Phục viên là hình thức thôi phục vụ tại ngũ, trở về địa phương, áp dụng với sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp không đủ điều kiện nghỉ hưu, nghỉ theo chế độ bệnh binh hoặc chuyển ngành. Từ 01/9/2026, người phục vụ phục viên được trợ cấp tạo việc làm 3 tháng lương, trợ cấp phục viên 1,5 tháng lương cho mỗi năm đóng BHXH, cùng chế độ BHXH và ưu tiên việc làm.
Tóm tắt nhanh
- Phục viên dùng cho sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp; xuất ngũ dùng cho hạ sĩ quan, binh sĩ hết thời hạn nghĩa vụ.
- Sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp phục viên từ 01/9/2026: trợ cấp tạo việc làm = 03 tháng tiền lương; trợ cấp phục viên = 1,5 tháng tiền lương × số năm công tác có đóng BHXH bắt buộc (Nghị định 338/2026/NĐ-CP).
- Hạ sĩ quan, binh sĩ xuất ngũ: trợ cấp xuất ngũ 02 tháng lương cơ sở/năm phục vụ và trợ cấp tạo việc làm 06 tháng lương cơ sở (Nghị định 27/2016/NĐ-CP).
- Lương cơ sở hiện hành là 2,53 triệu đồng/tháng từ 01/7/2026.
- Ngoài ra còn có bảo lưu hoặc nhận BHXH một lần, ưu tiên việc làm, cộng điểm thi tuyển công chức, viên chức.
Phục viên là gì?
Phục viên là cách gọi việc quân nhân thôi phục vụ tại ngũ trong Quân đội nhân dân và trở về cuộc sống dân sự. Theo cách dùng trong các văn bản quân sự, đây là một trong các hình thức thôi phục vụ tại ngũ của sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp, bên cạnh nghỉ hưu, nghỉ theo chế độ bệnh binh và chuyển ngành.
Pháp luật không có điều khoản định nghĩa riêng từ “phục viên”. Nội dung này được hiểu thông qua Luật Quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng 2015 và Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam. Trong đời sống, nhiều người vẫn nói “bộ đội phục viên” cho mọi trường hợp rời quân ngũ, nhưng về mặt pháp lý cần phân biệt đúng đối tượng để biết mình thuộc chế độ nào.
Phục viên và xuất ngũ khác nhau thế nào?
Hai khái niệm đều chỉ việc rời quân ngũ nhưng áp dụng cho đối tượng khác nhau:
| Tiêu chí | Phục viên | Xuất ngũ |
|---|---|---|
| Đối tượng | Sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp | Hạ sĩ quan, binh sĩ (nghĩa vụ quân sự) |
| Bản chất | Thôi phục vụ tại ngũ khi không đủ điều kiện nghỉ hưu, bệnh binh hoặc chuyển ngành | Hết thời hạn phục vụ tại ngũ (24 tháng trong thời bình, có thể kéo dài tối đa 06 tháng) |
| Căn cứ chính | Luật Sĩ quan; Luật Quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng 2015 | Luật Nghĩa vụ quân sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2019, 2025) |
| Trợ cấp chính | Trợ cấp tạo việc làm + trợ cấp phục viên một lần | Trợ cấp xuất ngũ một lần + trợ cấp tạo việc làm |
Còn công nhân, viên chức quốc phòng khi chấm dứt làm việc thì gọi là “thôi việc”, không gọi là phục viên.
Khi nào quân nhân được phục viên?
Quân nhân chuyên nghiệp hoặc sĩ quan thôi phục vụ tại ngũ nhưng không đủ điều kiện nghỉ hưu, không thuộc diện nghỉ theo chế độ bệnh binh và không chuyển ngành được thì được phục viên. Lý do thôi phục vụ thường gặp gồm:
- Hết thời hạn phục vụ tại ngũ theo quy định hoặc không còn đủ tiêu chuẩn đối với quân nhân tại ngũ;
- Quân đội thay đổi tổ chức, biên chế nên không còn nhu cầu bố trí, sử dụng;
- Quân nhân tự nguyện xin thôi phục vụ và được cấp có thẩm quyền đồng ý.
