Tượng, đài, bia, tháp của tổ chức tôn giáo hoặc cơ sở tín ngưỡng được xem là công trình tôn giáo, công trình tín ngưỡng. Việc dựng mới, cải tạo, nâng cấp phải thực hiện theo pháp luật về xây dựng, kèm các điều kiện về đất đai và quản lý tôn giáo. Tượng đặt ngoài trời, nơi tác động đến không gian chung thường phải xin phép trước khi xây.
Tóm tắt nhanh
- Luật Tín ngưỡng, tôn giáo 2016 (Điều 58) quy định việc xây dựng mới công trình tín ngưỡng, tôn giáo thực hiện theo pháp luật về xây dựng.
- Nghị định 95/2023/NĐ-CP (hiệu lực từ 30/3/2024) xếp “tượng đài, bia và tháp” thuộc cơ sở tôn giáo, cơ sở tín ngưỡng vào nhóm công trình tôn giáo, công trình tín ngưỡng.
- Từ 01/07/2026, Luật Xây dựng 2025 thay Luật Xây dựng 2014, trong đó có quy định mới về các trường hợp miễn giấy phép xây dựng.
- Xây tượng trái phép có thể bị xử phạt hành chính, buộc tháo dỡ; nếu lợi dụng tôn giáo để vi phạm nghiêm trọng thì có thể bị xử lý hình sự.
- Tượng thờ nhỏ đặt trong nhà, trên bàn thờ gia đình là quyền tự do tín ngưỡng, khác với việc xây dựng một công trình tượng ngoài trời.
Tượng tôn giáo được pháp luật xếp vào loại công trình nào?
Nghị định 95/2023/NĐ-CP giải thích hai khái niệm có liên quan trực tiếp đến việc dựng tượng:
- Công trình tôn giáo: là công trình xây dựng theo quy định của pháp luật do tổ chức tôn giáo hoặc tổ chức tôn giáo trực thuộc đầu tư, để làm cơ sở tôn giáo hoặc để làm tượng đài, bia và tháp thuộc cơ sở tôn giáo.
- Công trình tín ngưỡng: là công trình do cộng đồng dân cư đầu tư để làm cơ sở tín ngưỡng, hoặc làm tượng đài, bia và tháp thuộc cơ sở tín ngưỡng; hoặc do dòng họ đầu tư để làm nhà thờ dòng họ.
Cơ sở tôn giáo gồm chùa, nhà thờ, nhà nguyện, thánh thất, thánh đường, trụ sở của tổ chức tôn giáo và các cơ sở hợp pháp khác của tổ chức tôn giáo. Cơ sở tín ngưỡng gồm đình, đền, miếu, nhà thờ dòng họ và những cơ sở tương tự.
Nói gọn: tượng Phật, tượng Đức Mẹ, tượng thờ trong đền, đình… khi được xây dựng như một công trình (có bệ, móng, kết cấu, đặt cố định ngoài trời) thì chịu sự điều chỉnh của pháp luật xây dựng, không chỉ của pháp luật tôn giáo.
Quy định về dựng tượng tôn giáo hiện nay
Khung pháp lý hiện hành gồm bốn lớp chính:
- Luật Tín ngưỡng, tôn giáo 2016: Điều 58 quy định việc cải tạo, nâng cấp, xây dựng mới công trình tín ngưỡng, công trình tôn giáo thực hiện theo quy định của pháp luật về xây dựng. Riêng cơ sở là di tích lịch sử – văn hóa, danh lam thắng cảnh đã xếp hạng thì còn áp dụng pháp luật về di sản văn hóa.
- Nghị định 95/2023/NĐ-CP: hướng dẫn Luật, thay Nghị định 162/2017/NĐ-CP; Điều 22 quy định riêng về việc cải tạo, nâng cấp, xây dựng mới công trình tín ngưỡng, công trình tôn giáo, công trình phụ trợ.
- Luật Xây dựng 2025 (Luật số 135/2025/QH15): có hiệu lực từ 01/07/2026 và thay thế Luật Xây dựng 2014; riêng quy định về các trường hợp cấp giấy phép xây dựng tại Điều 43 đã áp dụng từ 01/01/2026.
- Luật Đất đai 2024: điều chỉnh mục đích sử dụng đất nơi đặt công trình.
