Mua hóa đơn đỏ theo nghĩa mua hóa đơn mà không có giao dịch thật, nhằm hợp thức chi phí hoặc khấu trừ thuế, là hành vi vi phạm pháp luật. Người mua có thể bị phạt hành chính 20–50 triệu đồng, bị truy thu thuế và phạt thêm. Nếu số lượng hoặc số tiền đủ lớn, người mua và người bán có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 203 Bộ luật Hình sự.
Tóm tắt nhanh
- “Hóa đơn đỏ” là cách gọi quen thuộc của hóa đơn giá trị gia tăng (hóa đơn VAT). Hiện nay phần lớn là hóa đơn điện tử.
- Xin xuất hóa đơn khi mua hàng thật, có giao dịch thật là quyền hợp pháp. Việc mua hóa đơn không có giao dịch thật mới là vi phạm.
- Cho, bán hóa đơn: phạt tiền 20–50 triệu đồng từ 16/01/2026 (Nghị định 310/2025/NĐ-CP).
- Sử dụng hóa đơn không hợp pháp: phạt 20–50 triệu đồng đối với tổ chức, kèm truy thu thuế và tiền phạt theo số thuế.
- Mua bán trái phép hóa đơn đến ngưỡng quy định: xử lý hình sự, mức thấp nhất là phạt tiền 50–200 triệu đồng hoặc tù từ 6 tháng đến 3 năm.
“Hóa đơn đỏ” là gì và khi nào bị coi là mua bán trái phép?
Trước đây, hóa đơn GTGT in sẵn thường có màu đỏ nên dân gian gọi là “hóa đơn đỏ”. Ngày nay doanh nghiệp, hộ kinh doanh chủ yếu dùng hóa đơn điện tử. Chế độ hóa đơn từ 01/07/2026 thực hiện theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP thay cho Nghị định 123/2020/NĐ-CP. Tên gọi “hóa đơn đỏ” vẫn được dùng trong đời sống, nhưng bản chất pháp lý là hóa đơn bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ.
Bạn cần phân biệt hai tình huống hoàn toàn khác nhau:
- Hợp pháp: bạn mua hàng, thuê dịch vụ thật và yêu cầu bên bán xuất hóa đơn cho mình, ghi đúng tên, mã số thuế, giá trị giao dịch.
- Vi phạm: bạn trả tiền cho một bên để lấy hóa đơn trong khi không có giao dịch mua bán, hoặc giao dịch thật nhưng giá trị trên hóa đơn không đúng. Mục đích thường là tăng chi phí, giảm thuế phải nộp hoặc được hoàn thuế.
Pháp luật gọi nhóm hành vi sau là sử dụng hóa đơn không hợp pháp hoặc sử dụng không hợp pháp hóa đơn: dùng hóa đơn giả, hóa đơn chưa có giá trị sử dụng hoặc hết giá trị, hóa đơn của doanh nghiệp đã bỏ địa chỉ kinh doanh theo xác định của cơ quan thuế, hóa đơn lập khống hoặc lập sai giá trị thực tế.
Mua hóa đơn đỏ bị phạt hành chính bao nhiêu?
Việc xử phạt hành chính về thuế, hóa đơn thực hiện theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP, đã được sửa đổi bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP (hiệu lực từ 16/01/2026). Bạn nên đối chiếu thêm văn bản sửa đổi mới hơn (nếu có) vào thời điểm xử lý cụ thể.
| Hành vi | Mức phạt tiền |
|---|---|
| Cho, bán hóa đơn trái quy định | 20.000.000 – 50.000.000 đồng (từ 16/01/2026) |
| Sử dụng hóa đơn không hợp pháp, sử dụng không hợp pháp hóa đơn (đối với tổ chức) | 20.000.000 – 50.000.000 đồng |
| Sử dụng hóa đơn không hợp pháp (đối với cá nhân) | Theo nguyên tắc chung, bằng một nửa mức phạt của tổ chức: 10.000.000 – 25.000.000 đồng |
Lưu ý: Nghị định 310/2025/NĐ-CP đã bãi bỏ một số quy định cũ về hóa đơn đặt in và gộp lại mức phạt chung 20–50 triệu đồng cho hành vi cho, bán hóa đơn. Vì vậy, các bài viết cũ nêu mức 15–45 triệu đồng cho hóa đơn đặt in đã lạc hậu.
Ví dụ: Anh H. mở quán ăn, cuối quý “mua” 10 tờ hóa đơn nguyên vật liệu của một đơn vị không có giao dịch thật để đưa vào chi phí. Khi cơ quan thuế kiểm tra, anh H. bị xác định sử dụng hóa đơn không hợp pháp, bị phạt hành chính, bị loại chi phí, truy thu thuế và có thể bị xem xét dấu hiệu hình sự nếu số hóa đơn đến ngưỡng.
