Người nào vô ý làm chết người (cách gọi dân gian là “vô ý giết người”) bị truy cứu theo Điều 128 Bộ luật Hình sự: phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 1 đến 5 năm. Nếu làm chết từ 2 người trở lên, mức phạt là tù từ 3 đến 10 năm. Một số trường hợp đặc thù áp dụng Điều 129 hoặc Điều 260 với mức phạt khác.
Tóm tắt nhanh
- Điều 128 BLHS, khoản 1: cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc tù 1–5 năm (làm chết 1 người).
- Điều 128, khoản 2: tù 3–10 năm khi làm chết từ 2 người trở lên.
- Vô ý làm chết người do vi phạm quy tắc nghề nghiệp, quy tắc hành chính: Điều 129, tù 1–5 năm hoặc 5–12 năm.
- Gây tai nạn giao thông đường bộ làm chết người: thường áp dụng Điều 260, không phải Điều 128.
- Ngoài trách nhiệm hình sự, người gây thiệt hại còn phải bồi thường dân sự (chi phí mai táng, cấp dưỡng, tổn thất tinh thần…).
Vô ý làm chết người là gì?
Đây là hành vi làm người khác chết nhưng người thực hiện không mong muốn và không bỏ mặc hậu quả đó xảy ra. Luật hình sự gọi tội này là “vô ý làm chết người”, quy định tại Điều 128 Bộ luật Hình sự (BLHS) năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017 và năm 2025. Các lần sửa đổi gần đây không làm thay đổi khung hình phạt của điều luật này.
Để bị coi là phạm tội vô ý làm chết người, cần có đủ các yếu tố sau:
- Hậu quả: có người bị chết. Đây là dấu hiệu bắt buộc.
- Hành vi và quan hệ nhân quả: hành vi của người đó là nguyên nhân trực tiếp gây ra cái chết.
- Lỗi vô ý: gồm hai dạng. Vô ý do cẩu thả là không thấy trước hậu quả dù có thể và cần phải thấy trước. Vô ý vì quá tự tin là thấy trước hậu quả có thể xảy ra nhưng tin rằng sẽ không xảy ra hoặc ngăn được.
- Chủ thể: người từ đủ 16 tuổi trở lên, có năng lực trách nhiệm hình sự.
Tội danh này xâm phạm quyền sống của con người, quyền được Hiến pháp bảo vệ. Bạn có thể xem thêm về nền tảng này ở bài quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân.
Vô ý làm chết người đi tù bao nhiêu năm?
Điều 128 BLHS có hai khung hình phạt:
| Khung | Hành vi | Hình phạt | Loại tội phạm |
|---|---|---|---|
| Khoản 1 | Vô ý làm chết 01 người | Cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm | Nghiêm trọng |
| Khoản 2 | Làm chết 02 người trở lên | Phạt tù từ 03 năm đến 10 năm | Rất nghiêm trọng |
Điều 128 không quy định hình phạt bổ sung. Với khoản 1, tòa án có thể chọn hình phạt nhẹ hơn tù giam là cải tạo không giam giữ. Cải tạo không giam giữ là hình phạt người bị kết án vẫn sống ngoài xã hội nhưng chịu sự giám sát, giáo dục của cơ quan, tổ chức hoặc chính quyền cấp xã nơi cư trú, đồng thời bị khấu trừ một phần thu nhập.
Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự cũng phụ thuộc loại tội phạm. Theo Điều 27 BLHS, tội nghiêm trọng là 10 năm và tội rất nghiêm trọng là 15 năm, tính từ ngày tội phạm được thực hiện.
Lưu ý: Mức phạt cụ thể trong từng vụ án do Tòa án quyết định, dựa trên tính chất hành vi, mức độ lỗi, nhân thân và các tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng. Không có mức “cố định” cho mọi trường hợp.
Khi nào áp dụng Điều 129 hoặc Điều 260 thay vì Điều 128?
