Khi vợ sinh con, chồng đang đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc được nghỉ việc hưởng chế độ thai sản từ 5 đến 14 ngày làm việc, tùy số con và cách sinh. Tiền thai sản của chồng bằng 100% mức lương bình quân đóng BHXH của 6 tháng trước khi nghỉ, chia 24 rồi nhân số ngày nghỉ. Từ 01/7/2026, vợ sinh con thứ hai thì chồng được nghỉ 10 ngày.
Tóm tắt nhanh
- Số ngày nghỉ: 5 ngày (vợ sinh thường); 7 ngày (vợ sinh mổ hoặc con dưới 32 tuần tuổi); 10 ngày (sinh đôi hoặc sinh con thứ hai từ 01/7/2026); 14 ngày (sinh đôi trở lên mà phải phẫu thuật).
- Thời hạn nghỉ: ngày bắt đầu nghỉ phải nằm trong 60 ngày kể từ ngày vợ sinh.
- Công thức: Tiền thai sản = lương bình quân đóng BHXH 6 tháng ÷ 24 × số ngày nghỉ.
- Trợ cấp một lần: 5,06 triệu đồng/con (sinh từ 01/7/2026) nếu vợ không có BHXH hoặc không đủ điều kiện hưởng thai sản mà chồng đủ điều kiện.
- Nộp hồ sơ: cho đơn vị đang làm việc, chậm nhất 45 ngày kể từ ngày kết thúc kỳ nghỉ.
Chồng cần điều kiện gì để hưởng thai sản?
Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (hiệu lực từ 01/7/2025), lao động nam đang tham gia BHXH bắt buộc có vợ sinh con thuộc diện được hưởng chế độ thai sản. Chế độ này gồm hai phần: nghỉ việc khi vợ sinh và trợ cấp một lần (chỉ trong một số trường hợp).
Về thời gian đóng BHXH, hiện có hai cách hướng dẫn mà bạn nên biết:
- Nhiều văn bản giải thích cho rằng để nghỉ 5–14 ngày, chồng chỉ cần đang đóng BHXH bắt buộc tại thời điểm vợ sinh, không bắt buộc đủ 6 tháng như lao động nữ.
- Một số cơ quan BHXH địa phương lại hướng dẫn chồng phải đóng BHXH bắt buộc từ đủ 6 tháng trong 12 tháng liền kề trước khi vợ sinh.
Lưu ý: Điều kiện 6 tháng trong 12 tháng chắc chắn áp dụng khi chồng muốn nhận trợ cấp một lần (vợ không tham gia BHXH hoặc không đủ điều kiện hưởng thai sản). Nếu bạn mới vào làm hoặc vừa đóng BHXH dưới 6 tháng, hãy hỏi bộ phận nhân sự hoặc cơ quan BHXH nơi đơn vị đóng để được xác nhận trước khi sinh.
Cách tính khoảng 12 tháng: nếu vợ sinh con từ ngày 15 trở đi của tháng và tháng đó có đóng BHXH thì tháng sinh được tính vào 12 tháng. Nếu sinh trước ngày 15, tháng sinh không được tính, bạn đếm ngược từ tháng liền trước.
Vợ sinh, chồng được nghỉ mấy ngày?
Số ngày nghỉ theo Điều 53 Luật BHXH 2024, kết hợp quy định mới của Luật Dân số 2025 (hiệu lực 01/7/2026):
| Trường hợp vợ sinh | Số ngày chồng được nghỉ |
|---|---|
| Sinh một con, sinh thường | 5 ngày làm việc |
| Sinh con phải phẫu thuật hoặc con dưới 32 tuần tuổi | 7 ngày làm việc |
| Sinh đôi | 10 ngày làm việc |
| Sinh ba trở lên | 10 ngày, cộng thêm 3 ngày cho mỗi con từ con thứ ba |
| Sinh đôi trở lên và phải phẫu thuật | 14 ngày làm việc (sinh ba trở lên cộng thêm 3 ngày/con từ con thứ ba) |
| Sinh con thứ hai (từ 01/7/2026) | 10 ngày làm việc |
Vợ sinh con thứ hai, chồng nghỉ 10 ngày từ khi nào?
