Thuốc diệt chuột dùng trong nông nghiệp là thuốc bảo vệ thực vật (BVTV). Nếu sản phẩm đã có tên trong Danh mục thuốc BVTV được phép sử dụng tại Việt Nam, đơn vị đứng tên đăng ký hoặc bên được họ ủy quyền được nhập khẩu mà không cần giấy phép. Thuốc ngoài danh mục chỉ nhập được cho mục đích đặc thù, khi có giấy phép do cơ quan cấp tỉnh cấp trong 5 ngày làm việc kể từ khi nhận hồ sơ hợp lệ.
Tóm tắt nhanh
- “Thuốc đuổi chuột” và “thuốc diệt chuột” thường được xếp vào nhóm thuốc trừ chuột trong thuốc BVTV. Thiết bị đuổi chuột siêu âm là hàng điện tử, không thuộc nhóm này.
- Thuốc đã có trong danh mục hiện hành (Thông tư 75/2025/TT-BNNMT, sửa đổi bởi Thông tư 28/2026/TT-BNNMT): nhập khẩu không cần giấy phép nhưng vẫn phải kiểm tra chất lượng và đáp ứng điều kiện kinh doanh.
- Thuốc ngoài danh mục: chỉ nhập để khảo nghiệm, nghiên cứu, hàng mẫu, tạm nhập tái xuất… và phải có giấy phép theo Thông tư 07/2026/TT-BNNMT (hiệu lực từ 23/01/2026).
- Thuốc chuột chứa hoạt chất cấm (như natri fluoroacetate, fluoroacetamide) không được nhập khẩu, buôn bán hay sử dụng.
- Không có đường nhập khẩu “tiểu ngạch” hợp pháp cho thuốc chuột. Hàng nhập lậu có thể bị phạt, tịch thu, tiêu hủy, nặng hơn là truy cứu hình sự.
Thuốc đuổi chuột, thuốc diệt chuột thuộc nhóm quản lý nào?
Trước khi hỏi “nhập khẩu thế nào”, bạn cần xác định sản phẩm thuộc nhóm nào, vì mỗi nhóm có cơ quan quản lý và thủ tục khác nhau.
| Loại sản phẩm | Bản chất pháp lý | Cách quản lý khi nhập khẩu |
|---|---|---|
| Thuốc diệt chuột (mồi độc, bột, viên, sáp…) dùng trong nông nghiệp, kho tàng | Thuốc BVTV, nhóm thuốc trừ chuột | Theo Luật Bảo vệ và kiểm dịch thực vật; do Bộ Nông nghiệp và Môi trường và UBND cấp tỉnh quản lý |
| Chế phẩm có công dụng xua đuổi, dẫn dụ chuột | Thuốc BVTV nếu được đăng ký là thuốc có tác dụng xua đuổi sinh vật gây hại; cần đối chiếu từng sản phẩm | Phải có tên trong danh mục mới được lưu hành, nhập khẩu thông thường |
| Hóa chất, chế phẩm diệt côn trùng, diệt khuẩn gia dụng và y tế (gián, muỗi, kiến…) | Chế phẩm thuộc phạm vi Nghị định 91/2016/NĐ-CP, do Bộ Y tế quản lý | Chế phẩm có giấy chứng nhận đăng ký lưu hành còn hiệu lực được nhập theo nhu cầu; một số trường hợp đặc thù cần giấy phép |
| Máy đuổi chuột siêu âm, bẫy, keo dính | Hàng hóa thông thường, không phải thuốc | Theo quy định chung về hải quan, nhãn hàng hóa và chất lượng sản phẩm (nếu thuộc danh mục phải kiểm tra) |
Lưu ý: Nhiều sản phẩm bán trên mạng ghi chung chung “thuốc đuổi chuột”, “thuốc diệt gián chuột” nhưng không có số đăng ký. Hãy kiểm tra tên thương phẩm có trong danh mục thuốc BVTV hiện hành hay không rồi mới tính đến chuyện nhập khẩu.
