Hiện nay, việc nhận xét năng lực, phẩm chất học sinh tiểu học thực hiện theo Quy định đánh giá học sinh tiểu học ban hành kèm Thông tư 27/2020/TT-BGDĐT. Giáo viên nhận xét 5 phẩm chất chủ yếu và các năng lực cốt lõi, đối chiếu với yêu cầu cần đạt, rồi xếp mức Tốt, Đạt hoặc Cần cố gắng. Lời nhận xét cần cụ thể, tích cực, có hướng giúp đỡ học sinh.
Tóm tắt nhanh
- Văn bản áp dụng: Thông tư 27/2020/TT-BGDĐT (hiệu lực từ 20/10/2020), đã được sửa đổi một số nội dung về phân quyền, phân cấp theo Thông tư 10/2025/TT-BGDĐT.
- 5 phẩm chất chủ yếu: yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm.
- Năng lực chung: tự chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo. Năng lực đặc thù: ngôn ngữ, tính toán, khoa học, công nghệ, tin học, thẩm mỹ, thể chất.
- Ba mức đánh giá phẩm chất, năng lực: Tốt – Đạt – Cần cố gắng.
- Nhận xét phải dựa trên biểu hiện thực tế, tránh chung chung, không so sánh học sinh này với học sinh khác.
Quy định hiện hành về nhận xét học sinh tiểu học
Trước đây, học sinh tiểu học được đánh giá theo Thông tư 30/2014/TT-BGDĐT và Thông tư 22/2016/TT-BGDĐT. Từ năm học 2020–2021, Thông tư 27/2020/TT-BGDĐT thay thế dần hai văn bản này theo lộ trình từng khối lớp, bắt đầu từ lớp 1 và hoàn tất ở lớp 5 vào năm học 2024–2025. Đến nay, tất cả các khối tiểu học đều thực hiện theo Thông tư 27.
Theo Thông tư này, đánh giá học sinh tiểu học là quá trình thu thập, xử lý thông tin qua quan sát, theo dõi, trao đổi, kiểm tra và nhận xét quá trình học tập, rèn luyện. Mục đích là cung cấp thông tin kịp thời để giáo viên điều chỉnh cách dạy, giúp học sinh tiến bộ, đồng thời để cha mẹ phối hợp động viên con.
Có hai hình thức đánh giá:
- Đánh giá thường xuyên: diễn ra trong suốt quá trình học, chủ yếu bằng lời nói, kèm nhận xét vào vở hoặc sản phẩm học tập khi cần thiết.
- Đánh giá định kỳ: vào giữa học kỳ I, cuối học kỳ I, giữa học kỳ II và cuối năm học. Bài kiểm tra định kỳ được chấm theo thang điểm 10, không cho điểm thập phân, có nhận xét và trả lại cho học sinh.
Lưu ý: Điểm bài kiểm tra định kỳ không dùng để so sánh học sinh này với học sinh khác. Nhận xét về phẩm chất, năng lực cũng cần giữ nguyên tắc này.
Những phẩm chất, năng lực giáo viên cần nhận xét
5 phẩm chất chủ yếu
Giáo viên nhận xét sự hình thành và phát triển của yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm. Mỗi phẩm chất có các biểu hiện cụ thể trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Ví dụ, “chăm chỉ” thể hiện ở việc đi học đều, hoàn thành bài tập, tham gia lao động vừa sức ở lớp và ở nhà.
Năng lực cốt lõi
- Năng lực chung: tự chủ và tự học; giao tiếp và hợp tác; giải quyết vấn đề và sáng tạo.
- Năng lực đặc thù: ngôn ngữ, tính toán, khoa học, công nghệ, tin học, thẩm mỹ, thể chất.
Cuối học kỳ I và cuối năm học, giáo viên chủ nhiệm căn cứ vào quá trình đánh giá thường xuyên, ý kiến của giáo viên bộ môn và các yêu cầu cần đạt để đánh giá từng phẩm chất, năng lực rồi ghi vào học bạ.
Ba mức đánh giá phẩm chất, năng lực
| Mức | Ý nghĩa |
|---|---|
| Tốt | Đáp ứng tốt yêu cầu giáo dục; biểu hiện thường xuyên, rõ ràng, ổn định. |
| Đạt | Đáp ứng được yêu cầu giáo dục; biểu hiện có nhưng chưa thường xuyên. |
| Cần cố gắng | Chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu; biểu hiện chưa rõ, cần được giúp đỡ thêm. |
Kết quả này là một căn cứ để xếp mức “Hoàn thành xuất sắc”, “Hoàn thành tốt”, “Hoàn thành” hoặc “Chưa hoàn thành” chương trình lớp học. Chẳng hạn, mức Hoàn thành xuất sắc đòi hỏi các môn học đạt mức Hoàn thành tốt, phẩm chất và năng lực đạt mức Tốt, kèm bài kiểm tra định kỳ cuối năm đạt từ 9 điểm trở lên.
