Khi đường đi chung của xóm, ngõ hoặc đất công bị người khác lấn chiếm, bạn có thể làm đơn tố cáo gửi Chủ tịch UBND xã, phường nơi có đất. Đơn phải ghi rõ ngày tháng, họ tên, địa chỉ của bạn, hành vi vi phạm, người vi phạm và có chữ ký. Nếu thực chất là tranh chấp quyền sử dụng lối đi giữa các hộ, bạn nên dùng đơn đề nghị hòa giải.
Tóm tắt nhanh
- Đường đi là đất công (đường làng, ngõ, đất do Nhà nước quản lý) bị lấn chiếm: làm đơn tố cáo hoặc đơn kiến nghị gửi UBND xã, phường.
- Lối đi nằm trong đất của các hộ và hai bên không thống nhất ranh giới, quyền đi lại: đây là tranh chấp, cần hòa giải tại UBND xã trước khi đi tiếp.
- Đơn tố cáo không có mẫu bắt buộc, nhưng phải đủ nội dung theo Luật Tố cáo 2018. Đơn nặc danh hoặc không rõ địa chỉ thường không được xử lý như tố cáo.
- Thời hạn giải quyết tố cáo không quá 30 ngày kể từ ngày thụ lý, vụ phức tạp được gia hạn.
- Mức phạt lấn đất, chiếm đất tính theo Nghị định 123/2024/NĐ-CP, kèm buộc khôi phục hiện trạng, trả lại đất.
Nhiều bản mẫu lưu hành từ năm 2023 vẫn viết theo Luật Đất đai 2013, Nghị định 91/2019/NĐ-CP và mô hình chính quyền ba cấp. Hiện nay các văn bản đó đã được thay thế, nên bạn cần dùng mẫu và thông tin cập nhật dưới đây (thông tin cập nhật tháng 10/2026).
Khi nào dùng đơn tố cáo, khi nào dùng đơn hòa giải?
Trước khi viết, bạn cần xác định đúng tính chất vụ việc. Chọn sai loại đơn là lý do phổ biến khiến đơn bị chuyển qua lại, kéo dài nhiều tháng.

| Tình huống | Bản chất | Loại đơn nên dùng |
|---|---|---|
| Hộ bên cạnh xây tường, lán, bậc thềm ra đường làng, ngõ chung hoặc đất do xã quản lý | Vi phạm hành chính về lấn đất, chiếm đất | Đơn tố cáo hoặc đơn kiến nghị, phản ánh gửi UBND xã, phường |
| Hai hộ cãi nhau về ranh giới, ai có quyền sử dụng phần lối đi nằm trong đất của một bên | Tranh chấp đất đai | Đơn đề nghị hòa giải gửi UBND xã, phường |
| Nhà bạn bị vây bọc, chủ đất liền kề chặn không cho đi | Quyền về lối đi qua bất động sản liền kề (Bộ luật Dân sự 2015) | Thỏa thuận, hòa giải, sau đó khởi kiện tại Tòa án nếu không thành |
| Lấn chiếm vỉa hè, lòng đường, hành lang đường bộ | Vi phạm quy định về đường bộ | Phản ánh tới UBND xã, phường hoặc lực lượng có thẩm quyền xử lý vi phạm giao thông |
Lưu ý: Tố cáo là việc báo cho cơ quan có thẩm quyền biết hành vi vi phạm pháp luật của cá nhân, tổ chức. Tố cáo khác khiếu nại (đòi quyền lợi của chính mình bị xâm phạm bởi quyết định, hành vi hành chính) và khác tranh chấp dân sự về đất.
Lấn chiếm đường đi bị xử lý thế nào?
Xử phạt hành chính
Hành vi lấn đất, chiếm đất được xử phạt theo Điều 13 Nghị định 123/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai. Nghị định này thay thế Nghị định 91/2019/NĐ-CP và có hiệu lực từ ngày 04/10/2024. Mức phạt phụ thuộc vào loại đất, khu vực (xã hay phường) và diện tích bị lấn, chiếm.
Ví dụ, với đất do cơ quan, tổ chức của Nhà nước đã quản lý thuộc địa giới hành chính của xã, diện tích lấn chiếm dưới 0,02 héc ta bị phạt từ 3 đến 5 triệu đồng. Diện tích càng lớn, mức phạt càng cao. Tổng mức phạt tối đa trong lĩnh vực đất đai là 1 tỷ đồng với cá nhân và 2 tỷ đồng với tổ chức. Ở khu vực phường, nhiều nhóm hành vi bị phạt gấp đôi so với khu vực xã.
