Bộ luật Hình sự không có tội danh riêng là “lăng mạ”. Hành vi này được xử lý theo hai hướng. Nếu chưa nghiêm trọng, bạn bị phạt hành chính 3–4 triệu đồng (Nghị định 282/2025/NĐ-CP). Nếu xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự, bạn có thể bị truy cứu về tội làm nhục người khác (Điều 155 BLHS), mức cao nhất là 5 năm tù.
Tóm tắt nhanh
- Lăng mạ, chửi bới, trêu ghẹo, bôi nhọ chưa đến mức hình sự: phạt tiền 3–4 triệu đồng (từ 15/12/2025).
- Xúc phạm nghiêm trọng: tội làm nhục người khác, Điều 155 BLHS, từ cảnh cáo, phạt tiền 10–30 triệu đồng đến tù tối đa 5 năm.
- Đăng lên mạng xã hội: bị phạt hành chính theo Nghị định 174/2026/NĐ-CP (cá nhân 10–15 triệu đồng) hoặc bị coi là tình tiết tăng nặng nếu truy cứu hình sự.
- Nạn nhân còn có quyền yêu cầu xin lỗi, cải chính và bồi thường thiệt hại.
Lăng mạ người khác có phải là một tội danh không?
Nhiều người tìm “tội lăng mạ người khác” hay “chửi bới người khác bị phạt bao nhiêu”. Về mặt pháp lý, “lăng mạ” là cách gọi thông thường. Pháp luật chia hành vi này thành ba mức xử lý:
- Xử phạt vi phạm hành chính: khi lời nói, hành vi xúc phạm chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.
- Truy cứu hình sự: khi xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự, thuộc tội làm nhục người khác (Điều 155 BLHS).
- Trách nhiệm dân sự: bồi thường thiệt hại, xin lỗi, cải chính công khai theo Bộ luật Dân sự 2015.
Ba hướng này có thể áp dụng độc lập hoặc song song. Một người đã bị phạt hành chính vẫn có thể bị kiện đòi bồi thường. Quyền được bảo vệ danh dự, nhân phẩm gắn với quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân và được Hiến pháp ghi nhận.
Mức xử phạt hành chính khi chửi bới, lăng mạ
Mức phạt hiện hành
Từ 15/12/2025, Nghị định 282/2025/NĐ-CP thay thế Nghị định 144/2021/NĐ-CP. Theo điểm a khoản 3 Điều 8 của Nghị định mới, phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 4.000.000 đồng đối với hành vi xúc phạm nhân phẩm, danh dự của người khác chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, hoặc khiêu khích, trêu ghẹo, lăng mạ, bôi nhọ danh dự, nhân phẩm của người khác.
Trước đây là bao nhiêu?
Trước 15/12/2025, hành vi này bị phạt từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng theo Nghị định 144/2021/NĐ-CP. Vì vậy, các bài viết cũ nói “phạt 2–3 triệu đồng” đã lỗi thời. Mức phạt hiện nay đã tăng lên 3–4 triệu đồng.
Lăng mạ thành viên trong gia đình
Chửi bới, chì chiết, xúc phạm vợ, chồng, con, cha mẹ… được xử lý theo quy định về phòng, chống bạo lực gia đình. Mức phạt thường cao hơn so với xúc phạm người ngoài. Bạn nên đối chiếu Nghị định 282/2025/NĐ-CP để biết mức phạt cụ thể. Bạo lực tinh thần kéo dài cũng có thể là căn cứ để ly hôn đơn phương.
Lưu ý: Mức phạt trong Nghị định áp dụng cho cá nhân, trừ khi văn bản quy định khác. Ngoài phạt tiền, người vi phạm có thể bị buộc xin lỗi hoặc gỡ bỏ nội dung xúc phạm tùy từng trường hợp.
Chửi bới, lăng mạ trên mạng xã hội bị phạt thế nào?
