Quấy rối tình dục là hành vi có tính chất tình dục của một người đối với người khác mà người đó không mong muốn hoặc không chấp nhận, thể hiện bằng hành động, lời nói hoặc cử chỉ. Tùy bối cảnh, người vi phạm có thể bị phạt hành chính (6–8 triệu đồng nơi công cộng, 15–30 triệu đồng tại nơi làm việc), bị sa thải hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Tóm tắt nhanh
- Yếu tố cốt lõi: hành vi có tính chất tình dục + người bị hại không mong muốn hoặc không chấp nhận.
- Nơi công cộng, sàm sỡ, quấy rối: phạt 6–8 triệu đồng theo Nghị định 282/2025/NĐ-CP (hiệu lực 15/12/2025).
- Tại nơi làm việc, chưa đến mức hình sự: phạt 15–30 triệu đồng và buộc xin lỗi công khai theo Nghị định 283/2026/NĐ-CP (hiệu lực 10/9/2026).
- Người lao động có thể bị sa thải; nạn nhân được đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động không cần báo trước.
- Hành vi nghiêm trọng (dâm ô trẻ em, cưỡng dâm, hiếp dâm…) bị xử lý hình sự theo Bộ luật Hình sự 2015.
Quấy rối tình dục là gì?
Trong đời sống, quấy rối tình dục được hiểu là mọi hành vi mang màu sắc tình dục (chạm vào cơ thể, lời nói gợi dục, tin nhắn, hình ảnh, ánh nhìn…) mà người nhận không mong muốn. Điểm mấu chốt không nằm ở ý định của người thực hiện, mà ở việc người bị hại không đồng ý và cảm thấy bị xúc phạm, bất an.
Về mặt pháp lý, định nghĩa rõ nhất hiện nằm trong Bộ luật Lao động 2019: quấy rối tình dục tại nơi làm việc là hành vi có tính chất tình dục của bất kỳ người nào đối với người khác tại nơi làm việc mà không được người đó mong muốn hoặc chấp nhận. Ngoài môi trường lao động, pháp luật không gọi chung một “tội quấy rối tình dục” mà xử lý theo từng hành vi cụ thể: sàm sỡ, quấy rối (xử phạt hành chính), dâm ô, cưỡng dâm, hiếp dâm (xử lý hình sự)…
Quấy rối tình dục xâm phạm quyền được bảo vệ danh dự, nhân phẩm và sự an toàn về thân thể của mỗi người. Bạn có thể tham khảo thêm về nguyên tắc này tại bài quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân.
“Nơi làm việc” được hiểu rộng đến đâu?
Theo Nghị định 145/2020/NĐ-CP, nơi làm việc không chỉ là văn phòng hay nhà xưởng. Đó là bất cứ địa điểm nào người lao động thực tế làm việc theo thỏa thuận hoặc phân công của người sử dụng lao động, bao gồm cả hội thảo, tập huấn, chuyến công tác chính thức, bữa ăn liên quan công việc, cuộc gọi điện thoại và các hoạt động giao tiếp qua phương tiện điện tử. Vì vậy, tin nhắn gợi dục gửi cho đồng nghiệp trong giờ làm việc hay trong chuyến công tác vẫn có thể bị xem là quấy rối tại nơi làm việc.
Các hình thức quấy rối tình dục thường gặp
Nghị định 145/2020/NĐ-CP chia quấy rối tình dục tại nơi làm việc thành hai dạng lớn và ba nhóm hành vi.
Hai dạng quấy rối
- Dạng trao đổi: đề nghị, yêu cầu, gợi ý, đe dọa hoặc ép buộc đổi quan hệ tình dục lấy lợi ích liên quan đến công việc (thăng chức, tăng lương, giữ việc…).
- Dạng gây môi trường khó chịu: hành vi có tính chất tình dục không nhằm mục đích trao đổi, nhưng khiến môi trường làm việc trở nên khó chịu, bất an, gây tổn hại về thể chất, tinh thần, hiệu quả công việc và cuộc sống của người bị quấy rối.
Ba nhóm hành vi
| Nhóm hành vi | Nội dung theo quy định | Ví dụ thường gặp |
|---|---|---|
| Mang tính thể chất | Hành động, cử chỉ, tiếp xúc, tác động vào cơ thể mang tính tình dục hoặc gợi ý tình dục | Sờ vai, eo, đùi; ôm, hôn; cố ý chạm vào người khác trong thang máy, xe buýt |
| Bằng lời nói | Lời nói trực tiếp, qua điện thoại hoặc phương tiện điện tử có nội dung tình dục hoặc ngụ ý tình dục | Bình phẩm cơ thể, trang phục; kể chuyện tục; nhắn tin mời gọi dù đã bị từ chối |
| Phi lời nói | Ngôn ngữ cơ thể; trưng bày, miêu tả tài liệu trực quan về tình dục, trực tiếp hoặc qua phương tiện điện tử | Nhìn chằm chằm gợi dục, cử chỉ thô tục; gửi ảnh, video nhạy cảm vào nhóm chat công việc |
Lưu ý: Người quấy rối có thể là cấp trên, đồng nghiệp, khách hàng, đối tác hay bất kỳ ai. Người bị quấy rối cũng không phân biệt giới tính.