Lối đi thường chỉ bị lấn vài mét vuông, nên khung phạt tiền thường ở mức thấp. Tuy vậy, biện pháp khắc phục hậu quả mới là điều bạn quan tâm: người vi phạm có thể bị buộc trả lại đất, tháo dỡ phần công trình xây trên đất lấn, khôi phục tình trạng ban đầu và nộp lại số lợi bất hợp pháp có được.
Trách nhiệm hình sự
Cảnh báo: Trường hợp lấn chiếm đất với diện tích lớn, hậu quả nghiêm trọng, hoặc đã bị xử phạt mà còn tái phạm, người vi phạm có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự về tội vi phạm quy định về sử dụng đất đai theo Điều 228 Bộ luật Hình sự 2015. Với lối đi thông thường trong khu dân cư, tình huống này hiếm gặp.
Mẫu đơn tố cáo lấn chiếm đường đi
Pháp luật không ban hành biểu mẫu bắt buộc cho đơn tố cáo. Bạn có thể sao chép mẫu dưới đây và sửa theo thực tế.
MẪU ĐƠN TỐ CÁO HÀNH VI LẤN CHIẾM ĐƯỜNG ĐI
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
—————————
ĐƠN TỐ CÁO
(V/v: Hành vi lấn chiếm đường đi)
Kính gửi: Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã/phường ……………………, tỉnh/thành phố ……………………
Tên tôi là: …………………………………… Sinh năm: ……………
Số định danh cá nhân/Thẻ căn cước số: …………………… Cấp ngày: …/…/……… Nơi cấp: ……………………
Địa chỉ thường trú: ………………………………………………………………………
Địa chỉ liên hệ/số điện thoại (nếu có): ………………………………………………
Tôi làm đơn này tố cáo hành vi vi phạm pháp luật về đất đai của:
Ông/bà (hoặc tổ chức): …………………………………… Sinh năm: ……………
Địa chỉ: ………………………………………………………………………
Nội dung tố cáo như sau:
1. Vị trí, hiện trạng đường đi: Đường đi (ngõ/đường liên thôn/lối đi chung) tại thôn/tổ dân phố ……………………, xã/phường ……………………, có chiều rộng khoảng ……… m, dài khoảng ……… m. Đường đi này được sử dụng ổn định từ năm ……… phục vụ ……… hộ dân (thể hiện trong bản đồ, hồ sơ địa chính hoặc do xã quản lý).
2. Hành vi vi phạm: Từ ngày …/…/……… , ông/bà ……………………… đã có hành vi (xây tường rào/dựng lán/đổ bê tông/trồng cây/để vật dụng/đào rãnh…) lấn ra phần đường đi với diện tích khoảng ……… m², làm đường hẹp còn ……… m, gây cản trở việc đi lại của các hộ dân và (xe cứu thương, xe chữa cháy… nếu có).
3. Quá trình đã thực hiện: Tôi/các hộ dân đã nhắc nhở, đề nghị tháo dỡ vào ngày …/…/……… nhưng người vi phạm không thực hiện. (Nếu đã báo tổ trưởng dân phố/trưởng thôn, ghi rõ ngày và kết quả.)
4. Căn cứ, chứng cứ kèm theo: hình ảnh hiện trạng, đoạn ghi hình, sơ đồ vị trí, danh sách chữ ký của các hộ dân bị ảnh hưởng, biên bản nhắc nhở (nếu có)…
Từ những nội dung trên, tôi đề nghị Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã/phường ……………………:
– Tiếp nhận, xác minh nội dung tố cáo;
– Xử lý theo thẩm quyền, buộc người vi phạm tháo dỡ phần công trình lấn chiếm, trả lại hiện trạng đường đi;
– Thông báo kết quả giải quyết cho tôi theo đúng quy định.
Tôi cam đoan những nội dung trên là đúng sự thật và chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung tố cáo. Đề nghị giữ bí mật thông tin cá nhân của tôi.
……………, ngày … tháng … năm ………
Người tố cáo
(Ký, ghi rõ họ tên hoặc điểm chỉ)
Hướng dẫn điền đơn từng phần
- Kính gửi: ghi chức danh cơ quan có thẩm quyền, thường là Chủ tịch UBND xã, phường nơi có đường đi. Chính quyền địa phương hiện chỉ còn hai cấp (tỉnh và xã), nên không còn gửi đơn lên UBND huyện, quận như mẫu cũ.
- Thông tin người tố cáo: ghi đúng họ tên, địa chỉ, cách liên hệ. Từ 01/07/2026, người đến khiếu nại, tố cáo phải nêu rõ họ tên, địa chỉ và xuất trình thẻ căn cước, giấy chứng nhận căn cước, số định danh cá nhân hoặc hộ chiếu. Bạn có thể xem cách tra cứu số thẻ căn cước online nếu quên số, hoặc làm thẻ căn cước khi giấy tờ hết hạn.
