Pháp luật không dùng cụm từ “doanh nghiệp bỏ trốn”. Thuật ngữ chính thức là người nộp thuế “không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký”, tương ứng trạng thái 06 trên hệ thống thuế. Bạn tra cứu bằng mã số thuế trên cổng tra cứu của Cục Thuế (tracuunnt.gdt.gov.vn) hoặc mục công khai thông tin người nộp thuế trạng thái 03, 05, 06 ở phần Dịch vụ công.
Tóm tắt nhanh
- “Bỏ trốn” là cách gọi dân gian; về pháp lý là trạng thái “không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký” (06) hoặc “ngừng hoạt động nhưng chưa đóng mã số thuế” (03).
- Chỉ cần mã số thuế của đối tác là tra được tình trạng hoạt động, hoàn toàn miễn phí.
- Người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp bị xác định không hoạt động tại địa chỉ đăng ký mà còn nợ thuế có thể bị cưỡng chế, bị công khai thông tin và bị tạm hoãn xuất cảnh.
- Bên mua hóa đơn từ doanh nghiệp này có thể bị loại khoản khấu trừ thuế GTGT, loại chi phí và bị truy thu, xử phạt nếu giao dịch không có thật.
- Đã vướng trạng thái 06 vẫn có đường hợp pháp: cập nhật địa chỉ, khôi phục mã số thuế hoặc làm thủ tục giải thể.
Doanh nghiệp “bỏ trốn” theo pháp luật là gì?
Trên báo chí và trong giao dịch, “doanh nghiệp bỏ trốn” hay “bỏ địa chỉ kinh doanh” thường chỉ doanh nghiệp, hộ kinh doanh mà cơ quan thuế không tìm thấy tại trụ sở đã đăng ký. Về pháp lý, cơ quan thuế xác minh rồi ban hành thông báo “người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký” và chuyển mã số thuế sang trạng thái 06.
Cơ quan thuế thường chuyển sang xác minh khi: kiểm tra thực địa không thấy doanh nghiệp; thư gửi qua bưu chính bị trả lại vì không có người nhận hoặc địa chỉ không tồn tại; doanh nghiệp không kê khai thuế trong thời gian dài; có dấu hiệu rủi ro về hóa đơn mà không giải trình được; hoặc có cơ quan nhà nước, tổ chức, cá nhân cung cấp thông tin kèm chứng cứ. Trước khi có thông báo chính thức, mã số thuế có thể ở trạng thái 09 (chờ xác minh tình trạng hoạt động).
Lưu ý: Trạng thái 06 chưa phải là kết luận doanh nghiệp “trốn thuế” hay vi phạm hình sự. Đó là tình trạng quản lý thuế. Việc có trốn thuế, mua bán hóa đơn hay không chỉ được xác định qua thanh tra, kiểm tra và điều tra theo đúng thủ tục.
Cách tra cứu doanh nghiệp bỏ trốn trên cổng Cục Thuế
Bạn nên dùng nguồn chính thống của cơ quan thuế. Giao diện và tên mục có thể được điều chỉnh theo thời gian, nhưng các cách dưới đây đang được cơ quan thuế hướng dẫn.
Cách 1: Tra cứu tình trạng bằng mã số thuế
- Bước 1: Truy cập cổng tra cứu thông tin người nộp thuế của Cục Thuế (tracuunnt.gdt.gov.vn).
- Bước 2: Chọn tab “Thông tin về người nộp thuế” (dành cho doanh nghiệp, tổ chức, hộ kinh doanh). Tab dành cho cá nhân là “Thông tin về người nộp thuế TNCN”.
- Bước 3: Nhập mã số thuế 10 hoặc 13 chữ số của đối tác, nhập mã xác nhận rồi bấm “Tra cứu”.
- Bước 4: Đọc kết quả: tên người nộp thuế, địa chỉ, cơ quan thuế quản lý và tình trạng hoạt động.
Cách 2: Tra cứu mục công khai thông tin trạng thái 03, 05, 06
Cục Thuế đã bổ sung chức năng công khai thông tin người nộp thuế ở các trạng thái này. Cách làm:
- Bước 1: Vào website Cục Thuế (gdt.gov.vn), chọn mục “Dịch vụ công”.
