Đang học đại học, cao đẳng hệ chính quy thì bạn thuộc diện được tạm hoãn gọi nhập ngũ trong thời gian một khóa đào tạo, nhưng việc tạm hoãn không tự động có. Bạn vẫn phải đăng ký nghĩa vụ quân sự, nộp giấy xác nhận đang học cho địa phương và không được vắng mặt nếu đã nhận quyết định gọi sơ tuyển hoặc gọi khám.
Tóm tắt nhanh
- Sinh viên đại học, cao đẳng chính quy được tạm hoãn gọi nhập ngũ trong thời gian một khóa đào tạo của một trình độ đào tạo.
- Tạm hoãn là thủ tục phải chủ động làm: nộp giấy xác nhận đang học tại cấp xã nơi đăng ký nghĩa vụ quân sự, nên nộp trước thời điểm khám.
- Thời gian khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự hằng năm: từ 01/11 đến hết 31/12; quyết định gọi khám phải giao cho công dân trước 15 ngày.
- Vắng mặt không có lý do chính đáng khi có quyết định gọi khám có thể bị phạt 15–20 triệu đồng (Nghị định 218/2025/NĐ-CP).
- Từ 01/09/2026, không chấp hành quyết định gọi sơ tuyển, gọi khám được xác định là hành vi trốn tránh thực hiện nghĩa vụ quân sự.
Đang đi học có phải đi khám nghĩa vụ quân sự không?
Pháp luật tách hai việc khác nhau: được tạm hoãn gọi nhập ngũ và có bị gọi khám hay không. Luật Nghĩa vụ quân sự 2015 quy định người đang học tại cơ sở giáo dục phổ thông, đang được đào tạo trình độ đại học hệ chính quy hoặc cao đẳng hệ chính quy thuộc diện tạm hoãn gọi nhập ngũ trong thời gian một khóa đào tạo của một trình độ đào tạo.
Tuy nhiên, tên bạn vẫn nằm trong danh sách công dân nam đến tuổi đăng ký nghĩa vụ quân sự ở địa phương. Khi địa phương lập kế hoạch tuyển quân, bạn có thể nhận quyết định gọi sơ tuyển hoặc gọi khám. Lúc đó có hai hướng xử lý:
- Đã nộp giấy xác nhận đang học trước đó: cơ quan quân sự cấp xã đưa bạn vào diện tạm hoãn, thường không phải đi khám. Mỗi địa phương có cách tổ chức khác nhau nên bạn cần hỏi lại Ban chỉ huy quân sự cấp xã để chắc chắn.
- Chưa nộp hoặc giấy tờ chưa hợp lệ: bạn có thể vẫn bị gọi khám. Hãy nộp hồ sơ ngay khi nhận quyết định, không chờ đến ngày khám.
Lưu ý: Tạm hoãn không phải là miễn. Hết lý do tạm hoãn (tốt nghiệp, thôi học, bỏ học…) mà vẫn trong độ tuổi, bạn sẽ được gọi khám và gọi nhập ngũ như các công dân khác.
Những trường hợp đang học được tạm hoãn và không được tạm hoãn
Trường hợp được xem xét tạm hoãn
- Học sinh đang học tại cơ sở giáo dục phổ thông.
- Sinh viên hệ chính quy trình độ đại học tại cơ sở giáo dục đại học.
- Sinh viên hệ chính quy trình độ cao đẳng tại cơ sở giáo dục nghề nghiệp.
- Sinh viên mới trúng tuyển: cần chứng minh đã chính thức nhập học (giấy xác nhận sinh viên của trường) thì mới có căn cứ xem xét.
Trường hợp thường không được tạm hoãn vì lý do đi học
- Học quá thời gian một khóa đào tạo của một trình độ (bỏ học, lưu ban, nợ môn kéo dài).
- Đã tốt nghiệp một trình độ rồi học tiếp liên thông hoặc học văn bằng thứ hai: việc tạm hoãn chỉ áp dụng trong một khóa của một trình độ đào tạo.
- Học hệ không chính quy (vừa làm vừa học, từ xa…) không thuộc nhóm hệ chính quy theo quy định.
