Phòng chống bạo lực học đường hiện được điều chỉnh chủ yếu bởi Nghị định 80/2017/NĐ-CP, Thông tư 19/2025/TT-BGDĐT về kỷ luật học sinh, cùng Chỉ thị 03/CT-TTg ngày 30/01/2026. Học sinh gây bạo lực có thể bị kỷ luật ở trường, bị phạt hành chính, bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đủ tuổi và đủ yếu tố cấu thành tội phạm. Gia đình và nhà trường còn có thể phải bồi thường thiệt hại.
Tóm tắt nhanh
- Bạo lực học đường gồm đánh đập, lăng mạ, xúc phạm, cô lập, xua đuổi và các hành vi cố ý khác gây tổn hại thể chất, tinh thần của người học.
- Nhà trường phải thực hiện ba nhóm biện pháp: phòng ngừa, hỗ trợ người có nguy cơ, can thiệp khi vụ việc xảy ra.
- Kỷ luật trong trường theo Thông tư 19/2025/TT-BGDĐT: không còn đình chỉ học, cao nhất là viết bản kiểm điểm.
- Về hành chính, theo Nghị định 282/2025/NĐ-CP, cố ý gây thương tích chưa đến mức hình sự bị phạt 6–8 triệu đồng với người thành niên. Người chưa thành niên được áp dụng quy tắc riêng.
- Về hình sự, người từ đủ 14 tuổi đã có thể bị truy cứu về tội cố ý gây thương tích ở các khung nặng. Người từ đủ 16 tuổi chịu trách nhiệm với mọi khung của tội này.
- Cha mẹ hoặc người giám hộ phải bồi thường thiệt hại do con gây ra theo Bộ luật Dân sự.
Bạo lực học đường là gì theo quy định pháp luật?
Nghị định 80/2017/NĐ-CP định nghĩa bạo lực học đường là hành vi hành hạ, ngược đãi, đánh đập; xâm hại thân thể, sức khỏe; lăng mạ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm; cô lập, xua đuổi và các hành vi cố ý khác gây tổn hại về thể chất, tinh thần của người học. Hành vi này xảy ra trong cơ sở giáo dục hoặc lớp độc lập.
Như vậy, bạo lực học đường không chỉ là đánh nhau. Chửi bới, chế giễu ngoại hình, tẩy chay, cô lập một bạn trong lớp, đăng ảnh hoặc lời lẽ xúc phạm bạn lên mạng xã hội đều có thể bị xem là bạo lực về tinh thần. Cần lưu ý: khi nội dung xúc phạm đăng trên mạng, mức độ lan truyền thường được cơ quan có thẩm quyền xem xét khi xử lý.
Phạm vi áp dụng của Nghị định rất rộng. Nghị định áp dụng với cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp, trường chuyên biệt, cơ sở có vốn đầu tư nước ngoài. Ngoài ra còn có các lớp ngoại ngữ, tin học, kỹ năng, năng khiếu, văn hóa.
Những văn bản đang điều chỉnh hiện nay
Nghị định 80/2017/NĐ-CP vẫn là văn bản nền tảng. Bộ Giáo dục và Đào tạo tiếp tục yêu cầu các sở giáo dục phổ biến Nghị định này trong các văn bản chỉ đạo năm 2026. Bên cạnh đó có các văn bản sau:
| Văn bản | Nội dung chính |
|---|---|
| Nghị định 80/2017/NĐ-CP | Môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện; khái niệm và biện pháp phòng, chống bạo lực học đường |
| Thông tư 19/2025/TT-BGDĐT (hiệu lực 31/10/2025) | Khen thưởng và kỷ luật học sinh; cấm kỷ luật mang tính bạo lực, xúc phạm nhân phẩm học sinh |
| Chỉ thị 03/CT-TTg ngày 30/01/2026 | Ngăn chặn, đẩy lùi bạo lực học đường |
| Công văn 3147/BGDĐT-HSSV ngày 29/05/2026 | Tăng cường chấn chỉnh, xử lý bạo lực học đường; công khai đường dây nóng của hiệu trưởng, Công an xã/phường và bộ phận tư vấn tâm lý |
| Nghị định 282/2025/NĐ-CP (hiệu lực 15/12/2025) | Xử phạt hành chính về an ninh, trật tự; thay Nghị định 144/2021/NĐ-CP |
| Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017, 2025) | Tội cố ý gây thương tích, làm nhục người khác, đe dọa giết người… |
| Bộ luật Dân sự 2015 | Bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng |
Lưu ý: nhiều bài cũ còn dẫn Nghị định 144/2021/NĐ-CP khi nói về mức phạt đánh nhau. Văn bản này đã được thay thế bằng Nghị định 282/2025/NĐ-CP từ 15/12/2025. Khi tra cứu, bạn nên kiểm tra văn bản đang có hiệu lực.