Đăng bài, bình luận, livestream hay nhắn tin nhóm để xúc phạm người khác là hành vi thường gặp. Hiện nay có hai lớp quy định cần nắm.
Xử phạt hành chính: Nghị định 174/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, giao dịch điện tử và công nghệ thông tin và có hiệu lực từ 01/07/2026. Theo Điều 95, hành vi lợi dụng mạng xã hội để xúc phạm danh dự, nhân phẩm cá nhân bị phạt 20–30 triệu đồng đối với tổ chức. Cá nhân bị phạt bằng một nửa, tức từ 10 triệu đến 15 triệu đồng. Trước đó, Nghị định 15/2020/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 14/2022/NĐ-CP) phạt cá nhân 5–10 triệu đồng.
Xử lý hình sự: sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử để làm nhục người khác là tình tiết tăng nặng, có thể bị phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.
Cảnh báo: Xóa bài sau khi đăng không làm mất trách nhiệm. Ảnh chụp màn hình, bản ghi lưu trữ vẫn là chứng cứ để cơ quan có thẩm quyền xác minh, xử lý.
Khi nào bị truy cứu hình sự tội làm nhục người khác?
Điều 155 BLHS 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) quy định tội làm nhục người khác. Hành vi cấu thành là xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự của người khác bằng lời nói, hành động, hình ảnh hoặc phương tiện khác. Pháp luật không đặt ra mốc định lượng cố định. Cơ quan tiến hành tố tụng sẽ xem xét từng vụ việc theo nội dung xúc phạm, nơi diễn ra (nơi đông người, trên mạng), số lần, mức độ lan truyền và hậu quả đối với nạn nhân.
| Khung | Trường hợp | Hình phạt |
|---|---|---|
| Khoản 1 | Xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự của người khác | Cảnh cáo, phạt tiền 10–30 triệu đồng hoặc cải tạo không giam giữ đến 03 năm |
| Khoản 2 | Có tình tiết tăng nặng: phạm tội từ 02 lần trở lên; đối với 02 người trở lên; lợi dụng chức vụ, quyền hạn; đối với người thi hành công vụ; đối với người dạy dỗ, nuôi dưỡng, chăm sóc, chữa bệnh cho mình; sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử; có tính chất côn đồ | Phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm |
| Khoản 3 | Vì động cơ đê hèn; gây rối loạn tâm thần và hành vi cho nạn nhân với tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% trở lên; làm nạn nhân tự sát | Phạt tù từ 02 năm đến 05 năm |
| Khoản 4 | Hình phạt bổ sung | Cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm |
Có cần bị hại yêu cầu mới khởi tố không?
Có, với trường hợp cơ bản ở khoản 1. Người phạm tội chỉ bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi bị hại hoặc người đại diện hợp pháp có yêu cầu khởi tố. Nếu bị hại rút yêu cầu trước khi mở phiên tòa sơ thẩm, vụ án có thể bị đình chỉ theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự. Các khoản 2 và 3 không bị hạn chế bởi điều kiện này.
Ví dụ: Anh A và chị B mâu thuẫn chuyện làm ăn. Anh A quay clip, chèn lời lẽ miệt thị rồi đăng lên Facebook và gửi vào nhóm Zalo khu phố. Chị B bị bạn bè, hàng xóm bàn tán, ảnh hưởng nặng đến công việc. Hành vi của anh A có thể vượt ngưỡng hành chính và bị xem xét về tội làm nhục người khác, với tình tiết sử dụng phương tiện điện tử.
Phân biệt làm nhục và vu khống
Hai tội này hay bị nhầm lẫn:
- Làm nhục (Điều 155): xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự của người khác. Thông tin đưa ra có thể đúng hoặc sai, mục đích là hạ thấp, bôi nhọ nạn nhân.
- Vu khống (Điều 156): bịa đặt hoặc loan truyền điều biết rõ là sai sự thật nhằm xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự, hoặc bịa đặt người khác phạm tội và tố cáo họ. Khung cơ bản là phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 01 năm. Khung cao nhất là 07 năm tù.
