Lãi suất tái chiết khấu thường thấp hơn lãi suất chiết khấu vì hai mức này nằm ở hai tầng khác nhau. Lãi suất tái chiết khấu là giá Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho ngân hàng thương mại vay vốn bán buôn, có giấy tờ có giá bảo đảm, rủi ro thấp. Lãi suất chiết khấu là giá ngân hàng thương mại áp dụng với khách hàng, đã cộng chi phí vốn, rủi ro và lợi nhuận.
Tóm tắt nhanh
- Tái chiết khấu: NHNN chiết khấu lại giấy tờ có giá mà ngân hàng thương mại đã chiết khấu cho khách hàng.
- Chiết khấu: ngân hàng mua lại công cụ chuyển nhượng, giấy tờ có giá của khách hàng trước hạn thanh toán.
- Mức tái chiết khấu thấp hơn vì là vốn bán buôn, rủi ro thấp, không nhằm sinh lời và là công cụ điều hành chính sách tiền tệ.
- Mức hiện hành (thông tin tháng 10/2026): lãi suất tái chiết khấu 3,0%/năm, tái cấp vốn 4,5%/năm; NHNN cho biết tiếp tục giữ nguyên các mức lãi suất điều hành.
Lãi suất tái chiết khấu là gì?
Tái chiết khấu là việc NHNN chiết khấu lại các công cụ chuyển nhượng, giấy tờ có giá mà ngân hàng thương mại đã chiết khấu cho khách hàng từ trước, khi các giấy tờ đó chưa đến hạn thanh toán. Đây là một trong các hình thức NHNN tái cấp vốn cho tổ chức tín dụng.
Lãi suất tái chiết khấu là mức lãi suất NHNN áp dụng cho nghiệp vụ này. Về bản chất, đó là lãi suất cho vay ngắn hạn của ngân hàng trung ương đối với tổ chức tín dụng, thực hiện dưới hình thức tái chiết khấu. Mức lãi suất do Thống đốc NHNN công bố bằng quyết định, thay đổi theo từng thời kỳ tùy mục tiêu điều hành chính sách tiền tệ.
Lãi suất chiết khấu là gì?
Cụm “lãi suất chiết khấu” được dùng theo hai cách, bạn cần phân biệt để không nhầm khi đọc tin tức hoặc giáo trình.
Cách hiểu thứ nhất: lãi suất ngân hàng thương mại chiết khấu cho khách hàng
Theo Luật Các tổ chức tín dụng, chiết khấu là việc mua có kỳ hạn hoặc mua có bảo lưu quyền truy đòi các công cụ chuyển nhượng, giấy tờ có giá khác của người thụ hưởng trước khi đến hạn thanh toán. Khách hàng (doanh nghiệp, cá nhân) nhận tiền sớm và bị trừ một khoản lãi chiết khấu. Mức lãi này do ngân hàng và khách hàng thỏa thuận trong hợp đồng chiết khấu, trong khuôn khổ quy định của NHNN.
Cách hiểu thứ hai: cách gọi cũ về lãi suất của NHNN
Trước đây, trong một số quyết định điều hành, NHNN và báo chí gọi mức lãi suất cho ngân hàng thương mại vay theo hình thức chiết khấu là “lãi suất chiết khấu”. Ví dụ, có thời điểm NHNN giảm lãi suất tái cấp vốn và lãi suất chiết khấu cùng 1 điểm phần trăm, xuống 7%/năm và 5%/năm. Hiện nay, văn bản của NHNN dùng cụm “lãi suất tái chiết khấu” cho mức lãi suất này.
Bài viết này so sánh theo cách hiểu thứ nhất, vì đó là cách người đọc thường thắc mắc nhất.
Vì sao lãi suất tái chiết khấu thường thấp hơn lãi suất chiết khấu?
1. Một bên là vốn bán buôn, một bên là vốn bán lẻ
NHNN cho ngân hàng thương mại vay là giao dịch giữa các tổ chức lớn, giá trị lớn, thủ tục chuẩn hóa. Ngân hàng thương mại chiết khấu cho từng khách hàng thì phải thẩm định, quản lý hồ sơ, theo dõi thu hồi. Chi phí vận hành vì vậy cao hơn.
2. Ngân hàng thương mại phải cộng thêm chi phí vốn, rủi ro và lợi nhuận
Lãi chiết khấu ngân hàng thu từ khách hàng phải đủ bù chi phí huy động vốn (lãi trả cho người gửi tiền), chi phí hoạt động, dự phòng rủi ro và còn phần lợi nhuận. NHNN là cơ quan quản lý nhà nước về tiền tệ, không hoạt động vì mục tiêu lợi nhuận nên không cộng các khoản này.
3. Giấy tờ có giá được tái chiết khấu có rủi ro thấp hơn
Ngân hàng thương mại chiết khấu nhiều loại công cụ như hối phiếu, séc, kỳ phiếu của doanh nghiệp, mức độ tín nhiệm rất khác nhau. Khi đưa ra NHNN tái chiết khấu, giấy tờ phải đáp ứng điều kiện của NHNN và ngân hàng thương mại còn chịu trách nhiệm hoàn trả. Rủi ro đối với NHNN thấp hơn nên giá vốn thấp hơn.
