Thủ tục khai nhận di sản thừa kế tại UBND xã, phường 2026

Biên soạn:

· Cập nhật:

Thủ tục khai nhận di sản thừa kế tại UBND xã, phường 2026

Từ 01/7/2025, Luật Công chứng 2024 gộp “khai nhận di sản” và “thỏa thuận phân chia di sản” thành một loại văn bản chung là văn bản phân chia di sản, kể cả khi chỉ có một người thừa kế. Bạn có thể làm tại tổ chức hành nghề công chứng, hoặc nhờ Chủ tịch UBND cấp xã chứng thực nếu di sản là động sản, quyền sử dụng đất hay nhà ở (Nghị định 280/2025/NĐ-CP, hiệu lực 01/11/2025).

Tóm tắt nhanh

  • Tên gọi pháp lý hiện nay là “văn bản phân chia di sản”; cụm “khai nhận di sản” vẫn được dùng phổ biến trong đời sống.
  • UBND cấp xã (xã, phường, đặc khu) có thẩm quyền chứng thực văn bản phân chia di sản là động sản, quyền sử dụng đất, nhà ở; chứng thực di chúc và văn bản từ chối nhận di sản.
  • UBND xã không “công chứng”. Công chứng chỉ do Phòng công chứng, Văn phòng công chứng thực hiện.
  • Nếu làm tại tổ chức công chứng, việc tiếp nhận hồ sơ được niêm yết 15 ngày tại UBND cấp xã.
  • Có tranh chấp, thiếu người thừa kế hoặc di sản đang bị kê biên thì không làm được; phải thỏa thuận hoặc khởi kiện tại Tòa án.

Khai nhận di sản thừa kế là gì và hiện nay gọi thế nào?

Khai nhận di sản là việc người thừa kế lập văn bản xác nhận mình được hưởng di sản của người đã mất, để có căn cứ sang tên nhà đất, xe, rút tiền gửi hoặc đăng ký các tài sản khác.

Tóm tắt nhanh: Thủ tục khai nhận di sản thừa kế tại UBND xã, phường 2026
Tóm tắt nhanh – Thủ tục khai nhận di sản thừa kế tại UBND xã, phường 2026

Trước đây, Luật Công chứng 2014 tách thành hai văn bản: văn bản khai nhận di sản (một người thừa kế, hoặc nhiều người thỏa thuận không chia) và văn bản thỏa thuận phân chia di sản (nhiều người thừa kế cùng chia). Hiện nay, Điều 59 Luật Công chứng 2024 chỉ còn “công chứng văn bản phân chia di sản”. Khoản 5 của điều này nêu rõ thủ tục áp dụng cả với trường hợp thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật mà chỉ có một người thừa kế. Vì vậy, nếu bạn tìm “khai nhận di sản”, hãy hiểu đó là thủ tục phân chia di sản theo tên gọi mới.

Có khai nhận di sản thừa kế tại UBND được không?

Được, nhưng bạn cần hiểu đúng bản chất: UBND cấp xã chứng thực, không công chứng. Theo Điều 5 Nghị định 23/2015/NĐ-CP đã được sửa đổi bởi Nghị định 280/2025/NĐ-CP (từ 01/11/2025), Chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền:

  • chứng thực văn bản phân chia di sản là động sản, quyền của người sử dụng đất, nhà ở;
  • chứng thực văn bản từ chối nhận di sản;
  • chứng thực di chúc;
  • chứng thực bản sao từ bản chính và chữ ký.

Từ 01/7/2025, nước ta chỉ còn hai cấp chính quyền địa phương (tỉnh và xã). Việc trước đây gửi Phòng Tư pháp cấp huyện nay không còn; người dân làm tại UBND xã, phường hoặc đặc khu, hoặc tại tổ chức hành nghề công chứng.

Lưu ý: Nhiều bài viết cũ vẫn ghi “Phòng Tư pháp huyện” hoặc “UBND xã chứng thực văn bản khai nhận” theo Nghị định 23/2015 bản gốc. Thực tế hiện nay, bộ phận một cửa của từng xã có thể hướng dẫn khác nhau về việc có nhận hồ sơ thừa kế bất động sản hay không. Bạn nên hỏi trước để biết xã có tiếp nhận không và cần mang giấy tờ gì.

Nên làm tại UBND cấp xã hay tổ chức công chứng?

