Thu hộ chi hộ trong trường học là việc nhà trường thu tiền của phụ huynh theo thỏa thuận để chuyển nguyên số tiền đó cho bên cung cấp hàng hóa, dịch vụ hoặc cơ quan có thẩm quyền, nhà trường không giữ lại làm nguồn thu của mình. Các khoản thường gặp là bảo hiểm y tế, bảo hiểm tai nạn, đồng phục, sách giáo khoa, tiền ăn bán trú, xe đưa đón. Mọi khoản thu phải công khai, tự nguyện và không vượt mức trần do địa phương quy định.
Tóm tắt nhanh
- Thu hộ chi hộ: trường chỉ là đơn vị trung gian, thu bao nhiêu chuyển đúng bấy nhiêu cho nhà cung cấp hoặc cơ quan bảo hiểm.
- Khoản bắt buộc theo luật chỉ có bảo hiểm y tế học sinh. Đồng phục, sách, tiền ăn, xe đưa đón… dựa trên thỏa thuận, phụ huynh được biết rõ và được quyền lựa chọn.
- Trường công lập chỉ được thu các khoản nằm trong danh mục do địa phương ban hành, không tự đặt thêm khoản thu.
- Từ 15/11/2026, Ban đại diện cha mẹ học sinh không được thu, tiếp nhận hay quản lý tiền hỗ trợ (Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT).
- Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Thu hộ chi hộ trong trường học là gì?
Đặc điểm cốt lõi của thu hộ chi hộ là nhà trường không có lợi ích kinh tế từ khoản tiền đó. Trường đứng giữa phụ huynh và bên thụ hưởng, thu đủ theo hợp đồng hoặc mức phí đã công bố rồi chuyển lại đủ. Nếu trường tự tổ chức dịch vụ (ví dụ tự nấu ăn bán trú, tự trả lương người nấu) và khoản thu có thể cao hơn hoặc thấp hơn chi phí thực tế thì đó là khoản thu dịch vụ, không còn là thu hộ chi hộ thuần túy.
Lưu ý: Cách gọi “thu hộ chi hộ” nhiều khi bị dùng chung cho cả khoản thu dịch vụ. Để biết đúng bản chất, bạn nên hỏi nhà trường: khoản này trả cho ai, theo hợp đồng nào, và trường có giữ lại phần nào không.
Các khoản thu hộ chi hộ phổ biến
| Khoản thu | Bên nhận tiền | Tính chất | Điều cần lưu ý |
|---|---|---|---|
| Bảo hiểm y tế học sinh | Cơ quan bảo hiểm xã hội | Bắt buộc theo luật | Nhiều địa phương hỗ trợ một phần hoặc toàn bộ mức đóng; ví dụ TP.HCM năm học 2026-2027 hỗ trợ 100% cho học sinh phổ thông. Học sinh đã có thẻ BHYT từ nguồn khác có thể nộp bản sao thẻ để không đóng trùng. |
| Bảo hiểm tai nạn, bảo hiểm thân thể | Doanh nghiệp bảo hiểm | Tự nguyện | Không được ép tham gia hay gắn với việc xét thi đua, nhận học sinh. |
| Đồng phục, quần áo thể dục | Nhà cung cấp | Thỏa thuận | Phụ huynh quyết định mua theo mẫu của trường hay tự may, mua nơi khác. Trường không chỉ định một đơn vị duy nhất. |
| Sách giáo khoa, tài liệu, đồ dùng học tập | Nhà xuất bản, nhà cung cấp | Tự nguyện | Chỉ thu khi phụ huynh đăng ký. Không bắt mua tài liệu tham khảo. |
| Tiền ăn bán trú (khi trường ký hợp đồng với đơn vị cung cấp suất ăn) | Đơn vị cung cấp suất ăn | Thỏa thuận | Mức ăn thỏa thuận với phụ huynh, có thực đơn, công khai. Tiền thừa phải hoàn trả hoặc chuyển sang kỳ sau. |
| Xe đưa đón học sinh | Đơn vị vận tải | Thỏa thuận | Chỉ thu của học sinh đăng ký sử dụng. |
Trước đây, một số địa phương như TP.HCM từng xếp nhóm “thu hộ, chi hộ” là các khoản hỗ trợ cá nhân học sinh trong quá trình sinh hoạt, học tập tại trường. Danh mục cụ thể mỗi năm học do Hội đồng nhân dân hoặc Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố ban hành nên tên gọi và mức trần có thể khác nhau giữa các nơi.
