Hóa đơn VAT là cách gọi thông dụng của hóa đơn giá trị gia tăng (hóa đơn GTGT), còn được gọi là “hóa đơn đỏ”. Đây là chứng từ do người bán lập khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ. Hóa đơn thể hiện riêng tiền hàng và tiền thuế GTGT. Loại hóa đơn này dành cho tổ chức kinh tế khai thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ. “Xuất hóa đơn VAT” nghĩa là người bán lập và giao hóa đơn đó cho người mua.
Tóm tắt nhanh
- Hóa đơn VAT = hóa đơn GTGT = hóa đơn đỏ. Từ 01/07/2026, hóa đơn được lập dưới dạng điện tử theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP.
- Người bán khai thuế theo phương pháp khấu trừ dùng hóa đơn GTGT. Người bán khai thuế trực tiếp (nhiều hộ kinh doanh) dùng hóa đơn bán hàng.
- Phải lập hóa đơn khi chuyển giao quyền sở hữu, quyền sử dụng hàng hóa hoặc khi hoàn thành dịch vụ, kể cả khi chưa thu được tiền.
- Thuế suất phổ biến là 10%. Nhiều nhóm hàng hóa, dịch vụ được giảm xuống 8% đến hết 31/12/2026.
- Không lập hóa đơn khi bán hàng có thể bị phạt đến 80 triệu đồng đối với tổ chức (Nghị định 310/2025/NĐ-CP).
Hóa đơn VAT là gì?
VAT là viết tắt của Value Added Tax, tức thuế giá trị gia tăng. Hóa đơn VAT là hóa đơn ghi nhận một giao dịch mua bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ, trong đó người bán tách rõ ba khoản: giá chưa thuế, thuế suất cùng tiền thuế GTGT, và tổng số tiền người mua phải trả.
Hóa đơn này có ba vai trò chính:
- Là chứng từ kế toán của người bán, căn cứ để xác định doanh thu và thuế GTGT đầu ra.
- Là căn cứ để người mua (nếu đủ điều kiện) kê khai, khấu trừ thuế GTGT đầu vào và hạch toán chi phí hợp lý.
- Là dữ liệu để cơ quan thuế quản lý, đối chiếu giao dịch giữa bên bán và bên mua.
Ví dụ: Công ty A bán lô thiết bị văn phòng cho công ty B. Giá chưa thuế là 10.000.000 đồng, thuế suất 8%. Hóa đơn ghi tiền thuế 800.000 đồng, tổng thanh toán 10.800.000 đồng. Công ty B dùng hóa đơn này để kê khai khấu trừ 800.000 đồng thuế đầu vào, nếu đáp ứng điều kiện khấu trừ.
Hóa đơn VAT, hóa đơn đỏ, hóa đơn GTGT có khác nhau không?
Ba tên gọi này chỉ cùng một loại hóa đơn. “Hóa đơn GTGT” là tên trong văn bản pháp luật. “Hóa đơn VAT” là cách gọi theo tiếng Anh. “Hóa đơn đỏ” xuất phát từ thời hóa đơn giấy, khi liên dùng cho người mua in màu đỏ.
Lưu ý: Hiện nay hóa đơn đã chuyển sang dạng điện tử nên không còn “liên đỏ” theo nghĩa vật lý. Hóa đơn đặt in của cơ quan thuế hết giá trị sử dụng từ 01/07/2026 theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP. Cụm “hóa đơn đỏ” ngày nay chỉ còn là thói quen gọi.
Khi nào phải xuất hóa đơn VAT?
Theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP (hiệu lực từ 01/07/2026), hóa đơn GTGT dành cho tổ chức kinh tế khai thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ. Hóa đơn này dùng cho các hoạt động như bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ trong nội địa, xuất vào khu phi thuế quan, xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ ra nước ngoài.
Nói cách khác, bạn là bên bán và thuộc diện khấu trừ thì phải lập hóa đơn GTGT cho từng giao dịch bán hàng, cung cấp dịch vụ. Có hai nhóm thường gặp:
- Doanh nghiệp, hợp tác xã khai thuế theo phương pháp khấu trừ: xuất hóa đơn GTGT cho khách hàng.
- Doanh nghiệp, hộ kinh doanh khai thuế theo phương pháp trực tiếp: xuất hóa đơn bán hàng, không phải hóa đơn GTGT (xem mục so sánh bên dưới).