Làm sao phân biệt quấy rối với trêu đùa?
Bạn có thể dựa vào ba câu hỏi:
- Bước 1 – Nội dung: hành vi, lời nói có tính chất hoặc ngụ ý tình dục không?
- Bước 2 – Sự đồng ý: người nhận có mong muốn hoặc chấp nhận không? Việc im lặng vì sợ mất việc, sợ bị trù dập không phải là sự đồng ý.
- Bước 3 – Hậu quả: hành vi có khiến người nhận khó chịu, bất an, ảnh hưởng đến công việc, học tập, cuộc sống không?
Tình huống minh họa: Chị H. làm kế toán, thường xuyên nhận tin nhắn của trưởng phòng khen “vóc dáng” kèm lời rủ đi riêng sau giờ làm. Chị đã từ chối nhưng tin nhắn vẫn tiếp tục. Dù người nhắn nói chỉ là “đùa”, hành vi này có dấu hiệu quấy rối tình dục bằng lời nói vì chị không mong muốn và môi trường làm việc trở nên bất an.
Quấy rối tình dục bị xử phạt hành chính bao nhiêu?
Mức phạt phụ thuộc vào nơi xảy ra hành vi và mối quan hệ giữa hai bên. Hiện có hai văn bản chính cần phân biệt: Nghị định 282/2025/NĐ-CP (an ninh, trật tự, an toàn xã hội) và Nghị định 283/2026/NĐ-CP (lao động).
| Hành vi / bối cảnh | Mức phạt (cá nhân) | Văn bản |
|---|---|---|
| Sàm sỡ, quấy rối tình dục (nói chung, ví dụ nơi công cộng) | 6.000.000 – 8.000.000 đồng | Điểm d khoản 5 Điều 8 NĐ 282/2025/NĐ-CP |
| Dâm ô người dưới 16 tuổi nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự | 6.000.000 – 8.000.000 đồng | NĐ 282/2025/NĐ-CP |
| Quấy rối tình dục tại nơi làm việc, chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự | 15.000.000 – 30.000.000 đồng, buộc xin lỗi công khai | Khoản 3 Điều 17 NĐ 283/2026/NĐ-CP |
| Chủ sử dụng lao động giúp việc gia đình quấy rối tình dục, ngược đãi… chưa đến mức hình sự | 50.000.000 – 75.000.000 đồng | NĐ 283/2026/NĐ-CP |
| Hiếp dâm, cưỡng dâm nhưng không bị truy cứu trách nhiệm hình sự | 20.000.000 – 30.000.000 đồng | NĐ 282/2025/NĐ-CP |
| Xúc phạm nhân phẩm, danh dự; trêu ghẹo, lăng mạ người khác (chưa đến mức hình sự) | 3.000.000 – 4.000.000 đồng | NĐ 282/2025/NĐ-CP |
Điểm mới so với quy định cũ
- Nơi công cộng: trước đây Nghị định 144/2021/NĐ-CP phạt 5–8 triệu đồng; từ 15/12/2025 Nghị định 282/2025/NĐ-CP thay thế và nâng lên 6–8 triệu đồng.
- Nơi làm việc: mức 15–30 triệu đồng trước đây nằm ở Nghị định 12/2022/NĐ-CP. Từ 10/9/2026, Nghị định 283/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung nghị định này và giữ khung phạt 15–30 triệu đồng, đồng thời quy định biện pháp buộc xin lỗi công khai tại nơi cư trú, nơi làm việc hoặc trên phương tiện thông tin đại chúng, trừ khi nạn nhân không yêu cầu.
- Đối tượng bị phạt: các mức phạt trên áp dụng với cá nhân; theo Nghị định 283/2026/NĐ-CP, tổ chức bị phạt gấp 2 lần mức của cá nhân.
- Trong gia đình: Nghị định 282/2025/NĐ-CP cũng xử phạt hành vi cưỡng ép quan hệ tình dục, quấy rối tình dục giữa các thành viên gia đình; riêng hành vi cưỡng ép vợ hoặc chồng quan hệ tình dục có thể bị phạt đến 30 triệu đồng.
