Hợp đồng hợp tác kinh doanh là gì? Quy định mới nhất 2026

Biên soạn:

· Cập nhật:

Hợp đồng hợp tác kinh doanh là gì? Quy định mới nhất 2026

Hợp đồng hợp tác kinh doanh (hợp đồng BCC) là thỏa thuận giữa các bên cùng đóng góp tài sản, công sức để làm một việc kinh doanh nhất định, cùng chia lợi nhuận hoặc sản phẩm và cùng chịu trách nhiệm, mà không thành lập công ty hay pháp nhân mới. Hợp đồng phải lập thành văn bản. Hiện nay, khái niệm này nằm ở Luật Đầu tư 2025 (hiệu lực từ 01/03/2026) và Bộ luật Dân sự 2015.

Tóm tắt nhanh

  • BCC là hợp đồng giữa các nhà đầu tư để hợp tác kinh doanh, chia lợi nhuận hoặc sản phẩm, không lập tổ chức kinh tế.
  • Hợp đồng hợp tác theo Bộ luật Dân sự 2015 (Điều 504) phải lập thành văn bản.
  • BCC giữa các nhà đầu tư trong nước áp dụng pháp luật dân sự; BCC có nhà đầu tư nước ngoài phải làm thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư.
  • Các bên lập ban điều phối và có thể dùng tài sản hình thành từ hợp tác để thành lập doanh nghiệp.
  • Rủi ro lớn nhất là trách nhiệm tài sản chung và tài sản riêng, nên cần ghi rõ tỷ lệ góp, phân chia lợi nhuận, lỗ và cách chấm dứt.

Hợp đồng hợp tác kinh doanh là gì?

Pháp luật Việt Nam dùng hai khái niệm gần nhau, bạn cần phân biệt khi đọc văn bản.

Tóm tắt nhanh: Hợp đồng hợp tác kinh doanh là gì? Quy định mới nhất 2026
Tóm tắt nhanh – Hợp đồng hợp tác kinh doanh là gì? Quy định mới nhất 2026

Theo Bộ luật Dân sự 2015

Điều 504 Bộ luật Dân sự 2015 định nghĩa hợp đồng hợp tác là sự thỏa thuận giữa các cá nhân, pháp nhân về việc cùng đóng góp tài sản, công sức để thực hiện công việc nhất định, cùng hưởng lợi và cùng chịu trách nhiệm. Đây là quy định chung, áp dụng cho mọi lĩnh vực, không chỉ kinh doanh.

Theo Luật Đầu tư 2025

Khoản 14 Điều 3 Luật Đầu tư 2025 gọi hợp đồng hợp tác kinh doanh là hợp đồng BCC (Business Cooperation Contract). Đó là hợp đồng ký giữa các nhà đầu tư nhằm hợp tác kinh doanh, phân chia lợi nhuận, phân chia sản phẩm theo quy định của pháp luật mà không thành lập tổ chức kinh tế.

Lưu ý: Trước ngày 01/03/2026, nội dung này nằm ở Luật Đầu tư 2020 (Điều 27, 28). Từ 01/03/2026, Luật Đầu tư 2025 (Luật số 143/2025/QH15) thay thế, quy định BCC tại Điều 22. Nghị định 96/2026/NĐ-CP hướng dẫn chi tiết.

Đặc điểm của hợp đồng hợp tác kinh doanh

  • Không tạo pháp nhân mới: các bên vẫn là những chủ thể độc lập, không có công ty, không có vốn điều lệ.
  • Cùng đóng góp: có thể góp tiền, tài sản, quyền tài sản hoặc công sức. Vai trò các bên về nguyên tắc ngang nhau, không phân thành bên góp và bên nhận.
  • Cùng hưởng lợi, cùng chịu trách nhiệm: lợi nhuận hoặc sản phẩm được chia theo thỏa thuận. Nếu không có thỏa thuận riêng, tỷ lệ đóng góp là căn cứ quan trọng để chia.
  • Có mục đích, phạm vi rõ ràng: thường gắn với một dự án, một sản phẩm hay một thời hạn cụ thể.
  • Phải lập thành văn bản: thỏa thuận miệng không đáp ứng yêu cầu của Bộ luật Dân sự.

