Công chức là công dân Việt Nam được tuyển dụng vào vị trí việc làm trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị – xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp xã; nằm trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước. Khái niệm này nằm tại khoản 2 Điều 1 Luật Cán bộ, công chức 2025 (Luật số 80/2025/QH15), có hiệu lực từ 01/07/2025.
Tóm tắt nhanh
- Công chức được tuyển dụng (thi tuyển hoặc xét tuyển) vào vị trí việc làm, không do bầu cử theo nhiệm kỳ như cán bộ.
- Công chức làm việc trong cơ quan Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc, tổ chức chính trị – xã hội; một số vị trí trong quân đội, công an, cơ yếu không phải sĩ quan hay người làm công tác cơ yếu.
- Từ 01/07/2025, công chức cấp xã được thống nhất vào chế độ công vụ chung, không còn tách riêng; không còn cấp huyện.
- Người làm việc trong đơn vị sự nghiệp công lập (giáo viên, bác sĩ bệnh viện công…) là viên chức, không phải công chức.
Công chức là gì theo quy định hiện hành?
Luật Cán bộ, công chức 2025 thay thế Luật Cán bộ, công chức 2008 (sửa đổi năm 2019). Theo khoản 2 Điều 1, một người là công chức khi hội đủ các yếu tố sau:
- Là công dân Việt Nam.
- Được tuyển dụng vào vị trí việc làm cụ thể, chứ không phải được bầu cử hay bổ nhiệm giữ chức danh theo nhiệm kỳ.
- Làm việc trong các cơ quan, tổ chức theo luật định: cơ quan của Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị – xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp xã; cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân (không phải sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân, viên chức quốc phòng); cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân (không phải sĩ quan, hạ sĩ quan, chiến sĩ phục vụ chuyên nghiệp, công nhân công an); tổ chức cơ yếu (không phải người làm công tác cơ yếu).
- Nằm trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước.
Nói đơn giản: công chức là người làm công vụ thường xuyên, chuyên nghiệp trong bộ máy của hệ thống chính trị, được trả lương từ ngân sách và có vị trí việc làm, ngạch công chức tương ứng.
“Công chức nhà nước” có đúng không?
Nhiều người vẫn tìm “công chức nhà nước là gì” vì quen cách nói đời thường. Thực tế, văn bản luật chỉ dùng thuật ngữ công chức. Công chức không chỉ ở cơ quan nhà nước (bộ, sở, UBND, tòa án, viện kiểm sát…) mà còn ở cơ quan của Đảng, Mặt trận Tổ quốc và tổ chức chính trị – xã hội như Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, Công đoàn. Vì vậy, “công chức nhà nước” chỉ là cách gọi thông dụng, chưa bao quát đủ phạm vi của khái niệm.
Để hiểu rõ hơn về bộ máy mà công chức làm việc, bạn có thể đọc thêm bài bản chất của nhà nước là gì.
Phân biệt công chức, cán bộ và viên chức
| Tiêu chí | Cán bộ | Công chức | Viên chức |
|---|---|---|---|
| Cách vào làm | Bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm hoặc chỉ định giữ chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ | Tuyển dụng vào vị trí việc làm (thi tuyển, xét tuyển hoặc tiếp nhận theo quy định) | Tuyển dụng theo vị trí việc làm, ký hợp đồng làm việc |
| Nơi làm việc | Cơ quan của Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc, tổ chức chính trị – xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp xã | Cùng hệ thống cơ quan đó, cộng với một số đơn vị trong quân đội, công an, cơ yếu | Đơn vị sự nghiệp công lập (trường học, bệnh viện công…) |
| Nguồn lương | Ngân sách nhà nước | Ngân sách nhà nước | Quỹ tiền lương của đơn vị sự nghiệp công lập và nguồn thu hợp pháp khác |
| Văn bản điều chỉnh | Luật Cán bộ, công chức 2025 | Luật Cán bộ, công chức 2025 | Luật Viên chức 2025 (Luật số 129/2025/QH15, hiệu lực từ 01/07/2026) |
Ví dụ thực tế
- Chuyên viên làm việc tại một sở của tỉnh, được tuyển qua kỳ thi công chức: công chức.
- Người giữ chức bí thư, chủ tịch ở cấp tỉnh hoặc cấp xã theo nhiệm kỳ: cán bộ.
- Giáo viên trường công lập, bác sĩ bệnh viện công: viên chức.
- Sĩ quan quân đội, sĩ quan công an: không thuộc khái niệm công chức; họ chịu sự điều chỉnh của pháp luật riêng về sĩ quan.
Lưu ý: Trước đây, Luật 2008 có tính cả người giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý trong đơn vị sự nghiệp công lập là công chức. Luật 2025 đã bỏ nội dung này, nên từ 01/07/2025 những người đó không còn là công chức.
