Khi bị lừa đảo qua mạng, bạn có thể trình báo công an online bằng chức năng “Kiến nghị, phản ánh về ANTT” trên ứng dụng VNeID, gửi đơn tố giác qua cổng thông tin của Bộ Công an hoặc nộp đơn trực tiếp tại Công an xã, phường. Hãy báo ngân hàng ngay, lưu đầy đủ chứng cứ và gửi kèm đơn tố giác theo mẫu bên dưới.
Tóm tắt nhanh
- Kênh online chính: VNeID (mục “Kiến nghị, phản ánh về ANTT”), cổng thông tin của Bộ Công an, trang cảnh báo an toàn thông tin quốc gia.
- Việc cần làm đầu tiên: báo ngân hàng để chặn giao dịch, ngừng chuyển tiền, chặn liên lạc với đối tượng và lưu bằng chứng.
- Cơ quan có thẩm quyền phải kiểm tra, xác minh tố giác trong 20 ngày; vụ phức tạp có thể kéo dài đến tối đa khoảng 4 tháng.
- Chiếm đoạt từ 2 triệu đồng trở lên có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 174 Bộ luật Hình sự.
- Mẫu đơn tố giác đầy đủ ở phần 6, bạn có thể sao chép và chỉnh sửa theo vụ việc của mình.
Trình báo công an online là gì, có hợp lệ không?
Về bản chất, trình báo là việc bạn cung cấp thông tin về hành vi có dấu hiệu tội phạm cho cơ quan có thẩm quyền. Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 gọi đây là “tố giác, tin báo về tội phạm”. Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát và các cơ quan, tổ chức khác đều có trách nhiệm tiếp nhận.
Hình thức tố giác không bị giới hạn ở việc đến tận nơi. Bạn có thể trình bày trực tiếp, gửi đơn hoặc báo qua phương tiện điện tử do cơ quan công an cung cấp. Tố giác gửi qua VNeID được hệ thống chuyển đến cơ quan công an để xác minh, nên hoàn toàn hợp lệ. Tuy vậy, cơ quan điều tra vẫn có thể mời bạn đến làm việc, lấy lời khai và bổ sung tài liệu khi cần.
Lưu ý: “Trình báo”, “tố giác” và “tố cáo” thường bị dùng lẫn lộn. Khi bạn là nạn nhân bị chiếm đoạt tiền, hồ sơ nên được gọi là đơn tố giác tội phạm (hoặc đơn trình báo) và đề nghị khởi tố vụ án hình sự, không phải đơn tố cáo hành chính.
Các kênh trình báo lừa đảo qua mạng
1. Ứng dụng VNeID
Đây là kênh được Bộ Công an hướng dẫn phổ biến nhất. Bạn tạo yêu cầu ngay trên điện thoại, đính kèm hình ảnh chứng cứ và có thể chọn chế độ ẩn danh. Để dùng VNeID, bạn cần có tài khoản định danh điện tử, được cấp cùng thẻ căn cước. Nếu chưa có, bạn xem cách đăng ký làm căn cước công dân online.
2. Cổng thông tin điện tử Bộ Công an
Trên cổng thông tin của Bộ Công an có mục “Bộ với công dân”, trong đó có phần gửi nội dung tố giác về tội phạm. Kênh này hợp với trường hợp bạn chưa xác định được địa điểm xảy ra vụ việc, ví dụ đối tượng ở nơi khác hoặc ở nước ngoài.
3. Trang cảnh báo an toàn thông tin quốc gia
Trang cảnh báo lừa đảo trực tuyến của Cục An toàn thông tin cho phép bạn báo số tài khoản, số điện thoại, website lừa đảo. Kênh này giúp cảnh báo cộng đồng và hỗ trợ chặn, nhưng không thay thế đơn tố giác để cơ quan điều tra khởi tố vụ án. Bạn nên dùng song song.
4. Trực tiếp tại Công an xã, phường hoặc Cơ quan Cảnh sát điều tra
Từ 01/07/2025, chính quyền địa phương chỉ còn hai cấp (tỉnh và xã/phường), không còn cấp huyện. Vì vậy bạn có thể nộp đơn tại Công an cấp xã nơi mình cư trú hoặc nơi xảy ra vụ việc. Với vụ việc lớn hoặc phức tạp, bạn có thể gửi đến Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp tỉnh. Nếu tố giác không thuộc thẩm quyền, cơ quan nhận có trách nhiệm chuyển cho nơi có thẩm quyền trong thời hạn luật định.
