Chuyển khoản nhầm vẫn có thể lấy lại được. Người nhận tiền không có căn cứ pháp luật phải hoàn trả cho bạn. Việc đầu tiên là báo ngay cho ngân hàng để lập yêu cầu tra soát. Nếu người nhận không trả, bạn có thể trình báo công an hoặc khởi kiện dân sự. Người cố tình giữ tiền có thể bị phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.
Tóm tắt nhanh
- Người nhận tiền chuyển nhầm phải hoàn trả theo Bộ luật Dân sự 2015, kể cả khi họ không có lỗi trong việc nhận tiền.
- Bạn nên liên hệ ngân hàng ngay, giữ chứng từ và lập yêu cầu tra soát bằng văn bản hoặc trên ứng dụng.
- Tiền chưa bị rút thì khả năng thu hồi cao hơn nhiều.
- Cố tình không trả sau khi đã được yêu cầu: dưới 10 triệu đồng bị phạt hành chính 3–5 triệu đồng; từ 10 triệu đồng trở lên có thể bị truy cứu hình sự về tội chiếm giữ trái phép tài sản (Điều 176 Bộ luật Hình sự).
- Cảnh giác với cuộc gọi, tin nhắn yêu cầu bạn “trả tiền nhầm” vào một tài khoản lạ.
Người nhận có bắt buộc phải trả lại tiền không?
Có. Điều 579 Bộ luật Dân sự 2015 quy định người chiếm hữu, sử dụng tài sản của người khác mà không có căn cứ pháp luật thì phải hoàn trả cho chủ sở hữu. Người được lợi về tài sản mà không có căn cứ pháp luật, làm người khác thiệt hại, cũng phải hoàn trả khoản lợi đó. Tiền chuyển nhầm thuộc đúng trường hợp này.
Điều 581 còn quy định thêm: nếu người nhận biết đó không phải tiền của mình mà vẫn giữ, họ phải trả cả hoa lợi, lợi tức thu được từ số tiền đó, kể từ thời điểm bắt đầu chiếm giữ. Nếu họ ngay tình, nghĩa vụ này tính từ lúc họ biết hoặc phải biết mình nhận tiền không có căn cứ.
Nói đơn giản: số tiền chuyển nhầm không trở thành tiền của người nhận, dù tiền đã vào tài khoản của họ. Họ cũng không được trừ “phí” hay “phạt” tùy ý. Việc người nhận đã tiêu hết tiền không làm mất nghĩa vụ trả. Khi đó họ vẫn phải hoàn trả bằng số tiền tương ứng.
Việc cần làm ngay khi chuyển khoản nhầm
Thời gian rất quan trọng. Tiền còn nằm trong tài khoản thì dễ thu hồi hơn tiền đã bị rút hoặc chuyển đi nơi khác.
- Bước 1 – Giữ bằng chứng: chụp màn hình giao dịch, lưu tin nhắn biến động số dư, biên lai. Ghi lại số tài khoản nhận, tên người nhận, ngân hàng thụ hưởng, số tiền, thời điểm và mã giao dịch.
- Bước 2 – Báo ngân hàng của bạn ngay: gọi tổng đài, báo trên ứng dụng hoặc đến quầy giao dịch. Nêu rõ đây là giao dịch chuyển nhầm và đề nghị tra soát.
- Bước 3 – Lập yêu cầu tra soát: điền giấy đề nghị tra soát theo mẫu của ngân hàng, kèm bản chụp chứng từ và giấy tờ tùy thân. Bạn nên giữ lại bản có xác nhận đã nhận hồ sơ.
- Bước 4 – Theo dõi kết quả: ngân hàng sẽ làm việc với ngân hàng thụ hưởng, rồi liên hệ chủ tài khoản nhận để đề nghị họ hoàn trả. Nếu họ đồng ý, tiền được chuyển trả lại hoặc ngân hàng hỗ trợ hoàn trả theo ủy quyền của họ.
- Bước 5 – Tra soát tiếp nếu chưa có kết quả: bạn có thể gửi thêm yêu cầu theo quy định của ngân hàng. Một số ngân hàng cho lập tối đa 3 yêu cầu tra soát cho cùng một giao dịch.
