Hiện không có gói “bảo hiểm thai sản tự nguyện” bán riêng. Từ 01/07/2025, bạn tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) tự nguyện tại cơ quan BHXH, đại lý thu (Bưu điện, UBND cấp xã) hoặc online trên Cổng Dịch vụ công. Nếu đóng đủ 6 tháng trở lên trong 12 tháng trước khi sinh, bạn được nhận trợ cấp thai sản 2.000.000 đồng cho mỗi con.
Tóm tắt nhanh
- Trước 01/07/2025: BHXH tự nguyện chỉ có hưu trí và tử tuất, chưa có thai sản. Hiện nay: có thêm trợ cấp thai sản (Luật BHXH 2024).
- Điều kiện: đóng BHXH tự nguyện từ đủ 06 tháng trở lên trong 12 tháng trước khi sinh con.
- Mức hưởng: 2 triệu đồng/con, một lần, không có tiền nghỉ thai sản hằng tháng như BHXH bắt buộc.
- Mức đóng thấp nhất năm 2026: 22% x 1.500.000 đồng = 330.000 đồng/tháng, trước khi trừ phần Nhà nước hỗ trợ.
- Nộp hồ sơ hưởng trong 60 ngày kể từ ngày sinh; cơ quan BHXH giải quyết trong 05 ngày làm việc.
Đóng BHXH tự nguyện có được hưởng thai sản không?
Có, nhưng ở dạng “trợ cấp thai sản” chứ không đầy đủ như BHXH bắt buộc. Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (hiệu lực từ 01/07/2025), người tham gia BHXH tự nguyện được hưởng 4 chế độ: trợ cấp thai sản, hưu trí, tử tuất và bảo hiểm tai nạn lao động.
Điều này khác hẳn trước đây. Theo Luật BHXH 2014, người đóng BHXH tự nguyện chỉ có hưu trí và tử tuất. Vì vậy, nếu bạn từng đọc bài hướng dẫn cũ nói “đóng tự nguyện không có thai sản”, thông tin đó đã hết phù hợp. Trường hợp sinh con từ 01/07/2025 trở đi mới áp dụng quy định mới.
Mua bảo hiểm thai sản tự nguyện ở đâu?
Bạn không “mua” ở một địa chỉ riêng. Bạn đăng ký tham gia BHXH tự nguyện, và quyền lợi thai sản đi kèm. Có ba kênh chính:
- Trực tiếp tại cơ quan BHXH: nộp tờ khai đăng ký tại cơ quan BHXH nơi bạn cư trú. Sau khi sắp xếp bộ máy 2025, cơ quan BHXH hoạt động theo mô hình tỉnh – khu vực, bạn nên hỏi điểm tiếp nhận gần nhất.
- Qua đại lý thu: Bưu điện, UBND xã/phường hoặc các tổ chức làm dịch vụ thu BHXH tại địa phương. Cách này tiện cho người chưa quen giao dịch điện tử.
- Online: đăng ký và nộp tiền trên Cổng Dịch vụ công Quốc gia hoặc Cổng Dịch vụ công BHXH Việt Nam, đăng nhập bằng tài khoản BHXH cá nhân hoặc tài khoản định danh điện tử VNeID.
Lưu ý: Chỉ làm việc với cơ quan BHXH, đại lý thu được ủy quyền và cổng dịch vụ công chính thức. Không chuyển tiền cho người lạ hứa “mua hộ” hay “bao hưởng thai sản”, vì đây là dấu hiệu lừa đảo.
Nếu bạn dùng VssID để theo dõi quá trình đóng, xem thêm cách tra cứu và tính BHXH trên VssID.
Các bước đăng ký tham gia BHXH tự nguyện
- Bước 1: Chuẩn bị thông tin. Thẻ căn cước (hoặc CCCD còn hạn) hoặc tài khoản VNeID; mã số BHXH nếu đã có.
- Bước 2: Kê khai tờ khai đăng ký. Nộp tờ khai tham gia, điều chỉnh thông tin BHXH (mẫu TK1-TS với hồ sơ giấy, tờ khai điện tử nếu nộp online).
- Bước 3: Chọn mức thu nhập làm căn cứ đóng và phương thức đóng. Bạn có thể đóng hằng tháng, 3 tháng, 6 tháng, 12 tháng hoặc các kỳ dài hơn theo quy định.
- Bước 4: Nộp tiền. Nộp qua đại lý thu, ngân hàng, ví điện tử hoặc cổng dịch vụ công; giữ biên lai hoặc xác nhận giao dịch.
- Bước 5: Theo dõi thời gian đóng. Cơ quan BHXH thường giải quyết đăng ký trong tối đa 05 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
Mức đóng và mức Nhà nước hỗ trợ năm 2026
Công thức: mức đóng hằng tháng = 22% x thu nhập làm căn cứ đóng – phần Nhà nước hỗ trợ (nếu có). Toàn bộ 22% này vào quỹ hưu trí và tử tuất. Trợ cấp thai sản 2 triệu đồng do ngân sách nhà nước bảo đảm, không trừ vào quỹ hưu trí của bạn.
