Việt Nam không còn thi hành án tử hình bằng xử bắn. Luật Thi hành án hình sự năm 2010, có hiệu lực từ ngày 01/07/2011, đã thay xử bắn bằng tiêm thuốc độc. Hiện nay, tiêm thuốc độc là phương thức thi hành án tử hình duy nhất theo pháp luật hình sự Việt Nam. Từ 01/07/2025, số tội danh có hình phạt tử hình còn 10.
Tóm tắt nhanh
- Trước 01/07/2011: tử hình được thi hành bằng xử bắn.
- Từ 01/07/2011: Luật Thi hành án hình sự 2010 quy định thay bằng tiêm thuốc độc; Nghị định 82/2011/NĐ-CP hướng dẫn có hiệu lực từ 01/11/2011.
- Từ 01/07/2025: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự (Luật 86/2025/QH15) bỏ hình phạt tử hình với 8 tội danh, còn 10 tội danh.
- Hiện nay: thi hành án tử hình thực hiện theo Luật Thi hành án hình sự 2019 (hiệu lực từ 01/01/2020).
Xử bắn ở Việt Nam bỏ từ khi nào?
Quốc hội thông qua Luật Thi hành án hình sự ngày 17/06/2010. Luật có hiệu lực từ ngày 01/07/2011. Đây là văn bản đầu tiên quy định thay xử bắn bằng tiêm thuốc độc khi thi hành án tử hình.
Cần phân biệt hai mốc thời gian:
| Mốc | Nội dung |
|---|---|
| 01/07/2011 | Luật Thi hành án hình sự 2010 có hiệu lực, chính thức bỏ xử bắn, chuyển sang tiêm thuốc độc. |
| 01/11/2011 | Nghị định 82/2011/NĐ-CP quy định trình tự, thủ tục thi hành án tử hình bằng tiêm thuốc độc có hiệu lực. |
| Năm 2013 | Những trường hợp đầu tiên được thi hành án tử hình bằng tiêm thuốc độc, sau thời gian chờ chuẩn bị thuốc và cơ sở vật chất. |
| 01/01/2020 | Luật Thi hành án hình sự 2019 có hiệu lực, thay Luật 2010. |
| 01/07/2025 | Luật sửa đổi BLHS bỏ hình phạt tử hình với 8 tội danh. |
Lưu ý: Luật đã có hiệu lực từ 01/07/2011 nhưng việc thi hành án bằng tiêm thuốc độc chưa thể triển khai ngay vì chưa đủ điều kiện về thuốc, trang thiết bị và nhân lực. Vì vậy có giai đoạn việc thi hành án tử hình bị tạm dừng. Đây là lý do nhiều người nhớ các mốc năm khác nhau.
Vì sao thay xử bắn bằng tiêm thuốc độc?
Theo các ý kiến được nêu khi Quốc hội thảo luận và theo giải thích của cơ quan chức năng lúc đó, việc thay đổi nhằm:
- giảm áp lực tâm lý cho cán bộ trực tiếp thi hành án và thân nhân người bị thi hành án;
- bảo đảm tử thi còn nguyên vẹn, thuận lợi hơn cho việc mai táng;
- khắc phục khó khăn về địa điểm tổ chức thi hành án;
- phù hợp xu hướng chung của nhiều quốc gia về thi hành án hình sự.
Quốc hội cũng không chọn áp dụng song song hai hình thức. Cách làm này dễ gây khó khăn trong lựa chọn và thực hiện không thống nhất. Vì vậy, pháp luật hiện chỉ có một phương thức duy nhất.
Tử hình hiện nay được thi hành thế nào?
Hiện nay, người bị kết án tử hình được thi hành án theo quy định của Luật Thi hành án hình sự 2019 và các văn bản hướng dẫn. Phương thức thi hành là tiêm thuốc độc. Đây là cách duy nhất pháp luật cho phép; xử bắn không còn là hình thức thi hành án hợp pháp.
Về nguyên tắc, bản án tử hình chỉ được thi hành khi đã có hiệu lực pháp luật và đã trải qua các bước bảo đảm đặc biệt, gồm:
- Bước 1: Bản án tử hình được Tòa án nhân dân cấp cao hoặc Tòa án nhân dân tối cao xem xét theo thủ tục tố tụng quy định. Người bị kết án có quyền làm đơn xin ân giảm.
- Bước 2: Hồ sơ xin ân giảm được chuyển để Chủ tịch nước xem xét. Chủ tịch nước có thể chấp nhận hoặc bác đơn.
- Bước 3: Khi đủ điều kiện, Chánh án Tòa án có thẩm quyền ra quyết định thi hành án. Việc thi hành do cơ quan thi hành án hình sự có thẩm quyền thực hiện.
- Bước 4: Thân nhân được thông báo và có quyền gặp, nhận tử thi để mai táng theo quy định.
Lưu ý: Thời hạn, trình tự chi tiết từng bước do Luật Thi hành án hình sự và văn bản hướng dẫn quy định. Bạn nên đối chiếu văn bản hiện hành nếu cần nghiên cứu chuyên sâu.
Từ 01/07/2025: bỏ tử hình với 8 tội danh
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự năm 2025 được Quốc hội thông qua ngày 25/06/2025 và có hiệu lực từ ngày 01/07/2025. Luật này bỏ hình phạt tử hình đối với 8 tội danh sau (theo số điều của BLHS 2015):
- Hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân (Điều 109);
- Gián điệp (Điều 110);
- Phá hoại cơ sở vật chất – kỹ thuật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (Điều 114);
- Sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh (Điều 194);
- Vận chuyển trái phép chất ma túy (Điều 250);
- Tham ô tài sản (Điều 353);
- Nhận hối lộ (Điều 354);
- Phá hoại hòa bình, gây chiến tranh xâm lược (Điều 421).