- Bước 2: Chọn “Công khai thông tin người nộp thuế trạng thái 03, 05, 06”.
- Bước 3: Nhập mã số thuế cần tra cứu và mã captcha, rồi bấm “Tìm kiếm”.
Nếu mã số thuế có lịch sử được công khai thuộc một trong ba trạng thái, hệ thống trả về cơ quan thuế quản lý, tên, địa chỉ, trạng thái công khai, ngày bắt đầu và kết thúc công khai. Với trạng thái 06, còn có thông tin người đại diện theo pháp luật hoặc chủ hộ kinh doanh. Nếu không thấy kết quả, nghĩa là mã số thuế đó không có lịch sử công khai thuộc ba trạng thái trên, chứ không phải bảo đảm doanh nghiệp “sạch” mọi rủi ro.
Cách 3: Kiểm tra thông báo tạm hoãn xuất cảnh và cưỡng chế nợ thuế
Thông tin về người đại diện bị thông báo tạm hoãn xuất cảnh không nằm trong kết quả tra cứu trạng thái 03, 05, 06. Bạn vào mục “Công khai cưỡng chế nợ thuế”, chọn tab “NNT có thông báo về xuất cảnh”, rồi nhập mã số thuế hoặc số giấy tờ, tên và mã captcha để tìm.
Cách 4: Đối chiếu hóa đơn đã nhận
Nếu bạn đã nhận hóa đơn điện tử từ đối tác, hãy tra cứu hóa đơn trên hệ thống hóa đơn điện tử của cơ quan thuế (hoadondientu.gdt.gov.vn) để xem hóa đơn có tồn tại, đúng mã số thuế người bán và có mã của cơ quan thuế hay không. Hãy so ngày lập hóa đơn với thời điểm người bán bị thông báo không hoạt động tại địa chỉ. Bạn có thể xem thêm các yếu tố của hóa đơn bán lẻ tại bài mẫu hóa đơn bán lẻ hợp lệ.
Cách 5: Theo dõi thông báo rủi ro do cơ quan thuế công bố
Cục Thuế và thuế các tỉnh định kỳ rà soát và gửi văn bản cảnh báo về doanh nghiệp có rủi ro về hóa đơn. Doanh nghiệp có giao dịch với đơn vị trong danh sách được đề nghị chủ động rà soát hóa đơn, hồ sơ và giải trình khi cơ quan thuế yêu cầu. Hãy theo dõi website của cơ quan thuế quản lý bạn để nắm thông báo mới.
Lưu ý: Tra cứu mã số thuế của cá nhân là việc khác với tra cứu doanh nghiệp. Từ 01/07/2025, số định danh cá nhân được dùng làm mã số thuế. Bạn xem hướng dẫn tại bài tra cứu mã số thuế cá nhân và tìm mã số thuế cá nhân bằng số CMND (nay là số định danh trên căn cước).
Ý nghĩa các trạng thái mã số thuế cần biết
| Trạng thái | Ý nghĩa | Mức độ cần thận trọng |
|---|---|---|
| 03 | Ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế | Cao: đối tác đã dừng kinh doanh, cần xem còn nghĩa vụ nào chưa xử lý |
| 05 | Tạm ngừng hoạt động theo đúng quy định | Trung bình: hợp pháp nếu đã thông báo; không nên giao dịch trong thời gian tạm ngừng |
| 06 | Không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký | Rất cao: thường gọi là “bỏ trốn” |
| 09 | Chờ xác minh tình trạng hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký | Cao: có thể chuyển sang 06 nếu xác minh không thấy hoạt động |
Các mã trạng thái 03, 05, 06 có thể thay đổi sau khi doanh nghiệp hoàn thành thủ tục. Trạng thái 09 được quy định trước đây tại Thông tư 86/2024/TT-BTC. Từ 01/07/2026, thủ tục đăng ký thuế được hướng dẫn theo Thông tư 90/2026/TT-BTC, nên khi cần thủ tục chi tiết bạn hãy đối chiếu văn bản này.
