Khi phụ nữ quyết định ly hôn, bạn nên chuẩn bị năm việc: giấy tờ nhân thân và giấy chứng nhận kết hôn, thông tin về tài sản và nợ chung, chứng cứ liên quan, phương án nuôi con và cấp dưỡng, và kế hoạch về nơi ở, thu nhập. Hồ sơ nộp tại Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền, án phí cơ bản là 300.000 đồng.
Tóm tắt nhanh
- Ly hôn thực hiện theo Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 (vẫn còn hiệu lực năm 2026) và Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.
- Có hai cách: thuận tình (hai bên cùng đồng ý mọi vấn đề) hoặc đơn phương (một bên yêu cầu, Tòa xét xử).
- Người vợ luôn có quyền yêu cầu ly hôn; người chồng không được yêu cầu khi vợ đang có thai, đang sinh con hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi.
- Con dưới 36 tháng tuổi thường được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ khi mẹ không đủ điều kiện hoặc hai bên thỏa thuận khác.
- Từ 01/07/2025, vụ việc ly hôn do Tòa án nhân dân khu vực giải quyết, không còn Tòa án cấp huyện.
Xác định hình thức ly hôn phù hợp
Đây là bước quyết định cách bạn chuẩn bị. Hai hình thức có điều kiện và hồ sơ khác nhau.
| Tiêu chí | Thuận tình ly hôn | Ly hôn đơn phương |
|---|---|---|
| Điều kiện | Hai bên cùng tự nguyện ly hôn và thỏa thuận được về con, tài sản | Một bên yêu cầu; Tòa xem xét khi tình trạng hôn nhân trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích hôn nhân không đạt được |
| Loại đơn | Đơn yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn (Mẫu số 01-VDS) | Đơn khởi kiện ly hôn (Mẫu số 23-DS) |
| Thủ tục | Việc dân sự, Tòa ra quyết định công nhận sau thời hạn 7 ngày để các bên cân nhắc | Vụ án dân sự: thụ lý, hòa giải, chuẩn bị xét xử, xét xử |
| Thời gian thường gặp | Khoảng 1–3 tháng | Khoảng 4–6 tháng, vụ phức tạp lâu hơn |
| Lệ phí/án phí cơ bản | 300.000 đồng lệ phí | 300.000 đồng án phí; có chia tài sản thì thêm án phí theo giá trị tài sản |
Nếu chồng không đồng ý ly hôn, bạn cần nộp đơn khởi kiện. Điều kiện và lý do được Tòa chấp nhận được phân tích chi tiết tại bài ly hôn đơn phương cần những điều kiện gì. Trường hợp bị bạo lực gia đình, Tòa án vẫn giải quyết ly hôn khi có căn cứ về hành vi bạo lực.
Lưu ý: Người vợ có quyền yêu cầu ly hôn ngay cả khi đang mang thai hoặc nuôi con nhỏ. Quy định hạn chế chỉ áp dụng với người chồng. Tòa án vẫn có thể giải quyết ly hôn khi chồng là người có hành vi bạo lực khiến vợ, con bị đe dọa nghiêm trọng.
Giấy tờ cần chuẩn bị khi ly hôn
Hồ sơ cơ bản gồm các loại sau. Bạn nên chuẩn bị bản sao dự phòng và mang bản chính để đối chiếu.
- Đơn ly hôn theo mẫu (thuận tình hoặc đơn phương). Bạn có thể tham khảo mẫu đơn ly hôn viết tay theo quy định mới.
- Bản chính Giấy chứng nhận kết hôn. Nếu bị mất, xin trích lục bản sao tại cơ quan đăng ký hộ tịch nơi đã đăng ký kết hôn.
- Thẻ căn cước hoặc CCCD (còn hạn) của hai vợ chồng, hoặc hộ chiếu.
- Giấy khai sinh của các con.
- Giấy xác nhận thông tin cư trú (có thể xin trên VNeID hoặc tại công an cấp xã) để xác định nơi nộp đơn.
- Giấy tờ chứng minh tài sản chung, nợ chung nếu yêu cầu Tòa chia: giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, đăng ký xe, sổ tiết kiệm, hợp đồng vay…
- Chứng cứ cho yêu cầu của bạn (nếu đơn phương).
Danh mục đầy đủ và cách nộp theo từng bước có trong bài thủ tục ly hôn cần giấy tờ gì và nộp ở đâu.
Chứng cứ nên thu thập hợp pháp
Với ly hôn đơn phương, Tòa án cần căn cứ để xác định mâu thuẫn trầm trọng. Bạn nên thu thập chứng cứ theo cách hợp pháp, ví dụ:
- Tin nhắn, thư từ, email do chính bạn gửi và nhận.