Nguyên tắc viết lời nhận xét
- Bước 1 – Dựa vào biểu hiện thực tế: ghi lại hành vi, thái độ quan sát được, như tự giác dọn chỗ ngồi, biết xin lỗi bạn, chủ động hỏi khi chưa hiểu.
- Bước 2 – Đối chiếu yêu cầu cần đạt: mỗi phẩm chất, năng lực có tiêu chí riêng theo chương trình. Nhận xét không vượt quá hoặc thấp hơn các tiêu chí đó.
- Bước 3 – Nêu ưu điểm trước, hạn chế sau: mỗi hạn chế nên đi kèm gợi ý cải thiện, tránh lời lẽ nặng nề.
- Bước 4 – Dùng câu ngắn, rõ, phù hợp lứa tuổi: nhận xét ngắn gọn, cụ thể, tránh dùng chung một câu cho cả lớp.
- Bước 5 – Rà soát trước khi ghi học bạ: thống nhất mức đánh giá với lời nhận xét, không để lời nhận xét nói “còn hạn chế” nhưng mức lại là “Tốt”.
Cảnh báo: Không dùng lời lẽ xúc phạm, gán nhãn hoặc so sánh tiêu cực giữa các em. Nhận xét cần tôn trọng danh dự, nhân phẩm của học sinh. Văn phong nhận xét nên chuẩn mực, rõ ràng, có thể tham khảo thêm bài phong cách ngôn ngữ hành chính để diễn đạt gọn và đúng.
Mẫu nhận xét phẩm chất theo từng mức
Các câu dưới đây chỉ để tham khảo. Giáo viên cần điều chỉnh theo từng học sinh và từng thời điểm, không sao chép nguyên văn cho cả lớp.
| Phẩm chất | Mức Tốt | Mức Đạt | Mức Cần cố gắng |
|---|---|---|---|
| Yêu nước | Em tự hào về quê hương, tích cực tham gia các hoạt động chào cờ, hát Quốc ca nghiêm túc. | Em biết kính trọng lá cờ, tham gia các hoạt động chung của lớp khi được nhắc nhở. | Em chưa thật nghiêm túc khi chào cờ, cần được nhắc nhở và hướng dẫn thêm. |
| Nhân ái | Em biết yêu thương, sẵn sàng giúp đỡ bạn gặp khó khăn, lễ phép với thầy cô và người lớn. | Em hòa nhã với bạn, biết chào hỏi thầy cô, đôi khi còn cần nhắc nhở khi chia sẻ đồ dùng. | Em còn nóng nảy khi chơi cùng bạn, cần luyện thêm cách nói lời tử tế và biết nhường nhịn. |
| Chăm chỉ | Em đi học đều, hoàn thành bài đầy đủ, chủ động tham gia lao động trực nhật cùng các bạn. | Em hoàn thành bài tập, tham gia lao động khi giáo viên phân công. | Em hay quên làm bài, cần được nhắc nhở và gia đình phối hợp đôn đốc việc học ở nhà. |
| Trung thực | Em luôn nói thật, nhặt được của rơi biết trả lại, nhận lỗi khi mắc lỗi. | Em nhìn chung thật thà, biết nhận lỗi sau khi được nhắc nhở. | Em còn ngại nhận lỗi, cần được động viên để dám nói thật. |
| Trách nhiệm | Em hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, giữ gìn đồ dùng học tập và tài sản chung của lớp. | Em biết giữ gìn sách vở, thực hiện nội quy lớp học khá đều. | Em chưa chú ý giữ gìn đồ dùng cá nhân, cần rèn thêm tính tự giác thực hiện nội quy. |
Mẫu nhận xét năng lực theo từng mức
Năng lực chung
| Năng lực | Mức Tốt | Mức Đạt | Mức Cần cố gắng |
|---|---|---|---|
| Tự chủ và tự học | Em tự giác chuẩn bị bài, biết tự kiểm tra bài làm và chủ động tìm cách khắc phục lỗi. | Em biết tự chuẩn bị sách vở, tự làm bài tập quen thuộc khi có hướng dẫn. | Em còn phụ thuộc vào nhắc nhở của thầy cô và cha mẹ, cần tập sắp xếp thời gian học. |
| Giao tiếp và hợp tác | Em trình bày ý kiến rõ ràng, lắng nghe bạn và phối hợp tốt khi làm việc nhóm. | Em biết nói và lắng nghe, tham gia nhóm khi được phân công. | Em còn rụt rè khi phát biểu, cần được khuyến khích trao đổi cùng bạn nhiều hơn. |