4. Là công cụ điều hành, không phải giá thị trường
NHNN định ra mức tái chiết khấu để điều tiết thanh khoản và định hướng mặt bằng lãi suất. Trong cơ chế “hành lang” lãi suất, lãi suất tái cấp vốn thường là mức trần, còn lãi suất tái chiết khấu là mức sàn của lãi suất điều hành. Mức này vì vậy được đặt thấp để hỗ trợ ngân hàng khi cần thanh khoản ngắn hạn.
5. Khoảng chênh là nguồn thu và cũng là động lực để ngân hàng chiết khấu
Ngân hàng chiết khấu giấy tờ của khách hàng với lãi suất cao hơn, rồi nếu thiếu vốn có thể mang giấy tờ đó đến NHNN tái chiết khấu với lãi suất thấp hơn. Phần chênh lệch giúp ngân hàng duy trì hoạt động cho vay, chiết khấu.
Lưu ý: “Thường thấp hơn” là quy luật thị trường, không phải điều luật quy định. Không có điều khoản nào của luật ghi rằng lãi suất tái chiết khấu phải thấp hơn lãi suất chiết khấu của ngân hàng thương mại.
Ví dụ minh họa bằng số liệu
Doanh nghiệp A có một hối phiếu 100 triệu đồng còn 3 tháng mới đến hạn thanh toán và mang đến ngân hàng B để chiết khấu. Giả sử lãi suất chiết khấu ngân hàng B áp dụng là 9%/năm (số liệu giả định, chưa tính phí).
- Bước 1: Lãi chiết khấu = 100 triệu × 9% × 3/12 = 2,25 triệu đồng. Doanh nghiệp A nhận 97,75 triệu đồng.
- Bước 2: Ngân hàng B thiếu thanh khoản, mang hối phiếu đó đến NHNN tái chiết khấu với lãi suất 3%/năm.
- Bước 3: Lãi tái chiết khấu = 100 triệu × 3% × 3/12 = 750.000 đồng. Ngân hàng B nhận 99,25 triệu đồng.
Ngân hàng B thu của doanh nghiệp A 2,25 triệu đồng lãi chiết khấu và trả NHNN 750.000 đồng. Khoản chênh lệch 1,5 triệu đồng là phần để bù chi phí và tạo lợi nhuận cho ngân hàng. Đây là ví dụ đơn giản hóa, thực tế còn phụ thuộc điều kiện giấy tờ và quy định tái cấp vốn của NHNN.
Mức lãi suất tái chiết khấu hiện hành (cập nhật tháng 10/2026)
Theo Quyết định số 1123/QĐ-NHNN ngày 16/6/2023, có hiệu lực từ 19/6/2023, các mức lãi suất điều hành của NHNN đối với tổ chức tín dụng như sau:
| Loại lãi suất của NHNN | Mức áp dụng |
|---|---|
| Lãi suất tái cấp vốn | 4,5%/năm |
| Lãi suất tái chiết khấu | 3,0%/năm |
| Lãi suất cho vay qua đêm trong thanh toán điện tử liên ngân hàng và cho vay bù đắp thiếu hụt vốn trong thanh toán bù trừ | 5,0%/năm |
Tại họp báo quý III/2026 ngày 07/10/2026, đại diện NHNN cho biết cơ quan này tiếp tục giữ nguyên các mức lãi suất điều hành. Vì vậy, đến thời điểm hiện nay, lãi suất tái chiết khấu vẫn ở mức 3,0%/năm. Mức này đã giảm dần qua nhiều lần điều chỉnh: từ 4,5%/năm (cuối tháng 10/2022) xuống 3,5%/năm (tháng 3/2023) rồi 3,0%/năm (tháng 6/2023).
Cảnh báo: Lãi suất điều hành có thể được điều chỉnh bất kỳ lúc nào bằng quyết định mới của Thống đốc NHNN. Khi dùng số liệu cho hợp đồng, báo cáo hay bài thi, bạn nên đối chiếu với thông báo mới nhất trên trang thông tin chính thức của NHNN.
Bảng so sánh chiết khấu, tái chiết khấu, tái cấp vốn
| Tiêu chí | Lãi suất chiết khấu | Lãi suất tái chiết khấu | Lãi suất tái cấp vốn |
|---|---|---|---|
| Bên cho vay/mua | Ngân hàng thương mại | NHNN | NHNN |
| Bên vay/bán | Khách hàng (doanh nghiệp, cá nhân) | Ngân hàng thương mại | Ngân hàng thương mại |
| Tài sản | Công cụ chuyển nhượng, giấy tờ có giá chưa đến hạn | Giấy tờ có giá đã được ngân hàng chiết khấu | Giấy tờ có giá dùng cầm cố hoặc các hình thức tái cấp vốn khác |
| Cách xác định mức lãi | Thỏa thuận theo hợp đồng | Do Thống đốc NHNN quyết định | Do Thống đốc NHNN quyết định |
| Mức hiện hành | Tùy ngân hàng, thường cao hơn | 3,0%/năm | 4,5%/năm |
Lãi suất này ảnh hưởng gì đến doanh nghiệp và người dân?