Hướng dẫn trình báo qua VNeID từng bước
- Bước 1: Đăng nhập tài khoản định danh điện tử trong ứng dụng VNeID trên điện thoại.
- Bước 2: Tại màn hình chính, chọn “Dịch vụ khác”, sau đó chọn “Kiến nghị, phản ánh về ANTT”.
- Bước 3: Bấm “Tạo mới yêu cầu”.
- Bước 4: Khai thông tin người tố giác, thông tin vụ việc (thời gian, địa điểm, hành vi, thiệt hại) và thông tin đối tượng nếu biết. Đính kèm ảnh chụp màn hình, sao kê, hình ảnh liên quan.
- Bước 5: Kiểm tra lại nội dung, gửi yêu cầu và lưu mã hồ sơ để theo dõi kết quả.
Mục này có chế độ “Ẩn danh”. Khi bạn là nạn nhân và muốn lấy lại tiền, nên khai danh tính để cơ quan công an liên hệ, mời làm việc và thông báo kết quả. Tên mục và giao diện có thể được cập nhật theo từng phiên bản ứng dụng, bạn làm theo hướng dẫn hiển thị trên màn hình.
Việc cần làm ngay sau khi bị lừa
Thời gian là yếu tố quyết định khả năng phong tỏa tiền. Bạn nên làm theo thứ tự sau:
- Bước 1: Ngừng chuyển thêm tiền, không làm theo yêu cầu “nộp phí để lấy lại tiền” hay “xác minh để rút tiền”.
- Bước 2: Gọi ngay cho ngân hàng (qua tổng đài in trên thẻ hoặc trong ứng dụng ngân hàng) để báo giao dịch nghi lừa đảo, yêu cầu tạm khóa tài khoản hoặc hỗ trợ truy vết giao dịch.
- Bước 3: Chặn liên lạc nhưng không xóa tin nhắn, cuộc gọi, tài khoản của đối tượng. Chụp màn hình trước khi chặn.
- Bước 4: Đổi mật khẩu tài khoản ngân hàng, email, mạng xã hội. Nếu đã lộ mã OTP hoặc cài ứng dụng lạ, hãy gỡ ứng dụng và khôi phục cài đặt điện thoại.
- Bước 5: Gửi tố giác qua VNeID hoặc nộp đơn tại công an, đính kèm chứng cứ.
Cảnh báo: Đối tượng lừa đảo thường quay lại giả danh “công an”, “ngân hàng” hoặc “dịch vụ lấy lại tiền” để lừa tiếp nạn nhân. Cơ quan công an không yêu cầu bạn chuyển tiền vào tài khoản “an toàn” hay cung cấp mã OTP. Hãy chỉ làm việc qua các kênh chính thức của cơ quan nhà nước.
Chứng cứ cần chuẩn bị
- Ảnh chụp màn hình toàn bộ cuộc trò chuyện (Zalo, Facebook, Telegram, tin nhắn SMS), cuộc gọi nhỡ, số điện thoại, đường dẫn tài khoản, trang web, ứng dụng của đối tượng.
- Sao kê hoặc biên lai chuyển khoản: số tài khoản, tên chủ tài khoản nhận, ngân hàng, số tiền, thời điểm, nội dung chuyển.
- Bài đăng, hợp đồng, quảng cáo, hình ảnh hàng hóa hoặc “dự án” đối tượng đưa ra.
- Giấy tờ tùy thân của bạn. Hãy ghi đúng thông tin trên thẻ căn cước, tham khảo cách ghi nơi cấp căn cước công dân trong hồ sơ.
- Nếu có giao dịch vay mượn, đặt cọc bằng giấy tờ, bạn nên giữ bản gốc. Với khoản cho vay giữa hai bên, bạn có thể xem mẫu giấy ghi nợ viết tay để hiểu cách lập chứng từ.
Hãy giữ nguyên bản gốc trên điện thoại. Việc cắt ghép, chỉnh sửa ảnh chụp có thể làm giảm giá trị chứng cứ, và nếu cố ý làm sai sự thật thì bạn có thể phải chịu trách nhiệm.