Cảnh báo: Bị xử phạt hành chính không đồng nghĩa “xong chuyện”. Cùng một hành vi, người vi phạm vẫn có thể bị kỷ luật lao động và phải bồi thường thiệt hại cho nạn nhân. Nếu hành vi cấu thành tội phạm, cơ quan có thẩm quyền sẽ xử lý hình sự thay vì phạt hành chính.
Xử lý kỷ luật lao động: có bị sa thải không?
Có. Khoản 2 Điều 125 Bộ luật Lao động 2019 cho phép người sử dụng lao động áp dụng hình thức sa thải đối với người quấy rối tình dục tại nơi làm việc được quy định trong nội quy lao động. Do đó, doanh nghiệp phải ghi rõ hành vi quấy rối và cách xử lý trong nội quy thì mới có căn cứ sa thải.
Về phía nạn nhân, theo điểm d khoản 2 Điều 35 Bộ luật Lao động 2019, người lao động bị quấy rối tình dục tại nơi làm việc có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động mà không cần báo trước.
Khi xử lý kỷ luật, doanh nghiệp vẫn phải tuân thủ trình tự, thủ tục luật định (họp xử lý kỷ luật, có biên bản, bảo đảm quyền giải trình của người bị xử lý). Người bị xử lý thường phải viết bản tường trình hoặc kiểm điểm; bạn có thể xem cách trình bày tại bài cách viết bản kiểm điểm.
Với người lao động chưa thành niên, doanh nghiệp còn phải lưu ý những quy định bảo vệ đặc biệt; xem thêm độ tuổi lao động tối thiểu theo quy định mới nhất.
Khi nào bị truy cứu trách nhiệm hình sự?
Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017, 2025) không có tội danh riêng mang tên “quấy rối tình dục”. Tuy nhiên, tùy tính chất, mức độ, hành vi có thể cấu thành một trong các tội sau:
- Tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi (Điều 146): người từ đủ 18 tuổi trở lên có hành vi dâm ô đối với người dưới 16 tuổi, không nhằm mục đích giao cấu hoặc quan hệ tình dục khác, bị phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm. Các khung tăng nặng là 03–07 năm (phạm tội có tổ chức, 02 lần trở lên, đối với 02 người trở lên, đối với người mình có trách nhiệm chăm sóc, giáo dục…) và 07–12 năm (làm nạn nhân tự sát, gây tổn thương tâm thần nặng). Người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề từ 01 đến 05 năm.
- Tội cưỡng dâm (Điều 143): dùng quyền thế, quan hệ lệ thuộc hoặc thủ đoạn khác ép người lệ thuộc mình giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác trái ý muốn. Tình huống cấp trên ép cấp dưới thường được xem xét theo tội này.
- Tội hiếp dâm (Điều 141) và các tội xâm hại tình dục trẻ em khác (Điều 142, 144, 145): áp dụng khi có hành vi giao cấu hoặc quan hệ tình dục khác bằng vũ lực, đe dọa hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ, hoặc đối với trẻ em.
- Tội làm nhục người khác (Điều 155): có thể đặt ra khi hành vi chủ yếu là xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự, ví dụ phát tán hình ảnh nhạy cảm của người khác.
Lưu ý: Khung hình phạt cụ thể phụ thuộc vào từng vụ án, độ tuổi nạn nhân và tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ. Bài viết chỉ nêu mức đã được kiểm chứng cho Điều 146; với các điều còn lại, bạn nên đối chiếu trực tiếp văn bản hiện hành.
Bị quấy rối tình dục, bạn nên làm gì?
- Bước 1 – Nói rõ sự từ chối: nếu an toàn, hãy nói hoặc nhắn rõ rằng bạn không chấp nhận hành vi đó. Nếu không an toàn, ưu tiên rời khỏi nơi đó và tìm người đáng tin cậy.
- Bước 2 – Thu thập bằng chứng: lưu tin nhắn, email, ghi âm, hình ảnh, ghi lại thời gian, địa điểm, nhân chứng. Bạn nên sao lưu ở nơi an toàn.
- Bước 3 – Báo cáo nội bộ: gửi đơn hoặc phản ánh tới người quản lý, bộ phận nhân sự, công đoàn cơ sở theo quy trình trong nội quy lao động. Doanh nghiệp có trách nhiệm xử lý theo thủ tục đã ban hành.
- Bước 4 – Tố giác, tố cáo: với nơi công cộng hoặc hành vi nghiêm trọng, bạn có thể trình báo Công an cấp xã/phường nơi xảy ra sự việc hoặc cơ quan công an có thẩm quyền. Với nạn nhân là trẻ em, người giám hộ cần báo ngay cho cơ quan chức năng.