- Giấy tờ chứng minh bạo lực gia đình: giấy khám thương tích, biên bản của công an hoặc chính quyền, xác nhận của tổ dân phố.
- Xác nhận về việc vợ chồng sống ly thân, không còn chung sống.
- Giấy tờ chứng minh chồng vi phạm nghĩa vụ vợ chồng, nuôi dưỡng con.
- Biên bản hòa giải ở cơ sở (nếu có).
Các hành vi như xâm nhập tài khoản, lấy trộm điện thoại, gắn thiết bị theo dõi hay quay lén người khác có thể vi phạm pháp luật và làm chứng cứ không được chấp nhận. Quyền được bảo vệ sức khỏe, thân thể của mọi người được ghi nhận trong Hiến pháp, bạn có thể đọc thêm tại bài quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân.
Cảnh báo: Nếu đang bị đe dọa hoặc bạo lực, ưu tiên an toàn của bản thân và con. Bạn có thể báo công an cấp xã nơi gần nhất hoặc gọi đường dây khẩn cấp 113. Luật Phòng, chống bạo lực gia đình 2022 có biện pháp cấm tiếp xúc và bảo vệ nạn nhân.
Phương án nuôi con và cấp dưỡng
Đây là phần phụ nữ thường lo nhất. Theo Luật Hôn nhân và Gia đình 2014:
- Vợ chồng có quyền thỏa thuận ai trực tiếp nuôi con. Nếu không thỏa thuận được, Tòa quyết định dựa trên quyền lợi mọi mặt của con.
- Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ khi người mẹ không đủ điều kiện hoặc hai bên có thỏa thuận khác vì lợi ích của con.
- Con từ đủ 7 tuổi trở lên: Tòa xem xét nguyện vọng của con.
- Người không trực tiếp nuôi con vẫn có nghĩa vụ cấp dưỡng. Mức cấp dưỡng do hai bên thỏa thuận; nếu không được, Tòa quyết định theo thu nhập, khả năng thực tế của người cấp dưỡng và nhu cầu thiết yếu của con.
Để tăng khả năng được giao nuôi con, bạn nên chuẩn bị: giấy tờ chứng minh thu nhập ổn định, nơi ở phù hợp cho con, xác nhận về việc bạn chăm sóc con hằng ngày (trường học, bệnh viện), và kế hoạch học tập, chăm sóc con sau ly hôn. Quyền thăm nom con của người còn lại vẫn được bảo đảm.
Rà soát tài sản và nợ chung
Tài sản được chia theo nguyên tắc chung: chia đôi nhưng có tính đến hoàn cảnh gia đình, công sức đóng góp của mỗi bên (kể cả công việc nội trợ, chăm sóc con), bảo vệ quyền lợi chính đáng của vợ và con chưa thành niên, và lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ vợ chồng. Tài sản riêng của mỗi người không bị chia, nhưng bên nào cho là tài sản riêng phải chứng minh được.
- Bước 1: Lập danh sách tài sản: nhà đất, xe, tiền gửi, cổ phần, vàng, tài sản kinh doanh. Ghi rõ nguồn gốc, thời điểm có, tên đứng trên giấy tờ.
- Bước 2: Phân loại tài sản chung và tài sản riêng (tài sản có trước hôn nhân, được thừa kế riêng, tặng cho riêng).
- Bước 3: Lập danh sách các khoản nợ chung và nợ riêng; thu thập hợp đồng vay, giấy biên nhận. Mẫu giấy ghi nợ tham khảo ở bài mẫu giấy ghi nợ viết tay.
- Bước 4: Sao chụp giấy tờ tài sản hiện đang đứng tên chung hoặc đang do bạn giữ. Không tự ý bán, chuyển nhượng tài sản đang tranh chấp.
- Bước 5: Nếu có nguy cơ tài sản bị tẩu tán, bạn có thể yêu cầu Tòa áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời theo Bộ luật Tố tụng dân sự.
Nơi ở, thu nhập và an toàn cá nhân
Ly hôn không chỉ là thủ tục tại Tòa. Bạn nên cân nhắc trước các vấn đề sau:
- Nơi ở: Xác định ai tiếp tục ở nhà chung, hoặc nơi bạn và con chuyển đến. Nếu chuyển chỗ ở, cần cập nhật thông tin cư trú; bạn có thể xem hướng dẫn tại bài đăng ký tạm trú online.
- Thu nhập: Lập ngân sách sinh hoạt ít nhất vài tháng; có tài khoản ngân hàng riêng đứng tên bạn.
- Bảo hiểm và giấy tờ con: Kiểm tra bảo hiểm y tế, thông tin học tập của con, giấy khai sinh, sổ tiêm chủng.
