Theo Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự, được miễn gọi nhập ngũ gồm: con liệt sĩ, con thương binh hạng một, một anh hoặc em trai của liệt sĩ, một số con của thương binh – bệnh binh – người nhiễm chất độc da cam, người làm công tác cơ yếu, cán bộ công tác vùng đặc biệt khó khăn từ 24 tháng. Học đại học lần 2 không được hoãn thêm.
Tóm tắt nhanh
- Miễn là được loại khỏi diện gọi nhập ngũ trong thời bình; tạm hoãn chỉ là hoãn đến khi hết lý do.
- Sinh viên đại học, cao đẳng hệ chính quy chỉ được tạm hoãn trong thời gian một khóa đào tạo của một trình độ đào tạo, không phải là diện miễn.
- Học đại học lần 2, văn bằng 2, liên thông hay học tiếp ở trường khác thì không được tạm hoãn thêm theo điểm g khoản 1 Điều 41.
- Độ tuổi gọi nhập ngũ từ đủ 18 đến hết 25 tuổi; người đã được tạm hoãn để học cao đẳng, đại học được gọi đến hết 27 tuổi.
- Gian dối hồ sơ, giấy tờ sức khỏe để trốn nghĩa vụ có thể bị phạt đến 75 triệu đồng hoặc bị xử lý hình sự.
Miễn gọi nhập ngũ và tạm hoãn khác nhau thế nào?
Hai khái niệm này hay bị nhầm. Cả hai đều được quy định tại Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2019, 2025 và 2026), nhưng hệ quả pháp lý khác nhau.

- Tạm hoãn gọi nhập ngũ: bạn chỉ được hoãn trong thời gian còn lý do. Khi lý do chấm dứt (tốt nghiệp, hết thời gian công tác, người thân hết điều kiện cần chăm sóc…), bạn vẫn được gọi nhập ngũ nếu còn trong độ tuổi.
- Miễn gọi nhập ngũ: bạn không bị gọi nhập ngũ trong thời bình. Danh sách này giới hạn trong vài nhóm gắn với chính sách ưu đãi người có công, công tác cơ yếu và công tác vùng đặc biệt khó khăn.
Cả hai nhóm đều có chung một điểm: nếu bạn tình nguyện thì vẫn được xem xét tuyển chọn và gọi nhập ngũ.
Những trường hợp được miễn nghĩa vụ quân sự
Theo khoản 2 Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự, công dân thuộc một trong các nhóm sau được miễn gọi nhập ngũ:
| Nhóm | Đối tượng được miễn |
|---|---|
| 1 | Con của liệt sĩ, con của thương binh hạng một |
| 2 | Một anh hoặc một em trai của liệt sĩ |
| 3 | Một con của thương binh hạng hai; một con của bệnh binh suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên; một con của người nhiễm chất độc da cam suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên |
| 4 | Người làm công tác cơ yếu không phải là quân nhân, Công an nhân dân |
| 5 | Cán bộ, công chức, viên chức, thanh niên xung phong được điều động đến công tác, làm việc ở vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn theo quy định của pháp luật từ 24 tháng trở lên |
Lưu ý: với các nhóm “một anh hoặc một em trai”, “một con”, nếu gia đình có nhiều người cùng điều kiện thì chỉ một người được miễn. Bạn cần giấy tờ chứng minh (quyết định công nhận liệt sĩ, thương binh, bệnh binh…) do cơ quan có thẩm quyền cấp.
Ví dụ: Anh Nam có một người anh trai là liệt sĩ, ngoài ra anh còn một em trai. Chỉ một người trong số các anh, em trai còn lại của liệt sĩ được miễn; người còn lại vẫn xét theo điều kiện chung nếu không thuộc diện nào khác.