Luật định nghĩa thuốc BVTV là chất hoặc hỗn hợp chất, chế phẩm vi sinh vật có tác dụng phòng ngừa, ngăn chặn, xua đuổi, dẫn dụ, tiêu diệt hoặc kiểm soát sinh vật gây hại thực vật. Vì vậy cả “đuổi” lẫn “diệt” chuột bằng hóa chất đều có thể rơi vào phạm vi quản lý thuốc BVTV.
Danh mục hiện hành là Thông tư 75/2025/TT-BNNMT ngày 26/12/2025, có hiệu lực từ 10/02/2026, sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 28/2026/TT-BNNMT (hiệu lực 15/08/2026). Danh mục gồm hai phần: thuốc được phép sử dụng và thuốc bị cấm. Phần thuốc cấm có 1 hoạt chất thuộc nhóm thuốc trừ chuột.
Khi nào nhập khẩu thuốc diệt chuột cần giấy phép?
Thuốc đã có trong danh mục: không cần giấy phép nhập khẩu
Theo Luật Bảo vệ và kiểm dịch thực vật 2013, tổ chức, cá nhân đứng tên đăng ký thuốc trong danh mục được tự nhập khẩu hoặc ủy quyền cho tổ chức, cá nhân khác nhập khẩu thuốc đó mà không cần giấy phép. Nếu bạn không phải chủ đăng ký, bạn cần có văn bản ủy quyền hợp lệ.
Hàng nhập về phải đúng tên thương phẩm, đúng hàm lượng hoạt chất đã đăng ký và từ nhà sản xuất có nguồn gốc rõ ràng. Thuốc kỹ thuật có hàm lượng hoạt chất thấp hơn mức trong danh mục sẽ không đạt yêu cầu.
Thuốc ngoài danh mục hoặc thuộc diện đặc biệt: phải có giấy phép
Giấy phép nhập khẩu thuốc BVTV là loại giấy phép theo từng lô hàng và từng mục đích. Theo mẫu đơn ban hành kèm Thông tư 07/2026/TT-BNNMT, các mục đích nhập khẩu gồm:
- Khảo nghiệm để đăng ký thuốc BVTV; thử nghiệm; nghiên cứu.
- Sản xuất để xuất khẩu theo hợp đồng với nước ngoài.
- Làm hàng mẫu, hàng phục vụ triển lãm, hội chợ.
- Sử dụng trong dự án của nước ngoài tại Việt Nam.
- Tạm nhập, tái xuất; xông hơi khử trùng; chất chuẩn; một số trường hợp khác ghi cụ thể.
Thuốc có độ độc cấp tính nhóm I, II cũng phải khai thêm địa điểm, thời gian và đối tượng sử dụng trong đơn.
Cảnh báo: Mục đích “nhập về bán thử” hoặc “nhập về dùng cho gia đình” một loại thuốc chuột chưa có trong danh mục không nằm trong các trường hợp được cấp phép nêu trên. Muốn bán rộng rãi, sản phẩm trước hết phải hoàn tất đăng ký để được đưa vào danh mục.
Hồ sơ và thủ tục xin giấy phép nhập khẩu
Từ 23/01/2026, Thông tư 07/2026/TT-BNNMT thay Thông tư 11/2022/TT-BNNPTNT. Thẩm quyền cấp giấy phép được phân cấp xuống cấp tỉnh: hồ sơ nộp cho cơ quan được Chủ tịch UBND cấp tỉnh giao tiếp nhận (thông thường là cơ quan chuyên môn về nông nghiệp và môi trường của tỉnh, thành phố), không còn nộp tập trung ở trung ương như trước.
Hồ sơ gồm những gì?
- Đơn đề nghị cấp giấy phép theo Mẫu số 03 Phụ lục II của Thông tư 07/2026/TT-BNNMT: thông tin tổ chức/cá nhân (mã số doanh nghiệp hoặc số căn cước), bảng kê tên thuốc, khối lượng, xuất xứ, công dụng, mục đích, địa điểm, thời gian nhập khẩu và cam kết dùng đúng mục đích.
