Đặt cọc là việc một bên giao cho bên kia một khoản tiền, kim khí quý, đá quý hoặc vật có giá trị khác trong một thời hạn để bảo đảm việc giao kết hoặc thực hiện hợp đồng (Điều 328 Bộ luật Dân sự 2015). Hợp đồng đặt cọc là hợp đồng dân sự, đóng vai trò hợp đồng phụ, đi kèm một hợp đồng chính như mua bán đất, nhà hoặc xe.
Tóm tắt nhanh
- Đặt cọc là một biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong Bộ luật Dân sự 2015.
- Hợp đồng đặt cọc là hợp đồng phụ. Thực tiễn xét xử thường coi đây là hợp đồng thực tế, tức có hiệu lực khi tài sản cọc đã được giao.
- Bên đặt cọc từ chối thì mất cọc. Bên nhận cọc từ chối thì trả lại cọc và chịu phạt một khoản tương đương giá trị cọc, nếu hai bên không thỏa thuận khác.
- Luật không bắt buộc hợp đồng đặt cọc phải công chứng, nhưng bạn nên lập văn bản để có chứng cứ.
- Chủ đầu tư chỉ được thu cọc tối đa 5% giá bán nhà ở hình thành trong tương lai khi dự án đủ điều kiện kinh doanh.
Đặt cọc là gì theo quy định hiện hành?
Điều 328 Bộ luật Dân sự 2015 định nghĩa: đặt cọc là việc một bên (bên đặt cọc) giao cho bên kia (bên nhận đặt cọc) một khoản tiền hoặc kim khí quý, đá quý hoặc vật có giá trị khác (tài sản đặt cọc) trong một thời hạn, để bảo đảm giao kết hoặc thực hiện hợp đồng.

Từ định nghĩa này, bạn cần nhớ ba điểm:
- Mục đích kép: cọc có thể nhằm bảo đảm việc ký hợp đồng (cọc để giữ chỗ, giữ giá) hoặc việc thực hiện hợp đồng đã ký.
- Tài sản cọc: thường là tiền, vàng, đá quý hoặc vật có giá trị như xe, đồng hồ. Với tiền, giao dịch nên dùng đồng Việt Nam.
- Có thời hạn: bên nhận cọc giữ tài sản trong một khoảng thời gian do hai bên thỏa thuận, đến khi hợp đồng chính được ký hoặc thực hiện.
Bộ luật Dân sự 2015 xếp đặt cọc vào nhóm biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ, cùng với cầm cố, thế chấp, bảo lãnh, ký cược, ký quỹ.
Hợp đồng đặt cọc là loại hợp đồng gì?
Hợp đồng đặt cọc có thể được phân loại theo cách các bên bị ràng buộc với nhau và theo mối liên hệ với hợp đồng khác.
| Tiêu chí | Đặc điểm của hợp đồng đặt cọc |
|---|---|
| Bản chất | Hợp đồng dân sự, là sự thỏa thuận giữa bên đặt cọc và bên nhận cọc. |
| Quan hệ với hợp đồng khác | Hợp đồng phụ: đặt cọc tồn tại để bảo đảm cho hợp đồng chính (mua bán, thuê, chuyển nhượng…). |
| Thời điểm có hiệu lực | Thực tiễn xét xử thường coi là hợp đồng thực tế: có hiệu lực khi tài sản cọc đã được chuyển giao thực tế. Nếu chỉ mới ký giấy mà chưa giao tiền, bên kia khó chứng minh có việc đặt cọc. |
| Quyền, nghĩa vụ | Hai bên đều có nghĩa vụ: bên đặt cọc giao tài sản, bên nhận cọc giữ và hoàn trả hoặc xử lý theo luật và theo thỏa thuận. |
Nếu hợp đồng chính bị vô hiệu thì hợp đồng đặt cọc, vốn phụ thuộc vào hợp đồng chính, thường cũng không còn cơ sở để phạt cọc. Ngược lại, hợp đồng đặt cọc vô hiệu thì chưa chắc hợp đồng chính vô hiệu theo.
