Đánh người gây thương tích nhẹ (tỷ lệ tổn thương cơ thể dưới 11%) thường chưa bị khởi tố hình sự mà bị phạt hành chính 6–8 triệu đồng, kèm trả chi phí khám chữa bệnh cho nạn nhân. Tuy nhiên, nếu dùng hung khí, có tính chất côn đồ, đánh người yếu thế… thì vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 134 Bộ luật Hình sự.
Tóm tắt nhanh
- Tỷ lệ tổn thương từ 11% trở lên: có dấu hiệu tội cố ý gây thương tích (Điều 134 BLHS).
- Dưới 11% và không có tình tiết đặc biệt: xử phạt hành chính 6.000.000 – 8.000.000 đồng theo Nghị định 282/2025/NĐ-CP.
- Dưới 11% nhưng thuộc trường hợp luật định (hung khí, côn đồ, người yếu thế, có tổ chức…): vẫn có thể bị khởi tố, phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm.
- Ngoài ra phải bồi thường thiệt hại về sức khỏe và tổn thất tinh thần cho nạn nhân theo Bộ luật Dân sự.
Thế nào là gây thương tích nhẹ?
Pháp luật không có định nghĩa chính thức về “thương tích nhẹ”. Trên thực tế, người ta thường hiểu đó là trường hợp nạn nhân bị xây xước, bầm tím, sưng đau, rách da nhỏ… và tỷ lệ tổn thương cơ thể dưới 11%.
Tỷ lệ này do cơ quan giám định pháp y xác định, căn cứ bảng tỷ lệ phần trăm tổn thương cơ thể ban hành kèm Thông tư 22/2019/TT-BYT của Bộ Y tế. Mốc 11% rất quan trọng vì đây là ngưỡng cơ bản để phân biệt giữa xử phạt hành chính và xử lý hình sự.
Lưu ý: Chỉ có kết luận giám định mới cho biết tỷ lệ chính xác. Việc tự ước lượng “vết thương nhẹ” hay “nặng” qua giấy ra viện hoặc số ngày nghỉ điều trị không có giá trị quyết định.
Đánh người gây thương tích nhẹ bị phạt hành chính bao nhiêu?
Từ ngày 15/12/2025, hành vi này được xử lý theo Điều 8 Nghị định 282/2025/NĐ-CP (thay thế Nghị định 144/2021/NĐ-CP trước đây). Mức phạt cụ thể như sau:
| Hành vi | Mức phạt tiền (cá nhân) |
|---|---|
| Cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe người khác nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự | 6.000.000 – 8.000.000 đồng |
| Tổ chức, thuê, giúp sức, xúi giục, lôi kéo, kích động người khác gây thương tích (chưa đến mức hình sự) | 3.000.000 – 4.000.000 đồng |
| Đánh nhau hoặc xúi giục người khác đánh nhau ở mức nhẹ hơn (không gây thương tích) | Cảnh cáo hoặc phạt từ 500.000 – 1.000.000 đồng |
Ngoài phạt tiền, người vi phạm có thể bị tịch thu tang vật, phương tiện dùng để vi phạm (nếu có) và bị buộc chi trả toàn bộ chi phí khám bệnh, chữa bệnh cho nạn nhân. Mức phạt trên áp dụng với cá nhân; tổ chức có cùng hành vi bị phạt gấp 2 lần.
Lưu ý: Trước đây, nhiều bài viết ghi mức phạt 5–8 triệu đồng theo Nghị định 144/2021/NĐ-CP. Nghị định này đã được thay bằng Nghị định 282/2025/NĐ-CP, mức hiện hành là 6–8 triệu đồng.
Khi nào thương tích dưới 11% vẫn bị khởi tố hình sự?
Khoản 1 Điều 134 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017, 2025) quy định: người cố ý gây thương tích có tỷ lệ tổn thương từ 11% đến 30%, hoặc dưới 11% nhưng thuộc một trong các trường hợp luật định, bị phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm.
Các trường hợp luật định thường gặp gồm:
- Dùng vũ khí, vật liệu nổ, hung khí nguy hiểm hoặc thủ đoạn có khả năng gây nguy hại cho nhiều người;
- Dùng a-xít nguy hiểm hoặc hóa chất nguy hiểm;
- Đánh người dưới 16 tuổi, phụ nữ biết là có thai, người già yếu, ốm đau hoặc người không có khả năng tự vệ;
- Đánh ông bà, cha mẹ, thầy giáo, cô giáo của mình, người nuôi dưỡng, chữa bệnh cho mình;
- Phạm tội có tổ chức; thuê hoặc được thuê gây thương tích;
- Có tính chất côn đồ;
- Đối với người đang thi hành công vụ hoặc vì lý do công vụ của nạn nhân;
- Lợi dụng chức vụ, quyền hạn; hoặc gây thương tích trong thời gian đang bị giữ, tạm giữ, tạm giam, thi hành án.