Bạn không giao dịch trực tiếp với NHNN, nhưng các mức lãi suất điều hành là tín hiệu định hướng cho thị trường. NHNN hạ lãi suất điều hành thì ngân hàng thương mại có thêm nguồn vốn chi phí thấp, tạo điều kiện giảm lãi suất cho vay. Ngược lại, nếu tăng thì áp lực lãi suất trên thị trường tăng theo.
Tuy nhiên, lãi suất chiết khấu, lãi suất cho vay hay lãi suất tiền gửi ở từng ngân hàng còn phụ thuộc cung cầu vốn, tình hình thanh khoản và chính sách của chính ngân hàng đó. Vì vậy không thể suy ra trực tiếp mức lãi bạn phải trả từ lãi suất tái chiết khấu.
Với vay mượn giữa cá nhân, pháp luật dân sự có quy định riêng: lãi suất theo thỏa thuận nhưng không được vượt 20%/năm của khoản vay theo Bộ luật Dân sự 2015. Bạn có thể xem cách lập giấy tờ vay mượn trong bài mẫu giấy vay tiền, ghi nợ viết tay mới nhất. Doanh nghiệp bán hàng trả chậm cần lập chứng từ đúng quy định, ví dụ mẫu hóa đơn bán lẻ hợp lệ, trước khi dùng chứng từ trong các giao dịch tài chính. Nếu muốn hiểu vì sao NHNN là cơ quan điều hành tiền tệ, bạn có thể tham khảo bài bản chất của nhà nước là gì.
Căn cứ pháp lý
- Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (quy định về tái cấp vốn cho tổ chức tín dụng và công cụ điều hành chính sách tiền tệ).
- Luật Các tổ chức tín dụng (khái niệm chiết khấu, hoạt động cấp tín dụng).
- Quyết định số 1123/QĐ-NHNN ngày 16/6/2023 của Thống đốc NHNN về lãi suất tái cấp vốn, lãi suất tái chiết khấu, lãi suất cho vay qua đêm trong thanh toán điện tử liên ngân hàng và cho vay bù đắp thiếu hụt vốn trong thanh toán bù trừ (hiệu lực từ 19/6/2023).
- Thông tư số 04/2013/TT-NHNN về hoạt động chiết khấu công cụ chuyển nhượng, giấy tờ có giá khác của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài đối với khách hàng, cùng các văn bản sửa đổi, bổ sung.
- Bộ luật Dân sự 2015 (lãi suất vay giữa các chủ thể không phải tổ chức tín dụng).
Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Câu hỏi thường gặp
Lãi suất tái chiết khấu hiện nay là bao nhiêu?
Theo Quyết định 1123/QĐ-NHNN, lãi suất tái chiết khấu là 3,0%/năm kể từ ngày 19/6/2023. Đến họp báo ngày 07/10/2026, NHNN cho biết vẫn giữ nguyên các mức lãi suất điều hành.
Lãi suất tái chiết khấu khác lãi suất tái cấp vốn thế nào?
Cả hai đều là lãi suất NHNN cho tổ chức tín dụng vay. Lãi suất tái chiết khấu áp dụng khi NHNN chiết khấu lại giấy tờ có giá, thường là loại rủi ro thấp, và có mức thấp hơn. Lãi suất tái cấp vốn áp dụng cho các hình thức tái cấp vốn nói chung và hiện cao hơn, ở mức 4,5%/năm.
Lãi suất tái chiết khấu có phải luôn thấp hơn lãi suất chiết khấu không?
Không phải luôn luôn, vì không có điều luật nào bắt buộc. Tuy nhiên, do ngân hàng thương mại phải cộng chi phí vốn, rủi ro và lợi nhuận, lãi suất chiết khấu với khách hàng gần như luôn cao hơn mức NHNN tái chiết khấu.
Ai quyết định lãi suất tái chiết khấu?
Thống đốc NHNN quyết định và công bố bằng quyết định. Còn lãi suất chiết khấu với khách hàng do ngân hàng thương mại và khách hàng thỏa thuận.
Khi NHNN giảm lãi suất tái chiết khấu thì điều gì xảy ra?
Ngân hàng thương mại có thể tiếp cận vốn rẻ hơn khi cần thanh khoản, tạo điều kiện giảm lãi suất cho vay và chiết khấu. Mức giảm thực tế ở từng ngân hàng còn phụ thuộc nhiều yếu tố khác.
Tóm lại, lãi suất tái chiết khấu thấp hơn lãi suất chiết khấu vì đó là mức vốn bán buôn, rủi ro thấp do NHNN ấn định để điều hành tiền tệ, còn lãi suất chiết khấu với khách hàng đã bao gồm chi phí và lợi nhuận của ngân hàng thương mại. Hiện mức tái chiết khấu là 3,0%/năm và chưa có điều chỉnh mới.
