Nghị định 282 năm 2025: Nội dung chính, hiệu lực, mức phạt

Nghị định 282/2025/NĐ-CP do Chính phủ ban hành ngày 30/10/2025, quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng, chống bạo lực gia đình. Nghị định có hiệu lực từ ngày 15/12/2025 và thay thế hoàn toàn Nghị định 144/2021/NĐ-CP. Văn bản gồm 4 chương, 71 điều.

Nghị định 282 là gì?

Đây là nghị định “khung” về xử phạt hành chính đối với những hành vi bạn gặp hằng ngày: gây mất trật tự công cộng, không khai báo tạm trú, tàng trữ công cụ hỗ trợ trái phép, sử dụng ma túy chưa đến mức truy cứu hình sự, hay bạo hành người thân trong gia đình. Nghị định quy định hành vi vi phạm, hình thức và mức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả, thẩm quyền lập biên bản và thẩm quyền xử phạt theo từng chức danh.

Hình thức xử phạt chính gồm cảnh cáo và phạt tiền. Hình thức xử phạt bổ sung gồm tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn; đình chỉ hoạt động có thời hạn; tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm; trục xuất (với người nước ngoài).

Nghị định 282 có hiệu lực từ khi nào, thay thế văn bản nào?

Nghị định 282/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ 15/12/2025 (riêng một số nội dung có thể có thời điểm áp dụng khác theo điều khoản thi hành). Từ ngày này, Nghị định 144/2021/NĐ-CP không còn được dùng để xử phạt các hành vi mới phát sinh.

Trước đây, Nghị định 144/2021 gộp cả phòng cháy, chữa cháy; cứu nạn, cứu hộ. Nghị định 282 tập trung vào ba mảng: an ninh – trật tự – an toàn xã hội, tệ nạn xã hội và bạo lực gia đình. Vì vậy, nếu bạn cần mức phạt về phòng cháy chữa cháy, hãy tra văn bản chuyên ngành hiện hành chứ không dùng Nghị định 282.

Nội dung chính của Nghị định 282

Bố cục

Nghị định có 4 chương, 71 điều. Chương I là quy định chung (phạm vi, hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả, mức phạt). Chương II quy định hành vi vi phạm và mức phạt theo từng lĩnh vực. Chương III quy định thẩm quyền lập biên bản, thẩm quyền xử phạt. Chương IV là điều khoản thi hành.

Mức phạt tiền tối đa

Những điểm mới so với Nghị định 144

• Tăng mức phạt: mức tối đa của khung phạt tăng không quá 1,5 lần với 47 hành vi và từ trên 1,5 đến 2 lần với 68 hành vi, do thu nhập, lương cơ sở và mặt bằng giá đã thay đổi so với năm 2021.
• Bổ sung hành vi theo luật mới: Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ 2024 (có quy định về dao có tính sát thương cao), Luật Căn cước 2023, Luật Phòng, chống bạo lực gia đình 2022, Luật Lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở 2023.
• Xuất nhập cảnh, cư trú của người nước ngoài: chia nhỏ khung phạt theo thời gian quá hạn và số người không khai báo tạm trú.
• Bạo lực gia đình: mở rộng đối tượng sang người đã ly hôn, người chung sống như vợ chồng, con riêng, cha mẹ riêng, người từng có quan hệ nuôi dưỡng.
• Thẩm quyền: bổ sung thẩm quyền xử phạt của Trưởng phòng Hồ sơ nghiệp vụ thuộc Công an cấp tỉnh.
• Chuyển đổi số: giấy phép cấp dạng điện tử có thể nộp lại trên môi trường điện tử nếu đủ điều kiện kỹ thuật.

Bảng mức phạt thường gặp theo Nghị định 282

Bảng dưới đây chọn các hành vi người dân hay tra cứu nhất. Mức phạt là mức với cá nhân, chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.

Cư trú, căn cước, định danh điện tử

Không đăng ký tạm trú bị phạt bao nhiêu?

Theo Điều 10, các vi phạm về đăng ký, quản lý cư trú ở mức nhẹ bị phạt cảnh cáo hoặc 500.000 – 1.000.000 đồng. Bạn nên chủ động khai báo để tránh bị xử phạt; hiện nay có thể thực hiện trực tuyến, xem hướng dẫn tại bài đăng ký tạm trú online.

Cơ sở lưu trú không khai báo người nước ngoài

Cơ sở lưu trú không khai báo tạm trú từ 01 đến 03 người nước ngoài bị phạt 3 – 5 triệu đồng; từ 04 đến 08 người bị phạt 10 – 15 triệu đồng; từ 09 người trở lên bị phạt 15 – 20 triệu đồng. Trước đây, Nghị định 144 chỉ có một mức chung cho hành vi này.

Người nước ngoài quá hạn tạm trú

Khung phạt được chia nhỏ hơn. Ví dụ, quá hạn từ 30 đến dưới 60 ngày bị phạt 10 – 15 triệu đồng; quá hạn từ 90 ngày trở lên chia thành nhiều bậc, cao nhất 30 – 40 triệu đồng khi quá hạn từ một năm trở lên mà không được cơ quan có thẩm quyền cho phép.

Tài khoản định danh điện tử

Các hành vi như cung cấp thông tin sai sự thật để được cấp tài khoản định danh điện tử, dùng tài khoản giả, mua bán, cho thuê, cầm cố tài khoản của cá nhân đều có chế tài riêng. Bạn không nên cho người khác mượn hoặc thuê tài khoản VNeID của mình dưới bất kỳ hình thức nào.