Lưu ý: Danh mục miễn giấy phép xây dựng theo Luật Xây dựng 2025 được mở rộng (ví dụ nhà ở riêng lẻ dưới 7 tầng, tổng diện tích sàn dưới 500 m²). Tuy nhiên, việc được miễn phép của nhà ở không đồng nghĩa mọi tượng, đài, bia, tháp tôn giáo đều được miễn. Công trình tôn giáo là loại có quy định riêng về hồ sơ, nên bạn cần đối chiếu từng trường hợp với Luật Xây dựng 2025 và nghị định hướng dẫn trước khi khởi công.
Từ 01/07/2025, mô hình chính quyền địa phương hai cấp (tỉnh – xã/phường) được áp dụng, không còn cấp huyện. Vì vậy, các hướng dẫn cũ ghi “UBND huyện cấp phép” không còn phù hợp. Thẩm quyền cấp phép xây dựng và phối hợp quản lý hiện do cơ quan cấp tỉnh hoặc UBND cấp xã thực hiện, tùy phân cấp của từng tỉnh, thành phố.
Dựng tượng trong khuôn viên chùa, nhà thờ, cơ sở tôn giáo
Khi tổ chức tôn giáo hoặc tổ chức tôn giáo trực thuộc muốn dựng tượng đài, bia, tháp trong khuôn viên cơ sở của mình, đây là việc xây dựng công trình tôn giáo. Những điểm cần nhớ:
- Chủ đầu tư là tổ chức tôn giáo hoặc người đại diện hợp pháp của cơ sở, không phải cá nhân tự ý thực hiện.
- Theo hồ sơ cấp giấy phép xây dựng công trình tôn giáo trong hướng dẫn thủ tục xây dựng, ngoài các giấy tờ thông thường còn cần văn bản chấp thuận về sự cần thiết xây dựng và quy mô công trình của cơ quan quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo (thuộc UBND cấp tỉnh).
- Nếu cơ sở là di tích đã xếp hạng, việc xây dựng thêm hạng mục phải đồng thời tuân thủ pháp luật về di sản văn hóa.
- Công trình phụ trợ (nhà ở, nhà khách, nhà bếp, tường rào…) là loại riêng, khác với tượng đài, bia, tháp thờ tự.
Với công trình đã tồn tại trước khi Nghị định 95/2023/NĐ-CP có hiệu lực, khi cải tạo, nâng cấp thì người đại diện cộng đồng dân cư hoặc người đại diện tổ chức tôn giáo là đại diện chủ đầu tư để thực hiện thủ tục theo pháp luật.
Dựng tượng tôn giáo ở nhà riêng có phải xin phép không?
Đây là câu hỏi được tìm nhiều nhất, và câu trả lời phụ thuộc vào bản chất của việc “dựng”:
Tượng nhỏ, bàn thờ trong nhà
Đặt tượng, ảnh thờ, lập bàn thờ trong nhà là thực hành tín ngưỡng của cá nhân, gia đình. Việc này không phải hoạt động xây dựng công trình nên thường không cần xin phép.
Xây tượng cố định ngoài trời trong sân, vườn, trên sân thượng
Nếu bạn xây bệ, đúc tượng lớn, dựng cố định ngoài trời thì đã là hoạt động xây dựng. Có ý kiến của cán bộ ngành xây dựng cho rằng tượng đặt ở vườn nhà, sân thượng mà không có tường quây kín, tác động đến không gian công cộng, thì phải xin phép cơ quan có thẩm quyền. Ngoài ra, thực tế thủ tục gặp khó vì đất ở không phải là đất tôn giáo.
Cảnh báo: Cơ quan công an nhiều địa phương đã cảnh báo thủ đoạn xây dựng trái phép tượng đài, bia, tháp tôn giáo tại nhà riêng rồi tổ chức sinh hoạt tôn giáo trái phép, kêu gọi quyên góp. Biến nhà ở thành điểm sinh hoạt tôn giáo, thờ tự công cộng khi chưa được công nhận có thể bị xử lý.
Cách an toàn: trước khi dựng tượng lớn ngoài trời ở nhà riêng, bạn nên hỏi UBND cấp xã nơi có đất về yêu cầu cấp phép và quy hoạch.