BLHS tách một số tình huống vô ý làm chết người thành tội danh riêng, với mức phạt nặng hơn. Vì vậy, nhiều vụ việc có người chết vẫn không bị xử theo Điều 128.
| Điều luật | Tình huống điển hình | Khung hình phạt |
|---|---|---|
| Điều 128 | Vô ý làm chết người trong đời sống thường ngày (đùa nghịch, sơ suất, thiếu cẩn trọng…) | Khoản 1: cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc tù 1–5 năm. Khoản 2: tù 3–10 năm |
| Điều 129 | Làm chết người do vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính (ví dụ thi công không đảm bảo an toàn, sai phạm trong chuyên môn) | Khoản 1: tù 1–5 năm. Khoản 2 (từ 2 người trở lên): tù 5–12 năm. Có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định 1–5 năm |
| Điều 260 | Tham gia giao thông đường bộ, vi phạm quy định về an toàn giao thông và làm chết người | Khoản 1 (làm chết 1 người): phạt tiền 30–100 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc tù 1–5 năm. Khung nặng hơn khi làm chết 2 người hoặc từ 3 người trở lên (tối đa 15 năm tù) |
Nếu tai nạn xảy ra khi phương tiện chạy trên đường bộ, người điều khiển thường bị xem xét theo Điều 260. Còn nếu phương tiện hoạt động ở nơi không phải đường tham gia giao thông (ví dụ trong công trường hay khuôn viên trường học), cơ quan tiến hành tố tụng có thể xem xét Điều 128 hoặc Điều 129 tùy trường hợp. Việc áp dụng điều nào do cơ quan điều tra, viện kiểm sát và tòa án đánh giá trên hồ sơ vụ án.
Ngoài trách nhiệm hình sự, vi phạm giao thông còn bị xử phạt hành chính riêng. Bạn có thể tham khảo mức xử phạt các lỗi phổ biến ở bài ô tô chạy quá tốc độ 10–20 km/h bị phạt bao nhiêu và mức phạt không có bằng lái xe máy. Mức phạt hành chính được cập nhật theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP (đã được sửa đổi bởi Nghị định 238/2026/NĐ-CP, hiệu lực từ 15/08/2026).
Phân biệt vô ý làm chết người với tội giết người và các tội liên quan
Điểm phân biệt cốt lõi là lỗi của người thực hiện, không phải hậu quả (cả hai đều có người chết).
- Giết người (Điều 123): lỗi cố ý. Người phạm tội nhận thức rõ hành vi có thể làm chết người, mong muốn hoặc bỏ mặc cho hậu quả xảy ra. Khung hình phạt nặng hơn nhiều, có thể lên đến tù chung thân.
- Cố ý gây thương tích dẫn đến chết người (Điều 134): người phạm tội chỉ cố ý gây thương tích, không có ý định giết, nhưng nạn nhân chết. Đây là lỗi hỗn hợp (cố ý với hành vi, vô ý với hậu quả chết người) và bị xử theo tội cố ý gây thương tích với khung tăng nặng, không phải Điều 128.
- Vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng (Điều 126): làm chết người khi chống trả một cách rõ ràng quá mức cần thiết. Tội này có hình phạt riêng. Để hiểu ranh giới giữa tự vệ và vi phạm, bạn xem thêm bài mang vũ khí nào để tự vệ mà không vi phạm pháp luật.
- Không cứu giúp người đang trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng (Điều 132): nếu người gây tai nạn có điều kiện cứu giúp mà không cứu và bỏ mặc nạn nhân chết, họ có thể bị xem xét thêm về tội này.
Cảnh báo: Vô ý làm chết người không đồng nghĩa với “được nhẹ tay”. Cơ quan tố tụng sẽ làm rõ lỗi dựa trên chứng cứ như lời khai, biên bản hiện trường, giám định pháp y, camera… Việc khai báo sai sự thật hoặc xóa dấu vết có thể khiến vụ việc bị đánh giá nghiêm trọng hơn.
Vô ý làm chết người có được hưởng án treo không?
Có thể, nếu đủ điều kiện. Theo Điều 65 BLHS và hướng dẫn của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, người bị xử phạt tù không quá 3 năm, có nhân thân tốt, có nơi cư trú rõ ràng, có các tình tiết giảm nhẹ theo quy định và Tòa án xét thấy không cần bắt chấp hành hình phạt tù thì có thể được hưởng án treo. Trên thực tế, đã có bản án tuyên 16 tháng tù về tội vô ý làm chết người theo khoản 1 Điều 128 và cho hưởng án treo.
Với khoản 2 Điều 128 (mức thấp nhất là 3 năm tù), khả năng hưởng án treo hẹp hơn nhiều vì mức hình phạt thường vượt ngưỡng 3 năm.
Các tình tiết giảm nhẹ thường gặp (Điều 51 BLHS)
- Người phạm tội thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải.
- Tự nguyện sửa chữa, bồi thường thiệt hại hoặc khắc phục hậu quả.
- Tự nguyện đầu thú.