Tiêu chí UBND cấp xã (chứng thực) Tổ chức hành nghề công chứng
Bản chất Chứng thực chữ ký và giao dịch do Chủ tịch UBND cấp xã hoặc người được giao thực hiện Công chứng viên chứng nhận tính xác thực, hợp pháp của văn bản
Loại di sản Động sản, quyền sử dụng đất, nhà ở theo thẩm quyền chứng thực Mọi loại di sản hợp pháp
Soạn thảo văn bản Thông thường người yêu cầu tự chuẩn bị văn bản Công chứng viên soạn hoặc kiểm tra dự thảo
Kiểm tra pháp lý Kiểm tra hồ sơ và thẩm quyền Kiểm tra sâu hơn: người thừa kế, di sản, niêm yết
Phù hợp khi Di sản đơn giản, ít người thừa kế, quan hệ rõ ràng, không tranh chấp Nhiều người thừa kế, di sản giá trị lớn, hồ sơ phức tạp, người thừa kế ở xa

Nếu hồ sơ có yếu tố phức tạp (người thừa kế ở nước ngoài, di sản nằm ở nhiều tỉnh, giấy tờ thất lạc), làm tại tổ chức công chứng thường an toàn hơn vì có bước xác minh và niêm yết rõ ràng.

Hồ sơ cần chuẩn bị

Giấy tờ về người để lại di sản

  • Giấy chứng tử hoặc giấy tờ tương đương xác nhận người để lại di sản đã chết.
  • Giấy tờ tùy thân (nếu còn), giấy tờ xác định nơi cư trú cuối cùng.
  • Di chúc, nếu có.

Giấy tờ về người thừa kế

  • Thẻ căn cước, CCCD còn hạn hoặc hộ chiếu của từng người. Sổ hộ khẩu đã hết giá trị từ 01/01/2023, bạn dùng thông tin cư trú trên VNeID hoặc giấy xác nhận thông tin về cư trú. Xem thêm cách ghi nơi cấp căn cước công dân trong hồ sơ.
  • Giấy tờ chứng minh quan hệ với người mất: giấy khai sinh, giấy đăng ký kết hôn, giấy xác nhận quan hệ. Nếu cần, bạn tham khảo mẫu giấy xác nhận nhân thân.
  • Văn bản từ chối nhận di sản (nếu có người từ chối).

Giấy tờ về di sản

  • Nhà đất: giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất. Nếu chỉ có giấy tờ viết tay, bạn xem cách làm giấy tờ mua bán đất viết tay để hiểu giá trị pháp lý.
  • Xe, sổ tiết kiệm, cổ phần: giấy đăng ký xe, sổ tiết kiệm, giấy tờ sở hữu tương ứng.

Lưu ý: Bản sao giấy tờ nên chuẩn bị kèm bản chính để đối chiếu. Mỗi người thừa kế nên mang theo giấy tờ gốc để người thực hiện chứng thực kiểm tra.

Trình tự thực hiện

Làm tại UBND cấp xã (chứng thực)

Trình tự thực hiện (5 bước) – Thủ tục khai nhận di sản thừa kế tại UBND xã, phường 2026
Sơ đồ: Trình tự thực hiện
  1. Bước 1: Xác định đúng UBND cấp xã có thẩm quyền, thông thường là nơi có bất động sản (với nhà đất) và hỏi bộ phận một cửa về giấy tờ cần nộp.
  2. Bước 2: Chuẩn bị văn bản phân chia di sản, ghi rõ người để lại di sản, danh sách người thừa kế, quan hệ, danh mục di sản và phần được hưởng của mỗi người.
  3. Bước 3: Nộp hồ sơ. Người thực hiện chứng thực kiểm tra giấy tờ, xác định các bên tự nguyện, minh mẫn, đủ điều kiện.
  4. Bước 4: Các bên ký trước mặt người thực hiện chứng thực (hoặc điểm chỉ, hoặc có người làm chứng trong trường hợp luật quy định). Văn bản nhiều trang phải đánh số trang và ký từng trang.
  5. Bước 5: Nộp phí, nhận văn bản đã có lời chứng, dấu của UBND cấp xã và được ghi vào sổ chứng thực.