Điều kiện về đất đai và vị trí đặt tượng
Theo hướng dẫn của cơ quan chức năng, công trình tôn giáo hoặc công trình phụ trợ phải xây trên đất có mục đích sử dụng phù hợp và được chính quyền chấp thuận theo pháp luật về đất đai, xây dựng. Tự ý xây trên đất nông nghiệp, đất rừng hoặc đất chưa chuyển mục đích là hành vi vi phạm.
Ngoài ra, bạn cần lưu ý:
- Công trình phải phù hợp quy hoạch xây dựng, quy hoạch sử dụng đất.
- Không đặt ở khu vực nhạy cảm về quốc phòng, an ninh hoặc khu vực bảo vệ di tích khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép.
- Nếu mảnh đất đang giao dịch bằng giấy tay, chưa đủ giấy tờ hợp pháp thì rất khó hoàn thiện hồ sơ xây dựng; bạn có thể tham khảo thêm cách làm giấy tờ mua bán đất viết tay theo quy định pháp luật để hiểu rõ giá trị pháp lý.
Trình tự, hồ sơ xin phép dựng tượng
Quy trình dưới đây là khung chung; cơ quan tiếp nhận và biểu mẫu cụ thể có thể khác nhau giữa các tỉnh, thành.
- Bước 1: Xác định loại công trình. Tượng thuộc cơ sở tôn giáo, cơ sở tín ngưỡng, hay xây ở nhà riêng; có thuộc di tích đã xếp hạng không.
- Bước 2: Xin chấp thuận về sự cần thiết và quy mô. Với công trình tôn giáo, gửi văn bản đề nghị đến cơ quan quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo thuộc UBND cấp tỉnh. Văn bản đề nghị cần trình bày đúng văn phong hành chính; bạn có thể xem thêm phong cách ngôn ngữ hành chính là gì.
- Bước 3: Chuẩn bị hồ sơ xin giấy phép xây dựng (nếu thuộc diện phải cấp phép): đơn đề nghị, giấy tờ về quyền sử dụng đất, bản vẽ thiết kế, văn bản chấp thuận ở bước 2 và các giấy tờ khác theo quy định. Giấy tờ sao y cần được chứng thực hợp lệ, xem hướng dẫn chứng thực giấy tờ theo quy định hiện hành.
- Bước 4: Nộp hồ sơ tại cơ quan cấp phép có thẩm quyền (trực tiếp hoặc dịch vụ công trực tuyến nếu địa phương hỗ trợ). Đơn của tổ chức thường cần đóng dấu hợp lệ, xem thêm cách đóng dấu giáp lai khi hồ sơ nhiều trang.
- Bước 5: Khởi công sau khi có giấy phép hoặc sau khi xác nhận thuộc diện miễn phép, thi công đúng thiết kế, đúng quy mô được chấp thuận.
Dựng tượng trái phép bị xử lý thế nào?
Luật Tín ngưỡng, tôn giáo quy định tổ chức, cá nhân vi phạm pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo hoặc lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo để vi phạm pháp luật thì tùy tính chất, mức độ bị xử lý hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự; gây thiệt hại thì phải bồi thường.
| Tình huống | Hậu quả pháp lý thường gặp |
|---|---|
| Xây tượng, công trình không có giấy phép khi thuộc diện phải xin phép | Xử phạt hành chính theo pháp luật về xử phạt trong lĩnh vực xây dựng; buộc tháo dỡ, khôi phục hiện trạng |
| Xây trên đất nông nghiệp, đất rừng, đất chưa chuyển mục đích | Xử phạt theo pháp luật đất đai; buộc khôi phục tình trạng ban đầu |
| Xây tượng, lập điểm thờ tự để sinh hoạt tôn giáo trái phép, quyên góp trục lợi | Xử lý theo quy định về trật tự, an toàn xã hội; nếu có dấu hiệu chiếm đoạt tài sản hoặc lợi dụng tự do tôn giáo xâm phạm lợi ích Nhà nước thì có thể bị xử lý hình sự |
| Xúc phạm tín ngưỡng, tôn giáo (ví dụ đập phá, bôi nhọ tượng) | Bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy mức độ |
Mức phạt cụ thể phụ thuộc vào nghị định xử phạt đang có hiệu lực tại thời điểm vi phạm, nên bạn cần đối chiếu văn bản hiện hành. Công trình xây sai phép hoặc không phép thường bị yêu cầu tháo dỡ, và không dễ được “hợp thức hóa” sau khi đã vi phạm.