Lưu ý: Ngân hàng thường không tự ý trích tiền trong tài khoản của người nhận. Việc hoàn trả cần có sự đồng ý của chủ tài khoản hoặc yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền. Bạn cũng không nên tự liên hệ người nhận khi chưa biết họ là ai. Hãy để ngân hàng làm đầu mối.
NỘI DUNG THAM KHẢO KHI LẬP ĐỀ NGHỊ TRA SOÁT
Kính gửi: Ngân hàng ……………………… – Chi nhánh/Phòng giao dịch ………………
Tôi là: ……………………… Giấy tờ tùy thân số: ……………………… Số tài khoản: ………………………
Ngày …/…/……, lúc …:…, tôi thực hiện chuyển ………………… đồng đến tài khoản số ………………… tại ngân hàng ………………… (tên người nhận hiển thị: ………………), mã giao dịch: …………………
Giao dịch trên là chuyển nhầm do ………………… (nhập sai số tài khoản/chọn nhầm người nhận…).
Tôi đề nghị Quý ngân hàng tra soát và liên hệ chủ tài khoản nhận để đề nghị hoàn trả số tiền nêu trên vào tài khoản của tôi.
Tôi xin cam đoan thông tin trên là đúng sự thật. Kèm theo: bản chụp biên lai/biến động số dư.
Ngày …/…/…… – Người đề nghị (ký, ghi rõ họ tên)
Mỗi ngân hàng có mẫu riêng. Bạn nên ưu tiên dùng mẫu của ngân hàng, nội dung trên chỉ để bạn biết cần cung cấp những thông tin nào.
Chuyển nhầm cùng ngân hàng và khác ngân hàng
Chuyển nhầm trong cùng hệ thống ngân hàng
Ngân hàng của bạn đồng thời là ngân hàng của người nhận nên xử lý nhanh hơn. Họ có thể liên hệ trực tiếp chủ tài khoản nhận, thông báo và đề nghị hoàn trả. Nếu tiền còn trong tài khoản và người nhận đồng ý, việc hoàn tiền có thể xong trong thời gian ngắn.
Chuyển nhầm sang ngân hàng khác
Bạn nộp yêu cầu tra soát tại ngân hàng của mình. Ngân hàng này chuyển thông tin sang ngân hàng thụ hưởng. Ngân hàng thụ hưởng liên hệ chủ tài khoản để đề nghị hoàn trả. Quy trình có thêm một khâu trung gian nên thường mất nhiều thời gian hơn.
Về thời hạn xử lý, quy định trước đây tại Thông tư 23/2014/TT-NHNN nêu tối đa 30 ngày làm việc kể từ khi nhận đề nghị tra soát lần đầu. Thực tế mỗi ngân hàng công bố thời hạn riêng trong điều khoản dịch vụ, bạn nên hỏi rõ khi nộp yêu cầu.
Người nhận không chịu trả: trình báo và khởi kiện
Khi người nhận không hợp tác, bạn có hai hướng song song hoặc lần lượt.
Trình báo cơ quan công an
Bạn nộp đơn trình báo, tố giác tại Công an xã, phường nơi người nhận cư trú hoặc nơi xảy ra sự việc, hoặc gửi cơ quan điều tra có thẩm quyền. Hồ sơ nên gồm: đơn trình báo, chứng từ chuyển tiền, xác nhận tra soát của ngân hàng và bằng chứng người nhận đã được yêu cầu trả nhưng từ chối. Khi viết đơn, bạn cần ghi đúng thông tin giấy tờ tùy thân, xem thêm cách ghi nơi cấp căn cước công dân trong hồ sơ.
Điểm mấu chốt: hành vi chỉ bị xem xét hình sự khi người nhận đã được chủ tài sản hoặc cơ quan có trách nhiệm yêu cầu trả mà vẫn cố tình không trả. Vì vậy, việc có yêu cầu hoàn trả rõ ràng (qua ngân hàng, tin nhắn, văn bản) rất quan trọng.
Khởi kiện đòi lại tiền tại Tòa án
Bạn có thể khởi kiện dân sự yêu cầu hoàn trả tài sản không có căn cứ pháp luật. Từ 01/07/2025, tòa án cấp sơ thẩm là Tòa án nhân dân khu vực, thường là tòa nơi bị đơn cư trú. Thời hiệu khởi kiện yêu cầu giải quyết vụ việc dân sự nói chung là 03 năm kể từ ngày bạn biết quyền lợi bị xâm phạm.