- Đã tốt nghiệp, đang đi làm: việc làm không phải là căn cứ tạm hoãn. Người này vẫn bị gọi khám nếu còn trong độ tuổi, trừ khi thuộc một trường hợp tạm hoãn khác.
Ngoài lý do học tập, bạn còn có thể được tạm hoãn vì chưa đủ sức khỏe theo kết luận của Hội đồng khám sức khỏe, là lao động duy nhất nuôi thân nhân không còn khả năng lao động, hoặc các trường hợp khác tại Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015.
Thời gian khám nghĩa vụ quân sự và độ tuổi gọi nhập ngũ
Khi nào khám nghĩa vụ quân sự?
Theo Điều 40 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015 (sửa đổi bởi Luật số 98/2025/QH15), thời gian khám sức khỏe là từ ngày 01/11 đến hết ngày 31/12 hằng năm. Chủ tịch UBND cấp xã quyết định gọi sơ tuyển, gọi khám. Quyết định phải được giao cho bạn trước thời điểm sơ tuyển, khám 15 ngày. Kết quả phân loại sức khỏe được công khai trên cổng thông tin điện tử và niêm yết tại trụ sở UBND cấp xã trong 20 ngày.
Công dân được gọi nhập ngũ một lần mỗi năm, vào tháng 2 hoặc tháng 3; khi cần vì lý do quốc phòng, an ninh có thể gọi lần thứ hai.
Bao nhiêu tuổi thì hết diện gọi nhập ngũ?
| Đối tượng | Độ tuổi gọi nhập ngũ |
|---|---|
| Công dân thông thường | Từ đủ 18 tuổi đến hết 25 tuổi |
| Công dân được đào tạo cao đẳng, đại học đã được tạm hoãn | Từ đủ 18 tuổi đến hết 27 tuổi |
Độ tuổi tính theo ngày, tháng, năm sinh trên giấy khai sinh đến ngày giao quân. Khi bàn về sinh viên, Chính phủ đã giải trình khi Quốc hội xem xét luật sửa đổi năm 2026 rằng giữ độ tuổi đến hết 27 để bảo đảm công bằng xã hội.
Hồ sơ, thủ tục xin tạm hoãn khi đang học
Từ khi bỏ cấp huyện, hồ sơ nộp tại UBND cấp xã (làm việc với Ban chỉ huy quân sự cấp xã) nơi bạn đăng ký nghĩa vụ quân sự. Quyết định tạm hoãn thuộc thẩm quyền Chủ tịch UBND cấp tỉnh theo Điều 42 sửa đổi bởi Luật 98/2025/QH15, cấp xã kiểm tra, xác minh và lập danh sách đề nghị.
- Bước 1: Xin giấy xác nhận sinh viên. Liên hệ phòng công tác sinh viên của trường để xin giấy xác nhận đang học hệ chính quy, ghi rõ thời gian đào tạo của khóa học. Giấy này thường có giá trị theo năm học, nên đầu mỗi năm học bạn cần xin bản mới.
- Bước 2: Chuẩn bị đơn đề nghị tạm hoãn. Viết đơn xin tạm hoãn nghĩa vụ quân sự (bản chính), kèm căn cước hoặc giấy tờ tùy thân.
- Bước 3: Nộp tại UBND cấp xã. Nộp ngay khi nhận quyết định gọi sơ tuyển, gọi khám, hoặc chủ động nộp từ đầu năm học theo thông báo của địa phương. Nên nộp trước ngày khám để tránh bị đưa vào danh sách khám.
- Bước 4: Theo dõi kết quả. Cấp xã kiểm tra, xác minh rồi trình cấp có thẩm quyền. Hãy giữ lại biên nhận hoặc bản sao hồ sơ đã nộp.
Lưu ý: Nếu bạn học xa nhà hoặc đổi nơi ở, hãy thực hiện đăng ký nghĩa vụ quân sự khi thay đổi nơi cư trú, nơi học tập theo quy định. Việc ở trọ cần khai báo cư trú đúng quy định, bạn có thể xem thêm hướng dẫn đăng ký tạm trú online. Giấy tờ tùy thân mang theo nên là thẻ căn cước còn hiệu lực; nếu cần kiểm tra số thẻ, bạn có thể xem cách tra số căn cước công dân online, hoặc nếu chưa có thẻ thì tham khảo nơi làm căn cước.