Phân biệt thu hộ chi hộ với học phí, dịch vụ và tài trợ
Học phí
Học phí của trường công lập được miễn, hỗ trợ theo Nghị quyết 217/2025/QH15 và Nghị định 238/2025/NĐ-CP; mức học phí làm căn cứ để ngân sách cấp bù do Hội đồng nhân dân tỉnh quy định. Nhiều tỉnh đã triển khai miễn học phí ở tất cả các cấp. Với học sinh được miễn, trường không được thu học phí dưới bất kỳ tên gọi nào.
Khoản thu dịch vụ phục vụ, hỗ trợ hoạt động giáo dục
Đây là các khoản như bán trú (chăm sóc, trang thiết bị), học bơi, giữ xe, nước uống, học phẩm, sổ liên lạc điện tử, hoạt động ngoài giờ. Mức thu tối đa do địa phương quy định; trường tính dự toán chi tiết rồi thỏa thuận với phụ huynh. Nguyên tắc chung là lấy thu bù chi, không vượt trần, và nếu nội dung đó đã được ngân sách hoặc nguồn khác bảo đảm thì phải giảm trừ tương ứng. Cuối năm học, nếu thu lớn hơn chi thì trả lại người học; nếu thiếu thì trường tự cân đối, không thu thêm.
Tài trợ giáo dục
Tài trợ là khoản đóng góp tự nguyện, không hoàn lại, từ nguồn ngoài ngân sách nhà nước, được vận động và tiếp nhận theo Thông tư 16/2018/TT-BGDĐT (có kế hoạch được cơ quan quản lý phê duyệt, có tổ tiếp nhận). Tài trợ không được áp mức bình quân, không giao chỉ tiêu và không dùng để thay nhiệm vụ chi của ngân sách.
Nguyên tắc thu – chi bắt buộc phải tuân thủ
- Đúng danh mục: chỉ thu các khoản đã nằm trong danh mục địa phương cho phép. Một số tỉnh, thành (như Hà Nội, Phú Thọ, Nghệ An) trong hướng dẫn năm học 2026 – 2027 nhắc rõ cơ sở giáo dục không được tự đặt khoản thu ngoài danh mục.
- Tự nguyện, có đồng thuận: khoản thu dịch vụ và thu hộ phải có sự đồng thuận của cha mẹ học sinh, không ép buộc dưới bất kỳ hình thức nào.
- Công khai, minh bạch: niêm yết nội dung, mức thu, thời gian thu, đơn vị nhận tiền; có dự toán và quyết toán cuối năm.
- Không thu trùng: nội dung đã có ngân sách hoặc nguồn kinh phí khác thì không thu lại của phụ huynh.
- Đúng thời gian: thời gian thu không vượt kế hoạch năm học.
- Trách nhiệm người đứng đầu: hiệu trưởng chịu trách nhiệm trực tiếp nếu để xảy ra lạm thu.
Cảnh báo: Danh mục và mức trần các khoản thu năm học 2026 – 2027 do từng tỉnh, thành phố ban hành, nên mức ở nơi này không thể áp cho nơi khác. Bạn cần đối chiếu với văn bản của địa phương nơi con học và thông báo của trường.
Ban đại diện cha mẹ học sinh và quỹ lớp
Đây là điểm phụ huynh thắc mắc nhiều nhất. Hiện nay Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh còn theo Thông tư 55/2011/TT-BGDĐT, cho phép kinh phí hoạt động của ban đại diện lớp từ sự ủng hộ tự nguyện của phụ huynh. Tuy nhiên, Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT ban hành ngày 28/9/2026 sẽ thay thế Thông tư 55/2011 từ ngày 15/11/2026. Theo thông tư mới:
- Ban đại diện không được trực tiếp thu, tiếp nhận hoặc quản lý tiền hỗ trợ hoạt động của ban đại diện.