| Giải quyết vấn đề và sáng tạo | Em biết tìm nhiều cách làm khác nhau, đưa ra ý tưởng mới trong học tập và hoạt động tập thể. | Em giải quyết được những tình huống quen thuộc, đôi khi cần gợi ý của giáo viên. | Em còn lúng túng khi gặp tình huống mới, cần được hướng dẫn từng bước. |
Năng lực đặc thù
| Năng lực | Mức Tốt | Mức Đạt | Mức Cần cố gắng |
|---|---|---|---|
| Ngôn ngữ | Em đọc trôi chảy, diễn đạt mạch lạc, vốn từ phong phú. | Em đọc đúng, viết câu đủ ý, cần luyện thêm cách dùng từ. | Em còn đọc chậm, viết sai lỗi chính tả, cần luyện đọc và viết thường xuyên hơn. |
| Tính toán | Em tính nhanh, chính xác, biết vận dụng kiến thức vào bài toán có lời văn. | Em thực hiện đúng các phép tính đã học, đôi khi còn nhầm khi gặp bài nhiều bước. | Em chưa thuộc các bảng tính, cần luyện thêm phép cộng, trừ và làm bài chậm lại để kiểm tra. |
| Khoa học | Em ham hiểu biết, biết quan sát và giải thích đơn giản các hiện tượng tự nhiên. | Em nhận biết được các hiện tượng quen thuộc, nêu được nội dung bài học. | Em chưa chú ý quan sát, cần tham gia thực hành nhiều hơn. |
| Công nghệ và tin học | Em sử dụng thành thạo các thao tác cơ bản và biết giữ an toàn khi dùng thiết bị. | Em thực hiện được các thao tác cơ bản khi có hướng dẫn. | Em còn lúng túng với thao tác, cần được thực hành lại nhiều lần. |
| Thẩm mỹ | Em cảm nhận tốt cái đẹp, biết thể hiện cảm xúc qua hát, vẽ, nặn. | Em tham gia hoạt động nghệ thuật, hoàn thành sản phẩm theo yêu cầu. | Em chưa mạnh dạn thể hiện, cần được động viên tham gia nhiều hơn. |
| Thể chất | Em giữ vệ sinh cá nhân tốt, tích cực tập luyện thể dục thể thao. | Em biết giữ vệ sinh và tham gia tập luyện cùng lớp. | Em ít vận động, cần được nhắc nhở giữ vệ sinh và rèn luyện thân thể. |
Mẫu nhận xét tổng hợp cuối năm
MẪU NHẬN XÉT TỔNG HỢP PHẨM CHẤT, NĂNG LỰC CUỐI NĂM (THAM KHẢO)
Mẫu 1 (mức Tốt): Em ngoan, lễ phép, biết yêu thương và giúp đỡ bạn. Em chăm chỉ, hoàn thành đầy đủ bài tập và chủ động tham gia hoạt động của lớp. Em đọc viết tốt, tính toán chính xác, hợp tác tốt với bạn trong nhóm. Cô mong em tiếp tục phát huy và mạnh dạn hơn khi trình bày ý kiến.
Mẫu 2 (mức Đạt): Em hiền, hòa nhã với bạn, thực hiện nội quy lớp khá tốt. Em hoàn thành bài tập nhưng đôi lúc còn chưa tập trung. Em cần luyện thêm cách trình bày bài và chủ động hơn khi gặp bài khó. Cô tin rằng em sẽ tiến bộ hơn nếu duy trì thói quen học tập đều đặn.
Mẫu 3 (mức Cần cố gắng): Em đã có nhiều cố gắng trong việc đi học đều và tham gia hoạt động của lớp. Em còn chậm trong việc đọc và tính toán, hay quên đồ dùng học tập. Cô đề nghị gia đình cùng nhà trường nhắc nhở và giúp em luyện tập mỗi ngày, mỗi ngày một ít, để em tiến bộ hơn.
Vai trò của cha mẹ học sinh
Thông tư 27 quy định cha mẹ học sinh phối hợp với giáo viên trong việc động viên, giúp đỡ con rèn luyện từng phẩm chất, năng lực. Khi nhận được lời nhận xét, bạn nên trao đổi trực tiếp với giáo viên chủ nhiệm nếu chưa rõ hoặc không đồng ý với nội dung nào đó. Nhận xét cần dựa trên căn cứ, vì vậy bạn có thể đề nghị giáo viên nêu ví dụ cụ thể.