Không đi khám nghĩa vụ quân sự bị xử lý thế nào?
Đây là phần nhiều bạn trẻ chủ quan nhất: cho rằng “mình đang học nên không cần đi”. Nếu bạn đã nhận quyết định gọi khám nhưng không nộp hồ sơ tạm hoãn và cũng không có mặt, bạn có thể bị xử phạt.
| Hành vi | Mức phạt cá nhân (Nghị định 218/2025/NĐ-CP, Điều 9) |
|---|---|
| Không có mặt đúng thời gian, địa điểm sơ tuyển sức khỏe ghi trong quyết định gọi, không có lý do chính đáng | 3 – 5 triệu đồng |
| Không có mặt đúng thời gian, địa điểm khám sức khỏe ghi trong quyết định gọi khám, không có lý do chính đáng | 15 – 20 triệu đồng |
| Không nhận quyết định gọi khám sức khỏe không có lý do chính đáng; cản trở người khác nhận quyết định | 20 – 30 triệu đồng |
| Gian dối làm sai lệch kết quả phân loại sức khỏe để trốn tránh nghĩa vụ | 30 – 40 triệu đồng |
Nghị định 218/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ 05/08/2025, thay Nghị định 120/2013/NĐ-CP. Với tổ chức, mức phạt bằng 2 lần mức phạt của cá nhân.
Cảnh báo: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng (Luật số 14/2026/QH16, hiệu lực từ 01/09/2026) xác định không chấp hành quyết định gọi đăng ký, gọi sơ tuyển, gọi khám sức khỏe hoặc gọi nhập ngũ là hành vi trốn tránh thực hiện nghĩa vụ quân sự. Luật cũng cấm gian dối trong đăng ký, sơ tuyển, khám sức khỏe. Người đã bị xử phạt hành chính mà còn vi phạm có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự về tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự theo Bộ luật Hình sự.
Không phải mọi trường hợp vắng mặt đều bị phạt. Nếu có lý do chính đáng (ốm nặng, đi thi, thực tập ở xa, thiên tai…), bạn cần báo ngay bằng văn bản cho UBND cấp xã kèm giấy tờ chứng minh. Khi cần xin nghỉ học để đi khám, bạn có thể tham khảo mẫu đơn xin nghỉ phép đơn giản để viết đơn gửi nhà trường.
Tình huống thường gặp của sinh viên
Sinh viên năm nhất vừa nhập học, chưa có giấy xác nhận
Ví dụ: Minh sinh năm 2008, trúng tuyển đại học chính quy ở tỉnh khác, tháng 10 nhận quyết định gọi sơ tuyển ở quê. Minh cần xin giấy xác nhận sinh viên của trường (hoặc giấy xác nhận trúng tuyển và nhập học nếu trường chưa cấp), gửi nhờ người nhà nộp tại UBND cấp xã trước ngày sơ tuyển và báo cho Ban chỉ huy quân sự biết. Cách làm này đúng quy định hơn việc im lặng và không đi.
Sinh viên đã tốt nghiệp nhưng chưa quá 27 tuổi
Hết thời gian đào tạo, bạn không còn căn cứ tạm hoãn. Nếu còn trong độ tuổi gọi nhập ngũ (đến hết 27 tuổi với người đã được tạm hoãn khi học), bạn sẽ nhận quyết định gọi khám. Người đang đi làm được cơ quan trả nguyên lương, phụ cấp hiện hưởng và tiền tàu xe trong thời gian đăng ký, sơ tuyển, khám theo quy định mới.
Có thể dùng giấy khám sức khỏe khác thay cho khám nghĩa vụ quân sự không?