Ngoài tiền phạt, bạn còn bị xử lý gì về thuế?
Mua hóa đơn thường nhằm giảm thuế, nên người sử dụng hóa đơn còn phải đối mặt với các khoản sau:
- Loại chi phí, loại thuế GTGT đầu vào ghi trên hóa đơn không hợp pháp, tính lại thuế thu nhập và thuế GTGT phải nộp.
- Truy thu số thuế thiếu và tính tiền chậm nộp theo ngày.
- Phạt theo số thuế: trường hợp người mua chứng minh được lỗi thuộc về bên bán và đã hạch toán, kê khai đúng quy định thì bị phạt 20% số thuế khai thiếu. Nếu bị xác định là trốn thuế mà chưa đến mức hình sự thì mức phạt từ 1 đến 3 lần số thuế trốn, tùy tính chất, mức độ.
- Biện pháp khắc phục hậu quả: nộp lại số tiền thuế, lợi bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm.
Với cá nhân, hộ kinh doanh, bạn cũng cần nắm đúng các khoản được trừ khi tính thuế thu nhập. Ví dụ, mức giảm trừ gia cảnh hiện hành được trình bày ở bài mức giảm trừ gia cảnh mới nhất, là cách giảm nghĩa vụ thuế hoàn toàn hợp pháp.
Mua bán hóa đơn bao nhiêu số thì bị truy cứu hình sự?
Tội danh áp dụng là Tội in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước (Điều 203 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi năm 2017). Điều luật này vẫn còn hiệu lực sau đợt sửa đổi Bộ luật Hình sự năm 2025.
Khung hình phạt thấp nhất
Bạn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi thuộc một trong các trường hợp sau:
- Hóa đơn ở dạng phôi từ 50 số đến dưới 100 số;
- Hóa đơn đã ghi nội dung từ 10 số đến dưới 30 số;
- Thu lợi bất chính từ 30.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng.
Hình phạt: phạt tiền từ 50 triệu đến 200 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm.
Khung nặng hơn
Khi số lượng hóa đơn lớn hơn, lợi bất chính cao hơn, có tổ chức hoặc có tình tiết tăng nặng khác, mức phạt tăng lên. Ví dụ ở khung kế tiếp: phạt tiền từ 200 triệu đến 500 triệu đồng hoặc phạt tù từ 1 năm đến 5 năm. Người phạm tội còn có thể bị phạt bổ sung như cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề trong một thời gian.
Chủ thể của tội phạm là người từ đủ 16 tuổi có năng lực trách nhiệm hình sự, hoặc pháp nhân thương mại. Lỗi là cố ý.
Cảnh báo: Dưới ngưỡng hình sự không có nghĩa là an toàn. Bạn vẫn bị phạt hành chính, truy thu thuế, và nếu thực chất là trốn thuế với số tiền lớn thì có thể bị xử lý về tội trốn thuế theo Điều 200 Bộ luật Hình sự. Cơ quan thuế có thể phát hiện qua đối chiếu dữ liệu hóa đơn điện tử, dòng tiền thanh toán và hoạt động thực tế của bên bán.
Người mua và người bán có cùng chịu trách nhiệm không?
Có thể. Điều 203 nêu rõ hành vi “mua bán”, nên cả hai phía đều có thể bị xử lý nếu cùng thực hiện. Trong thực tế:
- Người bán/cho hóa đơn bị phạt hành chính 20–50 triệu đồng hoặc bị truy cứu hình sự nếu đủ ngưỡng.
- Người mua/sử dụng hóa đơn bị xử phạt vì sử dụng hóa đơn không hợp pháp, truy thu thuế, và có thể bị xử lý hình sự nếu có hành vi mua trái phép đủ ngưỡng.
- Kế toán, người đại diện pháp luật là những người trực tiếp lập hồ sơ, ký tờ khai, nên có thể phải chịu trách nhiệm tùy vai trò cụ thể trong vụ việc.
Trường hợp bên mua có giao dịch thật, thanh toán qua ngân hàng, hồ sơ đầy đủ và hoàn toàn không biết bên bán vi phạm thì đó là tình tiết quan trọng để xem xét mức xử lý. Việc chứng minh thuộc về hồ sơ, chứng từ thực tế của giao dịch.
Cũng như các vấn đề giấy tờ khác, việc “mua” chứng từ để thay thế thủ tục thật luôn tiềm ẩn rủi ro pháp lý. Bạn có thể xem cách tiếp cận tương tự ở bài mua giấy khám sức khỏe xin việc có được không.