Làm tại tổ chức hành nghề công chứng

  1. Bước 1: Nộp hồ sơ yêu cầu công chứng văn bản phân chia di sản.
  2. Bước 2: Công chứng viên kiểm tra hồ sơ, xác định người thừa kế và di sản.
  3. Bước 3: Tổ chức công chứng niêm yết việc tiếp nhận tại trụ sở UBND cấp xã nơi thường trú cuối cùng của người để lại di sản; nếu có bất động sản thì niêm yết thêm tại UBND cấp xã nơi có bất động sản. Thời hạn niêm yết 15 ngày.
  4. Bước 4: Hết thời hạn niêm yết, UBND cấp xã xác nhận. Nếu không có khiếu nại, tố cáo, công chứng viên mới được công chứng văn bản.
  5. Bước 5: Các bên ký, nộp phí công chứng, nhận văn bản.

Theo Điều 59 Luật Công chứng 2024, công chứng viên chỉ được công chứng sau khi có xác nhận đã hoàn thành niêm yết và không nhận được khiếu nại, tố cáo liên quan đến việc phân chia. Quy định chi tiết nằm trong Nghị định 104/2025/NĐ-CP.

Thời gian và chi phí

  • Thời gian: làm tại UBND cấp xã thường nhanh hơn vì không có niêm yết 15 ngày, thời hạn chứng thực phụ thuộc quy định về chứng thực và hồ sơ cụ thể. Làm tại công chứng thường mất khoảng 2–3 tuần, trong đó 15 ngày là niêm yết.
  • Phí: phí công chứng văn bản phân chia di sản tính theo giá trị di sản theo biểu mức thu do cơ quan có thẩm quyền ban hành, kèm thù lao soạn thảo, sao chụp (nếu có). Phí chứng thực tại UBND cấp xã theo quy định về phí, lệ phí chứng thực hiện hành; bạn hỏi bộ phận một cửa để biết mức cụ thể tại địa phương.
  • Nghĩa vụ tài chính khi sang tên: nhận thừa kế nhà đất giữa những người thân thích (vợ chồng, cha mẹ con, ông bà cháu, anh chị em ruột…) được miễn thuế thu nhập cá nhân và lệ phí trước bạ theo quy định pháp luật về thuế, lệ phí. Bạn nên đối chiếu từng trường hợp với cơ quan thuế khi làm hồ sơ.

Sau khi có văn bản: sang tên tài sản

Văn bản phân chia di sản đã công chứng hoặc chứng thực là căn cứ để cơ quan có thẩm quyền đăng ký chuyển quyền cho người được hưởng.

  • Nhà đất: nộp hồ sơ đăng ký biến động tại cơ quan đăng ký đất đai theo Luật Đất đai 2024, hoặc qua cổng dịch vụ công trực tuyến.
  • Xe máy, ô tô: đăng ký sang tên tại cơ quan Công an có thẩm quyền; bạn xem thêm giấy tờ khi mua xe máy cũ và cách tính lệ phí trước bạ xe máy.
  • Tiền gửi, tài khoản: mang văn bản đến ngân hàng để làm thủ tục nhận.
  • Kê khai thuế: người thừa kế dùng số định danh cá nhân làm mã số thuế (từ 01/7/2025). Bạn xem quy định về mã số thuế cá nhân khi cần kê khai.

Những trường hợp không làm được tại UBND

Cảnh báo: Người thực hiện chứng thực hoặc công chứng viên có thể từ chối nếu hồ sơ không đủ điều kiện. Không nộp giấy tờ giả, khai không đúng quan hệ thừa kế hoặc che giấu người thừa kế khác, vì có thể bị xử lý theo pháp luật và văn bản bị tuyên vô hiệu.

  • Có tranh chấp: người thừa kế không thống nhất, hoặc có người đang khiếu nại. Lúc này bạn thương lượng, hòa giải hoặc khởi kiện tại Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền.
  • Thiếu người thừa kế: nếu không liên hệ được toàn bộ người thừa kế, hoặc có người thừa kế vắng mặt, mất năng lực hành vi, chưa đủ tuổi, cần có người đại diện hợp pháp và giấy tờ liên quan.
  • Di sản không rõ nguồn gốc: đất chưa có giấy chứng nhận, tài sản đang bị kê biên, thế chấp hoặc chưa xác định được quyền sở hữu.
  • Quá phạm vi thẩm quyền của UBND: các loại tài sản không thuộc nhóm động sản, quyền sử dụng đất, nhà ở theo thẩm quyền chứng thực.