Các biện pháp phòng, chống bạo lực học đường
Nghị định 80/2017/NĐ-CP chia biện pháp thành ba nhóm.
Biện pháp phòng ngừa
- Tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho người học, giáo viên, cha mẹ học sinh.
- Giáo dục, trang bị kiến thức và kỹ năng sống, kỹ năng tự bảo vệ cho người học.
- Công khai kế hoạch phòng, chống bạo lực học đường và các kênh tiếp nhận thông tin, tố giác.
- Kiểm tra, giám sát, thu thập và xử lý thông tin liên quan đến bạo lực học đường.
Biện pháp hỗ trợ người học có nguy cơ
- Phát hiện sớm học sinh có hành vi gây gổ, có nguy cơ gây bạo lực hoặc có nguy cơ bị bạo lực.
- Đánh giá mức độ nguy cơ, hình thức bạo lực có thể xảy ra để có biện pháp ngăn chặn, hỗ trợ cụ thể.
Biện pháp can thiệp khi xảy ra bạo lực
- Ngăn chặn kịp thời, hỗ trợ và theo dõi sự an toàn của học sinh bị bạo lực.
- Thông báo cho gia đình để phối hợp xử lý.
- Vụ việc vượt quá khả năng xử lý của nhà trường thì chuyển cho cơ quan có thẩm quyền.
Từ năm 2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo còn yêu cầu các cơ sở giáo dục công khai số điện thoại đường dây nóng của hiệu trưởng, Công an xã/phường và bộ phận tư vấn tâm lý tại nơi dễ quan sát. Giáo viên chủ nhiệm, lực lượng Đoàn – Đội và tổ tư vấn tâm lý học đường được giao nhiệm vụ nắm bắt mâu thuẫn của học sinh từ sớm, kể cả mâu thuẫn trên mạng xã hội. Bạn có thể tìm hiểu vai trò của tổ chức Đoàn ở bài đoàn viên có mấy nhiệm vụ và mấy quyền theo quy định mới.
Trách nhiệm của nhà trường, gia đình và học sinh
Nhà trường và hiệu trưởng
Người đứng đầu cơ sở giáo dục chịu trách nhiệm trực tiếp về an toàn trong trường học. Nhà trường phải phân công rõ nhiệm vụ cho giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn, cán bộ Đoàn – Đội và nhân viên. Nếu để xảy ra thiệt hại do buông lỏng quản lý, nhà trường có thể phải chịu trách nhiệm theo quy định về bồi thường (xem mục bồi thường bên dưới), và cá nhân có lỗi có thể bị xử lý kỷ luật, trách nhiệm công vụ.
Cha mẹ hoặc người giám hộ
Cha mẹ có trách nhiệm quản lý, giáo dục con, phối hợp với nhà trường, nhất là trong thời gian ngoài giờ học và dịp nghỉ hè. Cha mẹ cũng là người phải bồi thường thiệt hại khi con chưa đủ tuổi hoặc chưa có tài sản riêng gây ra thiệt hại.
Học sinh
Học sinh có nghĩa vụ không xâm phạm thân thể, danh dự bạn bè, không xúi giục, lôi kéo hoặc quay video đăng tải hành vi bạo lực để câu view. Quyền được bảo vệ thân thể là quyền hiến định, bạn có thể đọc thêm ở bài quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân.
Học sinh gây bạo lực bị kỷ luật thế nào?
Thông tư 19/2025/TT-BGDĐT có hiệu lực từ 31/10/2025, thay thế Thông tư 08/TT năm 1988. Thông tư không còn hình thức đình chỉ học. Mức xử lý cao nhất đối với học sinh THCS, THPT là viết bản kiểm điểm có xác nhận và cam kết của gia đình.