Đây là tóm lược để bạn dễ nắm; khi cần áp dụng cụ thể, hãy đối chiếu từng điểm trong văn bản Bộ luật Hình sự đang có hiệu lực. Nếu dùng dụng cụ như dao, gậy, hung khí… thì ngay cả vết thương rất nhẹ cũng có thể bị xem xét hình sự. Bạn có thể tham khảo thêm về ranh giới giữa vật dụng tự vệ và hung khí trong bài mang vũ khí nào để tự vệ mà không vi phạm pháp luật và bình xịt hơi cay tự vệ có bị cấm không.
Cảnh báo: Chuẩn bị vũ khí, hung khí hoặc tham gia nhóm nhằm gây thương tích cho người khác cũng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự (phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm), dù chưa ra tay.
Ví dụ tình huống
Tình huống 1: Hai người hàng xóm cãi nhau, một người tát và đẩy người kia ngã, giám định tỷ lệ tổn thương 3%, không dùng hung khí. Hành vi này thường bị phạt hành chính 6–8 triệu đồng và phải trả viện phí.
Tình huống 2: Một người dùng gậy sắt đánh người khác sau cuộc nhậu, nạn nhân chỉ bị thương 5%. Do dùng hung khí nguy hiểm, hành vi có thể bị khởi tố theo khoản 1 Điều 134 dù tỷ lệ dưới 11%.
Có cần bị hại yêu cầu thì mới khởi tố?
Có, trong một số trường hợp. Theo Điều 155 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, tội phạm quy định tại khoản 1 Điều 134 chỉ được khởi tố vụ án khi có yêu cầu của bị hại (hoặc người đại diện của bị hại là người chưa thành niên, người có nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất). Nếu bị hại rút yêu cầu trước ngày mở phiên tòa sơ thẩm thì vụ án phải được đình chỉ.
Có một ngoại lệ quan trọng: nếu có căn cứ cho rằng bị hại rút yêu cầu vì bị ép buộc, cưỡng bức thì cơ quan tiến hành tố tụng vẫn tiếp tục xử lý. Quy định này chỉ áp dụng với khoản 1; từ khoản 2 trở lên (tỷ lệ cao hơn, nhiều tình tiết nặng hơn) cơ quan có thẩm quyền khởi tố mà không phụ thuộc yêu cầu của bị hại.
Việc nạn nhân đồng ý hòa giải, nhận tiền bồi thường không đương nhiên chấm dứt trách nhiệm hành chính của người đánh. Cơ quan công an vẫn có thể xử phạt vi phạm hành chính theo quy định. Quyền được bảo vệ sức khỏe, thân thể là quyền cơ bản của công dân, bạn có thể đọc thêm tại bài quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân.
Bồi thường thiệt hại khi đánh người
Dù bị phạt hành chính hay xử lý hình sự, người gây thương tích vẫn phải bồi thường theo Bộ luật Dân sự 2015 (Điều 584 và Điều 590). Thiệt hại về sức khỏe bị xâm phạm thường gồm:
- Chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, bồi dưỡng, phục hồi sức khỏe;
- Thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút của nạn nhân;
- Chi phí hợp lý cho người chăm sóc nạn nhân trong thời gian điều trị;
- Khoản bù đắp tổn thất tinh thần do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì mức tối đa không quá 50 lần mức lương cơ sở.
Nếu hai bên thỏa thuận bồi thường bằng văn bản, nên ghi rõ số tiền, thời hạn thanh toán và nội dung đã giải quyết xong. Bạn có thể tham khảo cách trình bày văn bản thỏa thuận tiền trong bài mẫu giấy ghi nợ viết tay để biết các thông tin cần có.
Người chưa thành niên đánh người xử lý thế nào?
Với người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi, chỉ chịu trách nhiệm hình sự đối với tội phạm rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng do cố ý. Vì vậy, gây thương tích nhẹ thường không bị xử lý hình sự ở nhóm tuổi này. Người từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi chịu trách nhiệm hình sự theo quy định riêng dành cho người chưa thành niên phạm tội.
Về xử phạt hành chính theo Luật Xử lý vi phạm hành chính, người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi bị xử phạt hành chính về vi phạm do cố ý (hình thức chủ yếu là cảnh cáo); người từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi có thể bị phạt tiền nhưng mức tối đa chỉ bằng một nửa mức phạt đối với người thành niên. Cha mẹ hoặc người giám hộ chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại dân sự trong phạm vi quy định.
Trong trường hợp học sinh đánh nhau, ngoài trách nhiệm pháp lý, nhà trường còn xử lý kỷ luật theo quy chế. Học sinh thường phải làm bản tường trình, kiểm điểm; bạn có thể xem hướng dẫn tại bài cách viết bản kiểm điểm.
Đánh người trong trường hợp phòng vệ chính đáng
Người chống trả lại hành vi xâm phạm trái pháp luật đang xảy ra, cần thiết và tương xứng để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình hoặc người khác được coi là phòng vệ chính đáng (Điều 22 Bộ luật Hình sự) và không phải chịu trách nhiệm hình sự. Nếu chống trả rõ ràng vượt quá mức cần thiết, người đó vẫn có thể bị xử lý.
