Điều 37 Bộ luật Lao động 2019 quy định các trường hợp người sử dụng lao động không được thực hiện quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động. Gồm ba nhóm: người lao động ốm đau, tai nạn, bệnh nghề nghiệp đang điều trị; người lao động đang nghỉ hằng năm, nghỉ việc riêng được đồng ý; lao động nữ mang thai, nghỉ thai sản hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi.
Tóm tắt nhanh
- Điều 37 là “lá chắn” cho người lao động ở giai đoạn yếu thế: đang chữa bệnh, đang nghỉ phép hợp lệ, đang mang thai hoặc nuôi con nhỏ.
- Chỉ có một ngoại lệ ghi ngay trong điều luật: người lao động ốm đau kéo dài và đã đủ thời gian điều trị nêu tại điểm b khoản 1 Điều 36.
- Chấm dứt hợp đồng vi phạm Điều 37 là chấm dứt trái pháp luật, người sử dụng lao động phải chịu trách nhiệm theo Điều 41 và có thể bị xử phạt hành chính.
- Đến tháng 10/2026, Điều 37 vẫn đang có hiệu lực, chưa có văn bản sửa đổi hay thay thế.
Nội dung Điều 37 Bộ luật Lao động 2019
Điều 37 có tên: “Trường hợp người sử dụng lao động không được thực hiện quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động”. Điều luật đứng ngay sau Điều 36 (quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng của người sử dụng lao động) và đóng vai trò giới hạn quyền đó. Theo đó, người sử dụng lao động không được đơn phương chấm dứt hợp đồng khi người lao động thuộc một trong các trường hợp sau:

| Khoản | Đối tượng được bảo vệ |
|---|---|
| Khoản 1 | Người lao động ốm đau hoặc bị tai nạn, bệnh nghề nghiệp đang điều trị, điều dưỡng theo chỉ định của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền, trừ trường hợp quy định tại điểm b khoản 1 Điều 36. |
| Khoản 2 | Người lao động đang nghỉ hằng năm, nghỉ việc riêng và trường hợp nghỉ khác được người sử dụng lao động đồng ý. |
| Khoản 3 | Người lao động nữ mang thai; người lao động đang nghỉ thai sản hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi. |
Cần nhớ: đây là nhóm quy định hạn chế quyền của người sử dụng lao động. Người lao động vẫn có quyền tự đơn phương chấm dứt hợp đồng theo Điều 35 như bình thường, kể cả khi đang thuộc ba nhóm trên.
Phân tích từng trường hợp
Khoản 1: Người lao động ốm đau, tai nạn, bệnh nghề nghiệp đang điều trị
Điều kiện để được bảo vệ gồm hai ý: bạn đang điều trị hoặc điều dưỡng, và việc điều trị đó theo chỉ định của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền. Tự nghỉ ốm nhưng không có giấy tờ y tế (đơn thuốc, giấy ra viện, giấy chỉ định nghỉ…) thì rất khó chứng minh mình thuộc trường hợp này.
Ví dụ: Anh Minh làm hợp đồng không xác định thời hạn, bị gãy chân và nằm viện 2 tháng. Trong thời gian điều trị theo chỉ định của bệnh viện, công ty không thể ra quyết định chấm dứt hợp đồng với lý do “nghỉ lâu ảnh hưởng công việc”.
Khoản 2: Đang nghỉ hằng năm, nghỉ việc riêng, nghỉ khác được đồng ý
Khi bạn đã được người sử dụng lao động chấp thuận cho nghỉ phép năm, nghỉ việc riêng (cưới hỏi, tang lễ…) hoặc nghỉ không lương, họ không được lấy chính thời gian nghỉ đó làm cơ hội để chấm dứt hợp đồng. Nên lưu lại bằng chứng được đồng ý nghỉ: email, tin nhắn công việc hoặc đơn có chữ ký duyệt. Bạn có thể tham khảo mẫu đơn xin nghỉ phép đơn giản để xin nghỉ đúng quy trình.
Khoản 3: Lao động nữ mang thai, nghỉ thai sản, nuôi con dưới 12 tháng tuổi
Nhóm này được bảo vệ chặt nhất. Quy định bao trùm ba giai đoạn: đang mang thai (không cần đợi đến tháng thứ mấy), đang nghỉ thai sản, và đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi. Quy định này khớp với khoản 3 Điều 137 Bộ luật Lao động 2019: người sử dụng lao động không được sa thải hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng với lao động nữ vì lý do kết hôn, mang thai, nghỉ thai sản, nuôi con dưới 12 tháng tuổi. Nếu hợp đồng hết hạn trong thời gian này, lao động nữ được ưu tiên giao kết hợp đồng mới.
Lưu ý: luật dùng cụm “nuôi con dưới 12 tháng tuổi” nên thời điểm tính là theo tuổi của con, kể cả khi bạn đã đi làm lại sau thai sản.
Điều 37 có ngoại lệ nào không?