Không. Khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự do Hội đồng khám sức khỏe được thành lập theo quy định thực hiện và phân loại sức khỏe theo tiêu chuẩn quân đội. Giấy khám sức khỏe thông thường (xin việc, đi học…) không thay thế được. Bạn cũng không nên tìm cách mua giấy tờ sức khỏe để né khám, vì gian dối làm sai lệch kết quả sẽ bị phạt. Về nguyên tắc chung của giấy khám sức khỏe, xem thêm bài mua giấy khám sức khỏe xin việc có được không.
Căn cứ pháp lý
Căn cứ pháp lý
- Luật Nghĩa vụ quân sự 2015 (số 78/2015/QH13), sửa đổi, bổ sung bởi Luật Dân quân tự tự vệ 2019, Luật số 98/2025/QH15 và Luật số 14/2026/QH16.
- Luật số 14/2026/QH16 sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng (hiệu lực từ 01/09/2026).
- Thông tư 148/2018/TT-BQP (sửa đổi bởi Thông tư 68/2025/TT-BQP) hướng dẫn thực hiện công tác nhập ngũ.
- Thông tư 105/2023/TT-BQP về tiêu chuẩn sức khỏe, khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự.
- Nghị định 218/2025/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quốc phòng, cơ yếu.
- Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017, 2025).
Thông tin cập nhật tháng 10/2026. Thời điểm tổ chức sơ tuyển, khám và hồ sơ cụ thể có thể khác nhau theo kế hoạch của từng tỉnh, xã; bạn nên đối chiếu với thông báo của Ban chỉ huy quân sự cấp xã nơi đăng ký.
Câu hỏi thường gặp
Sinh viên năm cuối có phải đi khám nghĩa vụ quân sự không?
Sinh viên chính quy vẫn được tạm hoãn đến hết khóa đào tạo nếu nộp giấy xác nhận đang học. Sau khi tốt nghiệp, bạn sẽ được gọi khám nếu còn trong độ tuổi gọi nhập ngũ.
Đã nộp giấy xác nhận sinh viên rồi, còn bị gọi khám nữa không?
Thông thường bạn được đưa vào diện tạm hoãn và không phải đi khám, nhưng cách tổ chức khác nhau theo địa phương. Nếu vẫn nhận quyết định gọi, hãy liên hệ Ban chỉ huy quân sự cấp xã, bổ sung giấy xác nhận mới nhất và xin xác nhận bằng văn bản là bạn đã nộp hồ sơ.
Học liên thông, văn bằng 2 hoặc học thạc sĩ có được tạm hoãn không?
Thông thường là không. Tạm hoãn chỉ áp dụng trong thời gian một khóa đào tạo của một trình độ đào tạo. Bạn cần hỏi cơ quan quân sự cấp xã về trường hợp cụ thể của mình.
Vắng mặt buổi khám nghĩa vụ quân sự bị phạt bao nhiêu?
Theo Nghị định 218/2025/NĐ-CP, không có mặt đúng thời gian, địa điểm khám sức khỏe mà không có lý do chính đáng bị phạt 15–20 triệu đồng; vắng buổi sơ tuyển bị phạt 3–5 triệu đồng. Từ 01/09/2026, hành vi này còn được xác định là trốn tránh nghĩa vụ quân sự.
Nữ sinh viên có phải đi khám nghĩa vụ quân sự không?
Trong thời bình, nữ công dân không bắt buộc phục vụ tại ngũ. Chỉ nữ có ngành, nghề chuyên môn phù hợp với yêu cầu của quân đội mới thuộc diện đăng ký nghĩa vụ quân sự, nên đa số nữ sinh viên không bị gọi khám.
Bị cận thị, bệnh có được miễn khám không?
Không tự miễn được. Việc chưa đủ sức khỏe phục vụ tại ngũ chỉ được xác định sau khi Hội đồng khám sức khỏe kết luận. Khi đó bạn mới thuộc diện tạm hoãn vì sức khỏe.
Tóm lại, đang đi học chính quy là căn cứ để được tạm hoãn, chứ không phải lý do để bỏ qua quyết định gọi khám. Bạn nên nộp giấy xác nhận sinh viên tại cấp xã từ sớm, theo dõi thời gian khám từ 01/11 đến 31/12 hằng năm và phản hồi đúng hạn mọi quyết định của địa phương để tránh bị xử phạt.