Thu nhập làm căn cứ đóng thấp nhất và cao nhất
Theo Luật BHXH 2024, mức thấp nhất bằng chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn, mức cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng.
| Nội dung | Năm 2026 |
|---|---|
| Thu nhập đóng thấp nhất | 1.500.000 đồng/tháng (vẫn áp dụng chuẩn nghèo giai đoạn 2022–2025 đến hết 31/12/2026) |
| Mức đóng thấp nhất (chưa trừ hỗ trợ) | 22% x 1.500.000 = 330.000 đồng/tháng |
| Thu nhập đóng cao nhất | 20 lần mức tham chiếu; từ 01/07/2026 khoảng 50,6 triệu đồng/tháng theo mức lương cơ sở mới |
Lưu ý thời điểm: Nghị định 351/2025/NĐ-CP nâng chuẩn hộ nghèo nông thôn lên 2.200.000 đồng/người/tháng, nhưng chuẩn cũ vẫn áp dụng đến hết 31/12/2026. Từ năm 2027, mức đóng thấp nhất dự kiến tăng theo chuẩn mới, nên bạn hãy kiểm tra lại trước khi đăng ký.
Nhà nước hỗ trợ bao nhiêu?
Theo Nghị định 159/2025/NĐ-CP, Nhà nước hỗ trợ một phần tiền đóng, tính trên mức đóng thấp nhất (theo chuẩn hộ nghèo nông thôn): 50% cho hộ nghèo và người sống tại xã đảo, đặc khu; 40% cho hộ cận nghèo; 30% cho người dân tộc thiểu số; 20% cho các đối tượng còn lại. Thời gian hỗ trợ tùy thời gian tham gia thực tế nhưng không quá 10 năm (120 tháng). Người thuộc nhiều diện được hưởng mức cao nhất.
Ví dụ: chị Lan làm nghề buôn bán nhỏ, không thuộc diện ưu tiên, chọn mức thu nhập thấp nhất. Phần hỗ trợ 20% tính trên 330.000 đồng là 66.000 đồng, nên chị đóng khoảng 264.000 đồng/tháng. Nếu đóng liên tục từ đầu thai kỳ, chị đủ 6 tháng đóng trước khi sinh và đủ điều kiện nhận trợ cấp.
Điều kiện hưởng trợ cấp thai sản BHXH tự nguyện
- Lao động nữ sinh con, hoặc lao động nam có vợ sinh con.
- Có thời gian đóng BHXH tự nguyện (hoặc vừa đóng BHXH bắt buộc vừa đóng tự nguyện) từ đủ 06 tháng trở lên trong 12 tháng trước khi sinh con.
- Nếu chỉ người mẹ tham gia BHXH tự nguyện và mất sau khi sinh, cha hoặc người trực tiếp nuôi dưỡng được hưởng trợ cấp.
- Nếu cả cha và mẹ cùng đủ điều kiện, chỉ một trong hai người được hưởng.
Mức hưởng: 2.000.000 đồng cho mỗi con được sinh ra và mỗi thai từ 22 tuần tuổi trở lên chết trong tử cung hoặc chết khi chuyển dạ. Sinh đôi nhận 4 triệu đồng.
Lưu ý: “6 tháng trong 12 tháng” là tổng số tháng đã đóng, không bắt buộc đóng liên tục. Ví dụ bạn sinh con tháng 03/2027, khoảng 12 tháng xét là từ tháng 04/2026 đến tháng 03/2027. Bạn cần có ít nhất 6 tháng đã đóng trong khoảng đó. Nên tham gia trước khi mang thai để chủ động.
Hồ sơ và thủ tục nhận trợ cấp thai sản
Hồ sơ gồm những gì?
Bản sao một trong các giấy tờ: giấy khai sinh, trích lục khai sinh hoặc giấy chứng sinh của con. Nếu thai chết trong tử cung, chết khi chuyển dạ hoặc con chết sau sinh mà chưa có giấy chứng sinh, bạn nộp một trong các giấy tờ sau:
- Bản tóm tắt hồ sơ bệnh án có thông tin con chết;
- Giấy ra viện của lao động nữ có thông tin con chết;
- Bản sao giấy báo tử của con;
- Văn bản xác nhận của UBND cấp xã nếu con chết trong vòng 24 giờ sau khi sinh.
Nộp ở đâu, bao lâu có tiền?
- Bước 1: Nộp hồ sơ cho cơ quan BHXH trong 60 ngày kể từ ngày sinh con, bằng hình thức trực tiếp, trực tuyến hoặc qua bưu chính. Nếu nộp quá hạn, bạn nên kèm văn bản giải trình.
- Bước 2: Cơ quan BHXH giải quyết trong 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ. Nếu không giải quyết, cơ quan này phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.
- Bước 3: Nhận quyết định hưởng trợ cấp và tiền. Thủ tục này không mất lệ phí.
Giấy khai sinh của con làm ở UBND cấp xã. Bạn nên làm sớm để có hồ sơ nộp đúng hạn.