Điều kiện cụ thể phụ thuộc cấp bậc, độ tuổi và thời gian đóng BHXH, do cấp có thẩm quyền trong Quân đội xem xét và ra quyết định.
Chế độ của sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp phục viên
Nghị định 338/2026/NĐ-CP (ban hành ngày 26/8/2026) sửa đổi chế độ trợ cấp một lần khi thôi phục vụ trong Quân đội, trong đó có Nghị định 21/2009/NĐ-CP (sĩ quan) và Nghị định 151/2016/NĐ-CP (quân nhân chuyên nghiệp). Mức hưởng mới áp dụng với trường hợp phục viên, chuyển ngành, thôi việc, nghỉ hưu trước hạn tuổi từ ngày 01/9/2026.
Các khoản trợ cấp một lần
- Trợ cấp tạo việc làm: bằng 03 tháng tiền lương. Trước đây là 06 tháng lương cơ sở.
- Trợ cấp phục viên: cứ mỗi năm công tác có đóng BHXH bắt buộc được trợ cấp 1,5 tháng tiền lương (trước đây là 01 tháng).
- Hỗ trợ đào tạo nghề, giới thiệu việc làm tại các tổ chức giới thiệu việc làm của bộ, ngành, đoàn thể, địa phương và tổ chức kinh tế – xã hội.
Tiền lương để tính là tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc của tháng liền kề trước thời điểm phục viên. Thời gian tính là tổng thời gian công tác có đóng BHXH bắt buộc, trừ thời gian đã hưởng chế độ phục viên, xuất ngũ, thôi việc hoặc đã nhận BHXH một lần.
Ví dụ minh họa
Giả sử một quân nhân chuyên nghiệp có 12 năm công tác đóng BHXH bắt buộc, tiền lương làm căn cứ đóng BHXH tháng liền kề là 12 triệu đồng, phục viên sau ngày 01/9/2026. Trợ cấp tạo việc làm là 3 × 12 = 36 triệu đồng. Trợ cấp phục viên là 1,5 × 12 × 12 = 216 triệu đồng. Tổng hai khoản khoảng 252 triệu đồng, chưa gồm chế độ BHXH và các chế độ khác (nếu có). Đây là số liệu giả định để dễ hình dung, mức thực tế do đơn vị tính theo hồ sơ từng người.
Lưu ý: Người phục viên trước ngày 01/9/2026 vẫn áp dụng mức trợ cấp theo quy định tại thời điểm có quyết định phục viên.
Chế độ của hạ sĩ quan, binh sĩ xuất ngũ
Người hoàn thành nghĩa vụ quân sự thường được gọi là “bộ đội xuất ngũ” nhưng nhiều người vẫn tìm bằng cụm “phục viên”. Chế độ hiện hành theo Luật Nghĩa vụ quân sự 2015 và Nghị định 27/2016/NĐ-CP gồm:
- Trợ cấp xuất ngũ một lần: mỗi năm phục vụ tại ngũ được trợ cấp 02 tháng lương cơ sở tại thời điểm xuất ngũ. Người phục vụ từ tháng thứ 25 trở đi còn được hưởng thêm theo phụ cấp quân hàm hiện hưởng.
- Trợ cấp tạo việc làm: 06 tháng lương cơ sở tại thời điểm xuất ngũ.
- Tiền tàu xe, phụ cấp đi đường từ đơn vị về nơi cư trú.
- Được hỗ trợ học nghề, giới thiệu việc làm; được tiếp nhận vào học tiếp tại trường cũ nếu trước khi nhập ngũ đang theo học.
Với lương cơ sở 2,53 triệu đồng/tháng (từ 01/7/2026), người phục vụ đủ 24 tháng có thể ước tính: trợ cấp xuất ngũ 2 năm × 2 tháng × 2,53 triệu = 10,12 triệu đồng; trợ cấp tạo việc làm 6 × 2,53 = 15,18 triệu đồng.