Thời hiệu để yêu cầu chia di sản theo Bộ luật Dân sự 2015 là 30 năm với bất động sản và 10 năm với động sản, tính từ thời điểm mở thừa kế. Hết thời hạn này, di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý theo quy định. Bạn nên làm thủ tục sớm để tránh rắc rối khi các đời thừa kế sau chồng chéo.

Ví dụ: Ông A mất, để lại một căn nhà đã có sổ ở phường X. Vợ và hai con đều đồng ý để vợ ông đứng tên toàn bộ. Cả ba lập văn bản phân chia di sản, hai người con ghi rõ tự nguyện nhường phần của mình, rồi đến UBND phường X (hoặc văn phòng công chứng) làm thủ tục. Sau khi có văn bản, bà vợ nộp hồ sơ đăng ký biến động để cấp sổ mới. Nếu một người con không đồng ý, họ không thể làm theo cách này mà phải giải quyết tranh chấp trước.

Với các giấy tờ cần chứng thực bản sao đi kèm hồ sơ, bạn có thể xem hướng dẫn chứng thực giấy tờ ở đâu theo quy định hiện hành.

Câu hỏi thường gặp

UBND xã có công chứng văn bản khai nhận di sản không?

Không. UBND cấp xã không có thẩm quyền công chứng. Cơ quan này chỉ chứng thực văn bản phân chia di sản là động sản, quyền sử dụng đất, nhà ở, chứng thực di chúc và văn bản từ chối nhận di sản theo Nghị định 23/2015/NĐ-CP đã sửa đổi.

Từ 01/7/2025 còn thủ tục “khai nhận di sản” không?

Về tên gọi pháp lý thì không. Luật Công chứng 2024 chỉ quy định “công chứng văn bản phân chia di sản”, áp dụng cả khi chỉ có một người thừa kế. Về bản chất, bạn vẫn làm thủ tục xác nhận quyền hưởng di sản như trước.

Khai nhận di sản thừa kế mất bao lâu?

Tại tổ chức công chứng, bạn cần chờ 15 ngày niêm yết, tổng thể thường 2–3 tuần nếu hồ sơ đầy đủ. Tại UBND cấp xã thường nhanh hơn vì không có bước niêm yết, nhưng còn phụ thuộc tính đầy đủ của hồ sơ.

Phải có tất cả người thừa kế cùng ký không?

Có, nếu văn bản phân chia di sản chia cho nhiều người thì những người thừa kế liên quan phải tham gia. Người không muốn nhận có thể lập văn bản từ chối nhận di sản được chứng thực hoặc công chứng. Người đồng ý nhường phần của mình cũng phải thể hiện ý chí rõ ràng trong văn bản.

Có người thừa kế đang ở nước ngoài thì làm thế nào?

Người đó có thể ủy quyền cho người khác hoặc ký văn bản tại cơ quan đại diện của Việt Nam ở nước ngoài, hoặc làm theo thủ tục hợp pháp hóa giấy tờ. Bạn nên làm tại tổ chức công chứng để được hướng dẫn hồ sơ cho trường hợp này.

Nếu có tranh chấp thừa kế thì làm gì?

Bạn không thể hoàn tất thủ tục tại UBND hay công chứng khi còn tranh chấp. Các bên có thể thương lượng, hòa giải ở cơ sở, hoặc khởi kiện yêu cầu Tòa án nhân dân khu vực nơi có di sản hoặc nơi bị đơn cư trú giải quyết.

Tóm lại, thủ tục khai nhận di sản hiện nay được thực hiện dưới tên “văn bản phân chia di sản”. Bạn có thể chọn UBND cấp xã (chứng thực, với di sản thuộc thẩm quyền) hoặc tổ chức công chứng (có niêm yết 15 ngày). Dù chọn cách nào, điều kiện quan trọng nhất vẫn là di sản hợp pháp, xác định đủ người thừa kế và không có tranh chấp.

Lưu ý: Nội dung bài viết mang tính chất tham khảo, được biên soạn theo quy định pháp luật tại thời điểm cập nhật. Với vụ việc cụ thể, bạn nên liên hệ cơ quan có thẩm quyền hoặc luật sư để được hướng dẫn chính xác. Xem miễn trừ trách nhiệm.

Ban biên tập Luật Sư X

Có thể bạn quan tâm

Xem tất cả →