Hậu quả pháp lý: trả cọc, mất cọc, phạt cọc
Khoản 2 Điều 328 Bộ luật Dân sự 2015 quy định ba tình huống sau.

- Hợp đồng được giao kết, thực hiện: tài sản đặt cọc được trả lại cho bên đặt cọc hoặc được trừ vào nghĩa vụ trả tiền (thường là trừ vào giá mua).
- Bên đặt cọc từ chối giao kết, thực hiện hợp đồng: tài sản đặt cọc thuộc về bên nhận cọc, tức là bên đặt cọc mất cọc.
- Bên nhận cọc từ chối giao kết, thực hiện hợp đồng: phải trả lại tài sản đặt cọc và một khoản tiền tương đương giá trị tài sản đặt cọc, trừ khi hai bên có thỏa thuận khác.
Cụm “trừ khi có thỏa thuận khác” quan trọng. Luật không đặt sẵn một tỷ lệ phạt cọc phần trăm. Hai bên có thể thỏa thuận mức phạt khác, nên cần ghi rõ trong hợp đồng.
Ví dụ: Anh A đặt cọc 100 triệu đồng để mua thửa đất giá 2 tỷ đồng của chị B, hẹn ký hợp đồng chuyển nhượng sau 30 ngày. Nếu anh A đổi ý không mua, chị B giữ 100 triệu. Nếu chị B đổi ý bán cho người khác, chị phải trả lại 100 triệu và thêm 100 triệu (tổng 200 triệu), trừ khi hai bên đã thỏa thuận mức phạt khác.
Khi tranh chấp, Tòa án thường xem xét lỗi của mỗi bên và nội dung đã thỏa thuận, nên đừng chỉ dựa vào mức “mất cọc, đền gấp đôi” theo lối nói thông thường.
Đặt cọc khác gì tiền trả trước, tiền ứng trước?
Nhiều tranh chấp bắt nguồn từ việc hai bên ghi nhầm hoặc hiểu nhầm tính chất khoản tiền.
| Tiêu chí | Đặt cọc | Trả trước / ứng trước |
|---|---|---|
| Bản chất | Biện pháp bảo đảm giao kết, thực hiện hợp đồng | Một phần thanh toán trước của nghĩa vụ trả tiền |
| Khi một bên từ chối | Áp dụng mất cọc hoặc phạt cọc | Bên nhận phải hoàn lại; việc bồi thường (nếu có) theo quy định về vi phạm hợp đồng |
| Khi hợp đồng được thực hiện | Trả lại hoặc trừ vào giá | Tính vào giá phải thanh toán |
Do đó, trong giấy tờ, bạn nên ghi rõ “đặt cọc” hay “trả trước” và nêu hậu quả khi một bên không thực hiện.
Hình thức và nội dung của hợp đồng đặt cọc
Có bắt buộc công chứng, chứng thực không?
Không. Điều 328 Bộ luật Dân sự 2015 hiện không đòi hỏi việc đặt cọc phải lập thành văn bản, và pháp luật nói chung không bắt buộc công chứng hợp đồng đặt cọc. Tuy vậy, bạn nên lập văn bản có chữ ký hai bên, kèm biên nhận giao tiền hoặc chứng từ chuyển khoản. Nếu cần, các bên có thể tự nguyện công chứng hoặc chứng thực để tăng giá trị chứng cứ.
Hợp đồng đặt cọc nên có những nội dung nào?
- Thông tin đầy đủ của bên đặt cọc và bên nhận cọc (họ tên, số định danh cá nhân hoặc giấy tờ tùy thân, địa chỉ).
- Mục đích đặt cọc và hợp đồng chính sẽ ký (loại tài sản, đặc điểm, vị trí, giấy tờ pháp lý).
- Giá chuyển nhượng hoặc giá mua bán đã chốt.
