Hiện nay, cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương là Ủy ban nhân dân (UBND) ở hai cấp chính quyền: cấp tỉnh (tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương) và cấp xã (xã, phường, đặc khu). Giúp việc cho UBND là các cơ quan chuyên môn: sở và cơ quan tương đương sở ở cấp tỉnh, phòng và cơ quan tương đương phòng ở cấp xã. Cấp huyện đã kết thúc hoạt động từ 01/07/2025.
Tóm tắt nhanh
- Cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương là Ủy ban nhân dân các cấp. Hội đồng nhân dân là cơ quan quyền lực, không phải cơ quan hành chính.
- Từ 01/07/2025, chính quyền địa phương có 2 cấp: tỉnh và xã. UBND, phòng ban cấp huyện không còn.
- Cơ quan chuyên môn giúp việc: sở (thuộc UBND tỉnh) và phòng (thuộc UBND cấp xã).
- Công an, thuế, bảo hiểm xã hội, tòa án, viện kiểm sát đặt ở địa phương không thuộc hệ thống UBND.
Cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương là gì?
Theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương (Luật số 72/2025/QH15, có hiệu lực từ 01/07/2025), UBND do HĐND cùng cấp bầu ra. UBND vừa là cơ quan chấp hành của HĐND, vừa là cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương. UBND tổ chức thi hành Hiến pháp, pháp luật và nghị quyết của HĐND. UBND chịu trách nhiệm trước nhân dân địa phương, HĐND cùng cấp và cơ quan hành chính nhà nước cấp trên.
Nói cách khác, “cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương” là bộ máy quản lý, điều hành công việc hằng ngày trên địa bàn. Bộ máy này có hai bộ phận:
- Ủy ban nhân dân là cơ quan hành chính có thẩm quyền chung. UBND quản lý mọi mặt đời sống kinh tế – xã hội trên địa bàn.
- Cơ quan chuyên môn (sở, phòng) có thẩm quyền theo từng ngành, lĩnh vực. Các cơ quan này tham mưu, giúp UBND quản lý nhà nước.
Nếu bạn muốn hiểu rộng hơn về vị trí của bộ máy này trong hệ thống nhà nước, có thể đọc thêm bài bản chất của nhà nước là gì.
Cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương gồm những cơ quan nào?
Từ 01/07/2025, các đơn vị hành chính của Việt Nam được tổ chức thành hai cấp: tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (gọi chung là cấp tỉnh) và xã, phường, đặc khu thuộc tỉnh, thành phố (gọi chung là cấp xã). Vì vậy, hệ thống cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương hiện gồm:
| Cấp | Cơ quan hành chính có thẩm quyền chung | Cơ quan chuyên môn giúp việc |
|---|---|---|
| Cấp tỉnh (34 tỉnh, thành phố) | UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương | Sở và cơ quan tương đương sở |
| Cấp xã (xã, phường, đặc khu) | UBND xã, phường, đặc khu | Phòng và cơ quan tương đương phòng (như Văn phòng HĐND và UBND, Phòng Kinh tế, Phòng Văn hóa – Xã hội) |
Lưu ý: Khi đọc tài liệu cũ, bạn sẽ thấy “UBND huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh” cùng các phòng như Phòng Tư pháp, Phòng Giáo dục và Đào tạo cấp huyện. Các cơ quan này đã kết thúc hoạt động từ 01/07/2025 và không còn nằm trong danh sách hiện hành.
UBND cấp tỉnh và các sở chuyên môn
Ủy ban nhân dân cấp tỉnh
UBND cấp tỉnh gồm Chủ tịch, các Phó Chủ tịch và các Ủy viên. UBND hoạt động theo chế độ tập thể, kết hợp đề cao trách nhiệm của Chủ tịch UBND. UBND họp thường kỳ mỗi tháng một lần. Khi có việc phát sinh, UBND họp chuyên đề hoặc họp đột xuất.
Chủ tịch UBND tỉnh lãnh đạo và điều hành công việc của UBND. Chủ tịch cũng chịu trách nhiệm về hoạt động của bộ máy hành chính nhà nước ở địa phương, bảo đảm nền hành chính thống nhất và thông suốt.
Sở và cơ quan tương đương sở
Theo Nghị định 150/2025/NĐ-CP, sở là cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh. Sở có tư cách pháp nhân, có con dấu và tài khoản riêng. Sở tham mưu, giúp UBND quản lý nhà nước về ngành, lĩnh vực ở địa phương. Sở cũng thực hiện nhiệm vụ do UBND, Chủ tịch UBND tỉnh và cơ quan nhà nước cấp trên phân cấp hoặc ủy quyền. Mỗi tỉnh, thành phố tổ chức không quá 14 sở.