- Người bị hại hoặc gia đình có một phần lỗi hoặc có văn bản bãi nại, tha thứ (tòa xem xét, không bắt buộc tuyên nhẹ).
- Phạm tội lần đầu, gia đình có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn.
Các tình tiết tăng nặng cần lưu ý (Điều 52 BLHS)
- Có hành động xảo quyệt hoặc hung hãn nhằm trốn tránh hoặc che giấu tội phạm.
- Phạm tội có tổ chức hoặc tái phạm, tái phạm nguy hiểm.
- Xúi giục người dưới 18 tuổi phạm tội.
Lưu ý, các tình tiết đã là dấu hiệu định tội hoặc định khung thì không được tính lại là tình tiết tăng nặng.
Trách nhiệm bồi thường dân sự khi làm chết người
Bên cạnh hình phạt, người gây thiệt hại phải bồi thường theo Bộ luật Dân sự 2015. Thiệt hại do tính mạng bị xâm phạm (Điều 591) gồm:
- Chi phí cứu chữa, chăm sóc nạn nhân trước khi chết (nếu có).
- Chi phí hợp lý cho việc mai táng.
- Tiền cấp dưỡng cho những người mà nạn nhân có nghĩa vụ cấp dưỡng (con chưa thành niên, cha mẹ già…).
- Khoản bù đắp tổn thất về tinh thần cho người thân thích.
Khoản bù đắp tổn thất tinh thần do các bên thỏa thuận. Nếu không thỏa thuận được thì mức tối đa cho một người bị xâm phạm tính mạng là 100 lần mức lương cơ sở. Từ 01/07/2026, lương cơ sở là 2,53 triệu đồng/tháng (Nghị định 161/2026/NĐ-CP), nên mức tối đa do tòa quyết định khi không thỏa thuận được tương ứng khoảng 253 triệu đồng. Trước đó, lương cơ sở là 2,34 triệu đồng nên mức tối đa là 234 triệu đồng.
Vấn đề bồi thường thường được giải quyết ngay trong vụ án hình sự. Đây cũng là căn cứ để tòa xem xét tình tiết giảm nhẹ nếu người phạm tội tự nguyện bồi thường. Nếu bên bị thiệt hại có lỗi một phần thì phần thiệt hại do lỗi của họ có thể không được bồi thường. Nếu người gây thiệt hại có lỗi vô ý và thiệt hại quá lớn so với khả năng kinh tế, mức bồi thường có thể được xem xét giảm.
Người chưa đủ 16 tuổi làm chết người do vô ý có bị truy cứu hình sự không?
Không. Theo Điều 12 BLHS, người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi chỉ chịu trách nhiệm hình sự về một số tội đặc biệt nghiêm trọng, rất nghiêm trọng do cố ý, và danh mục đó không có tội vô ý làm chết người. Người dưới 14 tuổi không chịu trách nhiệm hình sự.
Tuy nhiên, trách nhiệm dân sự vẫn phát sinh. Theo Điều 586 Bộ luật Dân sự 2015, người chưa đủ 15 tuổi gây thiệt hại mà còn cha mẹ thì cha mẹ bồi thường. Người từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi bồi thường bằng tài sản của mình, nếu không đủ thì cha mẹ bồi thường phần còn thiếu.
Tình huống minh họa
Ví dụ 1 (Điều 128): Anh A (25 tuổi) đùa giỡn, đẩy bạn ở mép bờ ao. Bạn bị ngã, đập đầu vào bậc đá và tử vong. A không có ý định gây hại, nhưng đã không lường trước hậu quả dù cần phải lường trước. Hành vi này có thể bị xem xét theo khoản 1 Điều 128. Nếu A thành khẩn, bồi thường cho gia đình nạn nhân và có nhân thân tốt, Tòa án có thể cân nhắc mức hình phạt nhẹ hoặc án treo.
Ví dụ 2 (Điều 129): Một đơn vị thi công bỏ qua quy trình an toàn khi cẩu vật liệu khiến vật rơi xuống làm chết 2 công nhân. Đây là trường hợp vi phạm quy tắc nghề nghiệp, có thể bị xem xét theo khoản 2 Điều 129 (tù 5–12 năm) thay vì Điều 128.
Ví dụ 3 (Điều 260): Người điều khiển xe máy vượt đèn đỏ trên đường, va chạm làm một người đi bộ tử vong. Trường hợp này thường được xem xét theo Điều 260, không phải Điều 128.
Các ví dụ trên chỉ mang tính minh họa. Kết quả thực tế phụ thuộc vào chứng cứ và đánh giá của cơ quan có thẩm quyền.
