Cách tính bảo hiểm xã hội cho người chết mới nhất 2026

Khi người tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) qua đời, người lo mai táng được nhận trợ cấp mai táng bằng 10 lần mức lương cơ sở. Thân nhân được nhận trợ cấp tuất hằng tháng hoặc trợ cấp tuất một lần, tùy thời gian đóng và hoàn cảnh của người chết. Từ 01/07/2026, lương cơ sở là 2,53 triệu đồng/tháng nên mai táng phí là 25,3 triệu đồng.

Chế độ tử tuất gồm những khoản nào?

Từ ngày 01/07/2025, chế độ tử tuất thực hiện theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và Thông tư 12/2025/TT-BNV. Trước đây, các khoản này nằm trong Luật BHXH 2014. Hiện nay, bạn cần phân biệt hai nhóm quyền lợi:

• Trợ cấp mai táng: trả một lần cho tổ chức hoặc cá nhân đứng ra lo mai táng.
• Trợ cấp tuất: trả cho thân nhân của người chết, gồm tuất hằng tháng hoặc tuất một lần.

Thân nhân có thể nhận cả hai khoản nếu người chết đủ điều kiện.

Người chết thuộc diện nào thì thân nhân được hưởng?

Với trợ cấp mai táng, người chết (hoặc bị Tòa án tuyên bố là đã chết) thuộc một trong các trường hợp sau:

• Tham gia BHXH bắt buộc và đã đóng từ đủ 12 tháng trở lên;
• Chết do tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp;
• Đang hưởng hoặc tạm dừng hưởng lương hưu;
• Đang hưởng hoặc tạm dừng hưởng trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hằng tháng (đã nghỉ việc);
• Tham gia BHXH tự nguyện và đã đóng từ đủ 60 tháng trở lên.

Với trợ cấp tuất một lần, người chết là người đang tham gia BHXH, đang bảo lưu thời gian đóng, hoặc đang hưởng/tạm dừng hưởng lương hưu, trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hằng tháng.

Cách tính trợ cấp mai táng

Công thức rất đơn giản:

Trợ cấp mai táng = 10 × mức lương cơ sở tại tháng người đó chết.

Mức lương cơ sở tăng từ 2,34 triệu lên 2,53 triệu đồng/tháng từ 01/07/2026 (Nghị định 161/2026/NĐ-CP). Do đó:

Luật BHXH 2024 dùng khái niệm “mức tham chiếu”. Khi chưa bãi bỏ lương cơ sở, mức tham chiếu bằng lương cơ sở. Người nhận là người đứng ra lo mai táng, không nhất thiết là thân nhân.

Cách tính trợ cấp tuất hằng tháng

Điều kiện của người chết

Với người tham gia BHXH bắt buộc, thân nhân được xét hưởng tuất hằng tháng khi người chết thuộc một trong các trường hợp:

• Đã đóng BHXH bắt buộc từ đủ 15 năm trở lên;
• Đang hưởng hoặc tạm dừng hưởng lương hưu;
• Chết do tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp;
• Đang hưởng trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hằng tháng với mức suy giảm khả năng lao động theo quy định.

Trường hợp thời gian đóng chưa đủ 15 năm, Luật BHXH 2024 có quy định cho thân nhân đóng bù (mức đóng bằng 22% tiền lương làm căn cứ đóng BHXH trước khi chết) để được hưởng tuất hằng tháng. Nếu không đóng bù, thân nhân được giải quyết tuất một lần.

Ai là thân nhân được hưởng hằng tháng?

• Con chưa đủ 18 tuổi; con từ đủ 18 tuổi bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên; con sinh ra sau khi bố chết khi mẹ đang mang thai.
• Vợ từ đủ 55 tuổi, chồng từ đủ 60 tuổi; nếu dưới tuổi đó thì phải bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên.
• Cha mẹ đẻ, cha mẹ vợ/chồng, thành viên khác trong gia đình mà người chết có nghĩa vụ nuôi dưỡng: nam từ đủ 60 tuổi, nữ từ đủ 55 tuổi; nếu dưới tuổi đó thì phải suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên.

Ngoài con, các thân nhân còn lại phải không có thu nhập hoặc có thu nhập hằng tháng thấp hơn mức lương cơ sở (không tính trợ cấp ưu đãi người có công).

Mức hưởng

• Một người chết thì tối đa 4 thân nhân được hưởng; có từ 2 người chết trở lên thì thân nhân được hưởng gấp 2 lần mức trên.
• Thời điểm hưởng tính từ ngày đầu tiên của tháng liền kề sau tháng người đó chết.

Ví dụ: Anh B chết vì bệnh sau 20 năm đóng BHXH bắt buộc, để lại vợ 56 tuổi không có thu nhập, một con 10 tuổi và một con 15 tuổi. Cả ba đều còn người nuôi dưỡng, nên mỗi người nhận 1.265.000 đồng/tháng, tổng 3.795.000 đồng/tháng. Nếu một người trong nhóm không có người trực tiếp nuôi dưỡng, người đó nhận 1.771.000 đồng/tháng.

Cách tính trợ cấp tuất một lần

Khi nào được nhận tuất một lần?

• Người chết không đủ điều kiện để thân nhân hưởng tuất hằng tháng (ví dụ đóng BHXH bắt buộc dưới 15 năm);
• Người chết đủ điều kiện nhưng không có thân nhân thuộc diện hưởng hằng tháng;
• Thân nhân thuộc diện hưởng hằng tháng nhưng có nguyện vọng nhận một lần (trừ con dưới 6 tuổi, con hoặc vợ hoặc chồng suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên);
• Không có thân nhân theo Luật BHXH thì khoản tiền được giải quyết theo pháp luật về thừa kế.