- Số tiền hoặc tài sản đặt cọc, cách giao (tiền mặt, chuyển khoản) và thời điểm giao.
- Thời hạn đặt cọc, thời hạn ký hợp đồng chính, địa điểm ký.
- Cách xử lý tiền cọc khi ký hợp đồng chính: trừ vào giá hay hoàn lại.
- Mức phạt khi một bên vi phạm (theo luật hoặc theo thỏa thuận riêng).
- Cam kết của bên nhận cọc về tình trạng pháp lý của tài sản: không tranh chấp, không bị kê biên, không đang thế chấp.
- Cách giải quyết tranh chấp và chữ ký của hai bên.
Đặt cọc mua đất, nhà, xe: điểm cần lưu ý
Đặt cọc mua đất
Trước khi giao cọc, bạn cần kiểm tra bên bán có đủ điều kiện chuyển nhượng quyền sử dụng đất theo Luật Đất đai 2024 hay không, ví dụ có Giấy chứng nhận, đất không tranh chấp, không bị kê biên và còn thời hạn sử dụng. Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất (hợp đồng chính) phải công chứng hoặc chứng thực theo quy định hiện hành, còn hợp đồng đặt cọc thì không bắt buộc. Nếu đang cân nhắc giao dịch bằng giấy tay, bạn nên đọc thêm cách làm giấy tờ mua bán đất viết tay theo quy định pháp luật để hiểu giá trị pháp lý và rủi ro.
Đặt cọc mua nhà ở hình thành trong tương lai
Luật Kinh doanh bất động sản 2023 (hiệu lực từ 01/08/2024) quy định chủ đầu tư dự án chỉ được thu tiền đặt cọc không quá 5% giá bán, giá thuê mua khi nhà ở, công trình đã đủ điều kiện đưa vào kinh doanh. Thỏa thuận đặt cọc phải ghi rõ giá bán hoặc giá thuê mua. Khi thanh toán theo tiến độ, lần đầu không quá 30% giá trị hợp đồng, tính cả tiền đặt cọc.
Cảnh báo: Nếu ai đó nhận tiền đặt cọc nhưng không có tài sản thật, giả mạo giấy tờ hoặc bán một tài sản cho nhiều người rồi chiếm đoạt cọc, hành vi này có thể bị xử lý về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Bộ luật Hình sự, chứ không chỉ là tranh chấp dân sự. Hãy giữ lại toàn bộ chứng từ giao tiền.
Đặt cọc mua xe máy, ô tô cũ
Với xe cũ, bạn cần xác minh chủ xe, giấy đăng ký xe và tình trạng xe trước khi giao cọc, đồng thời thỏa thuận rõ hạn sang tên. Tham khảo thêm giấy tờ cần có khi mua xe máy cũ và mẫu giấy bán xe máy cá nhân để chuẩn bị hồ sơ khi ký hợp đồng chính.
Đặt cọc thuê nhà, thuê mặt bằng
Tiền cọc thuê nhà thường được dùng để bảo đảm việc thanh toán tiền thuê và giữ gìn tài sản. Bạn nên ghi rõ trong hợp đồng thuê các trường hợp bên thuê bị trừ cọc, điều kiện hoàn cọc và thời hạn hoàn trả khi kết thúc hợp đồng.
Tranh chấp đặt cọc giải quyết thế nào?
- Bước 1: Thương lượng. Hai bên đối chiếu lại thỏa thuận, chứng từ giao tiền, tin nhắn, biên bản làm việc để tìm phương án trả cọc hoặc gia hạn.
- Bước 2: Hòa giải. Có thể nhờ tổ hòa giải ở cơ sở, tổ chức hòa giải thương mại hoặc người có uy tín hỗ trợ.