- Bước 5 – Cân nhắc quyền của người lao động: bạn có thể yêu cầu xử lý kỷ luật, yêu cầu bồi thường thiệt hại, hoặc chấm dứt hợp đồng lao động không cần báo trước nếu bị quấy rối tại nơi làm việc.
Hãy tìm cách tự bảo vệ trong khuôn khổ pháp luật. Việc tự mang công cụ, vũ khí có thể khiến chính bạn vi phạm, nên bạn cần tìm hiểu trước tại bài mang vũ khí nào để tự vệ mà không vi phạm pháp luật.
Doanh nghiệp phải làm gì để phòng, chống quấy rối?
- Theo điểm d khoản 2 Điều 118 Bộ luật Lao động 2019, nội dung phòng, chống quấy rối tình dục tại nơi làm việc là nội dung bắt buộc trong nội quy lao động.
- Theo Điều 85 Nghị định 145/2020/NĐ-CP, doanh nghiệp phải quy định chi tiết các hành vi quấy rối phù hợp với đặc điểm công việc, cũng như trách nhiệm, thời hạn, trình tự, thủ tục xử lý nội bộ, kể cả khiếu nại, tố cáo.
- Nội quy cần bảo mật thông tin của người tố cáo, tránh trù dập và quy định rõ hình thức kỷ luật.
Căn cứ pháp lý
- Bộ luật Lao động 2019 (khoản 9 Điều 3; Điều 8; điểm d khoản 2 Điều 35; điểm d khoản 2 Điều 118; khoản 2 Điều 125).
- Nghị định 145/2020/NĐ-CP hướng dẫn Bộ luật Lao động về điều kiện lao động và quan hệ lao động (Điều 84, Điều 85).
- Nghị định 283/2026/NĐ-CP xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội, người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng (hiệu lực 10/9/2026); Nghị định 12/2022/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung).
- Nghị định 282/2025/NĐ-CP xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng, chống bạo lực gia đình (hiệu lực 15/12/2025), thay thế Nghị định 144/2021/NĐ-CP.
- Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017 và 2025 (Điều 141, 142, 143, 144, 145, 146, 155).
- Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Câu hỏi thường gặp
Quấy rối tình dục là gì theo quy định pháp luật?
Là hành vi có tính chất tình dục của một người đối với người khác mà người đó không mong muốn hoặc không chấp nhận. Bộ luật Lao động 2019 định nghĩa cụ thể đối với hành vi xảy ra tại nơi làm việc; ngoài ra hành vi được xử lý theo từng quy định về xử phạt hành chính hoặc hình sự.
Sàm sỡ, quấy rối tình dục ngoài đường bị phạt bao nhiêu?
Theo điểm d khoản 5 Điều 8 Nghị định 282/2025/NĐ-CP, người sàm sỡ, quấy rối tình dục bị phạt tiền từ 6 đến 8 triệu đồng, nếu chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.
Quấy rối tình dục nơi làm việc bị phạt bao nhiêu từ năm 2026?
Từ 10/9/2026, theo khoản 3 Điều 17 Nghị định 283/2026/NĐ-CP, mức phạt là 15–30 triệu đồng đối với cá nhân và buộc xin lỗi công khai, trừ khi nạn nhân không yêu cầu.
Quấy rối tình dục có bị sa thải không?
Có thể. Người lao động có hành vi quấy rối tình dục tại nơi làm việc được quy định trong nội quy lao động có thể bị sa thải theo khoản 2 Điều 125 Bộ luật Lao động 2019, sau khi doanh nghiệp thực hiện đúng trình tự xử lý kỷ luật.
Quấy rối tình dục qua tin nhắn, mạng xã hội có bị xử lý không?
Có. Lời nói có nội dung hoặc ngụ ý tình dục qua điện thoại, phương tiện điện tử, cũng như việc gửi hình ảnh tình dục không mong muốn, đều là dạng quấy rối được nêu trong Nghị định 145/2020/NĐ-CP, và có thể bị xử lý tùy mức độ.
Bị quấy rối tình dục có được nghỉ việc ngay không?
Có. Người lao động bị quấy rối tình dục tại nơi làm việc có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động mà không cần báo trước theo điểm d khoản 2 Điều 35 Bộ luật Lao động 2019.
Quấy rối tình dục được xác định bằng hai yếu tố: hành vi mang tính tình dục và sự không mong muốn của người bị hại. Tùy nơi xảy ra và mức độ, người vi phạm có thể bị phạt từ 6–8 triệu đồng nơi công cộng, 15–30 triệu đồng tại nơi làm việc, bị sa thải hoặc phải chịu trách nhiệm hình sự. Việc nhận biết sớm, lưu giữ bằng chứng và báo cáo đúng kênh giúp bảo vệ quyền lợi của bạn hiệu quả hơn.