Lưu ý: Bộ Quốc phòng đang xây dựng dự thảo nghị định sửa đổi Nghị định 27/2016/NĐ-CP, đề xuất tăng các mức trợ cấp xuất ngũ và tạo việc làm. Đây mới là dự thảo, chưa có hiệu lực. Bạn nên theo dõi văn bản chính thức trước khi áp dụng.
Bảo hiểm xã hội khi phục viên
Ngoài trợ cấp một lần, quân nhân phục viên được hưởng chế độ BHXH theo quy định. Thông thường có hai hướng:
- Bảo lưu thời gian đóng BHXH để cộng nối khi tham gia BHXH ở nơi làm việc mới, hưởng lương hưu sau này;
- Nhận BHXH một lần nếu đủ điều kiện theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (hiệu lực từ 01/7/2025).
Nếu bạn đang cân nhắc rút BHXH một lần, hãy xem kỹ cách tính để so sánh phương án bảo lưu: cách tính bảo hiểm xã hội 1 lần trên VssID. Lưu ý thời gian đã nhận BHXH một lần sẽ không được tính lại khi xét trợ cấp phục viên về sau.
Quân nhân chuyên nghiệp có đủ 15 năm phục vụ tại ngũ trở lên còn có quyền lợi về khám, chữa bệnh tại cơ sở quân y theo quy định của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng.
Việc làm và thủ tục sau khi về địa phương
Ưu tiên việc làm, cộng điểm tuyển dụng
Người phục viên được chính quyền các cấp, cơ quan, tổ chức ưu tiên sắp xếp việc làm. Khi thi tuyển công chức, viên chức, bạn được cộng thêm điểm vào kết quả thi theo quy định về cán bộ, công chức, viên chức tại thời điểm thi tuyển. Với hạ sĩ quan, binh sĩ xuất ngũ, thời gian tập sự được hưởng 100% mức lương và phụ cấp của ngạch tuyển dụng tương ứng trình độ đào tạo.
Quân nhân phục viên không còn thuộc diện hạn chế dành cho quân nhân tại ngũ, nên có quyền thành lập, quản lý doanh nghiệp theo quy định chung của pháp luật.
Thủ tục cần làm sau khi nhận quyết định
- Bước 1: Nhận quyết định phục viên (hoặc xuất ngũ), giấy chứng nhận và hồ sơ chế độ tại đơn vị; kiểm tra kỹ quá trình đóng BHXH, tiền lương tính trợ cấp.
- Bước 2: Về nơi cư trú, đăng ký lại cư trú nếu thay đổi chỗ ở. Bạn có thể tham khảo hướng dẫn đăng ký tạm trú online khi tìm việc ở nơi khác.
- Bước 3: Đăng ký nghĩa vụ quân sự với Ban Chỉ huy quân sự cấp xã nơi cư trú. Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, chính quyền địa phương hai cấp (tỉnh – xã/phường), nên cơ quan tiếp nhận ở cấp xã, không còn cấp huyện.
- Bước 4: Chuẩn bị hồ sơ xin việc, trong đó có sơ yếu lý lịch. Xem chứng thực sơ yếu lý lịch ở đâu theo quy định hiện hành và mẫu sơ yếu lý lịch.
Trợ cấp hằng tháng cho quân nhân đã phục viên
Một số quân nhân đã phục viên, xuất ngũ trước đây đang hưởng trợ cấp hằng tháng theo các quyết định như Quyết định 142/2008/QĐ-TTg, 38/2010/QĐ-TTg, 62/2011/QĐ-TTg (quân nhân tham gia kháng chiến, chiến tranh bảo vệ Tổ quốc, làm nhiệm vụ quốc tế). Từ ngày 01/7/2026, các khoản này được điều chỉnh tăng 8% theo Nghị định 162/2026/NĐ-CP và Thông tư 103/2026/TT-BQP. Đây là nhóm đối tượng riêng, không áp dụng với người mới phục viên theo Nghị định 338/2026/NĐ-CP.