Cách lấy hóa đơn hợp pháp thay vì mua hóa đơn
Nếu bạn cần hóa đơn để hạch toán chi phí, hãy làm theo các bước sau:
- Bước 1: Chỉ chi tiêu cho giao dịch thật, giữ hợp đồng, biên bản giao nhận, chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với khoản đủ điều kiện.
- Bước 2: Yêu cầu bên bán xuất hóa đơn ngay khi giao dịch, cung cấp đúng tên đơn vị và mã số thuế. Với cá nhân, mã số thuế hiện là số định danh cá nhân; xem thêm bài mã số thuế cá nhân theo quy định hiện hành và cách đăng ký mã số thuế cá nhân qua mạng.
- Bước 3: Tra cứu hóa đơn điện tử trên hệ thống của cơ quan thuế hoặc nhà cung cấp để xác nhận hóa đơn có mã, đã được cấp, bên bán đang hoạt động.
- Bước 4: Kiểm tra bên bán có đang hoạt động tại địa chỉ đăng ký, có ngành nghề phù hợp với hàng hóa, dịch vụ ghi trên hóa đơn không.
- Bước 5: Nếu bên bán từ chối xuất hóa đơn khi bạn có yêu cầu hợp lý, hãy lưu bằng chứng (tin nhắn, email) và phản ánh với cơ quan thuế.
Với người bán lẻ, bạn cần biết hóa đơn bán hàng phải có những nội dung gì; tham khảo bài mẫu hóa đơn bán lẻ hợp lệ. Lưu ý rằng hóa đơn đặt in của cơ quan thuế không còn giá trị theo quy định mới từ 01/07/2026, nên bạn cần chuyển sang hóa đơn điện tử.
Câu hỏi thường gặp
Mua hóa đơn đỏ có bị phạt không?
Có, nếu đó là hóa đơn không có giao dịch thật hoặc không hợp pháp. Bạn có thể bị phạt hành chính 20–50 triệu đồng (tổ chức), bị truy thu thuế và phạt theo số thuế. Nếu đủ ngưỡng, bạn bị xem xét trách nhiệm hình sự.
Xin xuất hóa đơn đỏ khi mua hàng thật có vi phạm không?
Không. Đây là quyền của người mua và nghĩa vụ của người bán. Bên bán phải lập hóa đơn khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ theo quy định, nếu không lập có thể bị phạt hành chính.
Mua bán mấy tờ hóa đơn thì bị khởi tố?
Theo khung thấp nhất của Điều 203 Bộ luật Hình sự, ngưỡng là từ 10 số hóa đơn đã ghi nội dung, hoặc từ 50 số phôi, hoặc thu lợi bất chính từ 30 triệu đồng. Việc khởi tố còn phụ thuộc kết quả điều tra và các tình tiết cụ thể của từng vụ việc.
Đã lỡ mua hóa đơn thì nên làm gì?
Bạn không nên tiếp tục sử dụng hóa đơn đó để kê khai. Nếu đã kê khai, pháp luật quản lý thuế cho phép khai bổ sung hồ sơ khai thuế và nộp đủ tiền thuế, tiền chậm nộp trong thời hạn quy định; việc chủ động khắc phục là tình tiết có lợi khi xem xét xử lý. Với trường hợp phức tạp, bạn nên trao đổi với cơ quan thuế quản lý trực tiếp.
Hóa đơn bán lẻ cho khách cá nhân có phải xuất không?
Về nguyên tắc, bên bán phải lập hóa đơn khi bán hàng hóa, dịch vụ, trừ các trường hợp pháp luật có quy định riêng (ví dụ hộ, cá nhân kinh doanh thuộc diện khai theo hướng dẫn mới). Cách lập và dữ liệu cần có được hướng dẫn trong Nghị định 254/2026/NĐ-CP.
Căn cứ pháp lý
- Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025) – Điều 200 (tội trốn thuế), Điều 203 (tội in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước).
- Nghị định 125/2020/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn.
- Nghị định 310/2025/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 125/2020/NĐ-CP (hiệu lực 16/01/2026).
- Nghị định 254/2026/NĐ-CP về hóa đơn, chứng từ (hiệu lực 01/07/2026).
- Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15.
Tóm lại, xin hóa đơn cho giao dịch thật là quyền hợp pháp, còn mua hóa đơn để hợp thức chi phí hoặc giảm thuế là hành vi bị xử lý từ phạt hành chính đến hình sự. Cách an toàn nhất là chỉ kê khai các khoản chi có giao dịch thật, có chứng từ đầy đủ và hóa đơn điện tử hợp lệ.
Thông tin cập nhật tháng 10/2026. Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến của cơ quan có thẩm quyền trong từng vụ việc cụ thể.