- Người bị tố cáo: nêu tên, địa chỉ cụ thể, tránh dùng lời lẽ xúc phạm.
- Nội dung: trả lời bốn câu hỏi: đường đi ở đâu, ai lấn, lấn như thế nào, từ khi nào. Ghi thời gian, kích thước, vị trí càng cụ thể càng tốt. Cách trình bày ngắn gọn, khách quan phù hợp với phong cách ngôn ngữ hành chính.
- Chứng cứ: ảnh, video có ngày giờ, bản đồ, giấy tờ đất của bạn, xác nhận của các hộ dân. Nếu bạn đang có giấy tờ nhà đất viết tay, hãy xem thêm cách làm giấy tờ mua bán đất viết tay để hiểu giá trị pháp lý của loại giấy này.
Nộp đơn ở đâu, giải quyết trong bao lâu?
Nơi nộp
Bạn nộp đơn tại UBND xã, phường nơi có đường đi. Từ 01/07/2026, Luật số 136/2025/QH15 làm rõ thẩm quyền giải quyết tố cáo của Chủ tịch UBND cấp xã và người đứng đầu cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh. Nếu hành vi lấn chiếm liên quan đến cán bộ, công chức ở xã hoặc xã không xử lý, bạn có thể gửi đơn lên cơ quan cấp trên có thẩm quyền, kèm văn bản đã gửi xã làm căn cứ.
Bạn có thể nộp trực tiếp, gửi qua bưu điện hoặc dùng các kênh trực tuyến nếu địa phương có hỗ trợ.
Quy trình giải quyết

- Bước 1: Cơ quan nhận đơn vào sổ, phân loại, kiểm tra thông tin về người tố cáo và điều kiện thụ lý. Giai đoạn này theo Luật Tố cáo 2018 thường trong 7 ngày, vụ phức tạp 10 ngày.
- Bước 2: Ra quyết định thụ lý tố cáo. Trong 5 ngày làm việc kể từ ngày ra quyết định, người giải quyết thông báo cho người tố cáo và người bị tố cáo.
- Bước 3: Xác minh tại thực địa (đo đạc, đối chiếu hồ sơ địa chính, lập biên bản).
- Bước 4: Kết luận nội dung tố cáo và xử lý: lập biên bản vi phạm, ra quyết định xử phạt, buộc khắc phục hậu quả.
Thời hạn giải quyết tố cáo là không quá 30 ngày kể từ ngày thụ lý. Vụ việc phức tạp có thể được gia hạn giải quyết thêm theo luật. Ngày bắt đầu tính thời hạn là ngày thụ lý, không phải ngày bạn nộp đơn.
Lưu ý: Bạn có quyền rút một phần hoặc toàn bộ nội dung tố cáo trước khi có kết luận. Tuy nhiên theo quy định mới, việc rút tố cáo không đồng nghĩa với việc cơ quan có thẩm quyền phải dừng xử lý nếu vụ việc có dấu hiệu vi phạm rõ ràng.
Nếu là tranh chấp lối đi chung: hòa giải và khởi kiện
Nhiều vụ việc không phải đất công bị lấn, mà là hai hộ không thống nhất ranh giới hoặc quyền đi qua một phần đất của nhau. Khi đó đơn tố cáo thường không phù hợp. Bạn nên đi theo hướng sau.
- Bước 1: Thương lượng, hòa giải ở cơ sở. Luật Đất đai 2024 khuyến khích các bên tự hòa giải hoặc hòa giải ở cơ sở.
- Bước 2: Gửi đơn đề nghị hòa giải đến UBND xã, phường nơi có đất. Theo Điều 235 Luật Đất đai 2024, khi tranh chấp thuộc phạm vi tranh chấp đất đai (về quyền sử dụng đất, ranh giới, quyền và nghĩa vụ liên quan), các bên phải hòa giải tại UBND cấp xã trước khi cơ quan có thẩm quyền giải quyết. Việc hòa giải thực hiện trong thời hạn không quá 30 ngày kể từ ngày nhận đơn và được lập biên bản có xác nhận hòa giải thành hoặc không thành.
- Bước 3: Nếu hòa giải không thành, gửi đơn đến cơ quan có thẩm quyền theo Điều 236 Luật Đất đai 2024 hoặc khởi kiện tại Tòa án nhân dân khu vực nơi có đất.
Riêng trường hợp nhà bạn bị bao bọc bởi đất của người khác, Bộ luật Dân sự 2015 cho phép bạn yêu cầu chủ đất xung quanh dành một lối đi hợp lý. Lối đi được mở ở vị trí thuận tiện, ít gây thiệt hại nhất cho các bên, và có thể phải đền bù theo thỏa thuận hoặc theo quyết định của Tòa án.