Bạn có thể yêu cầu thêm tiền lãi do chậm trả. Theo Điều 357 và Điều 468 Bộ luật Dân sự 2015, nếu các bên không thỏa thuận khác, lãi chậm trả tính bằng 50% mức lãi suất giới hạn, tức 10%/năm. Án phí dân sự sơ thẩm có giá ngạch tính theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14. Với số tiền đến 6 triệu đồng, mức án phí là 300.000 đồng. Với khoản từ trên 6 triệu đến 400 triệu đồng, mức án phí là 5% giá trị tranh chấp.
Lưu ý: Nếu hai bên đã thỏa thuận trả dần, hãy lập văn bản xác nhận khoản tiền và lịch trả. Bạn có thể tham khảo mẫu giấy ghi nợ viết tay để có cơ sở chứng minh nghĩa vụ trả tiền.
Người nhận không trả bị xử lý thế nào?
Mức xử lý phụ thuộc giá trị tiền chuyển nhầm và việc người nhận có cố tình giữ sau khi được yêu cầu hay không.
| Trường hợp | Hình thức xử lý | Căn cứ |
|---|---|---|
| Chiếm giữ dưới 10 triệu đồng, hoặc chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm | Phạt tiền 3–5 triệu đồng (cá nhân); tổ chức bị phạt gấp 2 lần. Buộc trả lại tài sản chiếm giữ hoặc nộp lại số tiền tương ứng. | Nghị định 282/2025/NĐ-CP (hiệu lực 15/12/2025), thay Nghị định 144/2021/NĐ-CP |
| Cố tình không trả tài sản trị giá từ 10 triệu đến dưới 200 triệu đồng, sau khi đã được yêu cầu | Phạt tiền 10–50 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm | Khoản 1 Điều 176 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) |
| Cố tình không trả tài sản trị giá từ 200 triệu đồng trở lên | Phạt tù từ 1 năm đến 5 năm | Khoản 2 Điều 176 Bộ luật Hình sự |
| Không bị xử lý hình sự/hành chính | Vẫn phải hoàn trả tiền, có thể kèm lãi, theo bản án dân sự hoặc thỏa thuận | Điều 579, 581 Bộ luật Dân sự 2015 |
Ví dụ thực tế: gần đây cơ quan công an từng ra quyết định truy nã một người nhận 495 triệu đồng chuyển nhầm nhưng không hoàn trả, rút hết tiền rồi bỏ trốn, về tội chiếm giữ trái phép tài sản.
Cảnh báo: Bạn không nên đe dọa, gây áp lực hoặc đăng thông tin cá nhân của người nhận lên mạng xã hội để đòi tiền. Những hành vi này có thể vi phạm pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân, danh dự, nhân phẩm. Hãy đi theo kênh ngân hàng, công an và tòa án.
Nếu bạn là người nhận nhầm tiền
Bạn bỗng thấy có khoản tiền lạ trong tài khoản. Cách xử lý đúng như sau:
- Không rút, không chuyển đi, không tiêu số tiền đó.
- Thông báo cho ngân hàng nơi bạn mở tài khoản và cung cấp thông tin để ngân hàng xác minh giao dịch.
- Đồng ý để ngân hàng hoàn trả cho người chuyển khi ngân hàng đã xác minh rõ.
- Lưu lại toàn bộ trao đổi để chứng minh bạn đã hợp tác.
Nếu bạn lỡ tiêu một phần, hãy báo ngay với ngân hàng và thỏa thuận trả lại phần còn lại cùng lịch trả cho số đã dùng. Chủ động hoàn trả sớm là tình tiết có lợi khi cơ quan chức năng xem xét trách nhiệm của bạn.
Cảnh giác chiêu lừa “chuyển nhầm”
Một số đối tượng cố tình chuyển một khoản nhỏ vào tài khoản của bạn, rồi gọi điện, nhắn tin nhờ “chuyển trả” sang một tài khoản khác. Cũng có trường hợp người lạ gửi đường dẫn “để nhận lại tiền” hoặc giả danh nhân viên ngân hàng, cơ quan chức năng.