Ví dụ: anh A có mặt bằng, chị B có vốn và kinh nghiệm vận hành. Hai người ký hợp đồng cùng mở một quán cà phê, chia lợi nhuận theo tỷ lệ 40/60, không lập công ty. Đây là mô hình hợp tác kinh doanh điển hình.

Phân biệt với hợp đồng góp vốn, công ty và hộ kinh doanh

Tiêu chí Hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC) Hợp đồng góp vốn Thành lập công ty
Pháp nhân mới Không Tùy mục đích góp Có
Vai trò các bên Cùng thực hiện công việc, cùng hưởng lợi, cùng chịu trách nhiệm Bên góp vốn thường chỉ góp rồi nhận lợi ích theo thỏa thuận Thành viên, cổ đông góp vốn vào doanh nghiệp
Tài sản Tài sản chung theo phần của các thành viên hợp tác Tùy hợp đồng, có thể chuyển cho bên nhận vốn Chuyển thành tài sản của công ty
Trách nhiệm Bằng tài sản chung, thiếu thì bằng tài sản riêng theo phần góp Theo hợp đồng Theo loại hình doanh nghiệp

Điểm dễ nhầm nhất là giữa hợp đồng hợp tác và hợp đồng góp vốn. Nếu các bên cùng làm, cùng chia lợi, cùng chịu rủi ro thì nghiêng về hợp tác. Nếu một bên chỉ đưa tiền cho bên kia sử dụng để nhận lãi cố định thì dễ bị xem là vay hoặc góp vốn. Nếu cần ghi nhận khoản cho vay, bạn tham khảo mẫu giấy ghi nợ viết tay để phân biệt với hợp tác.

Hợp đồng hợp tác kinh doanh cần có nội dung gì?

Khoản 4 Điều 77 Nghị định 96/2026/NĐ-CP (hiệu lực từ 31/03/2026) nêu các nội dung chủ yếu của hợp đồng BCC:

  1. Tên, địa chỉ, người đại diện có thẩm quyền của các bên; địa chỉ giao dịch hoặc địa điểm thực hiện dự án.
  2. Mục tiêu và phạm vi hoạt động đầu tư kinh doanh.
  3. Đóng góp của các bên và phân chia kết quả đầu tư kinh doanh.
  4. Tiến độ và thời hạn thực hiện hợp đồng.
  5. Quyền, nghĩa vụ của các bên.
  6. Sửa đổi, chuyển nhượng, chấm dứt hợp đồng.
  7. Trách nhiệm do vi phạm hợp đồng và phương thức giải quyết tranh chấp.

Ngoài các nội dung trên, các bên được thỏa thuận thêm nếu không trái pháp luật. Với hợp đồng giữa các bên trong nước, bạn nên bổ sung:

  • Cách xác định giá trị tài sản góp (định giá bằng văn bản, có chữ ký các bên).
  • Ai là đầu mối ký hợp đồng với bên thứ ba, ai đứng tên kê khai thuế, xuất hóa đơn.
  • Cách xử lý khi có lỗ, khi một bên chậm góp hoặc muốn rút.
  • Chế độ sổ sách, kiểm tra, đối chiếu doanh thu định kỳ.

Hình thức, công chứng và thủ tục đăng ký

Hợp đồng hợp tác kinh doanh có cần công chứng không?

Bộ luật Dân sự chỉ yêu cầu hợp đồng hợp tác lập thành văn bản, không bắt buộc công chứng, chứng thực nói chung. Tuy nhiên, nếu tài sản góp là loại pháp luật yêu cầu thủ tục riêng (ví dụ quyền sử dụng đất), bạn phải thực hiện đúng thủ tục đó. Bạn có thể tham khảo thêm giấy tờ giao dịch đất đai viết tay để hiểu rủi ro khi chỉ lập giấy tay.

Khi nào phải xin Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư?

