh có thường trú tại Nghệ An, thuê trọ ở Đà Nẵng làm việc hơn một năm. Anh ở ngoài xã/phường thường trú và từ 30 ngày trở lên nên phải đăng ký tạm trú tại Công an cấp xã nơi thuê trọ. Anh vẫn giữ nơi thường trú ở quê, không cần xóa.
Chị Lan đi công tác 10 ngày
Chị Lan ở khách sạn 10 ngày tại thành phố khác. Đây là lưu trú vì dưới 30 ngày. Chị không phải đăng ký tạm trú, nhưng cơ sở lưu trú có trách nhiệm thông báo lưu trú cho cơ quan đăng ký cư trú.
Cha mẹ vào ở với con hai tháng
Cha mẹ ở quê vào ở nhà con gái ở xã/phường khác trong hai tháng. Thời gian trên 30 ngày nên thuộc diện tạm trú, được đồng ý của chủ nhà và đăng ký tại Công an cấp xã nơi con ở. Nếu về ở hẳn lâu dài, họ có thể làm thủ tục đăng ký thường trú khi đủ điều kiện.
Căn cứ pháp lý
- Luật Cư trú số 68/2020/QH14 (hiệu lực từ 01/07/2021), đã hợp nhất tại Văn bản hợp nhất 06/VBHN-VPQH.
- Luật số 118/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến an ninh, trật tự (hiệu lực từ 01/07/2026).
- Thông tư 116/2026/TT-BCA của Bộ Công an quy định chi tiết về đăng ký thường trú, tạm trú, thông báo lưu trú, khai báo tạm vắng.
- Nghị định 282/2025/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự; sửa đổi một phần bởi Nghị định 347/2026/NĐ-CP.
- Nghị quyết 202/2025/QH15 về sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh; mô hình chính quyền địa phương hai cấp từ 01/07/2025.
Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Câu hỏi thường gặp
Ở trọ 20 ngày có phải đăng ký tạm trú không?
Không. Tạm trú chỉ bắt buộc khi bạn sinh sống từ 30 ngày trở lên ngoài phạm vi xã/phường nơi thường trú. Dưới 30 ngày là lưu trú và được thực hiện thông báo lưu trú.
Có thể vừa có thường trú vừa có tạm trú không?
Có. Bạn giữ nơi thường trú ở nơi đã đăng ký và đăng ký thêm tạm trú tại nơi đang sinh sống thực tế ngoài xã/phường thường trú. Hai thông tin này cùng được cập nhật trong Cơ sở dữ liệu về cư trú.
Tạm trú tối đa bao lâu, hết hạn thì làm gì?
Mỗi lần đăng ký tạm trú tối đa 02 năm và được gia hạn nhiều lần. Bạn cần làm thủ tục gia hạn trong vòng 15 ngày trước ngày hết hạn, có thể thực hiện trực tuyến nếu đủ điều kiện.
Người thân đến nhà ngủ một đêm có phải thông báo lưu trú không?
Có. Từ 01/07/2026, khi có người ở lại qua đêm, thành viên hộ gia đình phải thông báo lưu trú trước 23 giờ (hoặc trước 08 giờ sáng hôm sau nếu người đến sau 23 giờ). Đến chơi trong ngày, không ở lại qua đêm thì không phải thông báo.
Hết hạn tạm trú mà quên gia hạn thì sao?
Bạn có thể bị xử phạt hành chính vì không thực hiện đúng quy định về đăng ký tạm trú (500.000 – 1.000.000 đồng) và phải làm lại thủ tục đăng ký. Hãy kiểm tra thời hạn tạm trú trên VNeID để gia hạn đúng hạn.
Sổ hộ khẩu còn dùng để chứng minh nơi thường trú không?
Không. Sổ hộ khẩu giấy hết giá trị từ 01/01/2023. Bạn dùng thông tin cư trú trong Cơ sở dữ liệu, xác nhận thông tin cư trú hoặc tra cứu trên VNeID. Nếu cần số thẻ căn cước, xem hướng dẫn tra số căn cước công dân online.
Tóm lại, ba khái niệm khác nhau ở thời gian ở, mức độ ổn định và thủ tục phải làm: thường trú dành cho nơi ở lâu dài, tạm trú cho nơi ở từ 30 ngày trở lên ngoài xã/phường thường trú, còn lưu trú là ở ngắn ngày dưới 30 ngày cần thông báo. Xác định đúng trường hợp ngay từ đầu giúp bạn tránh bị phạt và bảo đảm thông tin cư trú luôn chính xác.