Vũ khí, công cụ hỗ trợ và ma túy

Nghị định 282 cập nhật theo Luật 42/2024/QH15 về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ. Việc tàng trữ, mua bán, sử dụng công cụ hỗ trợ trái phép có thể bị phạt từ vài triệu đến hàng chục triệu đồng tùy hành vi. Thực tế đã có trường hợp công an cấp tỉnh xử phạt 35 triệu đồng với hành vi tàng trữ công cụ hỗ trợ trái phép. Nếu bạn đang băn khoăn về dụng cụ phòng vệ cá nhân, xem thêm bình xịt hơi cay tự vệ có bị cấm không và mang vũ khí nào để tự vệ mà không vi phạm.

Về ma túy, Điều 30 gồm 9 khoản. Mới hơn Nghị định 144, điều này có phạt hành vi kỳ thị người sử dụng, người cai nghiện, người sau cai nghiện (cảnh cáo hoặc 1 – 2 triệu đồng) và phạt cả hành vi hướng dẫn trồng cây có chứa chất ma túy. Về ranh giới giữa xử phạt hành chính và hình sự với cây cần sa, xem bài trồng bao nhiêu cây cần sa thì bị bắt.

Với “bóng cười” (khí N2O), việc sử dụng hay kinh doanh được xử lý theo nhiều văn bản khác nhau; mức xử phạt phụ thuộc vào việc chất đó có thuộc danh mục chất ma túy hay không và vào giấy phép kinh doanh hóa chất. Chi tiết tại bài người sử dụng bóng cười có vi phạm không.

Phòng, chống bạo lực gia đình

Nghị định 282 sửa đổi các hành vi bạo lực gia đình cho phù hợp Luật Phòng, chống bạo lực gia đình 2022. Một số điểm bạn cần biết:

• Người biết hành vi bạo lực gia đình mà không báo tin có thể bị phạt đến 4 triệu đồng.
• Cưỡng ép thành viên gia đình học tập quá sức bị phạt 5 – 10 triệu đồng.
• Xúc phạm danh dự, nhân phẩm thành viên gia đình có thể bị phạt đến 20 triệu đồng.
• Hành vi cố ý gây thương tích nhưng chưa đến mức truy cứu hình sự bị xử phạt hành chính; nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm sẽ chuyển sang xử lý hình sự.
• Quy định áp dụng cả với người đã ly hôn và người chung sống như vợ chồng.

Nếu vợ chồng đang xung đột và tính đến việc chấm dứt hôn nhân, bạn có thể tham khảo điều kiện ly hôn đơn phương.

Thẩm quyền xử phạt và vi phạm xảy ra trước 15/12/2025

Ai có quyền xử phạt?

Thẩm quyền lập biên bản và xử phạt được quy định theo từng chức danh tại Chương III (Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp, lực lượng Công an nhân dân theo cấp bậc, chức vụ…). Từ khi chính quyền địa phương hoạt động theo mô hình hai cấp (tỉnh – xã), bạn cần xác định thẩm quyền theo chức danh hiện hành ở cấp tỉnh và cấp xã, không còn cấp huyện.

Hành vi xảy ra trước ngày 15/12/2025 xử lý thế nào?

Theo nguyên tắc của Luật Xử lý vi phạm hành chính, hành vi được xử phạt theo văn bản có hiệu lực tại thời điểm thực hiện hành vi. Nếu văn bản mới bãi bỏ hành vi đó hoặc quy định mức phạt nhẹ hơn thì áp dụng văn bản mới. Như vậy, hành vi xảy ra trước 15/12/2025 thường vẫn xét theo Nghị định 144/2021, trừ khi Nghị định 282 có lợi hơn cho người vi phạm.

Các bước khi bị lập biên bản

1. Bước 1: Đọc kỹ biên bản, xem điều khoản áp dụng, thời gian, địa điểm, tình tiết; ghi ý kiến của mình nếu không đồng ý.
2. Bước 2: Yêu cầu nhận bản sao biên bản và quyết định xử phạt theo quy định.
3. Bước 3: Thực hiện quyết định (nộp phạt, khắc phục hậu quả) trong thời hạn ghi trong quyết định.
4. Bước 4: Nếu cho rằng quyết định không đúng, bạn có quyền khiếu nại hoặc khởi kiện theo pháp luật về khiếu nại và tố tụng hành chính.

Lưu ý khi áp dụng

• Một số hành vi tồn tại ở cả nghị định này và nghị định chuyên ngành (giao thông, an ninh mạng, thương mại…). Hãy xác định đúng văn bản điều chỉnh lĩnh vực của hành vi.
• Các con số trong bài là mức phạt với cá nhân; tổ chức gấp 2 lần.
• Kiểm tra tình trạng hiệu lực và văn bản sửa đổi, bổ sung (nếu có) trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật trước khi áp dụng.
• Tình huống ví dụ: bạn thuê trọ ở tỉnh khác hơn 30 ngày nhưng chưa đăng ký tạm trú, bị nhắc nhở và lập biên bản. Hành vi này thuộc nhóm vi phạm quy định cư trú, khung phạt từ cảnh cáo đến 1 triệu đồng; việc đăng ký đúng hạn trên ứng dụng VNeID giúp bạn tránh bị phạt.

Tóm lại, Nghị định 282/2025/NĐ-CP là văn bản xử phạt nền tảng về trật tự xã hội đang có hiệu lực, nâng mức phạt và cập nhật hành vi theo các luật mới. Nắm đúng phạm vi, mức phạt và thời điểm áp dụng giúp bạn tuân thủ pháp luật và bảo vệ quyền lợi khi bị xử phạt. Thông tin cập nhật tháng 10/2026.

Câu hỏi thường gặp