  • BCC giữa các nhà đầu tư trong nước: thực hiện theo pháp luật dân sự và pháp luật liên quan, không phải làm thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư.
  • BCC có nhà đầu tư nước ngoài (giữa nhà đầu tư trong nước với nước ngoài, hoặc giữa các nhà đầu tư nước ngoài): phải làm thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư theo Luật Đầu tư và Nghị định 96/2026/NĐ-CP.

Nhà đầu tư nước ngoài trong BCC còn được thành lập văn phòng điều hành tại Việt Nam để thực hiện hợp đồng. Văn phòng này được có con dấu, mở tài khoản, tuyển lao động, ký hợp đồng và kinh doanh. Về việc dùng con dấu, bạn xem thêm cách đóng dấu giáp lai cho hợp đồng nhiều trang.

Lưu ý: Dù không phải đăng ký đầu tư, nếu hoạt động kinh doanh thuộc ngành nghề có điều kiện, các bên vẫn phải đáp ứng điều kiện và có giấy phép theo luật chuyên ngành.

Tài sản chung và trách nhiệm của các bên

Theo Điều 506 Bộ luật Dân sự 2015, tài sản do các thành viên đóng góp, cùng tạo lập và tài sản khác theo quy định của pháp luật là tài sản chung theo phần của các thành viên hợp tác. Việc định đoạt quyền sử dụng đất, nhà, xưởng sản xuất, tư liệu sản xuất khác phải có thỏa thuận bằng văn bản của tất cả các thành viên. Với tài sản khác, đại diện của các thành viên quyết định, trừ khi có thỏa thuận khác.

Về trách nhiệm, các thành viên chịu trách nhiệm dân sự chung bằng tài sản chung. Nếu tài sản chung không đủ, mỗi thành viên phải chịu trách nhiệm bằng tài sản riêng theo phần tương ứng với phần đóng góp, trừ khi hợp đồng hoặc luật có quy định khác.

Cảnh báo: Vì không có pháp nhân, bạn không được “giới hạn trách nhiệm trong số vốn đã góp” như thành viên công ty trách nhiệm hữu hạn. Nếu dự án thua lỗ, tài sản riêng của bạn có thể bị ảnh hưởng.

Chuyển thành doanh nghiệp và chấm dứt hợp đồng

Có thể lập công ty từ tài sản của BCC không?

Có. Khoản 4 Điều 22 Luật Đầu tư 2025 cho phép các bên, trong quá trình thực hiện hợp đồng BCC, thỏa thuận dùng tài sản hình thành từ việc hợp tác kinh doanh để thành lập doanh nghiệp theo pháp luật về doanh nghiệp. Đây là hướng đi khi quy mô tăng lên và các bên cần tư cách pháp nhân, tài khoản và hóa đơn độc lập.

Khi chấm dứt hợp đồng, tài sản được xử lý thế nào?

Khi chấm dứt, các khoản nợ phát sinh từ hợp đồng phải được thanh toán trước. Nếu tài sản chung không đủ, các thành viên dùng tài sản riêng để trả theo Điều 509 Bộ luật Dân sự 2015. Nếu trả nợ xong mà tài sản chung còn, phần còn lại chia theo tỷ lệ đóng góp của mỗi người, trừ khi có thỏa thuận khác.

Lưu ý để hạn chế rủi ro, tranh chấp

Lưu ý để hạn chế rủi ro, tranh chấp (6 bước) – Hợp đồng hợp tác kinh doanh là gì? Quy định mới nhất 2026
Sơ đồ: Lưu ý để hạn chế rủi ro, tranh chấp
  1. Bước 1: Xác định đúng bản chất quan hệ (hợp tác, góp vốn hay vay) và ghi rõ trong hợp đồng.
  2. Bước 2: Liệt kê chi tiết đóng góp của từng bên, có biên bản bàn giao và định giá tài sản góp.
  3. Bước 3: Quy định tỷ lệ chia lợi nhuận và cách chia lỗ, tránh chỉ ghi chung chung.
  4. Bước 4: Thành lập ban điều phối, ghi rõ quyền quyết định các việc quan trọng (chi lớn, vay, thế chấp, thuê mượn).
  5. Bước 5: Thỏa thuận về thuế, hóa đơn, sổ sách. Hóa đơn thực hiện theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP (hiệu lực từ 01/07/2026), bạn có thể xem thêm mẫu hóa đơn bán lẻ hợp lệ. Cá nhân tham gia nên nắm quy định mã số thuế cá nhân hiện hành.
  6. Bước 6: Ghi cơ chế giải quyết tranh chấp (thương lượng, trọng tài hoặc Tòa án) và điều kiện rút, chấm dứt hợp đồng.