- Không được đặt khoản đóng góp bắt buộc, ấn định mức hỗ trợ, gây áp lực lên phụ huynh.
- Không được tổ chức thu, tiếp nhận, quản lý hay sử dụng tài trợ cho cơ sở giáo dục.
- Việc hỗ trợ (nếu có) phải hoàn toàn tự nguyện, gắn với từng hoạt động cụ thể và công khai; hình thức có thể là hàng hóa, dịch vụ hoặc thanh toán trực tiếp.
Như vậy, khái niệm “quỹ lớp”, “quỹ phụ huynh” nộp đều đặn theo đầu học sinh sẽ không còn chỗ đứng hợp pháp từ thời điểm thông tư mới có hiệu lực. Trong thời gian chuyển tiếp, bạn vẫn có quyền từ chối đóng góp ép buộc hoặc đóng theo mức bình quân.
Những khoản không được thu
- Khoản thu chưa có trong danh mục hoặc không có văn bản quy định của cấp có thẩm quyền.
- Tiền mua sắm máy chiếu, ti vi, điều hòa, sửa chữa, nâng cấp, xây dựng công trình của trường — những việc thuộc nhiệm vụ chi của ngân sách hoặc chỉ được thực hiện qua tài trợ đúng trình tự, tự nguyện.
- Khoản thu “trá hình” như quỹ lớp, quỹ trường, quỹ hội phụ huynh có mức bình quân, có chỉ tiêu.
- Học phí, hay các khoản trùng với nội dung đã được miễn, hỗ trợ.
- Thu tiền học thêm đối với nội dung đã nằm trong chương trình, thời lượng giáo dục chính khóa theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
- Bắt buộc mua đồng phục, sách, thiết bị ở một địa điểm do nhà trường chỉ định.
Chứng từ và thuế đối với khoản thu hộ chi hộ
Về nguyên tắc, khoản thu hộ chi hộ đúng bản chất không phải doanh thu của trường mà chỉ là khoản trung gian tạm thời. Nhưng nếu trường được hưởng hoa hồng, chiết khấu từ nhà cung cấp thì phần được hưởng đó là doanh thu và phải kê khai nghĩa vụ thuế theo quy định. Với phụ huynh, điều quan trọng là mỗi lần nộp tiền phải nhận được biên lai hoặc chứng từ hợp lệ; bạn có thể tham khảo thêm mẫu hóa đơn bán lẻ hợp lệ để biết chứng từ cần có những nội dung gì. Nên giữ lại thông báo thu, bảng kê và biên lai để đối chiếu cuối năm.
Phát hiện thu sai quy định thì làm gì?
- Bước 1: Yêu cầu nhà trường cung cấp văn bản căn cứ, dự toán và danh sách đơn vị nhận tiền của khoản thu.
- Bước 2: Gửi ý kiến bằng văn bản tới giáo viên chủ nhiệm hoặc hiệu trưởng. Khi viết, bạn nên trình bày ngắn gọn, đúng thể thức; có thể tham khảo phong cách ngôn ngữ hành chính để diễn đạt rõ ràng, khách quan.
- Bước 3: Nếu chưa được giải quyết, phản ánh tới cơ quan quản lý giáo dục trực tiếp (Sở Giáo dục và Đào tạo hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã, phường theo phân cấp tại địa phương, vì hiện không còn cấp huyện) hoặc đường dây nóng tiếp nhận phản ánh của địa phương.
- Bước 4: Trường hợp có dấu hiệu chiếm đoạt, sử dụng tiền sai mục đích, có thể gửi đơn tới cơ quan công an hoặc thanh tra để xem xét xử lý theo pháp luật.