Luật Dân số 2025 có hiệu lực từ 01/7/2026, bổ sung trường hợp “vợ sinh con thứ hai” vào nhóm được nghỉ 10 ngày làm việc. Theo hướng dẫn, chồng phải đang tham gia BHXH bắt buộc và tại thời điểm sinh, người vợ đang có một con đẻ còn sống. Với con đầu lòng, bạn vẫn áp dụng mức 5, 7, 10 hoặc 14 ngày như bảng trên.
Thời hạn nghỉ và nghỉ nhiều lần
Ngày bắt đầu nghỉ phải nằm trong 60 ngày kể từ ngày vợ sinh con (trước đây chỉ là 30 ngày). Bạn có thể chia kỳ nghỉ làm nhiều đợt, nhưng ngày bắt đầu của đợt cuối vẫn phải trong 60 ngày đầu và tổng số ngày không vượt mức quy định. Số ngày nghỉ tính theo ngày làm việc, không tính ngày nghỉ hằng tuần và ngày lễ.
Cảnh báo: Nếu bạn xin nghỉ phép năm, nghỉ việc riêng hoặc nghỉ không lương thì những ngày đó không được tính là ngày nghỉ hưởng thai sản. Hãy làm đơn nghỉ đúng loại; có thể tham khảo mẫu đơn xin nghỉ phép đơn giản để phân biệt với đơn xin nghỉ hưởng chế độ thai sản.
Cách tính tiền thai sản cho chồng
Theo Điều 59 Luật BHXH 2024, mức hưởng một tháng bằng 100% mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH của 6 tháng trước khi nghỉ việc hưởng thai sản. Nếu bạn đóng chưa đủ 6 tháng, lấy bình quân của các tháng đã đóng. Vì chồng chỉ nghỉ vài ngày nên mức hưởng được tính theo ngày bằng cách chia cho 24.
CÔNG THỨC TÍNH TIỀN THAI SẢN CỦA CHỒNG
Tiền thai sản = (Lương bình quân đóng BHXH 6 tháng trước khi nghỉ ÷ 24) × Số ngày nghỉ hưởng chế độ
Ví dụ minh họa
Anh Minh làm công ty, lương đóng BHXH bình quân 6 tháng gần nhất là 12.000.000 đồng/tháng. Vợ anh sinh mổ lần đầu, anh nghỉ 7 ngày:
- Mức hưởng một ngày: 12.000.000 ÷ 24 = 500.000 đồng.
- Tiền thai sản: 500.000 × 7 = 3.500.000 đồng.
Nếu vợ sinh thường (5 ngày) thì anh nhận 2.500.000 đồng; nếu sinh con thứ hai và nghỉ 10 ngày thì nhận 5.000.000 đồng.
Lưu ý: Thời gian nghỉ hưởng thai sản của chồng được tính là thời gian đóng BHXH bắt buộc, người lao động và đơn vị không phải đóng BHXH trong thời gian này. Nếu sau này bạn nghỉ việc và muốn ước tính quyền lợi, xem thêm cách tính BHXH một lần trên VssID.
Trợ cấp một lần khi vợ sinh con
Ngoài tiền nghỉ việc, chồng có thể được nhận trợ cấp một lần cho mỗi con, bằng 2 lần mức tham chiếu tại tháng sinh. Mức tham chiếu hiện bằng mức lương cơ sở. Từ 01/7/2026, lương cơ sở là 2.530.000 đồng/tháng nên trợ cấp tăng từ 4.680.000 đồng lên 5.060.000 đồng/con.
Trợ cấp một lần chỉ trả cho chồng khi thuộc một trong hai trường hợp:
- Chỉ chồng tham gia BHXH, vợ không tham gia (và chồng đóng đủ 6 tháng trở lên trong 12 tháng trước khi vợ sinh).