Nếu lời chửi kèm tin bịa đặt, người thực hiện có thể bị xem xét ở cả hai tội, tùy chứng cứ và ý thức chủ quan.
Trách nhiệm bồi thường dân sự
Ngoài xử phạt, người xúc phạm còn phải chịu trách nhiệm dân sự. Theo Điều 592 Bộ luật Dân sự 2015, thiệt hại do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm gồm:
- Chi phí hợp lý để hạn chế, khắc phục thiệt hại.
- Thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút.
- Khoản tiền bù đắp tổn thất về tinh thần, do các bên thỏa thuận. Nếu không thỏa thuận được, mức bù đắp tối đa là 10 lần mức lương cơ sở.
Nạn nhân cũng có quyền yêu cầu người vi phạm xin lỗi, cải chính công khai và gỡ bỏ thông tin xúc phạm. Tranh chấp dân sự được giải quyết tại Tòa án nhân dân khu vực theo thẩm quyền.
Người chưa thành niên chửi bới, lăng mạ thì sao?
- Dưới 14 tuổi: không bị xử phạt hành chính hay truy cứu hình sự. Cha mẹ hoặc người giám hộ có trách nhiệm quản lý, giáo dục và bồi thường thiệt hại theo quy định dân sự.
- Từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi: xử phạt hành chính bằng hình thức cảnh cáo nếu vi phạm do cố ý. Tuổi chịu trách nhiệm hình sự ở độ tuổi này hẹp hơn, chỉ áp dụng với các tội nghiêm trọng do cố ý trở lên và một số tội theo luật định. Làm nhục ở khung cơ bản không thuộc nhóm đó.
- Từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi: có thể bị phạt tiền với mức tối đa bằng một nửa mức phạt của người thành niên. Nếu đủ yếu tố cấu thành, có thể phải chịu trách nhiệm hình sự theo chính sách riêng với người dưới 18 tuổi.
Với học sinh chửi nhau, nhà trường thường xử lý bằng nhắc nhở, kiểm điểm theo quy chế kỷ luật. Bạn có thể tham khảo cách viết bản kiểm điểm và mẫu ý kiến của phụ huynh vào bản kiểm điểm.
Bị lăng mạ, chửi bới phải làm gì?
- Bước 1: Giữ chứng cứ. Chụp màn hình bài đăng, bình luận (hiện rõ tài khoản, thời gian, đường dẫn), lưu file ghi âm, ghi hình, danh sách người chứng kiến. Không tự ý chỉnh sửa tài liệu.
- Bước 2: Báo công an nơi xảy ra vụ việc. Hiện nay chính quyền địa phương hai cấp, bạn có thể gửi đơn đến Công an xã, phường nơi xảy ra hành vi hoặc nơi người vi phạm cư trú. Với vụ việc phức tạp, cơ quan công an cấp tỉnh có thể tiếp nhận, xử lý.
- Bước 3: Viết đơn rõ ràng. Nêu thông tin người bị hại, người bị tố cáo (nếu biết), diễn biến, chứng cứ và yêu cầu cụ thể (xử phạt, khởi tố, xin lỗi, bồi thường). Bạn nên dùng văn phong chính xác, khách quan, tham khảo phong cách ngôn ngữ hành chính khi soạn đơn.
- Bước 4: Yêu cầu khởi tố (nếu muốn xử lý hình sự). Với tội làm nhục khung cơ bản, bạn cần nêu rõ yêu cầu khởi tố vụ án bằng văn bản.
- Bước 5: Khởi kiện dân sự (nếu cần bồi thường). Gửi đơn kèm chứng cứ thiệt hại đến Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền.
Cảnh báo: Không “trả đũa” bằng cách chửi lại, đăng bài bêu riếu hoặc tung thông tin cá nhân của đối phương. Bạn có thể trở thành người vi phạm, mất lợi thế khi trình bày với cơ quan chức năng.