Cảnh báo: Chế độ phục viên có thể khác nhau theo thời điểm có quyết định, cấp bậc, loại hình quân nhân và thời gian đóng BHXH. Bạn chỉ nên căn cứ quyết định chính thức và hồ sơ do đơn vị, cơ quan quân sự có thẩm quyền xác nhận.
Căn cứ pháp lý
- Luật Nghĩa vụ quân sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2019 và bởi Luật số 98/2025/QH15)
- Luật Quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng 2015
- Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam (đã được sửa đổi, bổ sung)
- Luật Bảo hiểm xã hội 2024
- Nghị định 21/2009/NĐ-CP, Nghị định 151/2016/NĐ-CP, Nghị định 27/2016/NĐ-CP
- Nghị định 338/2026/NĐ-CP ngày 26/8/2026 (hiệu lực 26/8/2026; mức trợ cấp áp dụng từ 01/9/2026)
- Nghị định 161/2026/NĐ-CP về mức lương cơ sở (2,53 triệu đồng/tháng từ 01/7/2026)
- Nghị định 162/2026/NĐ-CP và Thông tư 103/2026/TT-BQP về điều chỉnh trợ cấp hằng tháng
Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Câu hỏi thường gặp
Phục viên là gì, có phải là xuất ngũ không?
Phục viên là việc sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp thôi phục vụ tại ngũ và về địa phương khi không đủ điều kiện nghỉ hưu, bệnh binh hoặc chuyển ngành. Xuất ngũ là thuật ngữ dành cho hạ sĩ quan, binh sĩ hết thời hạn nghĩa vụ. Trong đời thường hai từ hay được dùng thay nhau.
Bộ đội phục viên được hưởng chế độ gì?
Sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp phục viên từ 01/9/2026 được trợ cấp tạo việc làm 3 tháng lương, trợ cấp phục viên 1,5 tháng lương cho mỗi năm đóng BHXH bắt buộc, hỗ trợ học nghề, giới thiệu việc làm, bảo lưu hoặc nhận BHXH một lần, ưu tiên việc làm và cộng điểm khi thi tuyển công chức, viên chức.
Trợ cấp phục viên tính trên mức lương nào?
Tính trên tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc của tháng liền kề trước thời điểm phục viên. Thời gian tính là thời gian công tác có đóng BHXH bắt buộc, trừ thời gian đã hưởng chế độ phục viên, xuất ngũ, thôi việc hoặc BHXH một lần.
Bộ đội xuất ngũ sau 2 năm được nhận bao nhiêu tiền?
Theo quy định hiện hành, người phục vụ đủ 24 tháng được trợ cấp xuất ngũ 02 tháng lương cơ sở mỗi năm và trợ cấp tạo việc làm 06 tháng lương cơ sở. Với lương cơ sở 2,53 triệu đồng/tháng, ước tính khoảng 10,12 triệu đồng và 15,18 triệu đồng, chưa gồm tiền tàu xe, phụ cấp đi đường.
Quân nhân phục viên có được rút BHXH một lần không?
Có thể, nếu đáp ứng điều kiện của Luật Bảo hiểm xã hội 2024. Bạn cũng có thể chọn bảo lưu thời gian đóng để cộng nối sau này. Nên tính kỹ quyền lợi lương hưu và BHYT trước khi quyết định.
Quân nhân phục viên có được làm kinh doanh, lập công ty không?
Sau khi rời quân ngũ, bạn không còn thuộc đối tượng bị hạn chế như quân nhân tại ngũ nên có quyền thành lập và quản lý doanh nghiệp theo quy định chung của pháp luật.
Tóm lại, “phục viên” chủ yếu dùng cho sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp rời quân ngũ không thuộc diện nghỉ hưu, bệnh binh hay chuyển ngành, còn hạ sĩ quan, binh sĩ hết nghĩa vụ thì gọi là xuất ngũ. Từ 01/9/2026, mức trợ cấp cho người phục viên đã tăng theo Nghị định 338/2026/NĐ-CP. Hãy đối chiếu quyết định phục viên và hồ sơ BHXH của bạn để xác định đúng mức hưởng.