So sánh với BHXH bắt buộc và bảo hiểm thương mại
| Tiêu chí | BHXH bắt buộc | BHXH tự nguyện |
|---|---|---|
| Khoản tiền khi sinh | Tiền nghỉ thai sản hằng tháng, trợ cấp một lần và dưỡng sức sau sinh | Chỉ 01 khoản trợ cấp 2 triệu đồng/con |
| Điều kiện thời gian đóng | Đóng đủ 6 tháng trong 12 tháng trước sinh | Đóng đủ 6 tháng trong 12 tháng trước sinh |
| Chế độ khác | Ốm đau, thai sản, hưu trí, tử tuất, tai nạn lao động | Trợ cấp thai sản, hưu trí, tử tuất, tai nạn lao động |
Nếu bạn đang đi làm có hợp đồng lao động, người sử dụng lao động phải đóng BHXH bắt buộc cho bạn, quyền lợi thai sản đầy đủ hơn nhiều. Chọn BHXH tự nguyện khi bạn là lao động tự do, kinh doanh nhỏ hoặc chưa thuộc diện bắt buộc.
Còn bảo hiểm thương mại có quyền lợi thai sản là hợp đồng riêng với doanh nghiệp bảo hiểm, thường có thời gian chờ trước khi được chi trả. Phần này khác BHXH. Bạn cần đọc kỹ điều khoản loại trừ, thời gian chờ và phí trước khi ký.
Cần chuẩn bị giấy tờ gì để đăng ký?
Bạn chỉ cần giấy tờ tùy thân và thông tin cư trú. Nếu muốn nộp online, hãy kích hoạt tài khoản định danh điện tử trước. Tham khảo thêm hướng dẫn đăng ký làm thẻ căn cước online và nơi làm căn cước. Nếu bạn đang sống ở nơi khác với nơi thường trú, cũng nên xem cách đăng ký tạm trú online để cập nhật thông tin cư trú.
Căn cứ pháp lý
- Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (hiệu lực từ 01/07/2025), gồm quy định về chế độ của BHXH tự nguyện, thu nhập làm căn cứ đóng, điều kiện, mức hưởng, hồ sơ và thời hạn giải quyết trợ cấp thai sản.
- Nghị định 159/2025/NĐ-CP hướng dẫn Luật BHXH 2024 (mức hỗ trợ tiền đóng BHXH tự nguyện).
- Nghị định 07/2021/NĐ-CP và Nghị định 351/2025/NĐ-CP về chuẩn nghèo đa chiều.
- Nghị định 161/2026/NĐ-CP về mức lương cơ sở (áp dụng từ 01/07/2026).
- Quyết định 863/QĐ-BNV về thủ tục hành chính hưởng trợ cấp thai sản đối với người tham gia BHXH tự nguyện.
Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Câu hỏi thường gặp
Đóng BHXH tự nguyện bao lâu thì được hưởng thai sản?
Bạn cần có thời gian đóng từ đủ 06 tháng trở lên trong 12 tháng trước khi sinh con. Các tháng này không bắt buộc liên tục. Con sinh từ 01/07/2025 trở đi mới áp dụng quy định này.
Chồng đóng BHXH tự nguyện có được hưởng thai sản khi vợ sinh không?
Được, nếu chồng đóng BHXH tự nguyện đủ 6 tháng trong 12 tháng trước khi vợ sinh. Tuy nhiên nếu cả hai vợ chồng cùng đủ điều kiện thì chỉ một người được nhận trợ cấp.
Trợ cấp thai sản BHXH tự nguyện được bao nhiêu tiền?
Mức hưởng là 2.000.000 đồng cho mỗi con được sinh ra, và cho mỗi thai từ 22 tuần tuổi trở lên chết trong tử cung hoặc chết khi chuyển dạ. Khoản này nhận một lần, không có tiền nghỉ sinh hằng tháng.
Có đóng BHXH tự nguyện online được không?
Được. Bạn đăng ký và nộp tiền trên Cổng Dịch vụ công Quốc gia hoặc Cổng Dịch vụ công BHXH Việt Nam. Hồ sơ hưởng trợ cấp thai sản cũng nộp được trực tuyến hoặc qua bưu chính.
Mang thai rồi mới đóng thì có kịp không?
Vẫn có thể, nếu bạn đóng đủ ít nhất 6 tháng trong 12 tháng trước ngày sinh. Nếu thời gian còn lại ít hơn 6 tháng thì chưa đủ điều kiện. Tốt nhất bạn nên tính ngày dự sinh trước khi đóng.
Quá 60 ngày sau sinh mới nộp hồ sơ thì sao?
Bạn vẫn nên nộp và kèm văn bản giải trình lý do chậm. Việc có được giải quyết hay không do cơ quan BHXH xem xét theo quy định, nên bạn không nên chờ quá lâu.
Tóm lại, “mua bảo hiểm thai sản tự nguyện” thực chất là tham gia BHXH tự nguyện và đóng đủ thời gian trước khi sinh. Quyền lợi thai sản chỉ là khoản trợ cấp 2 triệu đồng mỗi con, còn phần lớn khoản đóng của bạn tích lũy cho hưu trí và tử tuất. Hãy chọn mức đóng phù hợp thu nhập và đăng ký qua kênh chính thức.