Các tội danh trên vẫn còn trong luật và vẫn bị xử lý nghiêm. Chỉ khung hình phạt cao nhất thay đổi. Hình phạt cao nhất hiện nay đối với các tội này là tù chung thân.
Lưu ý: Với người đã bị tuyên tử hình trước 01/07/2025 về 8 tội danh nêu trên mà chưa thi hành án, luật quy định không thi hành. Chánh án Tòa án nhân dân tối cao quyết định chuyển hình phạt tử hình thành tù chung thân.
Những tội danh hiện còn hình phạt tử hình
Trước 01/07/2025, BLHS 2015 quy định 18 tội danh có hình phạt tử hình. Sau khi bỏ 8 tội, hiện còn 10 tội danh, gồm:
- Phản bội Tổ quốc (Điều 108);
- Bạo loạn (Điều 112);
- Khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân (Điều 113);
- Giết người (Điều 123);
- Hiếp dâm người dưới 16 tuổi (Điều 142);
- Sản xuất trái phép chất ma túy (Điều 248);
- Mua bán trái phép chất ma túy (Điều 251);
- Khủng bố (Điều 299);
- Chống loài người (Điều 422);
- Tội phạm chiến tranh (Điều 423).
Tử hình là hình phạt đặc biệt nghiêm khắc. Chỉ áp dụng với người phạm tội đặc biệt nghiêm trọng, thuộc các tội và khung hình phạt mà luật quy định. Các hành vi liên quan đến ma túy luôn bị xử lý rất nặng. Bạn có thể xem thêm bài trồng bao nhiêu cây cần sa thì bị bắt để hiểu mức xử lý hành chính và hình sự với hành vi trồng cây chứa chất ma túy.
Ai không bị áp dụng hoặc thi hành án tử hình?
Theo Điều 40 BLHS 2015 (đã được sửa đổi, bổ sung), không áp dụng hình phạt tử hình với:
- người dưới 18 tuổi khi phạm tội;
- phụ nữ có thai hoặc phụ nữ đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi khi phạm tội hoặc khi xét xử;
- người từ đủ 75 tuổi trở lên khi phạm tội hoặc khi xét xử.
Ngoài ra, người bị kết án tử hình mà thuộc một số trường hợp luật quy định thì không thi hành án tử hình, mà chuyển thành tù chung thân. Luật sửa đổi năm 2025 bổ sung trường hợp người mắc bệnh ung thư giai đoạn cuối không bị thi hành án tử hình. Điều kiện cụ thể do luật và văn bản hướng dẫn quy định.
Chính sách này gắn với nguyên tắc tôn trọng quyền sống và quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân. Bạn có thể tham khảo thêm bài quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân. Về nền tảng chung của hệ thống pháp luật hình sự, có thể xem bài bản chất của nhà nước là gì.
Cảnh báo: Thông tin trong bài chỉ nhằm phổ biến kiến thức pháp luật. Việc thi hành án tử hình chỉ do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện theo đúng trình tự luật định. Không có cá nhân hay tổ chức nào được tự ý tước đoạt tính mạng người khác. Hành vi này có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự, trong đó có tội giết người.
Căn cứ pháp lý
- Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017);
- Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự số 86/2025/QH15 (hiệu lực từ 01/07/2025);
- Luật Thi hành án hình sự 2010 (hiệu lực từ 01/07/2011, nay đã hết hiệu lực);
- Luật Thi hành án hình sự 2019 (hiệu lực từ 01/01/2020);
- Nghị định 82/2011/NĐ-CP về trình tự, thủ tục thi hành án tử hình bằng tiêm thuốc độc (hiệu lực từ 01/11/2011).
Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Câu hỏi thường gặp
Việt Nam còn xử bắn không?
Không. Từ 01/07/2011, luật đã thay xử bắn bằng tiêm thuốc độc. Hiện nay, pháp luật Việt Nam chỉ quy định một phương thức thi hành án tử hình là tiêm thuốc độc.
Việt Nam bỏ tử hình bằng bắn súng từ năm nào?
Mốc pháp lý là ngày 01/07/2011, khi Luật Thi hành án hình sự 2010 có hiệu lực. Nghị định hướng dẫn có hiệu lực từ 01/11/2011 và những vụ thi hành án đầu tiên bằng tiêm thuốc độc diễn ra năm 2013.
Việt Nam đã bỏ hoàn toàn án tử hình chưa?
Chưa. Hình phạt tử hình vẫn còn trong Bộ luật Hình sự. Từ 01/07/2025, hình phạt này chỉ còn với 10 tội danh, sau khi bỏ ở 8 tội danh.
Tham ô, nhận hối lộ có còn bị tử hình không?
Không. Từ 01/07/2025, tội tham ô tài sản (Điều 353) và tội nhận hối lộ (Điều 354) không còn hình phạt tử hình. Mức cao nhất hiện nay là tù chung thân.
Người bị tuyên tử hình trước 01/07/2025 về 8 tội đã bỏ thì thế nào?
Nếu chưa thi hành án thì không thi hành. Chánh án Tòa án nhân dân tối cao quyết định chuyển hình phạt tử hình thành tù chung thân.
Tóm lại, xử bắn đã chấm dứt từ khi Luật Thi hành án hình sự 2010 có hiệu lực ngày 01/07/2011, thay bằng tiêm thuốc độc. Từ 01/07/2025, pháp luật tiếp tục thu hẹp phạm vi hình phạt tử hình xuống còn 10 tội danh. Khi tra cứu quy định về hình phạt này, bạn nên dùng các văn bản hiện hành nêu trên.