- Chỉ hoàn tiền qua ngân hàng, theo quy trình tra soát chính thức.
- Không chuyển tiền sang tài khoản do người lạ cung cấp.
- Không bấm vào đường dẫn lạ, không đọc mã OTP cho bất kỳ ai.
- Nếu nghi ngờ lừa đảo, hãy báo ngân hàng và công an địa phương.
Cách hạn chế chuyển khoản nhầm
- Đối chiếu tên chủ tài khoản hiển thị trước khi xác nhận lệnh chuyển.
- Kiểm tra lại số tài khoản, ngân hàng, số tiền; với số tiền lớn, hãy chuyển thử một khoản nhỏ.
- Lưu người nhận quen thuộc vào danh bạ thụ hưởng, tránh gõ lại số tài khoản.
- Nội dung chuyển khoản nên ghi rõ mục đích, nhất là giao dịch mua bán lớn. Bạn nên lập giấy tờ rõ ràng, ví dụ khi mua bán tài sản có thể tham khảo mẫu giấy bán xe máy cá nhân hoặc cách lập giấy tờ mua bán đất viết tay, trong đó ghi rõ số tiền và phương thức thanh toán.
Căn cứ pháp lý
- Bộ luật Dân sự 2015 (Điều 357, 468, 579, 580, 581).
- Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung 2017 (Điều 176 – Tội chiếm giữ trái phép tài sản).
- Nghị định 282/2025/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng, chống bạo lực gia đình (hiệu lực từ 15/12/2025).
- Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 về mức thu, miễn, giảm, thu nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.
- Quy định của Ngân hàng Nhà nước về tài khoản thanh toán, dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt và xử lý tra soát, khiếu nại.
Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Câu hỏi thường gặp
Chuyển khoản nhầm có lấy lại được không?
Có thể lấy lại. Người nhận phải hoàn trả theo Bộ luật Dân sự. Bạn cần báo ngân hàng sớm để tra soát. Nếu không thành công, bạn có thể trình báo công an hoặc khởi kiện ra tòa án.
Chuyển nhầm tiền mất bao lâu để nhận lại?
Không có thời gian cố định. Nếu người nhận hợp tác và tiền còn trong tài khoản thì có thể nhận lại trong vài ngày. Trường hợp phải tra soát liên ngân hàng hoặc đưa ra cơ quan chức năng, tòa án, thời gian kéo dài hơn nhiều.
Người nhận đã rút hết tiền thì có phải trả không?
Có. Việc đã tiêu số tiền không làm mất nghĩa vụ hoàn trả. Nếu họ cố tình không trả, có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy giá trị số tiền, đồng thời vẫn bị buộc nộp lại số tiền tương ứng.
Chuyển nhầm bao nhiêu tiền thì người nhận bị truy cứu hình sự?
Từ 10 triệu đồng trở lên, nếu người nhận cố tình không trả sau khi đã được yêu cầu, họ có thể bị truy cứu về tội chiếm giữ trái phép tài sản. Dưới 10 triệu đồng, họ chủ yếu bị xử phạt hành chính và buộc trả lại tiền.
Ngân hàng có tự trừ tiền người nhận để trả lại cho tôi không?
Thông thường ngân hàng chỉ hoàn trả khi chủ tài khoản nhận đồng ý hoặc có yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền. Ngân hàng đóng vai trò liên hệ, xác minh và hỗ trợ, không tự ý trích tiền của khách hàng.
Tôi chuyển nhầm thì có phải chịu phí hay mất một phần tiền không?
Pháp luật không quy định người nhận được giữ lại một phần tiền chuyển nhầm. Ngân hàng có thể thu phí dịch vụ tra soát theo biểu phí của họ, bạn nên hỏi trước. Người nhận không có quyền tự ý khấu trừ “phí phạt”.
Chuyển khoản nhầm không đồng nghĩa mất tiền. Bạn hãy giữ chứng từ, báo ngân hàng ngay để tra soát và yêu cầu hoàn trả bằng văn bản. Nếu người nhận cố tình không trả, bạn có thể trình báo công an hoặc khởi kiện dân sự để đòi lại tiền và lãi. Người nhận nhầm tiền nên chủ động hoàn trả để tránh bị xử phạt.