- Tinh thần: Trao đổi với người thân đáng tin cậy, hoặc tìm đến trung tâm hỗ trợ tâm lý, tổ hòa giải ở cơ sở.
Nơi nộp đơn, án phí, thời gian giải quyết
Từ 01/07/2025, ly hôn thuộc thẩm quyền Tòa án nhân dân khu vực theo mô hình tòa án mới. Cụ thể:
- Ly hôn đơn phương: nộp đơn tại Tòa án nhân dân khu vực nơi người chồng (bị đơn) cư trú hoặc làm việc.
- Thuận tình ly hôn: nộp tại Tòa án nhân dân khu vực nơi một trong hai bên cư trú hoặc làm việc.
- Có yếu tố nước ngoài (một bên ở nước ngoài, hoặc là người nước ngoài): thường thuộc thẩm quyền Tòa án nhân dân cấp tỉnh.
Mức án phí theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14: ly hôn không tranh chấp tài sản là 300.000 đồng; nếu chia tài sản thì phần có giá trị tranh chấp tính án phí theo bảng có giá ngạch. Sau khi Tòa thông báo, bạn nộp tạm ứng án phí tại cơ quan thi hành án dân sự và nộp lại biên lai cho Tòa. Hòa giải là thủ tục bắt buộc trong vụ ly hôn đơn phương trước khi xét xử.
Căn cứ pháp lý
- Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 (hợp nhất tại Văn bản hợp nhất số 121/VBHN-VPQH năm 2025) — các quy định về quyền yêu cầu ly hôn, thuận tình ly hôn, ly hôn theo yêu cầu của một bên, chia tài sản, nuôi con và cấp dưỡng.
- Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 — thẩm quyền, hòa giải, biện pháp khẩn cấp tạm thời.
- Luật Tổ chức Tòa án nhân dân 2024 và các nghị quyết về tổ chức Tòa án nhân dân khu vực (từ 01/07/2025).
- Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 về án phí, lệ phí Tòa án.
- Nghị quyết 01/2017/NQ-HĐTP và Nghị quyết 04/2018/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán TANDTC — biểu mẫu đơn khởi kiện, đơn yêu cầu giải quyết việc dân sự.
- Luật Phòng, chống bạo lực gia đình 2022.
Thông tin cập nhật tháng 10/2026. Bài viết mang tính tham khảo chung, từng vụ việc cụ thể có thể khác nhau.
Câu hỏi thường gặp
Vợ đang mang thai có được ly hôn không?
Có. Người vợ vẫn có quyền yêu cầu ly hôn khi đang mang thai hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi. Chỉ người chồng không có quyền yêu cầu ly hôn trong các trường hợp này.
Phụ nữ ly hôn có được giành quyền nuôi con không?
Có thể. Con dưới 36 tháng tuổi thường giao cho mẹ, trừ khi mẹ không đủ điều kiện hoặc hai bên thỏa thuận khác. Với con lớn hơn, Tòa xét điều kiện nuôi dưỡng và quyền lợi mọi mặt của con; con từ đủ 7 tuổi được hỏi ý kiến.
Chồng không chịu ký đơn ly hôn thì làm sao?
Bạn nộp đơn khởi kiện ly hôn đơn phương tại Tòa án nhân dân khu vực nơi chồng cư trú. Tòa sẽ hòa giải, nếu hòa giải không thành và có căn cứ thì xét xử cho ly hôn.
Ly hôn mất bao nhiêu tiền?
Khoản bắt buộc cơ bản là 300.000 đồng (án phí hoặc lệ phí). Nếu có chia tài sản, bạn chịu thêm án phí theo giá trị tài sản tranh chấp, tính theo nghị quyết về án phí hiện hành.
Có thể ly hôn mà không cần chồng có mặt không?
Trường hợp đơn phương, Tòa vẫn giải quyết nếu bị đơn được triệu tập hợp lệ mà vắng mặt, hoặc có yêu cầu xét xử vắng mặt theo quy định. Với thuận tình, cần hai bên cùng tham gia thủ tục hoặc có văn bản đề nghị theo quy định.
Ly hôn xong tài sản riêng của vợ có bị chia không?
Không. Tài sản riêng (có trước hôn nhân, được thừa kế hoặc tặng cho riêng) không bị chia, nhưng bạn cần có giấy tờ, chứng cứ chứng minh đó là tài sản riêng.
Chuẩn bị kỹ giấy tờ, chứng cứ, phương án nuôi con, tài sản và tài chính giúp người phụ nữ chủ động hơn trong quá trình ly hôn. Hãy chọn đúng hình thức, nộp đúng Tòa án có thẩm quyền và ưu tiên an toàn của bản thân và con trong suốt quá trình.