Khi chẳng may xảy ra hậu quả chết người, pháp luật khuyến khích điều gì?
Pháp luật không khuyến khích né tránh trách nhiệm. Những hành động dưới đây vừa đúng pháp luật, vừa là căn cứ để cơ quan tiến hành tố tụng đánh giá thái độ của người gây ra hậu quả:
- Bước 1: Gọi cấp cứu (115) và hỗ trợ đưa nạn nhân đến cơ sở y tế gần nhất. Không bỏ mặc nạn nhân.
- Bước 2: Báo ngay cho công an cấp xã hoặc lực lượng công an gần nhất (đường dây nóng 113), giữ nguyên hiện trường nếu có thể.
- Bước 3: Có mặt và khai báo trung thực với cơ quan điều tra. Bạn có quyền được mời người bào chữa (luật sư) theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự.
- Bước 4: Chủ động thăm hỏi, thương lượng bồi thường với gia đình nạn nhân và lưu giữ chứng từ chi phí.
- Bước 5: Hợp tác trong quá trình giám định, điều tra, xét xử và chấp hành bản án đã có hiệu lực.
Lưu ý: Hành vi bỏ trốn, tiêu hủy chứng cứ hoặc đổ lỗi sai sự thật có thể làm vụ việc nặng thêm và bị xử lý thêm về tội danh khác.
Căn cứ pháp lý
- Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13 (sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 12/2017/QH14 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự năm 2025, hiệu lực 01/07/2025): các Điều 9, 12, 27, 51, 52, 65, 123, 126, 128, 129, 132, 134, 260.
- Bộ luật Dân sự 2015: các Điều 584, 586, 590, 591.
- Bộ luật Tố tụng hình sự 2015.
- Nghị định 161/2026/NĐ-CP quy định mức lương cơ sở (hiệu lực 01/07/2026).
- Nghị định 168/2024/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 238/2026/NĐ-CP) về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ.
Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Câu hỏi thường gặp
Vô ý giết người đi tù bao nhiêu năm?
“Vô ý giết người” về mặt pháp lý là tội vô ý làm chết người. Nếu làm chết 1 người, mức phạt là cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc tù từ 1 đến 5 năm. Nếu làm chết từ 2 người trở lên, mức phạt là tù từ 3 đến 10 năm (Điều 128 BLHS).
Vô ý làm chết người có được hưởng án treo không?
Có thể, nhưng không mặc nhiên. Người bị xử phạt tù không quá 3 năm, có nhân thân tốt, nhiều tình tiết giảm nhẹ và không cần cách ly khỏi xã hội thì Tòa án có thể cho hưởng án treo theo Điều 65 BLHS.
Gia đình nạn nhân bãi nại thì có hết tội không?
Không đương nhiên. Điều 128 không thuộc nhóm tội chỉ được khởi tố khi có yêu cầu của bị hại, nên việc gia đình nạn nhân bãi nại không làm chấm dứt vụ án. Văn bản bãi nại chỉ có thể được Tòa án xem xét như một tình tiết khi quyết định hình phạt.
Vô ý làm chết người phải bồi thường bao nhiêu tiền?
Gồm chi phí cứu chữa, mai táng, tiền cấp dưỡng (nếu có) và tổn thất tinh thần. Phần tổn thất tinh thần do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì tối đa 100 lần mức lương cơ sở, tương ứng khoảng 253 triệu đồng khi lương cơ sở là 2,53 triệu đồng/tháng.
Gây tai nạn giao thông làm chết người bị xử theo điều nào?
Thông thường theo Điều 260 BLHS (vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ), không phải Điều 128. Với khung cơ bản, hình phạt có thể là phạt tiền 30–100 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc tù 1–5 năm. Mức phạt tăng lên khi có nhiều người chết.
Vô ý làm chết người khác gì giết người?
Khác nhau ở lỗi. Giết người là lỗi cố ý, còn vô ý làm chết người là lỗi vô ý do cẩu thả hoặc quá tự tin. Vì mức độ nguy hiểm khác nhau nên khung hình phạt của tội giết người nặng hơn nhiều.
Tóm lại, tội vô ý làm chết người nhẹ hơn tội giết người nhưng vẫn là tội phạm, có thể dẫn đến án tù và nghĩa vụ bồi thường lớn. Khi xảy ra sự việc, việc trung thực, hợp tác và khắc phục hậu quả sớm là yếu tố quan trọng khi Tòa án quyết định hình phạt.