Câu hỏi thường gặp
Chửi bới người khác nơi công cộng bị phạt bao nhiêu tiền?
Nếu chưa đến mức hình sự, mức phạt là 3–4 triệu đồng theo Nghị định 282/2025/NĐ-CP (hiệu lực từ 15/12/2025). Nếu xúc phạm nghiêm trọng, bạn có thể bị xem xét về tội làm nhục người khác theo Điều 155 BLHS.
Chửi bới có bị đi tù không?
Có thể, nhưng chỉ khi đủ yếu tố cấu thành tội làm nhục người khác với tình tiết tăng nặng hoặc hậu quả nghiêm trọng. Khung cơ bản chỉ phạt cảnh cáo, phạt tiền hoặc cải tạo không giam giữ. Tù từ 03 tháng đến 02 năm, hoặc 02–05 năm, áp dụng khi có tình tiết tăng nặng theo khoản 2, khoản 3.
Chửi nhau qua điện thoại, tin nhắn có bị xử lý không?
Có. Pháp luật không phân biệt hình thức, chỉ cần hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác. Tin nhắn, ghi âm, ảnh chụp màn hình có thể là chứng cứ. Nếu xúc phạm công khai trong nhóm chat đông người, mức độ xem xét thường nặng hơn.
Xúc phạm trên Facebook, TikTok bị phạt bao nhiêu?
Theo Nghị định 174/2026/NĐ-CP (hiệu lực 01/07/2026), cá nhân lợi dụng mạng xã hội xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác bị phạt 10–15 triệu đồng. Nếu bị truy cứu hình sự, việc dùng mạng là tình tiết tăng nặng.
Bị hại rút đơn thì có được bỏ qua hình sự không?
Với trường hợp khoản 1 Điều 155, nếu bị hại rút yêu cầu khởi tố trước phiên tòa sơ thẩm thì vụ án có thể bị đình chỉ. Tuy nhiên, việc rút đơn không đương nhiên loại trừ xử phạt hành chính hay trách nhiệm dân sự.
Lăng mạ người thi hành công vụ có bị xử lý nặng hơn không?
Có. Đây là tình tiết tăng nặng của tội làm nhục người khác (khoản 2 Điều 155) và còn có quy định xử phạt hành chính riêng về hành vi xúc phạm người thi hành công vụ.
Căn cứ pháp lý
- Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017, 2025) – Điều 155 (tội làm nhục người khác), Điều 156 (tội vu khống).
- Bộ luật Dân sự 2015 – các quy định về quyền được bảo vệ danh dự, nhân phẩm và bồi thường thiệt hại do danh dự, nhân phẩm bị xâm phạm (Điều 592).
- Nghị định 282/2025/NĐ-CP (hiệu lực 15/12/2025) về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng, chống bạo lực gia đình – thay thế Nghị định 144/2021/NĐ-CP.
- Nghị định 174/2026/NĐ-CP (hiệu lực 01/07/2026) về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, giao dịch điện tử và công nghệ thông tin – thay thế Nghị định 15/2020/NĐ-CP và Nghị định 14/2022/NĐ-CP.
- Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 (sửa đổi, bổ sung) – quy định về độ tuổi và nguyên tắc xử phạt.
- Luật An ninh mạng – cấm sử dụng không gian mạng để xúc phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín của người khác.
Tóm lại, chửi bới, lăng mạ người khác không phải lúc nào cũng chỉ là chuyện cãi vã. Tùy mức độ, người vi phạm có thể bị phạt 3–4 triệu đồng, bị phạt nặng hơn nếu đăng lên mạng xã hội, bị truy cứu hình sự tối đa 5 năm tù và phải bồi thường thiệt hại cho nạn nhân. Nếu bạn là người bị xúc phạm, hãy lưu chứng cứ ngay và gửi đơn đến cơ quan công an có thẩm quyền.
Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