- Giấy tờ chứng minh mục đích nhập khẩu tùy trường hợp: giấy phép khảo nghiệm hoặc phiếu an toàn hóa chất của mẫu thuốc, đề cương nghiên cứu, hợp đồng với đối tác nước ngoài, tài liệu về dự án… Bạn nên đối chiếu danh mục giấy tờ cụ thể ở thủ tục hành chính công bố trên Cổng dịch vụ công của tỉnh.
- Giấy đăng ký doanh nghiệp (nếu là tổ chức) hoặc giấy tờ nhân thân (nếu là cá nhân). Cá nhân cần có mã số thuế cá nhân (nay là số định danh cá nhân) khi phát sinh hoạt động kinh doanh, nhập khẩu.
Các bước thực hiện
- Bước 1: Nộp 01 bộ hồ sơ trực tiếp, qua môi trường mạng hoặc qua dịch vụ bưu chính đến cơ quan tiếp nhận của UBND cấp tỉnh.
- Bước 2: Cơ quan tiếp nhận kiểm tra tính đầy đủ: trả lời ngay nếu nộp trực tiếp, trả lời bằng văn bản trong 01 ngày làm việc nếu nộp qua mạng hoặc bưu chính. Hồ sơ thiếu sẽ được yêu cầu bổ sung.
- Bước 3: Trong 05 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan có thẩm quyền xem xét cấp giấy phép. Trường hợp không cấp phải trả lời bằng văn bản và nêu lý do.
- Bước 4: Nhận giấy phép, thực hiện thủ tục hải quan cho lô hàng ghi trong giấy phép.
Lưu ý: Sau sắp xếp đơn vị hành chính, tên cơ quan tiếp nhận có thể khác nhau giữa các tỉnh (Sở Nông nghiệp và Môi trường hoặc đơn vị trực thuộc). Bạn nên xem trên cổng dịch vụ công của tỉnh nơi doanh nghiệp đặt trụ sở.
Sau khi có giấy phép: hải quan, kiểm tra chất lượng, lưu thông
Thủ tục xuất nhập khẩu hàng hóa nói chung thực hiện theo Luật Quản lý ngoại thương và Nghị định 292/2026/NĐ-CP (ban hành 22/07/2026). Bạn cần kiểm tra thời điểm áp dụng của từng nội dung và mẫu biểu khi làm hồ sơ.
- Khai hải quan: khai đúng tên thuốc, hoạt chất, mã HS. Bảng mã HS của thuốc BVTV do Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành, hãy lấy bản mới nhất.
- Kiểm tra nhà nước về chất lượng: thuốc BVTV nhập khẩu phải được kiểm tra chất lượng. Chưa có thông báo kết quả kiểm tra thì không được đưa vào sản xuất, lưu thông, mà phải bảo quản nguyên trạng.
- Nhãn thuốc: nhãn phải ghi tên, thành phần, hàm lượng hoạt chất, số đăng ký, ngày sản xuất, số lô, hạn dùng, xuất xứ, hướng dẫn sử dụng, bảo quản và cảnh báo mối nguy.
- Hạn sử dụng: thuốc thành phẩm nên còn đủ phần lớn hạn dùng khi về đến Việt Nam để tránh bị xử lý.
Điều kiện của người nhập khẩu và bán lại
Nhập khẩu để kinh doanh thuốc BVTV là hoạt động có điều kiện. Cơ sở buôn bán phải có Giấy chứng nhận đủ điều kiện buôn bán thuốc BVTV; buôn bán khi chưa có giấy chứng nhận này bị xử phạt hành chính. Sau sắp xếp chính quyền hai cấp, nhiều giấy chứng nhận liên quan đến sản xuất, kinh doanh thuốc BVTV do Chủ tịch UBND cấp tỉnh cấp, cấp lại, thu hồi.