Lưu ý: Có quan điểm cho rằng tranh chấp lối đi chung không thuộc nhóm bắt buộc hòa giải tại xã, nhưng thực tế UBND xã, phường và Tòa án thường yêu cầu có biên bản hòa giải. Cách an toàn là nộp đơn hòa giải trước và giữ biên bản để làm hồ sơ.
Lưu ý để đơn được thụ lý
- Viết trung thực, chỉ nêu những gì bạn biết hoặc có chứng cứ. Tố cáo sai sự thật, vu khống có thể phải chịu trách nhiệm pháp luật.
- Không gửi đơn nặc danh, mạo danh. Đơn không rõ họ tên, địa chỉ thường không được xử lý theo trình tự tố cáo.
- Một đơn chỉ nên nêu một vụ việc, tránh trộn nhiều mâu thuẫn cá nhân.
- Giữ lại bản sao đơn có xác nhận của bộ phận tiếp nhận hoặc giấy biên nhận.
- Không tự ý phá dỡ công trình của người khác. Hành vi tự xử lý có thể khiến bạn bị xử lý vi phạm.
- Chụp ảnh hiện trạng định kỳ để chứng minh quá trình lấn chiếm kéo dài hoặc tái diễn.
Căn cứ pháp lý
- Luật Tố cáo 2018 (Luật số 25/2018/QH14); Nghị định 31/2019/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 156/2026/NĐ-CP (hiệu lực 01/07/2026).
- Luật số 136/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo (hiệu lực 01/07/2026).
- Luật Đất đai 2024 (Luật số 31/2024/QH15), Điều 235, Điều 236 về hòa giải và thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai.
- Nghị định 123/2024/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai.
- Bộ luật Dân sự 2015 (quyền về lối đi qua bất động sản liền kề); Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi 2017, 2025 (Điều 228).
- Nghị quyết 202/2025/QH15 về sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh và mô hình chính quyền địa phương hai cấp từ 01/07/2025.
Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Câu hỏi thường gặp
Đơn tố cáo lấn chiếm đường đi nộp ở đâu?
Bạn nộp tại UBND xã, phường nơi có đường đi, gửi Chủ tịch UBND cấp xã. Nếu vụ việc vượt thẩm quyền hoặc liên quan đến người có chức vụ tại xã, đơn được chuyển hoặc gửi cơ quan cấp trên có thẩm quyền. Hiện không còn cấp huyện nên không gửi đơn lên UBND huyện, quận.
Có cần công chứng, chứng thực đơn tố cáo không?
Không. Đơn tố cáo chỉ cần có chữ ký hoặc điểm chỉ của người tố cáo, kèm thông tin định danh khi nộp. Bạn không phải công chứng hay chứng thực đơn.
Bao lâu thì được giải quyết?
Thời hạn giải quyết không quá 30 ngày kể từ ngày thụ lý, vụ phức tạp được gia hạn theo luật. Trước đó là giai đoạn xử lý ban đầu và kiểm tra điều kiện thụ lý, thường vài ngày làm việc.
Hàng xóm lấn đường đi riêng của tôi thì tố cáo hay hòa giải?
Nếu phần đường nằm trong đất bạn đang sử dụng hợp pháp và hai bên cãi nhau về ranh giới, đây là tranh chấp đất đai. Bạn nên làm đơn đề nghị hòa giải gửi UBND xã, phường. Nếu hòa giải không thành, bạn có thể gửi đơn đến cơ quan có thẩm quyền hoặc khởi kiện ra Tòa án.
Có được gửi đơn tố cáo nặc danh không?
Không nên. Tố cáo phải có họ tên, địa chỉ rõ ràng, và từ 01/07/2026 người đến tố cáo phải xuất trình giấy tờ định danh. Đơn nặc danh thường không được thụ lý theo trình tự giải quyết tố cáo.
Mức phạt lấn chiếm đường đi là bao nhiêu?
Tùy loại đất, khu vực và diện tích theo Nghị định 123/2024/NĐ-CP. Với đất do Nhà nước quản lý ở xã và diện tích dưới 0,02 héc ta, mức phạt từ 3 đến 5 triệu đồng, ngoài ra còn bị buộc khôi phục hiện trạng và trả lại đất.
Đơn tố cáo lấn chiếm đường đi hiệu quả khi xác định đúng bản chất vụ việc, ghi đầy đủ thông tin người tố cáo, mô tả cụ thể hành vi và kèm chứng cứ rõ ràng. Với đất công, hãy gửi đơn tố cáo hoặc kiến nghị đến UBND xã, phường. Với lối đi nằm trong đất của các hộ, hãy bắt đầu bằng đơn đề nghị hòa giải.