Các trường hợp được tạm hoãn gọi nhập ngũ
Đây là nhóm đông người quan tâm nhất, trong đó có sinh viên. Khoản 1 Điều 41 quy định các trường hợp tạm hoãn:
| Trường hợp | Nội dung chính |
|---|---|
| Sức khỏe | Chưa đủ sức khỏe phục vụ tại ngũ theo kết luận của Hội đồng khám sức khỏe |
| Lao động duy nhất | Là lao động duy nhất phải trực tiếp nuôi dưỡng thân nhân không còn khả năng lao động hoặc chưa đến tuổi lao động; hoặc gia đình bị thiệt hại nặng về người và tài sản do tai nạn, thiên tai, dịch bệnh nguy hiểm, có xác nhận của UBND cấp xã |
| Con của bệnh binh, người nhiễm chất độc da cam | Một con của bệnh binh, người nhiễm chất độc da cam suy giảm khả năng lao động từ 61% đến 80% |
| Anh, chị, em đang tại ngũ | Có anh, chị hoặc em ruột là hạ sĩ quan, binh sĩ đang phục vụ tại ngũ; hoặc hạ sĩ quan, chiến sĩ thực hiện nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân |
| Di dân, giãn dân | Người thuộc diện di dân, giãn dân trong 03 năm đầu đến các xã đặc biệt khó khăn theo dự án phát triển kinh tế – xã hội do UBND cấp tỉnh trở lên quyết định |
| Công tác vùng khó khăn | Cán bộ, công chức, viên chức, thanh niên xung phong được điều động đến vùng đặc biệt khó khăn (dưới thời hạn 24 tháng thì hoãn, từ 24 tháng trở lên thì miễn) |
| Đang học | Đang học tại cơ sở giáo dục phổ thông; đang được đào tạo trình độ đại học hệ chính quy hoặc cao đẳng hệ chính quy trong thời gian một khóa đào tạo của một trình độ đào tạo |
| Dân quân thường trực | Dân quân thường trực (bổ sung bởi Luật Dân quân tự vệ 2019) |
Học đại học lần 2 có được hoãn nghĩa vụ quân sự không?
Không. Điểm g khoản 1 Điều 41 chỉ cho tạm hoãn trong thời gian một khóa đào tạo của một trình độ đào tạo. Cơ quan chức năng của Bộ Quốc phòng cũng khẳng định công dân chỉ được tạm hoãn trong khóa đào tạo tập trung đầu tiên; học tiếp ở các khóa khác không được tiếp tục tạm hoãn.
Học văn bằng 2, đại học lần 2 hoặc học thêm trường khác
Nếu bạn đã dùng thời gian học đại học (hoặc cao đẳng) để được tạm hoãn, thì khi tốt nghiệp bạn không còn lý do hoãn. Việc ghi danh học văn bằng 2 hoặc một chương trình đại học khác không tạo ra lý do tạm hoãn mới. Nếu còn trong độ tuổi gọi nhập ngũ, bạn vẫn có thể nhận lệnh gọi và phải tạm dừng việc học để nhập ngũ.
Học liên thông từ cao đẳng lên đại học
Cao đẳng và đại học là hai trình độ khác nhau, nhưng thực tế bạn chỉ được tạm hoãn trong “một khóa đào tạo”. Theo trả lời của cơ quan chức năng Bộ Quốc phòng nêu đầu tháng 10/2026, học liên thông không thuộc diện được tiếp tục tạm hoãn sau khóa đầu. Nếu bạn đang ở tình huống này, hãy hỏi trực tiếp Ban chỉ huy quân sự cấp xã nơi đăng ký để được hướng dẫn theo hồ sơ cụ thể.
Thôi học giữa chừng rồi thi vào trường khác
Thời gian tạm hoãn chỉ tính một khóa đào tạo của một trình độ. Nếu đã được hoãn một lần rồi bỏ học, sau đó thi đỗ và học trường khác cùng trình độ, thời gian hoãn không được tính lại từ đầu. Cách hiểu này nhất quán với nguyên tắc “một khóa đào tạo”.
Học thạc sĩ, tiến sĩ có được hoãn không?
Điểm g chỉ nhắc tới trình độ đại học, cao đẳng hệ chính quy và giáo dục phổ thông. Vì vậy, học sau đại học không nằm trong danh sách tạm hoãn này.
Độ tuổi gọi nhập ngũ của sinh viên
Luật quy định độ tuổi gọi nhập ngũ từ đủ 18 đến hết 25 tuổi. Riêng công dân được đào tạo trình độ cao đẳng, đại học đã được tạm hoãn thì độ tuổi gọi nhập ngũ đến hết 27 tuổi. Nếu bạn chưa từng được tạm hoãn vì học tập, mốc tuổi thông thường (hết 25 tuổi) vẫn áp dụng.
Ví dụ: Bạn A học đại học chính quy, được tạm hoãn đến khi tốt nghiệp năm 22 tuổi, sau đó đăng ký học đại học lần 2. Vì đã dùng lượt tạm hoãn cho khóa đầu, bạn A vẫn thuộc diện được gọi nhập ngũ đến hết 27 tuổi và không thể viện lý do học đại học lần 2 để xin hoãn.
Những trường hợp thường bị hiểu nhầm là được miễn
Nhiều người tìm kiếm “trường hợp được miễn nghĩa vụ quân sự” nhưng thực tế thuộc nhóm khác:
- Sinh viên, học sinh: chỉ được tạm hoãn, không phải miễn.