Hậu quả pháp lý với doanh nghiệp và người đại diện
Luật Quản lý thuế 2025 (số 108/2025/QH15) có hiệu lực từ 01/07/2026 và quy định rõ hơn trách nhiệm khi người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký. Các hậu quả chính:
- Vẫn phải hoàn thành nghĩa vụ thuế: chủ doanh nghiệp tư nhân, chủ sở hữu công ty TNHH một thành viên, thành viên hợp danh, chủ hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh chịu trách nhiệm hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế và nghĩa vụ liên quan đến hồ sơ thuế của đơn vị không hoạt động tại địa chỉ đăng ký.
- Bị cưỡng chế nợ thuế: luật bổ sung biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế đối với người nộp thuế có nợ nhưng không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký.
- Bị tạm hoãn xuất cảnh: cá nhân là chủ hộ kinh doanh, chủ sở hữu hưởng lợi hoặc người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký mà chưa hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế phải hoàn thành nghĩa vụ trước khi xuất cảnh.
- Bị công khai thông tin: trường hợp không hợp tác để hoàn thành nghĩa vụ thuế sẽ bị công khai thông tin theo quy định.
- Có thể bị thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp: doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đăng ký, nợ thuế kéo dài, không hợp tác và đủ điều kiện cưỡng chế thì cơ quan thuế lập hồ sơ gửi cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh đề nghị thu hồi.
- Bị xem xét chuyển cơ quan công an: nếu có dấu hiệu mua bán hóa đơn, trốn thuế, lợi dụng pháp nhân, mã số thuế, hóa đơn để vi phạm pháp luật, cơ quan thuế kiểm tra, xử lý hoặc chuyển tin báo, hồ sơ kiến nghị khởi tố sang công an khi đủ căn cứ.
Quy mô vấn đề không nhỏ. Theo thông tin Bộ Tài chính công bố tháng 5/2026, có khoảng 963.500 tổ chức nộp thuế ở trạng thái không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký và đang nợ thuế (gồm 325.500 doanh nghiệp và 638.000 hộ kinh doanh), với tổng tiền thuế nợ khoảng 32.130 tỷ đồng. Ngành thuế đang triển khai chiến dịch “Làm sạch mã số thuế” theo Quyết định 595/QĐ-CT ngày 08/05/2026 của Cục Thuế để xử lý tồn đọng này.
Hậu quả với bên mua hóa đơn
Nếu bạn là doanh nghiệp mua hàng, rủi ro lớn nhất nằm ở hóa đơn đầu vào. Theo hướng dẫn của cơ quan thuế từ trước đến nay, việc xử lý phụ thuộc vào thời điểm lập hóa đơn:
- Hóa đơn lập sau thời điểm người bán bị xác định bỏ địa chỉ kinh doanh: có nguy cơ bị coi là hóa đơn không hợp pháp, không được khấu trừ thuế GTGT và không được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế.
- Hóa đơn lập trước thời điểm đó: cơ quan thuế kiểm tra, đối chiếu hoạt động kinh doanh của bên mua để xác định có mua hàng hóa, dịch vụ thật hay mua hóa đơn khống rồi xử lý theo đó.
Dù hóa đơn lập trước hay sau, bên mua muốn được khấu trừ phải chứng minh giao dịch có thật và hóa đơn đủ các yếu tố theo quy định hiện hành. Hồ sơ nên giữ gồm: hợp đồng hoặc đơn đặt hàng, biên bản giao nhận hàng, chứng từ thanh toán qua ngân hàng, hóa đơn và tài liệu vận chuyển, nghiệm thu. Điều kiện khấu trừ thuế GTGT đầu vào hiện được quy định tại Luật Thuế giá trị gia tăng 2024, Nghị định 181/2025/NĐ-CP và Thông tư 69/2025/TT-BTC. Hóa đơn thiếu hoặc sai tên, địa chỉ, mã số thuế người bán, hoặc là hóa đơn khống, hóa đơn không có hàng hóa kèm theo, thì không được khấu trừ.