Tranh chấp phổ biến gồm: không rõ ai góp bao nhiêu, bên điều hành không báo cáo doanh thu, tài sản đứng tên một người, và hợp đồng bị xem là vay hoặc góp vốn khi có kiện tụng. Hợp đồng chặt chẽ, chứng từ đầy đủ là cách giảm các rủi ro này.

Thông tin cập nhật tháng 10/2026.

Câu hỏi thường gặp

Hợp đồng hợp tác kinh doanh và hợp đồng BCC có giống nhau không?

Về cơ bản là một. BCC là cách gọi tiếng Anh của hợp đồng hợp tác kinh doanh trong Luật Đầu tư. Hợp đồng hợp tác theo Bộ luật Dân sự có phạm vi rộng hơn, không chỉ trong kinh doanh.

Cá nhân có được ký hợp đồng hợp tác kinh doanh với công ty không?

Được. Bộ luật Dân sự cho phép cá nhân, pháp nhân đủ điều kiện luật định tham gia hợp đồng hợp tác. Hai bên cần ghi rõ phần đóng góp, cách chia lợi nhuận và trách nhiệm tài chính.

Hợp đồng hợp tác kinh doanh có bắt buộc bằng văn bản không?

Có. Điều 504 Bộ luật Dân sự 2015 yêu cầu hợp đồng hợp tác phải lập thành văn bản. Công chứng không phải điều kiện chung, trừ khi tài sản góp thuộc loại phải làm thủ tục riêng.

Hợp đồng BCC có cần đăng ký với cơ quan nhà nước không?

Giữa các nhà đầu tư trong nước thì không phải cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư. Nếu có nhà đầu tư nước ngoài tham gia, bạn phải làm thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư.

Hợp tác kinh doanh khác góp vốn thành lập công ty ở điểm nào?

Hợp tác kinh doanh không tạo pháp nhân, các bên chịu trách nhiệm bằng tài sản chung rồi đến tài sản riêng theo phần góp. Góp vốn lập công ty tạo pháp nhân, trách nhiệm của thành viên phụ thuộc loại hình doanh nghiệp.

Rút khỏi hợp đồng hợp tác kinh doanh được không?

Được, nếu hợp đồng có quy định hoặc các bên thỏa thuận. Vì vậy hợp đồng nên ghi rõ điều kiện rút, cách tính phần tài sản được nhận và trách nhiệm với khoản nợ chung.

Hợp đồng hợp tác kinh doanh là công cụ linh hoạt để cùng làm ăn mà chưa cần lập công ty, nhưng đổi lại các bên phải chịu trách nhiệm chung bằng tài sản. Bạn nên lập văn bản đầy đủ nội dung theo Bộ luật Dân sự, Luật Đầu tư 2025 và Nghị định 96/2026/NĐ-CP, xác định rõ phần góp, chia lợi nhuận, lỗ và cách chấm dứt để tránh tranh chấp về sau.

Lưu ý: Nội dung bài viết mang tính chất tham khảo, được biên soạn theo quy định pháp luật tại thời điểm cập nhật. Với vụ việc cụ thể, bạn nên liên hệ cơ quan có thẩm quyền hoặc luật sư để được hướng dẫn chính xác. Xem miễn trừ trách nhiệm.

Ban biên tập Luật Sư X

Có thể bạn quan tâm

Xem tất cả →