- Đã có vợ, có con hoặc là con một: luật không liệt kê đây là lý do miễn hay tạm hoãn riêng. Nếu bạn là lao động duy nhất nuôi dưỡng thân nhân không còn khả năng lao động hoặc chưa đến tuổi lao động thì xét theo diện tạm hoãn.
- Không đủ tiêu chuẩn tuyển chọn: đây là trường hợp không được gọi nhập ngũ do không đáp ứng tiêu chuẩn, không phải “miễn” theo Điều 41. Theo hướng dẫn của Bộ Quốc phòng (Thông tư 148/2018/TT-BQP, sửa đổi bởi Thông tư 68/2025/TT-BQP), công dân phải đạt sức khỏe loại 1, 2, 3 và có trình độ văn hóa theo quy định; người nghiện ma túy không được gọi nhập ngũ.
- Nữ công dân: trong thời bình chỉ phục vụ tại ngũ nếu tự nguyện và quân đội có nhu cầu.
Ngoài nghĩa vụ trong Quân đội, công dân cũng có thể được gọi thực hiện nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân. Bạn có thể tham khảo thêm quy định trang phục Công an nhân dân để hiểu rõ hơn về lực lượng này.
Thủ tục xin tạm hoãn, miễn gọi nhập ngũ
Từ 01/07/2025, chính quyền địa phương chỉ còn hai cấp nên không còn UBND cấp huyện. Theo Điều 42 Luật Nghĩa vụ quân sự (sửa đổi bởi Luật 98/2025/QH15), Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định tạm hoãn và miễn gọi nhập ngũ; UBND cấp xã tiếp nhận và xác minh hồ sơ.

- Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ gồm bản chính đơn xin tạm hoãn (hoặc miễn) gọi nhập ngũ và giấy tờ chứng minh thuộc đối tượng. Sinh viên dùng giấy xác nhận của cơ sở đào tạo nơi đang học.
- Bước 2: Nộp hồ sơ tại UBND cấp xã nơi bạn đăng ký nghĩa vụ quân sự, ngay khi nhận quyết định gọi sơ tuyển hoặc khám sức khỏe, hoặc theo thời hạn địa phương thông báo.
- Bước 3: UBND cấp xã kiểm tra, xác minh và niêm yết công khai danh sách công dân thuộc diện tạm hoãn, miễn trong thời hạn 20 ngày, sau đó đề nghị cấp tỉnh quyết định.
- Bước 4: Chủ tịch UBND cấp tỉnh ra quyết định tạm hoãn hoặc miễn gọi nhập ngũ nếu hồ sơ hợp lệ.
Lưu ý: Luật số 14/2026/QH16 sửa đổi, bổ sung 09 luật về quân sự, quốc phòng, có hiệu lực từ 01/09/2026, chủ yếu điều chỉnh về tổ chức quân sự địa phương, đăng ký, tuyển chọn và hành vi bị nghiêm cấm. Khi nộp hồ sơ, bạn nên đối chiếu văn bản hợp nhất Luật Nghĩa vụ quân sự (số 133/2026/VBHN-LQ-VPQH) và hướng dẫn của địa phương.
Khi làm hồ sơ, bạn thường cần bản sao giấy tờ tùy thân và giấy tờ xác nhận. Bạn có thể xem hướng dẫn làm căn cước ở đâu, cách chứng thực sơ yếu lý lịch và đăng ký tạm trú online khi học tập, làm việc xa nơi cư trú. Nếu đi khỏi nơi cư trú hoặc nơi làm việc, học tập từ 03 tháng trở lên, bạn cần đăng ký nghĩa vụ quân sự tạm vắng theo quy định.
Gian dối, trốn tránh nghĩa vụ quân sự bị xử lý thế nào?
Cảnh báo: không có “đường tắt” để được miễn. Khai gian, làm giả hoặc dùng giấy tờ không đúng sự thật để xin hoãn, miễn sẽ bị xử lý.
Xử phạt hành chính (Nghị định 218/2025/NĐ-CP)
- 5–8 triệu đồng: không nhận quyết định gọi sơ tuyển sức khỏe nghĩa vụ quân sự mà không có lý do chính đáng.
- 15–20 triệu đồng: không có mặt đúng thời gian, địa điểm khám sức khỏe ghi trong quyết định gọi khám.
- 30–40 triệu đồng: không có mặt đúng thời gian, địa điểm tập trung ghi trong quyết định gọi nhập ngũ mà không có lý do chính đáng.
- 40–50 triệu đồng: một số hành vi gian dối nhằm trốn tránh quyết định gọi nhập ngũ (kể cả sau khi đã có kết quả khám tuyển đủ điều kiện).