Cảnh báo: Không nên chỉ kiểm tra đối tác một lần khi ký hợp đồng. Trạng thái mã số thuế có thể thay đổi. Hãy tra cứu lại trước mỗi lần thanh toán lớn hoặc khi nhận hóa đơn, và lưu ảnh chụp kết quả cùng ngày tra cứu để làm tài liệu đối chiếu.
Ví dụ minh họa: Công ty A mua lô hàng từ công ty B và nhận hóa đơn đầy đủ. Ba tháng sau, mã số thuế của B chuyển sang trạng thái 06. Cơ quan thuế yêu cầu A giải trình. A có hợp đồng, phiếu giao nhận, chứng từ chuyển khoản và hóa đơn lập trước thời điểm B bị xác định bỏ địa chỉ, nên có cơ sở chứng minh giao dịch có thật. Ngược lại, nếu A chỉ có hóa đơn mà không có hàng, không có thanh toán rõ ràng, A có nguy cơ bị loại khấu trừ, truy thu thuế và xử phạt.
Mức xử phạt và trách nhiệm hình sự
Xử phạt hành chính
Việc xử phạt về thuế, hóa đơn hiện theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP đã được sửa đổi bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP (hiệu lực từ 16/01/2026) và có văn bản hợp nhất. Một số điểm cần biết:
- Hành vi cho, bán hóa đơn bị phạt từ 20 triệu đến 50 triệu đồng.
- Hành vi trốn thuế chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự bị phạt 1,5 lần số tiền thuế trốn nếu không có tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ; có tình tiết tăng nặng thì mức phạt tăng lên theo từng nấc.
- Ngoài tiền phạt, bên vi phạm còn bị buộc nộp đủ số thuế thiếu và tiền chậm nộp.
Trách nhiệm hình sự
Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung) có quy định về tội trốn thuế (Điều 200) và tội mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước (Điều 203). Cá nhân hoặc pháp nhân thương mại có hành vi đến mức nghiêm trọng có thể bị phạt tiền, phạt tù tùy khung hình phạt. Người trực tiếp lập khống, mua bán hóa đơn, người chỉ đạo và cả người mua nhằm hợp thức hóa chi phí đều có thể bị xem xét trách nhiệm.
Cảnh báo: Việc lập doanh nghiệp, đăng ký địa chỉ hoặc đứng tên đại diện theo pháp luật cho người khác rồi bỏ mặc nghĩa vụ thuế vẫn khiến người đứng tên bị truy cứu trách nhiệm. Chủ doanh nghiệp không thể viện lý do “không còn hoạt động” để thoát nghĩa vụ chưa hoàn thành.
Đã vướng trạng thái 06 thì xử lý hợp pháp thế nào?
Nếu doanh nghiệp của bạn bị chuyển sang trạng thái 06 vì chuyển địa điểm mà quên thông báo, hoặc vì ngừng kinh doanh mà chưa làm thủ tục, bạn vẫn có hướng xử lý đúng luật.
- Bước 1: Xác định rõ tình trạng thật: doanh nghiệp còn kinh doanh (địa chỉ cũ hay mới), hay đã ngừng hẳn và cần giải thể, chấm dứt hoạt động.
- Bước 2: Rà soát tình trạng kê khai thuế, nợ thuế, tiền chậm nộp, tiền phạt và tình trạng sử dụng hóa đơn.
- Bước 3: Nếu còn hoạt động, thông báo, cập nhật địa chỉ và nộp hồ sơ đề nghị khôi phục hiệu lực mã số thuế tại cơ quan thuế quản lý. Cơ quan thuế các tỉnh hiện có hướng dẫn riêng về điều kiện khôi phục mã số thuế cho trạng thái 06.
- Bước 4: Nếu không tiếp tục kinh doanh, hoàn thành nghĩa vụ thuế và làm thủ tục giải thể, chấm dứt hoạt động để đóng mã số thuế. Ngành thuế đang đặt mục tiêu rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ giải thể, chấm dứt hoạt động phát sinh mới xuống không quá 4 tháng với hồ sơ đủ điều kiện.