Nghị định 254/2026/NĐ-CP cũng liệt kê một số trường hợp không bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử, chẳng hạn người bệnh không có nhu cầu lấy hóa đơn. Hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh thuộc diện được lập bảng kê thu mua hàng hóa cũng có quy định riêng. Nếu thuộc nhóm đặc thù, bạn nên đối chiếu Điều 7 của Nghị định này. Với hộ kinh doanh, ngưỡng doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm là mốc phải dùng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn khởi tạo từ máy tính tiền kết nối dữ liệu.
Thời điểm xuất hóa đơn VAT
Điều 9 Nghị định 254/2026/NĐ-CP quy định thời điểm lập hóa đơn như sau:
| Hoạt động | Thời điểm lập hóa đơn |
|---|---|
| Bán hàng hóa | Khi chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hàng hóa cho người mua, không phụ thuộc đã thu tiền hay chưa |
| Cung cấp dịch vụ | Khi hoàn thành việc cung cấp dịch vụ, không phụ thuộc đã thu tiền hay chưa |
| Xuất khẩu hàng hóa (kể cả gia công xuất khẩu) | Người bán tự xác định, nhưng chậm nhất là ngày làm việc tiếp theo kể từ ngày hàng hóa được thông quan |
| Giao hàng nhiều lần, bàn giao từng hạng mục | Mỗi lần giao hoặc bàn giao đều phải lập hóa đơn cho phần khối lượng, giá trị tương ứng |
| Giao dịch phát sinh ban đêm, người bán chưa có phần mềm lập hóa đơn tự động | Chậm nhất là ngày làm việc tiếp theo |
Nghị định này cũng nêu rõ nhận tiền đặt cọc để thực hiện hợp đồng dịch vụ thì chưa phải xuất hóa đơn. Một số dịch vụ khối lượng lớn, phát sinh thường xuyên và cần đối soát số liệu (như viễn thông) có thể lập hóa đơn sau thời gian đối soát, tối đa 7 ngày theo quy định.
Lưu ý: Nhiều người nhầm rằng “thu tiền xong mới xuất hóa đơn”. Với bán hàng và dịch vụ thông thường, nghĩa vụ lập hóa đơn phát sinh khi giao hàng hoặc hoàn thành dịch vụ, kể cả khi khách còn nợ tiền.
Hóa đơn VAT gồm những nội dung gì?
Một hóa đơn GTGT điện tử hợp lệ thường có các nhóm thông tin sau:
- Tên hóa đơn, ký hiệu mẫu số hóa đơn, ký hiệu hóa đơn, số hóa đơn.
- Tên, địa chỉ, mã số thuế của người bán. Tên, địa chỉ, mã số thuế của người mua (nếu người mua có mã số thuế). Khi mua hàng, bạn cần cung cấp đúng thông tin này để hóa đơn không bị sai sót.
- Tên hàng hóa, dịch vụ, đơn vị tính, số lượng, đơn giá, thành tiền chưa có thuế.
- Thuế suất GTGT, tiền thuế GTGT, tổng số tiền thanh toán.
- Thời điểm lập hóa đơn, thời điểm ký số của người bán.
- Mã của cơ quan thuế đối với hóa đơn có mã.
Theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP, hóa đơn điện tử không nhất thiết có chữ ký số của người mua, trừ khi hai bên có thỏa thuận. Thời điểm lập hóa đơn hiển thị theo định dạng ngày, tháng, năm của năm dương lịch.
Nếu bạn là cá nhân cần mã số thuế để cung cấp cho bên bán, xem thêm bài về mã số thuế cá nhân theo quy định hiện hành. Hướng dẫn đăng ký mã số thuế cá nhân qua mạng sẽ hữu ích nếu bạn chưa có. Từ 01/07/2025, số định danh cá nhân được dùng làm mã số thuế của cá nhân.
Thuế suất VAT ghi trên hóa đơn
Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 quy định các mức thuế suất 0%, 5% và 10%, đồng thời có nhóm không chịu thuế. Mức 10% là phổ biến nhất.