Các sở được tổ chức thống nhất ở các địa phương gồm:
- Sở Nội vụ, Sở Tư pháp, Sở Tài chính, Sở Công Thương;
- Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Xây dựng, Sở Khoa học và Công nghệ;
- Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Sở Y tế, Sở Giáo dục và Đào tạo.
Ngoài ra, một số sở đặc thù chỉ có ở những địa phương đủ điều kiện, ví dụ Sở Ngoại vụ, Sở Dân tộc và Tôn giáo, Sở Du lịch. Sở Quy hoạch – Kiến trúc được lập ở Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh. Văn phòng UBND tỉnh và Thanh tra tỉnh cũng là cơ quan giúp việc cho UBND và được tổ chức theo quy định riêng.
Lưu ý: Tên sở có thể khác nhau giữa các tỉnh vì còn phụ thuộc đặc thù địa phương. Bạn nên tra cổng thông tin điện tử của tỉnh, thành phố nơi mình sinh sống để biết tên chính xác.
UBND cấp xã và các phòng chuyên môn
UBND cấp xã là cấp hành chính gần dân nhất. Sau khi bỏ cấp huyện, luật tăng cường phân cấp, ủy quyền cho cấp xã, nên nhiều thủ tục hành chính trước đây ở huyện nay do cấp xã tiếp nhận và giải quyết.
Nghị định 150/2025/NĐ-CP quy định phòng là cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp xã. Phòng tham mưu, giúp UBND cấp xã quản lý nhà nước về ngành, lĩnh vực trên địa bàn. Cấp xã tổ chức không quá 3 phòng chuyên môn:
- Văn phòng HĐND và UBND: tham mưu hoạt động của Thường trực HĐND, công tác chỉ đạo, điều hành của Chủ tịch UBND, kèm các mảng như tư pháp, hộ tịch, chứng thực.
- Phòng Kinh tế (xã, đặc khu) hoặc Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị (phường và đặc khu Phú Quốc): phụ trách tài chính – kế hoạch, xây dựng, công thương, nông nghiệp, môi trường, đăng ký hộ kinh doanh…
- Phòng Văn hóa – Xã hội: phụ trách nội vụ, giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao, lao động, người có công, bảo trợ xã hội…
Ngoài các phòng trên, nhiều địa phương có Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã là nơi tiếp nhận và trả kết quả thủ tục. Theo hướng dẫn mới của Chính phủ, UBND cấp tỉnh có thể quy định cụ thể khung số lượng và tên gọi các phòng chuyên môn cấp xã trong giới hạn chung. Do đó, tên gọi thực tế có thể khác đôi chút giữa các địa phương.
Cấp huyện còn không? So sánh trước và sau 01/07/2025
Đây là thắc mắc phổ biến của người tìm kiếm bài viết này từ năm 2022. Khi đó, Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2015 (sửa đổi 2019) quy định chính quyền địa phương gồm ba cấp: tỉnh, huyện, xã.
| Nội dung | Trước 01/07/2025 | Hiện nay (2026) |
|---|---|---|
| Số cấp chính quyền | 3 cấp: tỉnh – huyện – xã | 2 cấp: tỉnh – xã |
| Cơ quan hành chính | UBND tỉnh, UBND huyện, UBND xã | UBND tỉnh, UBND xã, phường, đặc khu |
| Cơ quan chuyên môn | Sở (tỉnh), phòng (huyện), công chức chuyên môn (xã) | Sở (tỉnh), phòng (xã) |
| Đơn vị hành chính cấp xã | Xã, phường, thị trấn | Xã, phường, đặc khu |
Theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương mới, HĐND, các cơ quan thuộc HĐND, UBND, Chủ tịch UBND và các cơ quan chuyên môn cấp huyện đều kết thúc hoạt động từ 01/07/2025. Cả nước hiện có 34 tỉnh, thành phố.
Phân biệt với HĐND và các cơ quan khác ở địa phương
Hội đồng nhân dân có phải cơ quan hành chính không?
Không. HĐND là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, do cử tri bầu ra. HĐND quyết định các vấn đề của địa phương và giám sát việc thực hiện. UBND do HĐND bầu ra mới là cơ quan hành chính.
Công an, thuế, bảo hiểm xã hội có thuộc UBND không?
Không. Các cơ quan trung ương tổ chức theo ngành dọc đặt tại địa phương (Công an, cơ quan thuế, bảo hiểm xã hội, kho bạc…) do cơ quan cấp trên quản lý. Nghị định 150/2025/NĐ-CP cũng loại các tổ chức này khỏi phạm vi điều chỉnh. Tuy vậy, các cơ quan này vẫn thực hiện chức năng quản lý nhà nước và phối hợp với UBND trên địa bàn.