Với cá nhân đại diện, nên kiểm tra lại thông tin thuế của bản thân. Nếu cần đăng ký hoặc điều chỉnh mã số thuế cá nhân, xem thêm hướng dẫn đăng ký mã số thuế cá nhân qua mạng.
Căn cứ pháp lý
- Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 (hiệu lực 01/07/2026).
- Thông tư 90/2026/TT-BTC về đăng ký thuế (áp dụng từ 01/07/2026); Thông tư 86/2024/TT-BTC (áp dụng trước đó).
- Nghị định 254/2026/NĐ-CP về hóa đơn, chứng từ (hiệu lực 01/07/2026).
- Nghị định 125/2020/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP (hiệu lực 16/01/2026) và Văn bản hợp nhất số 27/2026 về xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn.
- Luật Thuế giá trị gia tăng 2024; Nghị định 181/2025/NĐ-CP; Thông tư 69/2025/TT-BTC.
- Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung (Điều 200, Điều 203).
- Quyết định 595/QĐ-CT ngày 08/05/2026 của Cục Thuế về chiến dịch “Làm sạch mã số thuế”.
Thông tin cập nhật tháng 10/2026. Quy định có thể được sửa đổi, bạn nên đối chiếu văn bản hiện hành hoặc thông báo của cơ quan thuế khi xử lý trường hợp cụ thể.
Câu hỏi thường gặp
Có danh sách chính thức “doanh nghiệp bỏ trốn” để tải về không?
Không có danh sách duy nhất mang tên đó. Cơ quan thuế công khai thông tin người nộp thuế trạng thái 03, 05, 06 trên cổng Cục Thuế và gửi văn bản cảnh báo rủi ro về hóa đơn theo từng thời điểm. Bạn nên tra theo mã số thuế từng đối tác thay vì dùng file do bên thứ ba tổng hợp, vì dữ liệu đó có thể đã lạc hậu.
Không tìm thấy mã số thuế trong mục công khai thì có yên tâm không?
Chưa chắc. Kết quả “không có” chỉ cho biết mã số thuế đó không có lịch sử công khai ở trạng thái 03, 05, 06. Bạn vẫn nên kiểm tra tình trạng hoạt động, địa chỉ, người đại diện và hóa đơn của đối tác, đồng thời lưu đủ chứng từ thanh toán và giao nhận.
Mua hàng trước khi doanh nghiệp bị thông báo bỏ địa chỉ thì có bị phạt không?
Hóa đơn lập trước thời điểm đó không đương nhiên bị coi là bất hợp pháp. Cơ quan thuế sẽ đối chiếu xem giao dịch có thật hay không. Nếu bạn chứng minh được hàng hóa, dịch vụ thực tế và thanh toán hợp lệ thì vẫn có cơ sở khấu trừ; nếu là hóa đơn khống thì bị truy thu và xử phạt.
Chủ doanh nghiệp bỏ địa chỉ có bị cấm xuất cảnh không?
Theo Luật Quản lý thuế 2025, người đại diện theo pháp luật, chủ hộ kinh doanh hoặc chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký mà chưa hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế phải hoàn thành nghĩa vụ này trước khi xuất cảnh. Cơ quan thuế công khai thông tin trường hợp bị thông báo tạm hoãn xuất cảnh.
Trạng thái 06 có tự mất không?
Không. Doanh nghiệp phải làm thủ tục với cơ quan thuế để khôi phục hiệu lực mã số thuế khi còn hoạt động, hoặc làm thủ tục giải thể, chấm dứt hoạt động nếu ngừng hẳn. Trong cả hai trường hợp đều cần hoàn thành nghĩa vụ thuế còn tồn đọng.
Tóm lại, “doanh nghiệp bỏ trốn” thực chất là doanh nghiệp bị xác định không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký. Bạn có thể kiểm tra miễn phí bằng mã số thuế trên cổng của cơ quan thuế, đồng thời lưu đủ hồ sơ giao dịch để bảo vệ quyền lợi. Với bên có nghĩa vụ thuế chưa hoàn thành, cách an toàn nhất là làm việc với cơ quan thuế để khôi phục hoặc chấm dứt mã số thuế đúng quy định.