Thực tế, việc chứng minh “phòng vệ” cần có chứng cứ: camera, lời khai nhân chứng, hoàn cảnh xảy ra và công cụ hai bên sử dụng. Bạn không nên tự phán đoán mà chỉ nên trình bày trung thực với cơ quan công an.
Bị đánh hoặc lỡ đánh người thì nên làm gì?
Nếu bạn là người bị đánh
- Bước 1: Đến cơ sở y tế gần nhất để khám, điều trị; giữ lại hồ sơ bệnh án, hóa đơn, đơn thuốc.
- Bước 2: Báo ngay cho Công an cấp xã/phường nơi xảy ra sự việc hoặc cơ quan công an có thẩm quyền; cung cấp hình ảnh, video, thông tin nhân chứng.
- Bước 3: Phối hợp với cơ quan có thẩm quyền để trưng cầu giám định tỷ lệ tổn thương cơ thể.
- Bước 4: Nếu muốn truy cứu trách nhiệm hình sự ở trường hợp thuộc khoản 1 Điều 134, làm đơn yêu cầu khởi tố; đồng thời nêu rõ yêu cầu bồi thường thiệt hại.
Nếu bạn là người đã đánh
- Hợp tác với cơ quan chức năng, khai báo trung thực; việc thành khẩn khai báo, tự nguyện bồi thường là tình tiết giảm nhẹ trong xử lý hình sự.
- Chủ động thăm hỏi, thỏa thuận bồi thường với nạn nhân theo đúng quy định.
- Không đe dọa, ép buộc nạn nhân rút đơn hay thay đổi lời khai. Hành vi này có thể bị xử lý nghiêm khắc hơn.
Lưu ý: Thủ tục tiếp nhận và xử lý hiện nay do cơ quan công an và chính quyền địa phương hai cấp (tỉnh – xã/phường) thực hiện; không còn cấp huyện. Thẩm quyền cụ thể phụ thuộc mức độ và tính chất vụ việc.
Căn cứ pháp lý
- Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025) – Điều 12, Điều 22, Điều 134;
- Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 – Điều 155;
- Bộ luật Dân sự 2015 – Điều 584, Điều 590;
- Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 (sửa đổi, bổ sung);
- Nghị định 282/2025/NĐ-CP ngày 30/10/2025 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng, chống bạo lực gia đình (hiệu lực từ 15/12/2025);
- Thông tư 22/2019/TT-BYT của Bộ Y tế về tỷ lệ phần trăm tổn thương cơ thể sử dụng trong giám định pháp y.
Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Câu hỏi thường gặp
Đánh người gây thương tích dưới 11% có bị đi tù không?
Thông thường không, nếu không có tình tiết đặc biệt thì bị phạt hành chính 6–8 triệu đồng. Tuy nhiên, nếu thuộc một trường hợp tại khoản 1 Điều 134 (dùng hung khí, côn đồ, đánh người yếu thế…) thì có thể bị phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc tù từ 6 tháng đến 3 năm.
Đánh người không để lại thương tích có bị xử lý không?
Có thể bị xử phạt hành chính. Tùy tính chất, hành vi đánh nhau hoặc xâm phạm thân thể, danh dự người khác ở mức nhẹ có thể bị cảnh cáo hoặc phạt tiền theo Nghị định 282/2025/NĐ-CP.
Nạn nhân rút đơn thì có hết trách nhiệm không?
Với tội thuộc khoản 1 Điều 134, bị hại rút yêu cầu trước phiên tòa sơ thẩm thì vụ án hình sự được đình chỉ (trừ khi bị ép buộc, cưỡng bức rút đơn). Tuy nhiên người gây thương tích vẫn có thể bị xử phạt hành chính và phải bồi thường dân sự.
Ai quyết định tỷ lệ thương tích?
Tổ chức giám định pháp y có thẩm quyền, trên cơ sở quyết định trưng cầu hoặc yêu cầu giám định của cơ quan tiến hành tố tụng, căn cứ Thông tư 22/2019/TT-BYT. Giấy ra viện hay hồ sơ bệnh án chỉ là tài liệu tham khảo.
Người đánh phải trả những khoản tiền nào?
Gồm tiền phạt hành chính (nếu bị xử phạt), chi phí khám chữa bệnh, thu nhập bị mất của nạn nhân, chi phí chăm sóc và khoản bù đắp tổn thất tinh thần theo thỏa thuận hoặc theo mức tối đa 50 lần mức lương cơ sở.
Tóm lại, “thương tích nhẹ” không đồng nghĩa với “không phải chịu trách nhiệm”. Tỷ lệ tổn thương dưới 11% thường dẫn đến xử phạt hành chính, nhưng chỉ cần có hung khí, tính chất côn đồ hoặc nạn nhân thuộc nhóm yếu thế thì vẫn có thể bị khởi tố hình sự. Giải quyết bằng thỏa thuận hợp pháp và tôn trọng quy trình là cách hạn chế hậu quả cho cả hai bên.