Theo Nghị định 174/2025/NĐ-CP, từ 01/07/2025 đến hết 31/12/2026, nhiều nhóm hàng hóa, dịch vụ đang chịu thuế suất 10% được giảm xuống 8%. Nhóm không được giảm gồm viễn thông, tài chính, ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, kinh doanh bất động sản, sản phẩm kim loại, sản phẩm khai khoáng (trừ than) và hàng hóa, dịch vụ chịu thuế tiêu thụ đặc biệt (trừ xăng).
Khi lập hóa đơn cho hàng hóa, dịch vụ được giảm thuế, người bán ghi thuế suất “8%” tại dòng thuế suất, cùng tiền thuế GTGT và tổng số tiền người mua phải thanh toán. Nếu một hóa đơn gồm nhiều mặt hàng chịu các thuế suất khác nhau, hóa đơn phải ghi rõ thuế suất của từng mặt hàng.
Cảnh báo: Chính sách giảm 2% đang áp dụng đến hết 31/12/2026. Từ 01/01/2027, mức thuế phụ thuộc vào quy định mới (nếu có gia hạn). Bạn nên kiểm tra văn bản hiện hành tại thời điểm lập hóa đơn.
Hóa đơn VAT khác hóa đơn bán hàng thế nào?
Theo Điều 8 Nghị định 254/2026/NĐ-CP, các loại hóa đơn gồm hóa đơn GTGT, hóa đơn bán hàng, hóa đơn thương mại điện tử (dành cho người xuất khẩu), hóa đơn bán tài sản công, hóa đơn bán hàng dự trữ quốc gia và một số chứng từ được quản lý như hóa đơn.
| Tiêu chí | Hóa đơn GTGT | Hóa đơn bán hàng |
|---|---|---|
| Đối tượng sử dụng | Tổ chức kinh tế khai thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ | Tổ chức, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh khai thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp |
| Thuế GTGT trên hóa đơn | Ghi riêng thuế suất và tiền thuế | Không tách riêng tiền thuế GTGT |
| Người mua khấu trừ thuế đầu vào | Có thể, nếu đủ điều kiện | Không có thuế GTGT để khấu trừ |
Với cửa hàng bán lẻ, bạn có thể tham khảo thêm mẫu hóa đơn bán lẻ hợp lệ để hiểu cách trình bày thông tin trên hóa đơn.
Người mua có quyền gì với hóa đơn VAT?
Có được yêu cầu người bán xuất hóa đơn VAT không?
Có. Khi mua hàng hóa, dịch vụ, bạn có quyền yêu cầu người bán lập và giao hóa đơn. Hãy cung cấp đầy đủ tên, địa chỉ và mã số thuế (nếu có) ngay lúc giao dịch. Hóa đơn xuất sai đối tượng sẽ phải điều chỉnh hoặc thay thế, nên bạn nên kiểm tra thông tin trước khi người bán ký số.
Hóa đơn VAT dùng để làm gì với người mua cá nhân?
Cá nhân mua hàng tiêu dùng thường dùng hóa đơn để bảo hành, đổi trả, khiếu nại hoặc chứng minh nguồn gốc tài sản. Ví dụ, khi mua xe máy mới, hóa đơn là giấy tờ cần có để đăng ký xe và tính lệ phí trước bạ. Bạn có thể xem thêm cách tính lệ phí trước bạ xe máy.
Người tiêu dùng có thể tố giác người bán không xuất hóa đơn không?
Nghị định 254/2026/NĐ-CP bổ sung cơ chế khen thưởng đối với người tiêu dùng tố giác người bán không lập và giao hóa đơn điện tử, khi đáp ứng điều kiện được nêu trong Nghị định. Bạn nên giữ lại bằng chứng giao dịch như biên lai, tin nhắn, thông tin thanh toán.
Không xuất hóa đơn bị phạt bao nhiêu?