Khi bán lẻ cho người dân, cửa hàng cần xuất hóa đơn bán lẻ hợp lệ theo quy định mới về hóa đơn điện tử. Hồ sơ nội bộ, hợp đồng, văn bản ủy quyền thường phải ký, đóng dấu giáp lai đúng cách khi nhiều trang.
Thuốc chuột bị cấm và rủi ro khi nhập lậu
Natri fluoroacetate và fluoroacetamide là hóa chất diệt chuột đã bị cấm ở Việt Nam từ nhiều năm. Bác sĩ Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai mô tả chúng thường ở dạng ống dung dịch màu hồng, nâu hoặc không màu, hoặc hạt gạo màu hồng, nhãn không rõ hoặc toàn chữ nước ngoài. Chất này độc tính rất cao với tim và thần kinh, có thể gây co giật, hôn mê, suy đa tạng, thậm chí tử vong.
Nhập lậu thuốc chuột bị xử lý thế nào?
- Xử phạt hành chính: nhập khẩu thuốc không có trong danh mục mà không có giấy phép, nhập thuốc không đạt chất lượng, đưa lô hàng vào lưu thông khi chưa có kết quả kiểm tra… đều có khung phạt tiền riêng. Mức phạt cụ thể nằm trong nghị định xử phạt vi phạm hành chính hiện hành về trồng trọt, bảo vệ và kiểm dịch thực vật, hãy tra văn bản đang có hiệu lực trước khi áp dụng.
- Biện pháp khắc phục: có thể bị buộc tái xuất hoặc tiêu hủy hàng, kèm xử lý ô nhiễm môi trường nếu có.
- Trách nhiệm hình sự: tùy trị giá hàng, tính chất và hậu quả, có thể bị xem xét về các tội liên quan đến buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới, sản xuất, buôn bán hàng cấm theo Bộ luật Hình sự.
Cảnh báo: Mua hàng xách tay hoặc đặt từ sàn nước ngoài về bán lại là cách phổ biến dẫn đến vi phạm. Hãy dừng nhập nếu sản phẩm không có số đăng ký, nhãn tiếng Việt và tên thương phẩm trong danh mục.
Vấn đề an toàn của hóa chất độc hại cũng được đặt ra với nhiều mặt hàng khác. Nếu quan tâm đến ranh giới pháp lý của sản phẩm nguy hiểm, bạn có thể xem thêm bài về bình xịt hơi cay tự vệ và sử dụng bóng cười có vi phạm không.
Người dân mua và dùng thuốc đuổi chuột thế nào cho đúng?
Nếu bạn chỉ cần xử lý chuột trong nhà, kho hoặc vườn, bạn không cần làm thủ tục nhập khẩu. Hãy mua hàng chính hãng trong nước:
- Chọn sản phẩm có nhãn đầy đủ, có số đăng ký, mua tại cơ sở bán thuốc BVTV hoặc cửa hàng có địa chỉ, hóa đơn rõ ràng.
- Tránh ống nước màu hồng, đỏ, nâu không nhãn, hạt gạo màu hồng và các sản phẩm quảng cáo “chết ngay”, “chuột chết tại chỗ”.
- Đặt mồi trong hộp kín, ngoài tầm với của trẻ em và vật nuôi; cất riêng khu bếp, nơi ăn uống. Không dùng trong gia đình có người mắc bệnh tâm thần hoặc lẫn lộn.
- Dùng đúng hướng dẫn trên nhãn. Dùng thuốc sai nhãn hoặc dùng thuốc thuộc danh mục cấm có thể bị xử phạt hành chính.
- Kết hợp biện pháp không hóa chất: bịt lỗ hở, cất kín thức ăn, vệ sinh rác, đặt bẫy cơ học hoặc keo dính.