- Cả hai vợ chồng cùng tham gia BHXH nhưng vợ không đủ điều kiện hưởng thai sản, còn chồng đóng đủ 6 tháng trở lên trong 12 tháng trước khi sinh.
Nếu vợ đã được hưởng trợ cấp một lần thì chồng không nhận thêm khoản này cho cùng một con.
Vợ không đóng BHXH thì chồng được hưởng gì?
Đây là tình huống nhiều gia đình gặp, nhất là khi vợ làm nội trợ hoặc lao động tự do.
- Chồng đóng BHXH bắt buộc: vẫn được nghỉ 5–14 ngày hưởng thai sản như trên, đồng thời nhận trợ cấp một lần 5,06 triệu đồng/con (sinh từ 01/7/2026) nếu đủ điều kiện thời gian đóng.
- Chồng đóng BHXH tự nguyện: không có chế độ nghỉ việc 5–14 ngày, nhưng Luật BHXH 2024 bổ sung trợ cấp thai sản 2 triệu đồng/con cho người tham gia BHXH tự nguyện đủ điều kiện (thường là đóng từ đủ 6 tháng trong 12 tháng trước khi sinh).
Hồ sơ và thủ tục hưởng
Hồ sơ của lao động nam khi vợ sinh con được quy định tại Điều 61, trình tự giải quyết tại Điều 62 Luật BHXH 2024. Bạn thường cần chuẩn bị:
- Bản sao giấy chứng sinh hoặc giấy khai sinh của con.
- Giấy ra viện hoặc trích sao hồ sơ bệnh án nếu vợ sinh mổ, sinh con dưới 32 tuần tuổi (để được nghỉ 7 ngày).
- Giấy tờ chứng minh vợ không đủ điều kiện hưởng thai sản hoặc không tham gia BHXH, nếu bạn đề nghị trợ cấp một lần.
- Đơn hoặc văn bản đề nghị theo yêu cầu của đơn vị sử dụng lao động.
- Bước 1: Báo trước cho đơn vị về ngày dự kiến nghỉ và làm đơn xin nghỉ hưởng chế độ thai sản.
- Bước 2: Nộp hồ sơ cho bộ phận nhân sự hoặc người phụ trách BHXH của đơn vị, chậm nhất 45 ngày kể từ ngày kết thúc thời gian nghỉ.
- Bước 3: Đơn vị lập danh sách và gửi hồ sơ đến cơ quan BHXH, chủ yếu qua giao dịch điện tử.
- Bước 4: Nhận tiền thai sản qua đơn vị hoặc tài khoản cá nhân sau khi cơ quan BHXH giải quyết.
Những lưu ý để không mất quyền lợi
Đừng để quá 60 ngày
Nhiều chồng đi làm lại ngay sau khi vợ sinh rồi mới nhớ đến chế độ. Nếu ngày bắt đầu nghỉ vượt quá 60 ngày kể từ ngày sinh, bạn sẽ không còn được nghỉ hưởng thai sản.
Nghỉ việc trước khi vợ sinh thì sao?
Nếu bạn đã nghỉ việc, không còn đóng BHXH bắt buộc thì không được nghỉ 5–14 ngày hưởng thai sản. Tuy nhiên, bạn vẫn có thể nhận trợ cấp một lần nếu vợ không đủ điều kiện hưởng thai sản và bạn đã đóng từ đủ 6 tháng trở lên trong 12 tháng liền kề trước khi vợ sinh.
Các trường hợp khác của lao động nam
- Chồng của người vợ mang thai hộ được nghỉ hưởng thai sản tương tự lao động nam có vợ sinh con.
- Lao động nam thực hiện biện pháp triệt sản được nghỉ theo chỉ định của cơ sở khám chữa bệnh, tối đa 15 ngày (tính cả ngày nghỉ lễ, Tết, nghỉ hằng tuần).