Công chức cấp xã sau khi bỏ cấp huyện
Từ 01/07/2025, cả nước còn 34 tỉnh, thành phố và chính quyền địa phương hai cấp (tỉnh – xã/phường), không còn cấp huyện. Cùng thời điểm, Luật Cán bộ, công chức 2025 gộp định nghĩa cán bộ, công chức cấp xã vào nhóm chung, thay vì tách thành một khoản riêng như Luật 2008. Mục tiêu là xây dựng một chế độ công vụ thống nhất, liên thông từ trung ương đến cấp xã.
Theo quy định chuyển tiếp, cán bộ, công chức cấp xã đáp ứng yêu cầu về trình độ đào tạo sẽ được chuyển sang chế độ công chức theo luật mới, thuộc biên chế địa phương. Nếu bạn từng là “công chức cấp huyện” trước mốc này, tư cách công chức vẫn được xác định theo luật mới, còn vị trí làm việc phụ thuộc vào việc sắp xếp của cơ quan có thẩm quyền.
Công chức được tuyển dụng như thế nào?
Tuyển dụng công chức được hướng dẫn chi tiết tại Nghị định 170/2025/NĐ-CP về tuyển dụng, sử dụng và quản lý công chức. Theo luật, có hai nhóm cách thức chính:
- Thi tuyển – phương thức phổ biến nhất.
- Xét tuyển – áp dụng cho một số nhóm đối tượng theo quy định của Chính phủ.
Ngoài hai cách trên, cơ quan quản lý công chức có thể quyết định tiếp nhận vào làm công chức đối với một số đối tượng đặc biệt như chuyên gia, nhà khoa học, luật gia, luật sư giỏi hay doanh nhân tiêu biểu được thu hút vào làm việc trong cơ quan của hệ thống chính trị.
Điều kiện đăng ký dự tuyển
Người dự tuyển phải đáp ứng các điều kiện theo Điều 19 Luật Cán bộ, công chức 2025 và nghị định hướng dẫn. Điều kiện đầu tiên là có một quốc tịch duy nhất là quốc tịch Việt Nam. Ngoài ra, bạn cần đáp ứng các yêu cầu chung về độ tuổi, lý lịch, phẩm chất đạo đức, sức khỏe và trình độ đào tạo phù hợp với từng vị trí việc làm. Mỗi kỳ tuyển dụng đều có thông báo riêng nêu rõ tiêu chuẩn, nên bạn cần đọc kỹ thông báo của cơ quan tuyển dụng.
- Bước 1: Theo dõi thông báo tuyển dụng của cơ quan, địa phương.
- Bước 2: Chuẩn bị hồ sơ dự tuyển (đơn, lý lịch, văn bằng, giấy tờ cá nhân…). Giấy tờ cần bản sao hợp lệ; bạn có thể tham khảo cách chứng thực sơ yếu lý lịch nếu hồ sơ yêu cầu.
- Bước 3: Dự thi hoặc xét tuyển theo đúng vòng thi mà kế hoạch tuyển dụng quy định.
- Bước 4: Nếu trúng tuyển, hoàn thiện hồ sơ, được bố trí vào vị trí việc làm và xếp ngạch công chức tương ứng.
Cảnh báo: Mọi lời hứa “chạy” biên chế, “xin việc” vào cơ quan nhà nước đều trái pháp luật. Người dùng giấy tờ giả hoặc kê khai gian dối để dự tuyển có thể bị hủy kết quả, kỷ luật và bị xử lý theo quy định.
Quyền, nghĩa vụ và những điều công chức không được làm
Quyền của công chức
- Hưởng tiền lương, tiền thưởng và các chế độ liên quan đến lương theo quy định.
- Được đào tạo, bồi dưỡng, quy hoạch, điều động, bổ nhiệm theo vị trí việc làm.
- Được khen thưởng và hưởng các chính sách khác theo pháp luật. Khi nghỉ việc, nghỉ hưu, công chức hưởng chế độ bảo hiểm xã hội; bạn có thể tham khảo cách tính bảo hiểm xã hội một lần nếu thuộc trường hợp được hưởng.
Nghĩa vụ của công chức
- Có ý thức tổ chức kỷ luật, chấp hành nội quy, quy chế của cơ quan, đơn vị.
- Báo cáo người có thẩm quyền khi phát hiện hành vi vi phạm pháp luật trong cơ quan, tổ chức.
- Bảo vệ bí mật nhà nước.
Trong công việc hằng ngày, công chức soạn thảo và sử dụng văn bản theo chuẩn mực riêng. Bạn có thể xem thêm bài về phong cách ngôn ngữ hành chính để hiểu cách viết văn bản công vụ.
Ngoài ra, luật liệt kê những việc công chức không được làm (ví dụ gây phiền hà, sách nhiễu trong thi hành công vụ, lợi dụng chức vụ để vụ lợi). Khi cần nghỉ việc riêng, công chức làm đơn theo quy chế của cơ quan; mẫu tham khảo có tại bài đơn xin nghỉ phép.