Thông tư nhấn mạnh kỷ luật phải mang tính giáo dục, nhân văn, và nghiêm cấm biện pháp kỷ luật mang tính bạo lực, xúc phạm nhân phẩm, danh dự học sinh. Nhà trường còn có thể yêu cầu học sinh tham gia tư vấn học đường, công tác xã hội trong trường, giáo dục kỹ năng để thay đổi nhận thức và khắc phục hậu quả.
Cảnh báo: kỷ luật nhẹ trong nhà trường không thay thế trách nhiệm pháp lý. Hành vi gây thương tích, làm nhục hoặc đe dọa nghiêm trọng vẫn có thể bị cơ quan công an xử lý hành chính hoặc hình sự, độc lập với việc nhà trường kỷ luật.
Cách trình bày bản kiểm điểm được hướng dẫn ở bài cách viết bản kiểm điểm. Phụ huynh có thể tham khảo mẫu ý kiến của phụ huynh vào bản kiểm điểm.
Xử phạt hành chính khi đánh nhau, xúc phạm bạn
Nghị định 282/2025/NĐ-CP quy định các mức phạt sau đối với người thành niên. Các hành vi đều ở mức chưa đến truy cứu trách nhiệm hình sự:
| Hành vi | Mức phạt (người thành niên) |
|---|---|
| Cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe người khác; gây rối trật tự công cộng có mang công cụ, đồ vật có khả năng sát thương | 6.000.000 – 8.000.000 đồng |
| Tổ chức, thuê, giúp sức, xúi giục, lôi kéo, dụ dỗ, kích động người khác gây thương tích hoặc xâm phạm danh dự, nhân phẩm | 3.000.000 – 4.000.000 đồng |
| Xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác | 3.000.000 – 4.000.000 đồng |
| Tổ chức hoặc tham gia tụ tập nhiều người ở nơi công cộng gây mất trật tự | 2.000.000 – 3.000.000 đồng |
Ngoài phạt tiền, người xúc phạm danh dự, nhân phẩm có thể bị buộc cải chính thông tin sai sự thật và xin lỗi công khai, trừ khi nạn nhân có đơn không yêu cầu.
Học sinh chưa đủ 18 tuổi bị xử phạt thế nào?
- Dưới 14 tuổi: không bị xử phạt vi phạm hành chính. Nhà trường và gia đình giáo dục, quản lý, gia đình bồi thường thiệt hại.
- Từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi: chỉ bị xử phạt đối với vi phạm do cố ý, và không áp dụng hình thức phạt tiền.
- Từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi: bị xử phạt với mọi vi phạm, mức phạt tiền tối đa bằng một nửa mức áp dụng với người thành niên.
Lưu ý: mang theo dao, gậy hoặc vật có tính sát thương đến trường, kể cả “để phòng thân”, là hành vi có thể bị xử phạt riêng và là tình tiết làm nặng vụ việc. Bạn nên đọc bài mang vũ khí nào để tự vệ mà không vi phạm pháp luật.
Khi nào học sinh bị truy cứu trách nhiệm hình sự?
Tội cố ý gây thương tích (Điều 134 Bộ luật Hình sự)
Ở khung cơ bản, người cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe với tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% đến 30% bị phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm. Tỷ lệ dưới 11% vẫn có thể bị truy cứu nếu thuộc các tình huống luật liệt kê, ví dụ dùng hung khí nguy hiểm, gây thương tích cho người dưới 16 tuổi, đối với thầy giáo, cô giáo của mình, hoặc có tổ chức. Các khung nặng nhất có thể lên tới 20 năm tù hoặc tù chung thân.
Ngoài ra, người chuẩn bị vũ khí, hung khí nguy hiểm, hóa chất nguy hiểm hoặc tham gia nhóm nhằm gây thương tích cũng có thể bị xử lý hình sự, dù chưa gây hậu quả.
Tuổi chịu trách nhiệm hình sự
- Dưới 14 tuổi: không bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Trong một số trường hợp nghiêm trọng, người dưới 14 tuổi có thể bị áp dụng biện pháp giáo dục theo pháp luật xử lý vi phạm hành chính như đưa vào trường giáo dưỡng.
- Từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi: chỉ chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng. Với tội cố ý gây thương tích, thực tiễn áp dụng là các khung tăng nặng tại khoản 3, 4, 5 Điều 134.