Trường hợp nhà trường yêu cầu bản kiểm điểm hoặc ý kiến của phụ huynh về một sự việc cụ thể, bạn có thể tham khảo cách viết bản kiểm điểm và mẫu ý kiến của phụ huynh trong bản kiểm điểm. Khi cần xin cho con nghỉ học, bạn xem thêm mẫu đơn xin nghỉ phép để trình bày ngắn gọn, đúng thể thức.
Lưu ý: Nhận xét học sinh là hoạt động chuyên môn của giáo viên, nhưng phải khách quan, công bằng và không xâm phạm danh dự, nhân phẩm học sinh. Nếu có bức xúc về cách đánh giá, bạn nên làm việc với giáo viên, ban giám hiệu hoặc đề nghị theo quy trình giải quyết khiếu nại, kiến nghị của ngành giáo dục.
Dự thảo sửa đổi Thông tư 27 cần theo dõi
Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đăng tải dự thảo thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy định đánh giá học sinh tiểu học ban hành kèm Thông tư 27/2020/TT-BGDĐT để lấy ý kiến, thời hạn góp ý từ 13/08/2026 đến 24/08/2026. Theo thông tin công bố, dự thảo đề xuất sử dụng học bạ số và cho phép kiểm tra định kỳ trên máy tính.
Đây mới là dự thảo. Tại thời điểm cập nhật bài này, Thông tư 27/2020/TT-BGDĐT vẫn là văn bản áp dụng. Nếu thông tư sửa đổi được ban hành, cách ghi nhận xét trong học bạ có thể thay đổi về hình thức, còn nguyên tắc đánh giá phẩm chất, năng lực nhiều khả năng giữ nguyên. Bạn nên đối chiếu văn bản chính thức khi có thông báo của nhà trường.
Căn cứ pháp lý
- Thông tư 27/2020/TT-BGDĐT ngày 04/09/2020 của Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Quy định đánh giá học sinh tiểu học.
- Thông tư 10/2025/TT-BGDĐT về phân quyền, phân cấp và phân định thẩm quyền quản lý nhà nước của chính quyền địa phương hai cấp đối với giáo dục phổ thông (có sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Thông tư 27/2020/TT-BGDĐT).
- Thông tư 30/2014/TT-BGDĐT và Thông tư 22/2016/TT-BGDĐT (các quy định trước đây về đánh giá học sinh tiểu học, đã được thay thế theo lộ trình của Thông tư 27/2020/TT-BGDĐT).
- Chương trình giáo dục phổ thông 2018 (Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT).
- Dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy định đánh giá học sinh tiểu học (đang lấy ý kiến, chưa có hiệu lực).
Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Câu hỏi thường gặp
Nhận xét năng lực, phẩm chất học sinh tiểu học có bắt buộc không?
Có. Theo Thông tư 27/2020/TT-BGDĐT, giáo viên phải đánh giá sự hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh. Kết quả được ghi vào học bạ vào cuối học kỳ I và cuối năm học.
Học sinh tiểu học được xếp mấy mức về phẩm chất, năng lực?
Có ba mức: Tốt, Đạt và Cần cố gắng. Mức này cùng với kết quả các môn học và bài kiểm tra định kỳ là căn cứ xét hoàn thành chương trình lớp học.
Giáo viên có được dùng chung một câu nhận xét cho nhiều học sinh không?
Quy định không cấm dùng câu mẫu, nhưng nhận xét phải phản ánh đúng biểu hiện thực tế của từng em. Việc dùng chung nguyên văn cho cả lớp làm mất ý nghĩa đánh giá và khó giúp học sinh tiến bộ.
Phụ huynh không đồng ý với lời nhận xét thì làm thế nào?
Bạn nên gặp giáo viên chủ nhiệm để trao đổi, đề nghị nêu biểu hiện cụ thể làm căn cứ. Nếu chưa thống nhất, bạn có thể phản ánh với ban giám hiệu nhà trường theo quy định về tiếp nhận ý kiến, kiến nghị của ngành giáo dục.
Thông tư 27 đã bị thay thế chưa?
Chưa. Thông tư 27/2020/TT-BGDĐT vẫn đang áp dụng. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã lấy ý kiến về dự thảo sửa đổi, bổ sung vào tháng 8/2026 nhưng đó mới là dự thảo.
Nhận xét năng lực, phẩm chất học sinh tiểu học là công cụ giúp con tiến bộ chứ không chỉ để xếp loại. Lời nhận xét tốt bám sát yêu cầu cần đạt, cụ thể, tích cực và đi kèm hướng khắc phục. Bạn nên đối chiếu Thông tư 27/2020/TT-BGDĐT và hướng dẫn của nhà trường, đồng thời theo dõi các văn bản sửa đổi mới.