Mẫu đơn trình báo công an lừa đảo qua mạng
Bạn có thể dùng mẫu dưới đây khi nộp đơn trực tiếp, gửi qua bưu điện hoặc đính kèm khi tố giác trực tuyến. Mẫu mang tính tham khảo, hãy thay phần trong ngoặc [ ] bằng thông tin thật.
MẪU ĐƠN TRÌNH BÁO, TỐ GIÁC TỘI PHẠM LỪA ĐẢO CHIẾM ĐOẠT TÀI SẢN QUA MẠNG
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
[Địa danh], ngày [..] tháng [..] năm [….]
ĐƠN TRÌNH BÁO, TỐ GIÁC TỘI PHẠM
(V/v: bị lừa đảo chiếm đoạt tài sản qua mạng)
Kính gửi: [Công an xã/phường … / Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh/thành phố …]
Tôi tên là: [Họ và tên], sinh ngày [../../….], giới tính […].
Số định danh cá nhân/Căn cước: [số], cấp ngày [../../….], nơi cấp: [tên cơ quan cấp].
Nơi thường trú: [địa chỉ]. Nơi ở hiện nay: [địa chỉ].
Số điện thoại liên hệ: [số điện thoại]. Email (nếu có): [email].
Tôi làm đơn này trình báo và tố giác sự việc sau:
1. Diễn biến sự việc:
Ngày [../../….], tôi được một người sử dụng [tài khoản Facebook/Zalo/số điện thoại/website: …] tên hiển thị là [tên], tự giới thiệu là [nội dung đối tượng tự xưng] liên hệ với tôi. Đối tượng đưa ra thông tin [mô tả ngắn gọn: bán hàng, tuyển cộng tác viên, đầu tư, giả danh cơ quan/ngân hàng, …] và yêu cầu tôi chuyển tiền.
Tin tưởng thông tin trên, tôi đã chuyển tiền [số lần] lần cho đối tượng, cụ thể:
– Lần 1: ngày [..], số tiền [..] đồng, chuyển vào tài khoản số [..], chủ tài khoản [..], ngân hàng [..].
– Lần 2: ngày [..], số tiền [..] đồng, chuyển vào tài khoản số [..], chủ tài khoản [..], ngân hàng [..].
Sau khi nhận tiền, đối tượng [không giao hàng/không trả lại tiền/chặn liên lạc/tiếp tục yêu cầu nộp thêm tiền]. Tôi nhận ra mình bị lừa vào ngày [../../….].
2. Thiệt hại: Tổng số tiền tôi bị chiếm đoạt là [..] đồng (bằng chữ: [..]).
3. Thông tin về đối tượng (nếu biết): Họ tên/biệt danh [..]; số điện thoại [..]; tài khoản mạng xã hội [..]; tài khoản ngân hàng [..]; các thông tin khác [..].
4. Biện pháp tôi đã thực hiện: Tôi đã báo cho ngân hàng [tên ngân hàng] vào lúc [..] ngày [..] (nếu có) và lưu giữ toàn bộ tin nhắn, hình ảnh, chứng từ chuyển tiền.
5. Đề nghị: Căn cứ Điều 174 (và các điều luật khác nếu có) của Bộ luật Hình sự, tôi đề nghị Quý cơ quan tiếp nhận tố giác, xác minh, khởi tố vụ án, truy tìm đối tượng và thu hồi tài sản bị chiếm đoạt cho tôi. Đề nghị thông báo kết quả giải quyết cho tôi theo địa chỉ/số điện thoại nêu trên.
Tài liệu, chứng cứ kèm theo:
1. Ảnh chụp tin nhắn, cuộc trò chuyện, cuộc gọi với đối tượng: [số] tệp.
2. Chứng từ chuyển khoản/sao kê tài khoản: [số] bản.
3. Bản chụp giấy tờ tùy thân của người tố giác.
4. Tài liệu khác: [..].
Tôi cam đoan những thông tin trên là đúng sự thật và xin chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung tố giác.