- Từ đủ 16 tuổi: chịu trách nhiệm hình sự về mọi khung của tội này.
Người dưới 18 tuổi phạm tội được xử lý theo nguyên tắc ưu tiên giáo dục, phòng ngừa. Mức phạt tù cũng được giảm theo quy định riêng của Bộ luật Hình sự về người dưới 18 tuổi, ví dụ khung chung thân hoặc tử hình không áp dụng với nhóm tuổi này.
Các tội khác thường gặp trong bạo lực học đường
- Làm nhục người khác (Điều 155): xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự của người khác có thể bị phạt cảnh cáo, phạt tiền 10–30 triệu đồng hoặc cải tạo không giam giữ đến 3 năm ở khung cơ bản.
- Vu khống (Điều 156): bịa đặt, loan truyền điều biết rõ là sai sự thật để xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự người khác, bị phạt tiền, cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù tùy mức độ.
- Đe dọa giết người (Điều 133): đe dọa gây cảm giác thực sự lo sợ sẽ bị giết.
- Giết người (Điều 123): áp dụng khi hành vi cố ý tước đoạt tính mạng.
Cảnh báo: quay clip đánh bạn rồi đăng lên mạng không chỉ làm tăng tổn hại tinh thần cho nạn nhân. Người đăng còn có thể bị xử phạt về hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm hoặc bị xem xét trách nhiệm hình sự nếu đủ yếu tố.
Ví dụ minh họa: Hai nhóm học sinh lớp 9 hẹn nhau đánh nhau sau giờ tan học, một em 15 tuổi dùng gậy đánh bạn khiến tỷ lệ tổn thương cơ thể ở mức cao. Nếu tỷ lệ thương tích thuộc khung nặng của Điều 134, em này có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự dù chưa đủ 16 tuổi. Những em xúi giục, lôi kéo có thể bị xử lý hành chính hoặc hình sự tùy vai trò. Nhà trường vẫn phải thực hiện quy trình kỷ luật và hỗ trợ riêng.
Trách nhiệm bồi thường dân sự
Người bị xâm phạm sức khỏe có quyền yêu cầu bồi thường chi phí cứu chữa, phục hồi sức khỏe, thu nhập bị mất hoặc giảm sút, chi phí cho người chăm sóc và một khoản bù đắp tổn thất tinh thần. Khoản bù đắp tổn thất tinh thần do các bên thỏa thuận, nếu không thỏa thuận được thì không quá 50 lần mức lương cơ sở theo Bộ luật Dân sự 2015.
- Người chưa đủ 15 tuổi gây thiệt hại: cha mẹ là người bồi thường.
- Người từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi: tự bồi thường bằng tài sản riêng, không đủ thì cha mẹ bồi thường phần còn thiếu.
- Thiệt hại xảy ra khi học sinh đang được nhà trường trực tiếp quản lý: nhà trường phải chịu trách nhiệm nếu có lỗi trong quản lý.
Trách nhiệm bồi thường là trách nhiệm dân sự, tồn tại độc lập với việc người gây ra có bị xử lý hành chính hay hình sự hay không. Thỏa thuận bồi thường nên được lập thành văn bản, tham khảo cách soạn ở bài mẫu giấy ghi nợ viết tay mới nhất để biết cách trình bày cam kết thanh toán rõ ràng.
Học sinh bị bạo lực, phụ huynh cần làm gì?
- Bước 1: đưa em đến nơi an toàn, đưa đi khám nếu có thương tích và giữ lại giấy khám, hóa đơn, hồ sơ bệnh án.
- Bước 2: lưu bằng chứng như tin nhắn, ảnh chụp màn hình, clip, tên người chứng kiến. Không tự đăng lên mạng để “vạch mặt” vì có thể phát sinh rủi ro pháp lý cho chính bạn.
- Bước 3: báo ngay cho giáo viên chủ nhiệm và hiệu trưởng bằng văn bản hoặc trực tiếp, đề nghị nhà trường can thiệp, bảo đảm an toàn và hỗ trợ tâm lý cho em.
- Bước 4: nếu vụ việc nghiêm trọng hoặc nhà trường chưa xử lý, gửi phản ánh đến đường dây nóng của sở giáo dục và đào tạo hoặc trình báo Công an xã, phường nơi xảy ra sự việc. Với trẻ em, có thể liên hệ Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111.