Tình huống thực tế: Chị Lan thấy cửa hàng online bán “thuốc đuổi chuột nhập khẩu” với giá rẻ, nhãn toàn chữ nước ngoài. Chị kiểm tra không thấy tên sản phẩm trong danh mục thuốc BVTV và không có nhãn tiếng Việt, nên không mua mà chuyển sang dùng sản phẩm trong nước có số đăng ký. Đây là cách phòng tránh vừa an toàn vừa không rủi ro về pháp lý.
Căn cứ pháp lý
- Luật Bảo vệ và kiểm dịch thực vật 2013 (số 41/2013/QH13); Luật Trồng trọt 2018.
- Thông tư 07/2026/TT-BNNMT ngày 23/01/2026 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường (hiệu lực 23/01/2026), thay Thông tư 11/2022/TT-BNNPTNT.
- Thông tư 75/2025/TT-BNNMT ngày 26/12/2025 (hiệu lực 10/02/2026) về Danh mục thuốc BVTV được phép sử dụng và cấm sử dụng tại Việt Nam; Thông tư 28/2026/TT-BNNMT (hiệu lực 15/08/2026) sửa đổi, bổ sung.
- Nghị định 91/2016/NĐ-CP về quản lý hóa chất, chế phẩm diệt côn trùng, diệt khuẩn dùng trong lĩnh vực gia dụng và y tế.
- Luật Quản lý ngoại thương; Nghị định 292/2026/NĐ-CP ngày 22/07/2026.
- Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trồng trọt, bảo vệ và kiểm dịch thực vật hiện hành; Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung).
Thông tin cập nhật tháng 10/2026. Danh mục thuốc và thủ tục thay đổi thường xuyên, bạn cần đối chiếu văn bản đang có hiệu lực khi thực hiện.
Câu hỏi thường gặp
Cá nhân có được tự nhập khẩu thuốc đuổi chuột, thuốc diệt chuột về dùng không?
Không có quy định cho phép nhập thuốc chuột ngoài danh mục để dùng cá nhân. Giấy phép chỉ cấp cho các mục đích đặc thù như khảo nghiệm, nghiên cứu, hàng mẫu. Nếu sản phẩm đã có trong danh mục, chỉ chủ đăng ký hoặc bên được ủy quyền mới nhập khẩu.
Thuốc diệt chuột có trong danh mục có cần giấy phép nhập khẩu không?
Không cần giấy phép nhập khẩu thuốc BVTV, nhưng bạn vẫn phải đúng điều kiện nhập khẩu: đúng tên thương phẩm, hàm lượng, nhãn, kiểm tra chất lượng và làm thủ tục hải quan.
Xin giấy phép nhập khẩu thuốc BVTV ở đâu và mất bao lâu?
Từ 23/01/2026, bạn nộp hồ sơ tại cơ quan được Chủ tịch UBND cấp tỉnh giao tiếp nhận. Thời hạn cấp là 05 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
Thuốc chuột nào bị cấm?
Hóa chất natri fluoroacetate, fluoroacetamide và tetramine đã bị cấm vì độc tính cực cao. Danh mục thuốc BVTV cấm sử dụng hiện có 1 hoạt chất thuộc nhóm thuốc trừ chuột. Bạn cần tra danh mục mới nhất để biết chính xác hoạt chất bị cấm.
Máy đuổi chuột siêu âm có cần giấy phép nhập khẩu thuốc BVTV không?
Không, vì đây là thiết bị chứ không phải thuốc. Tuy nhiên, bạn vẫn phải thực hiện thủ tục hải quan, ghi nhãn và các yêu cầu về chất lượng, an toàn điện theo quy định chung đối với hàng điện tử.
Tóm lại, thuốc đuổi chuột và thuốc diệt chuột là mặt hàng quản lý chặt vì độc tính cao. Thuốc có tên trong danh mục được nhập theo quy trình thông thường, thuốc ngoài danh mục chỉ nhập có giấy phép cho mục đích đặc thù, còn thuốc chuột cấm thì tuyệt đối không nhập khẩu hay sử dụng. Trước khi nhập hay mua, hãy đối chiếu tên sản phẩm với danh mục thuốc BVTV hiện hành.