Lưu ý: Quy định về tín ngưỡng, tôn giáo gắn với trật tự xã hội. Những chủ đề tương tự như vũ khí, công cụ hỗ trợ hay chất cấm cũng có cách xử lý riêng; bạn có thể xem ví dụ về cách pháp luật đặt ranh giới tại bài bản chất của nhà nước là gì để hiểu vai trò quản lý của Nhà nước.
Căn cứ pháp lý
- Luật Tín ngưỡng, tôn giáo 2016 (số 02/2016/QH14), đặc biệt Điều 2 và Điều 58.
- Nghị định 95/2023/NĐ-CP ngày 29/12/2023 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (hiệu lực từ 30/3/2024).
- Luật Xây dựng 2025 (số 135/2025/QH15), hiệu lực từ 01/07/2026 (một số quy định về giấy phép xây dựng áp dụng từ 01/01/2026).
- Luật Đất đai 2024 và Luật Di sản văn hóa (đối với cơ sở là di tích).
- Các nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng, đất đai, an ninh trật tự đang có hiệu lực.
Thông tin cập nhật tháng 10/2026. Bài viết mang tính phổ biến pháp luật, không thay thế văn bản chính thức và hướng dẫn của cơ quan nhà nước có thẩm quyền tại địa phương.
Câu hỏi thường gặp
Dựng tượng tôn giáo có cần xin phép không?
Nếu tượng được xây thành công trình cố định (có bệ, móng, kết cấu), nhất là ngoài trời, thì phải thực hiện theo pháp luật xây dựng và có thể phải xin giấy phép. Tượng nhỏ đặt trong nhà, trên bàn thờ thường không phải xin phép.
Cơ quan nào chấp thuận việc xây dựng công trình tôn giáo?
Hồ sơ xin cấp phép công trình tôn giáo cần văn bản chấp thuận về sự cần thiết và quy mô của cơ quan quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo thuộc UBND cấp tỉnh. Việc cấp giấy phép xây dựng do cơ quan có thẩm quyền theo phân cấp của từng tỉnh, thành.
Xây tượng Phật trong khuôn viên nhà riêng có bị phạt không?
Có thể, nếu công trình thuộc diện phải cấp phép mà xây không phép, hoặc xây trên đất không đúng mục đích sử dụng. Mức xử lý phụ thuộc quy mô, vị trí và nghị định xử phạt hiện hành.
Dựng tượng ở nhà riêng để người khác đến lễ bái có được không?
Việc biến nhà ở thành nơi sinh hoạt tôn giáo tập trung phải tuân theo quy định về đăng ký sinh hoạt tôn giáo và xây dựng. Tự ý làm khi chưa được phép có thể bị xử lý, nhất là khi kèm quyên góp.
Luật Xây dựng 2025 có miễn giấy phép cho tượng tôn giáo không?
Luật Xây dựng 2025 mở rộng các nhóm công trình được miễn giấy phép, nhưng công trình tôn giáo có yêu cầu riêng về hồ sơ. Bạn nên kiểm tra theo từng loại, quy mô và vị trí cụ thể thay vì mặc định được miễn.
Quy định hiện hành thay thế Nghị định 162/2017/NĐ-CP là văn bản nào?
Nghị định 95/2023/NĐ-CP có hiệu lực từ 30/3/2024 đã thay thế Nghị định 162/2017/NĐ-CP trong hướng dẫn Luật Tín ngưỡng, tôn giáo, trong đó có quy định về công trình tín ngưỡng, tôn giáo.
Tóm lại, dựng tượng tôn giáo không chỉ là việc tín ngưỡng mà còn là hoạt động xây dựng, sử dụng đất và quản lý trật tự xã hội. Hãy xác định rõ tượng thuộc cơ sở nào, đặt ở đâu và quy mô ra sao, rồi đối chiếu Luật Tín ngưỡng, tôn giáo, Nghị định 95/2023/NĐ-CP và Luật Xây dựng 2025 trước khi khởi công để tránh bị buộc tháo dỡ.