- Bước 5: khi có kết luận giám định thương tích, cân nhắc yêu cầu bồi thường hoặc đề nghị xử lý theo pháp luật.
Lưu ý: nếu bạn là học sinh đang bị bắt nạt hoặc chứng kiến bạo lực, hãy báo ngay cho thầy cô hoặc người lớn đáng tin cậy. Không nên tự trả đũa vì bạn có thể trở thành người vi phạm.
Căn cứ pháp lý
- Nghị định 80/2017/NĐ-CP quy định về môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện, phòng, chống bạo lực học đường.
- Thông tư 19/2025/TT-BGDĐT quy định về khen thưởng và kỷ luật học sinh (hiệu lực 31/10/2025).
- Chỉ thị 03/CT-TTg ngày 30/01/2026 của Thủ tướng Chính phủ về ngăn chặn, đẩy lùi bạo lực học đường.
- Công văn 3147/BGDĐT-HSSV ngày 29/05/2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
- Nghị định 282/2025/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng, chống bạo lực gia đình (hiệu lực 15/12/2025).
- Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 (sửa đổi, bổ sung 2020).
- Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017, 2025): Điều 12, 134, 155, 156, 133, 123 và các quy định về người dưới 18 tuổi phạm tội.
- Bộ luật Dân sự 2015: quy định về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng.
- Luật Trẻ em 2016.
Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Câu hỏi thường gặp
Học sinh đánh bạn có bị đuổi học không?
Không. Từ 31/10/2025, Thông tư 19/2025/TT-BGDĐT không còn hình thức đình chỉ học hay đuổi học. Mức kỷ luật cao nhất là viết bản kiểm điểm có xác nhận của gia đình, kèm các hoạt động hỗ trợ khắc phục. Tuy nhiên, học sinh vẫn có thể bị xử lý hành chính hoặc hình sự theo quy định chung.
Học sinh 14 tuổi đánh bạn có bị đi tù không?
Có thể, nhưng chỉ trong trường hợp nghiêm trọng. Người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi chỉ chịu trách nhiệm hình sự về tội cố ý gây thương tích ở các khung tăng nặng. Vụ việc nhẹ hơn được xử lý bằng biện pháp giáo dục, xử phạt hành chính và bồi thường dân sự.
Đánh bạn gây thương tích dưới 11% có bị xử lý hình sự không?
Thông thường chỉ bị xử phạt hành chính. Tuy nhiên, nếu thuộc các tình huống như dùng hung khí nguy hiểm, gây thương tích cho người dưới 16 tuổi, có tổ chức, thì vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Việc xác định dựa trên kết luận giám định thương tích.
Cha mẹ có phải bồi thường khi con đánh bạn không?
Có. Con chưa đủ 15 tuổi gây thiệt hại thì cha mẹ bồi thường. Con từ 15 đến dưới 18 tuổi có tài sản riêng thì dùng tài sản đó trước, nếu không đủ thì cha mẹ bồi thường phần còn thiếu.
Chửi bạn, đăng ảnh bạn lên mạng có vi phạm pháp luật không?
Có thể. Xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác bị phạt tiền 3–4 triệu đồng với người thành niên theo Nghị định 282/2025/NĐ-CP. Hành vi nghiêm trọng có thể cấu thành tội làm nhục người khác hoặc vu khống theo Bộ luật Hình sự. Người chưa thành niên được áp dụng quy tắc xử phạt riêng.
Nhà trường có phải chịu trách nhiệm khi học sinh bị đánh trong trường?
Có thể. Nhà trường có trách nhiệm bảo đảm an toàn cho học sinh trong thời gian quản lý. Nếu có lỗi trong quản lý, nhà trường có thể phải bồi thường, và người có lỗi có thể bị xử lý theo quy định.
Phòng chống bạo lực học đường cần sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và học sinh. Hiểu rõ ranh giới pháp lý, từ kỷ luật trong trường đến xử phạt hành chính, trách nhiệm hình sự và bồi thường, giúp mỗi bên biết việc cần làm và hậu quả phải gánh khi vi phạm. Khi vụ việc vượt khả năng xử lý của nhà trường, hãy báo cho cơ quan có thẩm quyền để bảo vệ kịp thời quyền lợi của học sinh.