Tòa án, Viện kiểm sát có phải cơ quan hành chính không?
Không. Tòa án nhân dân là cơ quan xét xử. Viện kiểm sát nhân dân thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp. Hai cơ quan này không thuộc hệ thống hành chính của UBND.
Đơn vị sự nghiệp công lập có phải cơ quan hành chính không?
Không. Trường học, bệnh viện công, trung tâm dịch vụ công… là đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc UBND hoặc sở. Các đơn vị này cung cấp dịch vụ công, không thực hiện quản lý nhà nước theo nghĩa hành chính.
Lưu ý: Văn bản do cơ quan hành chính ban hành cần dùng văn phong chuẩn mực. Bạn có thể tham khảo bài phong cách ngôn ngữ hành chính là gì để nắm đặc điểm của loại văn phong này.
Người dân giải quyết thủ tục ở đâu?
Sau khi bỏ cấp huyện, người dân chủ yếu làm việc với UBND cấp xã hoặc cơ quan cấp tỉnh. Một số tình huống thường gặp:
- Ví dụ 1: Anh Nam ở một phường thuộc tỉnh muốn chứng thực bản sao giấy tờ. Anh nộp hồ sơ tại UBND phường hoặc nơi được phân công. Trước đây thủ tục này thường làm ở Phòng Tư pháp cấp huyện. Tham khảo thêm bài chứng thực sơ yếu lý lịch ở đâu.
- Ví dụ 2: Chị Lan đến ở thuê tại xã khác và cần khai báo cư trú. Chị làm tại cơ quan có thẩm quyền ở cấp xã, có thể thực hiện trực tuyến, xem hướng dẫn tại bài đăng ký tạm trú online.
- Ví dụ 3: Khi cần điền thông tin “nơi cấp” trong hồ sơ, tên cơ quan phải đúng theo giấy tờ hiện hành. Xem bài cách ghi nơi cấp căn cước công dân.
- Ví dụ 4: Muốn làm hoặc đổi thẻ căn cước, bạn thực hiện tại cơ quan Công an có thẩm quyền, không phải UBND. Chi tiết trong bài làm căn cước công dân ở đâu.
Cảnh báo: Phân cấp, ủy quyền giữa cấp tỉnh và cấp xã có thể được điều chỉnh bằng quyết định của UBND tỉnh. Trước khi nộp hồ sơ, bạn nên kiểm tra thẩm quyền trên cổng dịch vụ công của tỉnh hoặc hỏi bộ phận một cửa của UBND xã, phường.
Căn cứ pháp lý
- Hiến pháp năm 2013 (các quy định về chính quyền địa phương).
- Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15 (hiệu lực từ 01/07/2025).
- Nghị quyết 202/2025/QH15 về sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh.
- Nghị định 150/2025/NĐ-CP quy định tổ chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và UBND xã, phường, đặc khu.
Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Câu hỏi thường gặp
Cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương gồm những cơ quan nào?
Gồm UBND cấp tỉnh, UBND cấp xã (xã, phường, đặc khu) và các cơ quan chuyên môn giúp việc: sở ở cấp tỉnh, phòng ở cấp xã. Cấp huyện không còn từ 01/07/2025.
UBND huyện, quận còn tồn tại không?
Không. Chính quyền địa phương cấp huyện đã kết thúc hoạt động từ 01/07/2025. Nhiệm vụ của cấp huyện được chuyển cho UBND cấp tỉnh hoặc UBND cấp xã tùy lĩnh vực.
Sở có phải cơ quan hành chính nhà nước không?
Sở là cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh. Sở giúp UBND quản lý nhà nước theo ngành, lĩnh vực, nên thuộc hệ thống cơ quan hành chính ở địa phương. Sở có con dấu và tài khoản riêng.
Cấp xã có những phòng chuyên môn nào?
Theo Nghị định 150/2025/NĐ-CP, cấp xã tổ chức không quá 3 phòng: Văn phòng HĐND và UBND, Phòng Kinh tế (hoặc Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị), Phòng Văn hóa – Xã hội. Tên và số lượng cụ thể có thể do UBND cấp tỉnh hướng dẫn.
Đặc khu có phải đơn vị hành chính cấp xã không?
Có. Luật Tổ chức chính quyền địa phương đưa đặc khu vào nhóm đơn vị hành chính cấp xã, cùng với xã và phường. Đặc khu trực thuộc tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương.
Tóm lại, cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương hiện nay là UBND tỉnh và UBND xã, phường, đặc khu, cùng hệ thống sở và phòng chuyên môn giúp việc. Khi tra cứu thẩm quyền, bạn cần dùng văn bản hiện hành từ sau 01/07/2025. Các tài liệu viết cho mô hình ba cấp có huyện đã không còn phù hợp.