Công thức khi người chết đang đóng hoặc bảo lưu thời gian đóng

Tuất một lần = (1,5 × số năm đóng trước 2014 + 2 × số năm đóng từ 2014 trở đi) × mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH.

• Mức thấp nhất là 3 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH.
• Tháng lẻ: từ 1–6 tháng tính nửa năm, từ 7–11 tháng tính một năm.

Ví dụ: Chị C đang đóng BHXH bắt buộc, có 3 năm đóng trước 2014 và 5 năm đóng từ 2014, bình quân tiền lương tháng đóng là 7 triệu đồng. Tuất một lần = (3 × 1,5 + 5 × 2) × 7 = 14,5 × 7 = 101,5 triệu đồng. Người lo mai táng nhận thêm 25,3 triệu đồng (nếu chị mất từ 01/07/2026). Tổng cộng 126,8 triệu đồng.

Công thức khi người chết đang hưởng lương hưu

• Chết trong 2 tháng đầu hưởng lương hưu: 48 × lương hưu tháng đang hưởng.
• Chết từ tháng thứ 3: cứ thêm một tháng hưởng lương hưu thì giảm 0,5 tháng lương hưu, thấp nhất 3 tháng lương hưu.

Công thức gộp: (48 − 0,5 × (số tháng đã hưởng − 2)) × lương hưu.

Ví dụ: Ông D hưởng lương hưu 8 triệu đồng/tháng và mất ở tháng thứ 10. Tuất một lần = (48 − 0,5 × 8) × 8 = 44 × 8 = 352 triệu đồng. Sau khoảng 7 năm 8 tháng hưởng lương hưu, mức này chạm đáy 3 tháng lương hưu.

Nên chọn tuất hằng tháng hay một lần?

Khi thân nhân đủ điều kiện cả hai hình thức, bạn nên so sánh kỹ trước khi quyết định:

• Tuất hằng tháng phù hợp khi có con nhỏ hoặc người cao tuổi, vì khoản tiền đều đặn trong nhiều năm. Con dưới 6 tuổi, con hoặc vợ hoặc chồng suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên chỉ được hưởng hằng tháng.
• Tuất một lần phù hợp khi cần vốn ngay, hoặc khi thời gian đóng dài nhưng thân nhân thuộc diện chỉ hưởng được ít năm (ví dụ con sắp đủ 18 tuổi).

Mỗi hình thức có thể cho tổng số tiền khác nhau tùy độ tuổi thân nhân. Hãy tính cả hai phương án trước khi nộp đơn.

Hồ sơ và thủ tục nhận tiền tử tuất

Hồ sơ cần chuẩn bị

• Tờ khai/đơn đề nghị của thân nhân theo mẫu;
• Sổ BHXH hoặc thông tin quá trình đóng của người chết;
• Bản sao giấy chứng tử, hoặc trích lục khai tử, hoặc giấy báo tử, hoặc quyết định của Tòa án tuyên bố đã chết;
• Giấy tờ chứng minh quan hệ với người chết (giấy khai sinh, đăng ký kết hôn…). Nếu cần xác nhận thông tin cá nhân, bạn tham khảo mẫu giấy xác nhận nhân thân;
• Biên bản giám định mức suy giảm khả năng lao động (nếu thân nhân xin hưởng theo diện suy giảm khả năng lao động);
• Nếu chết do tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp: biên bản điều tra tai nạn lao động hoặc bệnh án điều trị bệnh nghề nghiệp.

Thân nhân cần mang theo thẻ căn cước hoặc giấy tờ tùy thân còn giá trị. Nếu cần kiểm tra số thẻ, hãy xem cách tra số căn cước công dân online. Nếu chưa có thẻ, bạn có thể tham khảo hướng dẫn đăng ký làm thẻ căn cước online.

Các bước thực hiện

1. Bước 1: Xác định người chết thuộc nhóm nào (đang đóng, bảo lưu, tự nguyện, hay đang hưởng lương hưu) để biết khoản được hưởng.
2. Bước 2: Lấy giấy chứng tử/trích lục khai tử tại UBND cấp xã nơi đăng ký khai tử và chuẩn bị hồ sơ như trên.
3. Bước 3: Nộp hồ sơ trong 90 ngày kể từ ngày người đó chết. Người đang tham gia BHXH bắt buộc: thân nhân có thể nộp cho đơn vị nơi người đó làm việc để đơn vị chuyển cho cơ quan BHXH. Các trường hợp khác (bảo lưu, tự nguyện, đang hưởng lương hưu): nộp trực tiếp cho cơ quan BHXH. Bạn cũng có thể nộp qua bưu chính hoặc giao dịch điện tử theo hướng dẫn của cơ quan BHXH.
4. Bước 4: Cơ quan BHXH giải quyết trong thời hạn luật định. Nếu từ chối, cơ quan này phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do. Tiền được chi qua tài khoản hoặc theo hình thức bạn đăng ký.

Câu hỏi thường gặp

Tóm lại, khi người tham gia BHXH qua đời, bạn cần xác định người đó thuộc nhóm nào, tính trợ cấp mai táng theo lương cơ sở, rồi chọn tuất hằng tháng hoặc tuất một lần theo điều kiện của thân nhân. Hãy chuẩn bị hồ sơ sớm và nộp trong 90 ngày để quyền lợi được giải quyết thuận lợi.