Làm thủ tục cho con và gia đình
Sau khi con chào đời, bạn nên đăng ký khai sinh, thẻ BHYT cho con và kê khai con là người phụ thuộc để được giảm trừ gia cảnh khi tính thuế thu nhập cá nhân. Xem hướng dẫn tại bài tra cứu giảm trừ gia cảnh, người phụ thuộc; người phụ thuộc cần có mã số thuế, bạn có thể tìm hiểu thêm tại bài mã số thuế cá nhân theo quy định hiện hành.
Câu hỏi thường gặp
Vợ sinh con, chồng được nghỉ mấy ngày?
Chồng đang đóng BHXH bắt buộc được nghỉ 5 ngày làm việc khi vợ sinh thường, 7 ngày khi vợ sinh mổ hoặc con dưới 32 tuần tuổi, 10 ngày khi sinh đôi, 14 ngày khi sinh đôi trở lên mà phải phẫu thuật. Từ 01/7/2026, vợ sinh con thứ hai thì chồng được nghỉ 10 ngày.
Chồng nghỉ thai sản có được hưởng nguyên lương không?
Chồng được hưởng 100% mức lương bình quân đóng BHXH của 6 tháng trước khi nghỉ, tính theo ngày bằng cách chia cho 24. Khoản tiền này do quỹ BHXH chi trả, tính trên lương đóng BHXH nên có thể khác tiền lương thực nhận hằng tháng.
Chồng có được nhận trợ cấp một lần khi vợ sinh không?
Có, nhưng chỉ khi vợ không tham gia BHXH hoặc không đủ điều kiện hưởng thai sản và chồng đóng BHXH đủ 6 tháng trở lên trong 12 tháng trước khi sinh. Mức hiện nay là 5,06 triệu đồng/con với trường hợp sinh từ 01/7/2026.
Nộp hồ sơ thai sản của chồng ở đâu, trong bao lâu?
Bạn nộp cho đơn vị sử dụng lao động đang đóng BHXH cho mình, chậm nhất 45 ngày kể từ ngày kết thúc thời gian nghỉ. Đơn vị sẽ gửi hồ sơ đến cơ quan BHXH để giải quyết.
Chồng đóng BHXH tự nguyện có được nghỉ hưởng thai sản không?
Không có chế độ nghỉ việc 5–14 ngày cho người chỉ đóng BHXH tự nguyện. Tuy nhiên, người tham gia BHXH tự nguyện đủ điều kiện được nhận trợ cấp thai sản 2 triệu đồng/con theo Luật BHXH 2024.
Căn cứ pháp lý
- Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (Luật số 41/2024/QH15), hiệu lực từ 01/7/2025 — các Điều 50, 53, 58, 59, 61, 62 và quy định về trợ cấp thai sản BHXH tự nguyện.
- Luật Dân số 2025 (Luật số 113/2025/QH15), hiệu lực từ 01/7/2026 — nghỉ 10 ngày khi vợ sinh con thứ hai.
- Nghị định của Chính phủ hướng dẫn điều kiện áp dụng chính sách sinh con thứ hai (theo thông tin báo chí là Nghị định 168/2026/NĐ-CP).
- Quy định về mức lương cơ sở 2.530.000 đồng/tháng áp dụng từ 01/7/2026 (làm căn cứ mức tham chiếu).
Thông tin cập nhật tháng 10/2026. Nội dung mang tính tham khảo chung; trường hợp cụ thể của bạn nên đối chiếu với cơ quan BHXH hoặc bộ phận nhân sự của đơn vị.
Tóm lại, chế độ thai sản cho chồng gồm kỳ nghỉ 5–14 ngày làm việc hưởng 100% lương bình quân đóng BHXH và, trong một số trường hợp, trợ cấp một lần 5,06 triệu đồng/con. Bạn chỉ cần nhớ ba điều: còn đang đóng BHXH bắt buộc, bắt đầu nghỉ trong 60 ngày sau khi vợ sinh và nộp hồ sơ đúng hạn 45 ngày.