Có một ngoại lệ ghi trực tiếp tại khoản 1: nếu người lao động rơi vào trường hợp tại điểm b khoản 1 Điều 36 thì người sử dụng lao động vẫn có thể đơn phương chấm dứt hợp đồng dù bạn còn đang điều trị. Điểm b này áp dụng khi người lao động ốm đau, tai nạn đã điều trị trong một khoảng thời gian dài mà khả năng lao động chưa hồi phục, với mốc thời gian phụ thuộc loại hợp đồng:
- Hợp đồng không xác định thời hạn: điều trị 12 tháng liên tục.
- Hợp đồng xác định thời hạn: điều trị 06 tháng liên tục.
- Hợp đồng dưới 12 tháng: điều trị quá nửa thời hạn hợp đồng.
Trong trường hợp này người sử dụng lao động vẫn phải tuân thủ thời hạn báo trước và các nghĩa vụ khác theo Điều 36 và Điều 45 (trợ cấp thôi việc). Ngoài ra, riêng với lao động nữ, khoản 3 Điều 137 có ngoại lệ khi người sử dụng lao động là cá nhân chết, bị Tòa án tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự, mất tích hoặc đã chết, hoặc người sử dụng lao động không phải cá nhân chấm dứt hoạt động hoặc bị cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh thông báo không có người đại diện theo pháp luật.
Lưu ý: Số tháng nêu ở điểm b khoản 1 Điều 36 được tính theo hợp đồng và thời gian điều trị liên tục. Nếu bạn cần áp dụng vào một vụ việc cụ thể, hãy đối chiếu trực tiếp với văn bản gốc của Bộ luật Lao động 2019.
Điều 37 và các hình thức chấm dứt khác
- Đơn phương chấm dứt hợp đồng (Điều 36): Điều 37 áp dụng trực tiếp, là giới hạn của quyền này.
- Sa thải (kỷ luật lao động): được quy định riêng tại Điều 122 Bộ luật Lao động 2019. Người sử dụng lao động cũng không được xử lý kỷ luật người lao động đang nghỉ ốm đau, điều dưỡng, nghỉ việc được đồng ý, và lao động nữ mang thai, nghỉ thai sản hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi.
- Hợp đồng hết hạn: hết hạn là căn cứ chấm dứt hợp đồng theo Điều 34, không phải đơn phương chấm dứt. Tuy vậy, với lao động nữ mang thai hoặc nuôi con dưới 12 tháng thì được ưu tiên giao kết hợp đồng mới.
- Thỏa thuận chấm dứt (Điều 34): hai bên tự nguyện đồng ý nên không vi phạm Điều 37. Bạn cần cân nhắc kỹ trước khi ký, nhất là khi đang ốm hoặc mang thai, vì có thể mất cơ hội đòi bồi thường.
Vi phạm Điều 37 bị xử lý thế nào?
Hậu quả dân sự – lao động
Đơn phương chấm dứt hợp đồng không đúng Điều 35, 36 và 37 là chấm dứt trái pháp luật. Theo Điều 41 Bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động phải:
- Nhận người lao động trở lại làm việc theo hợp đồng đã giao kết.
- Trả tiền lương, đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp trong những ngày người lao động không được làm việc.
- Trả thêm một khoản tiền ít nhất bằng 02 tháng tiền lương theo hợp đồng lao động.
Nếu người lao động không muốn quay lại, ngoài các khoản trên người sử dụng lao động còn phải trả trợ cấp thôi việc theo Điều 46. Nếu người sử dụng lao động không muốn nhận lại và người lao động đồng ý, hai bên thỏa thuận khoản bồi thường thêm, nhưng ít nhất bằng 02 tháng tiền lương theo hợp đồng.
Xử phạt hành chính
Từ ngày 10/09/2026, việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội thực hiện theo Nghị định 283/2026/NĐ-CP, thay cho Nghị định 12/2022/NĐ-CP (hết hiệu lực từ cùng ngày). Nghị định mới tiếp tục nghiêm cấm hành vi sa thải, đơn phương chấm dứt hợp đồng hoặc xử lý kỷ luật lao động nữ vì lý do kết hôn, mang thai, nghỉ thai sản hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi, đồng thời buộc người sử dụng lao động nhận lại người lao động nếu chấm dứt trái luật. Trước đây theo Nghị định 12/2022/NĐ-CP, hành vi này bị phạt 10–20 triệu đồng; bạn nên đối chiếu mức phạt cụ thể trong Nghị định 283/2026/NĐ-CP khi cần áp dụng.
Trách nhiệm hình sự
Cảnh báo: Người nào vì vụ lợi hoặc động cơ cá nhân khác mà sa thải trái pháp luật, gây hậu quả nghiêm trọng hoặc đã bị xử lý hành chính/kỷ luật mà còn vi phạm, có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung). Với trường hợp sa thải trái luật lao động nữ nuôi con dưới 12 tháng tuổi, khung hình phạt nặng hơn so với trường hợp thông thường.