- 50–75 triệu đồng: không chấp hành lệnh gọi nhập ngũ (mức tối đa đối với cá nhân là 75 triệu đồng).
Ngoài phạt tiền, người vi phạm có thể bị buộc thực hiện nghĩa vụ quân sự hoặc nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân.
Trách nhiệm hình sự (Điều 332 Bộ luật Hình sự)
Người đã bị xử phạt hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự mà còn vi phạm có thể bị phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm. Nếu tự gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe của mình, phạm tội trong thời chiến hoặc lôi kéo người khác cùng phạm tội, mức phạt tù là từ 01 năm đến 05 năm.
Hành vi tìm cách làm giả hoặc “mua” giấy tờ sức khỏe cũng tiềm ẩn rủi ro pháp lý. Bạn nên đọc thêm bài mua giấy khám sức khỏe có được không để hiểu cách làm hợp pháp thay thế.
Căn cứ pháp lý
- Luật Nghĩa vụ quân sự 2015 (Luật số 78/2015/QH13), đặc biệt Điều 4, 41, 42.
- Luật Dân quân tự vệ 2019 (bổ sung diện tạm hoãn đối với dân quân thường trực).
- Luật số 98/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của 11 luật về quân sự, quốc phòng (hiệu lực 01/07/2025).
- Luật số 14/2026/QH16 sửa đổi, bổ sung một số điều của 09 luật về quân sự, quốc phòng (hiệu lực 01/09/2026); Văn bản hợp nhất số 133/2026/VBHN-LQ-VPQH.
- Thông tư 148/2018/TT-BQP, sửa đổi bởi Thông tư 68/2025/TT-BQP về tuyển chọn và gọi công dân nhập ngũ.
- Nghị định 218/2025/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quốc phòng, cơ yếu.
- Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017, 2025), Điều 332.
Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Câu hỏi thường gặp
Học đại học lần 2 có được hoãn nghĩa vụ quân sự không?
Không. Luật chỉ cho tạm hoãn trong thời gian một khóa đào tạo của một trình độ đào tạo. Nếu bạn đã dùng thời gian học đại học hoặc cao đẳng để hoãn, việc học thêm đại học lần 2 không tạo ra lý do hoãn mới.
Sinh viên có được miễn nghĩa vụ quân sự không?
Không. Sinh viên đại học, cao đẳng hệ chính quy chỉ được tạm hoãn trong thời gian học. Khi tốt nghiệp, nếu còn trong độ tuổi (đến hết 27 tuổi đối với người đã được tạm hoãn) và đủ tiêu chuẩn thì vẫn có thể bị gọi nhập ngũ.
Con một, đã có vợ con có được miễn nghĩa vụ quân sự không?
Luật không có quy định miễn riêng cho các trường hợp này. Nếu là lao động duy nhất nuôi dưỡng thân nhân không còn khả năng lao động hoặc chưa đến tuổi lao động, bạn có thể xin tạm hoãn kèm giấy tờ chứng minh.
Ai quyết định cho tạm hoãn, miễn gọi nhập ngũ hiện nay?
Sau khi bỏ cấp huyện từ 01/07/2025, Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định tạm hoãn và miễn gọi nhập ngũ. Bạn nộp hồ sơ tại UBND cấp xã để được xác minh và đề nghị cấp tỉnh quyết định.
Bao nhiêu tuổi thì hết thời hạn gọi nhập ngũ?
Công dân được gọi nhập ngũ từ đủ 18 đến hết 25 tuổi. Người đã được tạm hoãn để học cao đẳng, đại học được gọi đến hết 27 tuổi.
Không đi nghĩa vụ quân sự mà không có lý do bị phạt bao nhiêu?
Không có mặt đúng giờ, đúng nơi ghi trong lệnh gọi nhập ngũ bị phạt 30–40 triệu đồng; không chấp hành lệnh gọi nhập ngũ bị phạt 50–75 triệu đồng. Trường hợp vi phạm nghiêm trọng hoặc tái phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Tóm lại, diện miễn gọi nhập ngũ rất hẹp và gắn với chính sách người có công, công tác cơ yếu hoặc vùng đặc biệt khó khăn. Sinh viên chỉ được tạm hoãn trong một khóa đào tạo, vì vậy học đại học lần 2 không giúp bạn tiếp tục hoãn. Bạn nên chuẩn bị hồ sơ đúng đối tượng, nộp đúng hạn tại UBND cấp xã và tránh mọi hành vi gian dối để không bị xử lý.