Lưu ý: Việc không đóng khoản tự nguyện không được dùng làm căn cứ đánh giá, xếp loại hay đối xử khác biệt với học sinh. Nếu giáo viên tỏ thái độ gây áp lực, bạn nên ghi nhận bằng tin nhắn, văn bản và có thể tham khảo cách trình bày ý kiến trong mẫu ý kiến của phụ huynh khi cần phối hợp với nhà trường.
Ví dụ thực tế: Đầu năm, lớp 3 nhận thông báo thu 2.400.000 đồng gồm “quỹ lớp”, bảo hiểm y tế, đồng phục và tiền ăn. Phụ huynh có thể bóc tách: bảo hiểm y tế là khoản bắt buộc (và nhiều nơi được hỗ trợ), đồng phục và tiền ăn cần theo thỏa thuận và có hợp đồng, còn “quỹ lớp” đóng bình quân là khoản không đúng hướng quy định mới. Từ đó bạn có căn cứ đề nghị trường làm rõ từng dòng.
Câu hỏi thường gặp
Khoản nào trong trường học là bắt buộc phải đóng?
Về mặt luật, khoản bắt buộc điển hình là bảo hiểm y tế học sinh (có thể được ngân sách hỗ trợ một phần hoặc toàn bộ). Các khoản còn lại như đồng phục, tiền ăn, xe đưa đón, bảo hiểm tai nạn đều dựa trên đăng ký, thỏa thuận của phụ huynh.
Nhà trường có được giữ lại tiền thu hộ không?
Không. Tiền thu hộ phải được chuyển đúng cho đơn vị thụ hưởng. Nếu trường có thu chênh lệch, đó không còn là thu hộ mà là thu dịch vụ và phải tuân thủ mức trần, nguyên tắc lấy thu bù chi, trả lại phần thừa cuối năm học.
Phụ huynh có quyền tự mua đồng phục, sách vở bên ngoài không?
Có. Nhà trường có thể thông báo mẫu, quy cách nhưng không được bắt buộc mua tại một địa điểm hoặc một nhà cung cấp do trường chỉ định.
Ban đại diện cha mẹ học sinh có được thu quỹ lớp không?
Từ 15/11/2026, theo Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT, Ban đại diện không được trực tiếp thu, tiếp nhận hay quản lý tiền hỗ trợ và không được đặt khoản đóng góp bắt buộc. Trước thời điểm này vẫn theo Thông tư 55/2011/TT-BGDĐT nhưng chỉ dựa trên sự ủng hộ tự nguyện.
Trường ngoài công lập có áp dụng như trường công lập không?
Danh mục và mức trần do địa phương ban hành chủ yếu áp dụng với cơ sở giáo dục công lập. Trường tư thục thu theo đề án, hợp đồng với phụ huynh nhưng vẫn phải công khai và không được thu sai thỏa thuận hay ép buộc.
Căn cứ pháp lý
- Luật Giáo dục 2019.
- Nghị quyết 217/2025/QH15 và Nghị định 238/2025/NĐ-CP về học phí, miễn, hỗ trợ học phí và chi phí học tập.
- Luật Bảo hiểm y tế và văn bản hướng dẫn về đối tượng học sinh tham gia bảo hiểm y tế.
- Thông tư 16/2018/TT-BGDĐT quy định về tài trợ cho cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân.
- Thông tư 55/2011/TT-BGDĐT về Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh (áp dụng đến hết 14/11/2026).
- Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT về Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh (hiệu lực từ 15/11/2026).
- Nghị quyết, quyết định và hướng dẫn của HĐND, UBND, Sở Giáo dục và Đào tạo các tỉnh, thành phố về các khoản thu, mức thu năm học 2026 – 2027.
Tóm lại, thu hộ chi hộ trong trường học chỉ hợp lệ khi nhà trường đóng vai trò trung gian, thu đúng danh mục, đúng mức, công khai và dựa trên sự tự nguyện của phụ huynh. Từ 15/11/2026, quy định mới về Ban đại diện cha mẹ học sinh sẽ siết chặt việc thu quỹ. Bạn nên luôn đối chiếu thông báo của trường với văn bản của địa phương trước khi nộp tiền. Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