Người làm đơn
(Ký, ghi rõ họ tên)
Hướng dẫn điền đơn
- Nơi nhận: Ghi đúng cơ quan sẽ nộp. Thông thường là Công an cấp xã nơi bạn cư trú hoặc nơi xảy ra hành vi. Nếu bạn đang tạm trú ở nơi khác, hãy ghi rõ địa chỉ nơi ở hiện nay, tham khảo thêm cách đăng ký tạm trú online.
- Diễn biến: Viết theo trình tự thời gian, nêu rõ ai, làm gì, nói gì, bạn chuyển tiền thế nào. Văn phong nên rõ ràng, khách quan, tránh cảm xúc và lời lẽ xúc phạm. Bạn có thể xem thêm phong cách ngôn ngữ hành chính để viết đơn chuẩn mực.
- Số tiền: Ghi cả số và chữ. Số tiền phải khớp với sao kê, vì giá trị tài sản chiếm đoạt quyết định việc có khởi tố hình sự hay không và khung hình phạt.
- Thông tin đối tượng: Chỉ ghi những gì bạn biết chắc. Không suy đoán danh tính thật nếu chưa có căn cứ.
- Chữ ký: Với đơn nộp bản giấy, bạn ký tay. Với tố giác qua VNeID, thông tin người tố giác được xác thực bằng tài khoản định danh.
Cảnh báo: Cố ý khai sai sự thật, tố giác người khác phạm tội mà biết rõ không đúng có thể bị xử lý theo quy định về tội vu khống tại Bộ luật Hình sự. Hãy chỉ tố giác những sự việc có thật và có chứng cứ.
Thời hạn giải quyết và cách theo dõi
Theo Điều 147 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, trong thời hạn 20 ngày kể từ khi nhận được tố giác, cơ quan điều tra hoặc cơ quan được giao nhiệm vụ điều tra phải kiểm tra, xác minh và ra một trong các quyết định: khởi tố vụ án hình sự, không khởi tố hoặc tạm đình chỉ việc giải quyết.
| Tình huống | Thời hạn |
|---|---|
| Trường hợp thông thường | Không quá 20 ngày kể từ ngày nhận tố giác |
| Vụ việc phức tạp, phải xác minh nhiều nơi | Có thể kéo dài, không quá 02 tháng |
| Chưa thể kết thúc xác minh sau thời hạn trên | Viện kiểm sát có thể gia hạn thêm một lần, không quá 02 tháng (tổng tối đa khoảng 04 tháng) |
| Tố giác không thuộc thẩm quyền | Chuyển cho cơ quan có thẩm quyền trong thời hạn không quá 24 giờ kể từ khi có căn cứ xác định |
Nếu quá thời hạn mà chưa nhận được thông báo kết quả, bạn có thể gửi văn bản đề nghị cơ quan đã tiếp nhận cho biết tiến độ. Nếu không đồng ý với quyết định không khởi tố, bạn có quyền khiếu nại lên cơ quan cấp trên hoặc Viện kiểm sát có thẩm quyền.
Người lừa đảo bị xử lý thế nào?
Hành vi dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản qua mạng chủ yếu được xử lý theo Điều 174 Bộ luật Hình sự (lừa đảo chiếm đoạt tài sản). Trường hợp sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử để chiếm đoạt tài sản còn có thể bị xem xét theo Điều 290. Bộ luật Hình sự sửa đổi năm 2025 (hiệu lực từ 01/07/2025) không thay đổi Điều 174.
| Giá trị chiếm đoạt | Hình phạt tù (Điều 174) |
|---|---|
| Từ 2 triệu đến dưới 50 triệu đồng (hoặc dưới 2 triệu nhưng có tình tiết luật định) | Cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù 6 tháng – 3 năm |
| Từ 50 triệu đến dưới 200 triệu đồng, hoặc có tổ chức, chuyên nghiệp… | Phạt tù 2 – 7 năm |
| Từ 200 triệu đến dưới 500 triệu đồng | Phạt tù 7 – 15 năm |
| Từ 500 triệu đồng trở lên | Phạt tù 12 – 20 năm hoặc tù chung thân |
Ngoài hình phạt chính, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền, cấm hành nghề hoặc tịch thu tài sản. Việc bồi thường, thu hồi tài sản bị chiếm đoạt được giải quyết trong vụ án hình sự.