- Bước 3: Khởi kiện tại Tòa án. Đây là tranh chấp dân sự về hợp đồng. Từ 01/07/2025, Tòa án nhân dân khu vực là cấp giải quyết sơ thẩm phần lớn các vụ việc loại này theo thẩm quyền. Thời hiệu khởi kiện tranh chấp hợp đồng là 03 năm kể từ ngày người có quyền biết quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm.
Án phí dân sự sơ thẩm được tính theo giá trị tranh chấp, theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14. Khi khởi kiện, bạn cần nộp hợp đồng hoặc giấy tờ cọc, chứng từ giao tiền, giấy tờ tùy thân và các tài liệu chứng minh lỗi của bên kia.
Lưu ý: Nếu bạn cho người khác vay hoặc nhận tiền bằng giấy viết tay, hãy ghi rõ bản chất khoản tiền để tránh nhầm giữa cọc, vay và trả trước. Bạn có thể tham khảo thêm mẫu giấy ghi nợ viết tay cho trường hợp vay mượn.
Căn cứ pháp lý
- Bộ luật Dân sự 2015 (Điều 292, Điều 328 và các quy định chung về hợp đồng; đã được sửa đổi, bổ sung)
- Luật Đất đai 2024
- Luật Kinh doanh bất động sản 2023 (khoản 5 Điều 23, Điều 25)
- Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung (tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản)
- Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 về án phí, lệ phí Tòa án
Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Câu hỏi thường gặp
Đặt cọc là gì, hiểu đơn giản thế nào?
Đặt cọc là việc bạn giao trước một khoản tiền hoặc tài sản có giá trị cho bên kia để bảo đảm hai bên sẽ ký hoặc thực hiện hợp đồng. Nếu giao dịch thành công, tiền cọc thường được trừ vào giá hoặc trả lại. Nếu một bên bỏ cuộc, bên đó chịu hậu quả theo luật hoặc theo thỏa thuận.
Hợp đồng đặt cọc là hợp đồng chính hay hợp đồng phụ?
Đó là hợp đồng phụ, vì mục đích của nó là bảo đảm cho hợp đồng chính như mua bán, chuyển nhượng hay thuê. Thực tiễn xét xử thường coi đây còn là hợp đồng thực tế, có hiệu lực khi tài sản cọc đã được giao.
Đặt cọc có bắt buộc phải lập văn bản hoặc công chứng không?
Điều 328 Bộ luật Dân sự 2015 không bắt buộc lập văn bản, và hợp đồng đặt cọc cũng không bắt buộc công chứng. Tuy nhiên, bạn nên có văn bản và chứng từ giao tiền để chứng minh khi xảy ra tranh chấp.
Bên bán đổi ý thì phải đền cọc bao nhiêu?
Theo luật, bên nhận cọc từ chối giao kết hoặc thực hiện hợp đồng phải trả lại tiền cọc và một khoản tương đương giá trị cọc, trừ khi hai bên đã thỏa thuận khác. Ví dụ cọc 100 triệu thì bên bán phải trả tổng cộng 200 triệu.
Đặt cọc mua nhà trên giấy tối đa bao nhiêu phần trăm?
Chủ đầu tư dự án chỉ được thu cọc không quá 5% giá bán, giá thuê mua khi nhà ở hoặc công trình hình thành trong tương lai đã đủ điều kiện đưa vào kinh doanh theo Luật Kinh doanh bất động sản 2023.
Bao lâu thì hết thời hiệu khởi kiện đòi tiền cọc?
Thời hiệu khởi kiện yêu cầu giải quyết tranh chấp hợp đồng dân sự là 03 năm, tính từ ngày người có quyền biết quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm.
Tóm lại, đặt cọc là biện pháp bảo đảm giao kết hoặc thực hiện hợp đồng, còn hợp đồng đặt cọc là hợp đồng phụ gắn với hợp đồng chính. Để hạn chế rủi ro, bạn nên ghi rõ mục đích, số tiền, thời hạn, mức phạt cọc và giữ đầy đủ chứng từ giao nhận.