Đánh giá và kỷ luật công chức
Quy định về đánh giá công chức theo Mục 3 Chương IV của luật được áp dụng từ 01/01/2026, theo bốn mức chất lượng. Kết quả đánh giá được dùng làm căn cứ để bố trí, đào tạo, khen thưởng và xử lý.
Việc xử lý kỷ luật cán bộ, công chức do Nghị định 172/2025/NĐ-CP quy định (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 251/2025/NĐ-CP). Nghị định này đã lược bỏ hình thức kỷ luật giáng chức đối với công chức lãnh đạo, quản lý và hình thức hạ bậc lương đối với công chức không giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý. Luật mới cũng nêu rõ cán bộ, công chức đã nghỉ việc, nghỉ hưu vẫn bị xử lý nếu có hành vi vi phạm trong thời gian công tác; tùy mức độ có thể bị xử lý hình sự, hành chính hoặc xóa tư cách chức vụ đã đảm nhiệm.
Khi bị yêu cầu kiểm điểm, công chức cần viết bản kiểm điểm trung thực; bạn có thể tham khảo cách viết bản kiểm điểm để trình bày đúng bố cục.
Những điểm mới của Luật Cán bộ, công chức 2025
- Thống nhất quản lý công chức từ trung ương đến cấp xã, liên thông với cấp tỉnh.
- Quản lý theo vị trí việc làm; Nghị định 170/2025/NĐ-CP bỏ thi nâng ngạch, tăng phân cấp trong quản lý công chức.
- Bổ sung “tổ chức cơ yếu” vào phạm vi định nghĩa công chức, đồng thời bỏ công chức trong đơn vị sự nghiệp công lập.
- Cơ chế thu hút, trọng dụng người tài vào khu vực công được quy định cụ thể lần đầu.
- Bộ bốn nghị định hướng dẫn (170, 171, 172, 173/2025/NĐ-CP) có hiệu lực từ 01/07/2025, bao gồm tuyển dụng – quản lý, đào tạo – bồi dưỡng, kỷ luật và hợp đồng thực hiện nhiệm vụ của công chức.
Căn cứ pháp lý
- Luật Cán bộ, công chức số 80/2025/QH15 (hiệu lực từ 01/07/2025; quy định đánh giá công chức áp dụng từ 01/01/2026).
- Luật Viên chức số 129/2025/QH15 (hiệu lực từ 01/07/2026).
- Nghị định 170/2025/NĐ-CP về tuyển dụng, sử dụng và quản lý công chức.
- Nghị định 171/2025/NĐ-CP về đào tạo, bồi dưỡng công chức.
- Nghị định 172/2025/NĐ-CP về xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, được sửa đổi bởi Nghị định 251/2025/NĐ-CP.
- Nghị định 173/2025/NĐ-CP về hợp đồng thực hiện nhiệm vụ của công chức.
Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Câu hỏi thường gặp
Công chức khác viên chức ở điểm nào?
Công chức được tuyển dụng vào vị trí việc làm trong cơ quan Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc, tổ chức chính trị – xã hội và hưởng lương từ ngân sách. Viên chức làm việc tại đơn vị sự nghiệp công lập theo hợp đồng làm việc, lương từ quỹ lương của đơn vị và các nguồn thu hợp pháp khác.
Giáo viên trường công có phải là công chức không?
Không. Giáo viên trường công lập thuộc đơn vị sự nghiệp công lập nên là viên chức, chịu sự điều chỉnh của Luật Viên chức. Họ không thuộc nhóm công chức theo Luật Cán bộ, công chức 2025.
Công chức cấp xã có còn tách riêng không?
Luật Cán bộ, công chức 2025 không còn tách riêng định nghĩa cán bộ, công chức cấp xã. Hiện nay công chức cấp xã nằm trong chế độ công vụ thống nhất, liên thông với cấp tỉnh, theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Công chức có phải là biên chế nhà nước không?
Có. Theo định nghĩa của luật, công chức nằm trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước. Đây là điểm để phân biệt với người lao động ký hợp đồng lao động thông thường.
Luật nào đang điều chỉnh công chức hiện nay?
Luật Cán bộ, công chức 2025 (Luật số 80/2025/QH15) có hiệu lực từ 01/07/2025 và thay thế Luật năm 2008. Các nghị định hướng dẫn gồm Nghị định 170, 171, 172 và 173 năm 2025.
Công chức đã nghỉ hưu có bị xử lý nếu vi phạm khi còn công tác?
Có. Luật quy định hành vi vi phạm trong thời gian công tác vẫn bị xử lý dù người đó đã nghỉ việc hoặc nghỉ hưu, với hình thức tùy mức độ vi phạm.
Tóm lại, công chức là người được tuyển dụng vào vị trí việc làm trong cơ quan của hệ thống chính trị, nằm trong biên chế và hưởng lương ngân sách. Khi cần phân biệt với cán bộ hay viên chức, bạn chỉ cần xét ba điểm: cách vào làm, nơi làm việc và nguồn trả lương.