Nghị định 310/2025/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 125/2020/NĐ-CP, có hiệu lực từ 16/01/2026 đối với mức phạt hóa đơn. Theo đó, hành vi không lập hóa đơn khi bán hàng, cung cấp dịch vụ và hành vi lập hóa đơn không đúng thời điểm bị phạt lũy tiến theo số hóa đơn vi phạm:
| Hành vi | Khung phạt (đối với tổ chức) |
|---|---|
| Lập hóa đơn không đúng thời điểm khi bán hàng, cung cấp dịch vụ | Từ cảnh cáo hoặc 500.000 đồng, tăng theo số hóa đơn, tối đa 70 triệu đồng (từ 100 hóa đơn trở lên) |
| Không lập hóa đơn khi bán hàng, cung cấp dịch vụ | Tăng theo số hóa đơn, tối đa 80 triệu đồng (từ 50 hóa đơn trở lên: 60–80 triệu đồng) |
| Cho, bán hóa đơn | 20–50 triệu đồng theo một số nguồn tổng hợp (bạn nên đối chiếu Nghị định 125/2020/NĐ-CP đã sửa đổi để biết chi tiết từng trường hợp) |
Cảnh báo: Mua bán hóa đơn, sử dụng hóa đơn không hợp pháp để khấu trừ thuế hoặc hoàn thuế có thể bị xử lý hành chính. Trường hợp nghiêm trọng có thể bị xử lý hình sự theo Bộ luật Hình sự. Hãy chỉ sử dụng hóa đơn phát sinh từ giao dịch thật.
Căn cứ pháp lý
- Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15.
- Nghị định 254/2026/NĐ-CP quy định về hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử (hiệu lực từ 01/07/2026, thay thế Nghị định 123/2020/NĐ-CP và Nghị định 70/2025/NĐ-CP).
- Luật Thuế giá trị gia tăng 2024.
- Nghị quyết 204/2025/QH15 và Nghị định 174/2025/NĐ-CP về giảm thuế GTGT từ 01/07/2025 đến hết 31/12/2026.
- Nghị định 125/2020/NĐ-CP được sửa đổi bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn.
Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Câu hỏi thường gặp
Xuất hóa đơn VAT là gì?
Là việc người bán lập và giao hóa đơn giá trị gia tăng cho người mua khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ. Hóa đơn thể hiện riêng giá chưa thuế, thuế suất, tiền thuế và tổng thanh toán. Từ 01/07/2026, hóa đơn được lập dưới dạng điện tử.
Hóa đơn VAT có phải là hóa đơn đỏ không?
Có. Hóa đơn VAT, hóa đơn GTGT và hóa đơn đỏ là cùng một loại hóa đơn. Tên “hóa đơn đỏ” bắt nguồn từ thời hóa đơn giấy và hiện chỉ còn là cách gọi quen thuộc.
Mua hàng có bắt buộc phải lấy hóa đơn VAT không?
Người mua không bị bắt buộc phải lấy hóa đơn, nhưng người bán phải lập hóa đơn trong các trường hợp pháp luật yêu cầu. Doanh nghiệp muốn khấu trừ thuế và tính chi phí hợp lý thì cần có hóa đơn hợp pháp. Một số trường hợp đặc thù theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP được miễn lập hóa đơn, ví dụ khi người bệnh không có nhu cầu lấy hóa đơn.
Thuế VAT hiện nay là bao nhiêu phần trăm?
Mức phổ biến là 10%, ngoài ra có 0% và 5%. Từ 01/07/2025 đến hết 31/12/2026, nhiều nhóm hàng hóa, dịch vụ chịu 10% được giảm còn 8%, trừ các nhóm loại trừ trong Nghị định 174/2025/NĐ-CP.
Hộ kinh doanh có phải xuất hóa đơn VAT không?
Hộ kinh doanh tính thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp dùng hóa đơn bán hàng, không dùng hóa đơn GTGT. Hộ có doanh thu năm trên 1 tỷ đồng phải dùng hóa đơn điện tử có mã hoặc hóa đơn từ máy tính tiền kết nối dữ liệu với cơ quan thuế. Bạn nên đối chiếu thêm Điều 6 và Điều 7 Nghị định 254/2026/NĐ-CP với trường hợp cụ thể của mình.
Tóm lại, hóa đơn VAT là hóa đơn giá trị gia tăng, chứng từ thể hiện riêng thuế GTGT trong mỗi giao dịch. Người bán thuộc diện khấu trừ cần lập đúng loại hóa đơn, đúng thời điểm, đúng thuế suất. Người mua nên yêu cầu và kiểm tra thông tin trên hóa đơn. Khung pháp lý hiện hành là Nghị định 254/2026/NĐ-CP, còn mức phạt vi phạm theo Nghị định 310/2025/NĐ-CP.