Ví dụ: Chị M. nhận lời mời “làm cộng tác viên chốt đơn” trên mạng xã hội, chuyển lần lượt 85 triệu đồng với lý do “nâng cấp nhiệm vụ”. Khi bị chặn liên lạc, chị báo ngân hàng, chụp lại toàn bộ cuộc trò chuyện và sao kê, rồi gửi tố giác qua VNeID, đồng thời nộp bản đơn giấy tại Công an xã nơi cư trú để được lập biên bản tiếp nhận. Với giá trị này, hành vi có thể rơi vào khung từ 2 đến 7 năm tù theo Điều 174.
Lưu ý: Không phải vụ việc nào cũng được khởi tố hình sự. Nếu tranh chấp bản chất là giao dịch dân sự (vay mượn, mua bán chưa giao hàng nhưng không có thủ đoạn gian dối ngay từ đầu), cơ quan công an có thể hướng dẫn bạn khởi kiện tại Tòa án nhân dân khu vực. Khi đó chứng cứ về giao dịch càng quan trọng.
Câu hỏi thường gặp
Trình báo công an online có cần ra công an nữa không?
Tố giác qua VNeID có giá trị tiếp nhận ban đầu. Trong quá trình xác minh, cơ quan công an có thể mời bạn đến lấy lời khai, đối chiếu chứng cứ hoặc yêu cầu bổ sung. Bạn nên giữ điện thoại liên lạc thông suốt và hợp tác khi được mời.
Bị lừa số tiền nhỏ có trình báo được không?
Có. Bạn vẫn có thể báo để cảnh báo và hỗ trợ truy vết đối tượng. Về trách nhiệm hình sự, mức thông thường từ 2 triệu đồng trở lên, dưới mức này chỉ bị truy cứu khi thuộc trường hợp luật quy định như đã bị xử phạt hành chính hoặc đã bị kết án về hành vi chiếm đoạt mà còn vi phạm. Các trường hợp còn lại có thể bị xử lý hành chính.
Đối tượng ở nước ngoài hoặc không biết là ai thì sao?
Bạn vẫn tố giác được. Công an sẽ truy xét từ tài khoản ngân hàng, số điện thoại, địa chỉ IP và các dấu vết khác. Với đối tượng ở nước ngoài, việc xác minh và thu hồi tiền thường khó và lâu hơn, nên báo ngân hàng càng sớm càng tốt.
Có được ẩn danh khi tố giác không?
Kênh VNeID có lựa chọn ẩn danh. Tuy nhiên với tư cách nạn nhân muốn lấy lại tiền, bạn nên cung cấp thông tin để cơ quan liên lạc, lấy lời khai và thông báo kết quả cho bạn.
Người thân hoặc người khác trình báo thay được không?
Bất kỳ cá nhân nào phát hiện hành vi có dấu hiệu tội phạm đều có thể tố giác. Tuy vậy, để cơ quan điều tra làm việc và giải quyết việc bồi thường, chính người bị hại nên làm đơn hoặc ủy quyền hợp lệ.
Mất bao lâu để công an trả lời?
Thời hạn cơ bản là 20 ngày kể từ khi nhận tố giác. Vụ việc phức tạp có thể kéo dài đến 2 tháng và nếu được gia hạn có thể tối đa khoảng 4 tháng.
Căn cứ pháp lý
- Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017 và năm 2025): Điều 174, Điều 290, quy định về tội vu khống.
- Bộ luật Tố tụng hình sự 2015: các Điều 144, 146, 147, 148 về tiếp nhận, thời hạn và giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm.
- Thông tư liên tịch 01/2017/TTLT-BCA-BQP-BTC-BNN&PTNT-VKSNDTC về phối hợp giải quyết nguồn tin về tội phạm.
- Nghị quyết 202/2025/QH15 về sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh và quy định chính quyền địa phương hai cấp từ 01/07/2025.
- Hướng dẫn của Bộ Công an về tiếp nhận kiến nghị, phản ánh, tố giác tội phạm qua ứng dụng VNeID.
Bị lừa qua mạng không có nghĩa là bạn mất hết khả năng lấy lại tiền. Hãy báo ngân hàng ngay, giữ nguyên chứng cứ, gửi tố giác qua VNeID kèm đơn theo mẫu và theo dõi kết quả theo thời hạn luật định. Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