Bị chấm dứt hợp đồng trái Điều 37, người lao động nên làm gì?

- Bước 1: Thu thập chứng cứ. Quyết định hoặc thông báo chấm dứt hợp đồng, hợp đồng lao động, giấy tờ y tế, giấy xác nhận thai kỳ, giấy khai sinh của con, bảng lương, chứng từ đóng bảo hiểm.
- Bước 2: Yêu cầu bằng văn bản. Gửi văn bản yêu cầu người sử dụng lao động hủy quyết định và nhận lại bạn làm việc, nêu rõ căn cứ Điều 37 và Điều 41.
- Bước 3: Thương lượng hoặc hòa giải. Có thể nhờ hòa giải viên lao động hoặc cơ quan quản lý nhà nước về lao động tại địa phương hỗ trợ. Với tranh chấp về đơn phương chấm dứt hợp đồng, luật không bắt buộc phải hòa giải trước khi khởi kiện.
- Bước 4: Khởi kiện. Nộp đơn tại Tòa án nhân dân khu vực nơi người sử dụng lao động có trụ sở (mô hình tòa án mới từ 01/07/2025). Thời hiệu yêu cầu giải quyết tranh chấp lao động cá nhân về đơn phương chấm dứt hợp đồng là 01 năm kể từ ngày bị chấm dứt.
Sau khi nghỉ việc, bạn cũng nên xem việc tính bảo hiểm xã hội một lần trên VssID và quyền hưởng trợ cấp thất nghiệp theo Luật Việc làm 2025 (hiệu lực từ 01/01/2026) để cân nhắc phương án phù hợp. Nếu còn thắc mắc về điều kiện tham gia quan hệ lao động, bạn có thể xem thêm bài về độ tuổi lao động tối thiểu.
Câu hỏi thường gặp
Điều 37 Bộ luật Lao động 2019 quy định về nội dung gì?
Điều 37 liệt kê các trường hợp người sử dụng lao động không được đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động: người lao động ốm đau, tai nạn đang điều trị; người đang nghỉ phép, nghỉ việc riêng được đồng ý; lao động nữ mang thai, nghỉ thai sản hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi.
Công ty có được cho nhân viên đang mang thai nghỉ việc không?
Về nguyên tắc là không. Điều 37 và khoản 3 Điều 137 cấm đơn phương chấm dứt hợp đồng hoặc sa thải lao động nữ vì lý do mang thai. Ngoại lệ chủ yếu là khi người sử dụng lao động là cá nhân chết, mất tích… hoặc doanh nghiệp chấm dứt hoạt động theo quy định.
Người lao động đang điều trị bệnh có bị chấm dứt hợp đồng không?
Thông thường là không. Tuy nhiên, nếu bạn đã điều trị liên tục đủ 12 tháng (hợp đồng không xác định thời hạn), 06 tháng (hợp đồng xác định thời hạn) hoặc quá nửa thời hạn (hợp đồng dưới 12 tháng) mà khả năng lao động chưa hồi phục thì người sử dụng lao động có thể chấm dứt theo điểm b khoản 1 Điều 36, kèm nghĩa vụ báo trước và trợ cấp.
Người lao động có tự nghỉ việc được khi đang mang thai hoặc đang ốm không?
Có. Điều 37 chỉ hạn chế quyền của người sử dụng lao động. Bạn vẫn có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng theo Điều 35 nếu tuân thủ thời hạn báo trước, hoặc thuộc trường hợp được nghỉ không cần báo trước theo luật.
Điều 37 Bộ luật Lao động đã được sửa đổi chưa?
Đến tháng 10/2026, quy định về chấm dứt hợp đồng lao động vẫn thực hiện theo Bộ luật Lao động 2019, chưa có văn bản sửa đổi, thay thế Điều 37. Hiện có dự thảo luật sửa đổi Bộ luật Lao động đang được xây dựng nhưng chưa có hiệu lực, bạn nên theo dõi thông tin chính thức.
Căn cứ pháp lý
- Bộ luật Lao động 2019 (Luật số 45/2019/QH14): các Điều 34, 35, 36, 37, 41, 46, 122, 137.
- Nghị định 283/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội, người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng (hiệu lực từ 10/09/2026).
- Nghị định 12/2022/NĐ-CP (hết hiệu lực từ 10/09/2026).
- Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung).
- Luật Việc làm 2025 (hiệu lực từ 01/01/2026).
Tóm lại, Điều 37 Bộ luật Lao động 2019 bảo vệ người lao động ở những thời điểm dễ bị tổn thương nhất. Người sử dụng lao động chấm dứt hợp đồng trong các trường hợp này sẽ bị coi là trái pháp luật và phải chịu trách nhiệm theo Điều 41. Bạn nên lưu giữ đầy đủ giấy tờ chứng minh để bảo vệ quyền lợi khi cần. Thông tin cập nhật tháng 10/2026.











