Khuyến mại và khuyến mãi: Từ nào đúng? Phân biệt 2026

“Khuyến mại” và “khuyến mãi” cùng chỉ việc doanh nghiệp dành ưu đãi cho khách hàng để đẩy mạnh bán hàng, cung ứng dịch vụ. Trong văn bản pháp luật, hợp đồng và hồ sơ gửi cơ quan nhà nước, bạn phải viết là “khuyến mại”. “Khuyến mãi” là cách nói, cách viết phổ biến trong đời sống và quảng cáo, nhưng không phải thuật ngữ pháp lý chính thức.

Khuyến mại hay khuyến mãi: cách viết nào đúng?

Hai cách viết này khác nhau ở dấu thanh của chữ thứ hai: “mại” (dấu nặng) và “mãi” (dấu ngã). Cả hai đều xuất hiện nhiều trên biển hiệu, tờ rơi, báo chí và mạng xã hội. Tuy nhiên, hệ thống văn bản pháp luật chỉ dùng “khuyến mại”.

Nguồn gốc từ ngữ

“Khuyến mại” là từ Hán Việt, hiểu nôm na là khuyến khích việc bán hàng. Chữ “mại” gắn với nghĩa “bán”, như trong “thương mại”, “mại dâm”, “mại bản”. Chữ “mãi” thường được dùng trong lời nói, nhất là ở miền Nam, và dần phổ biến như một biến thể. Vì vậy bạn sẽ thấy cả hai cách viết cùng được dùng trong thực tế.

Khi nào dùng từ nào?

• Dùng “khuyến mại”: văn bản hành chính, hợp đồng, thể lệ chương trình, hồ sơ gửi Sở Công Thương, báo cáo, bài viết học thuật. Cách chọn từ chuẩn xác cũng nằm trong yêu cầu của phong cách ngôn ngữ hành chính.
• “Khuyến mãi” chấp nhận được: giao tiếp thường ngày, nội dung quảng bá thân mật. Nếu doanh nghiệp muốn thống nhất, nên dùng “khuyến mại” trong tài liệu chính thức để tránh bị hiểu là sai chính tả.

Khuyến mại là gì theo quy định pháp luật?

Theo Luật Thương mại 2005, khuyến mại là hoạt động xúc tiến thương mại của thương nhân nhằm xúc tiến việc bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ bằng cách dành cho khách hàng những lợi ích nhất định. Lợi ích đó có thể là giảm giá, tặng quà, phiếu mua hàng, tham gia quay thưởng và nhiều hình thức khác.

Một hoạt động chỉ được coi là khuyến mại khi có đủ các yếu tố sau:

• Người thực hiện là thương nhân (hoặc thương nhân thuê dịch vụ để thực hiện).
• Mục đích là thúc đẩy bán hàng hoặc cung ứng dịch vụ của chính hàng hóa, dịch vụ đó.
• Khách hàng được hưởng lợi ích vật chất hoặc lợi ích khác so với điều kiện mua bán thông thường.

Cá nhân bán hàng nhỏ lẻ không phải thương nhân thì không thuộc phạm vi điều chỉnh này. Bạn muốn xuất hóa đơn cho giao dịch bán lẻ có khuyến mại có thể tham khảo thêm mẫu hóa đơn bán lẻ hợp lệ.

Các hình thức khuyến mại thường gặp

Điều 92 Luật Thương mại 2005 liệt kê các hình thức khuyến mại mà thương nhân được thực hiện. Một số hình thức phổ biến:

• Đưa hàng hóa mẫu cho khách hàng dùng thử miễn phí.
• Tặng hàng hóa cho khách hàng không thu tiền.
• Bán hàng, cung ứng dịch vụ với giá thấp hơn giá bán bình thường trước đó (giảm giá).
• Bán hàng kèm phiếu mua hàng, phiếu sử dụng dịch vụ.
• Bán hàng kèm phiếu dự thưởng, hoặc tổ chức chương trình mang tính may rủi.
• Chương trình khách hàng thường xuyên (tích điểm, thẻ thành viên).
• Tổ chức cho khách hàng tham dự chương trình văn hóa, nghệ thuật, giải trí.
• Khuyến mại tập trung theo giờ, ngày, tuần, tháng hoặc mùa khuyến mại.
• Các hình thức khác nếu được cơ quan quản lý nhà nước về thương mại chấp thuận.

Hàng hóa, dịch vụ cấm khuyến mại gồm rượu, thuốc lá, thuốc kê đơn (có ngoại lệ cho thương nhân kinh doanh thuốc), sữa thay thế sữa mẹ, hàng hóa cấm kinh doanh và các trường hợp khác theo Điều 100 Luật Thương mại.

Hạn mức khuyến mại và mức giảm giá tối đa

Pháp luật đặt trần để tránh bán phá giá và cạnh tranh không lành mạnh. Theo Nghị định 81/2018/NĐ-CP (sửa đổi) và Thông tư 39/2025/TT-BCT, nguyên tắc chung như sau.

Cụ thể, các chương trình khuyến mại tập trung gồm chương trình do cơ quan nhà nước trung ương hoặc cấp tỉnh quyết định để thực hiện chính sách phát triển kinh tế, và các đợt khuyến mại trong dịp lễ, Tết theo quy định. Một số nhóm hàng như hàng bình ổn giá, thực phẩm tươi sống hay hàng sắp hết hạn dùng không bị áp mức trần giảm giá thông thường.

Thủ tục thông báo, đăng ký chương trình khuyến mại

Tùy hình thức, thương nhân phải thông báo hoặc đăng ký với Sở Công Thương nơi tổ chức khuyến mại trước khi thực hiện:

• Thông báo: áp dụng cho nhiều hình thức khuyến mại thông thường. Hồ sơ gửi Sở Công Thương nơi tổ chức, thường chậm nhất 03 ngày làm việc trước khi bắt đầu.
• Đăng ký: áp dụng cho những chương trình có yếu tố may rủi và một số hình thức đặc thù theo Nghị định 81/2018/NĐ-CP. Thương nhân phải có văn bản xác nhận của cơ quan quản lý trước khi triển khai, hồ sơ gồm mẫu đăng ký và thể lệ chương trình.

Hồ sơ thường cần có dấu của doanh nghiệp. Nếu hồ sơ gồm nhiều tờ, bạn có thể tham khảo cách đóng dấu giáp lai để hồ sơ đúng quy cách. Doanh nghiệp nên kiểm tra lại biểu mẫu và hình thức nộp trực tuyến tại cổng dịch vụ công của Sở Công Thương địa phương, vì sau sắp xếp đơn vị hành chính, các thủ tục này do Sở Công Thương cấp tỉnh tiếp nhận.

1. Bước 1: Xác định hình thức khuyến mại và kiểm tra hàng hóa, dịch vụ có thuộc diện cấm khuyến mại không.
2. Bước 2: Tính hạn mức giá trị và mức giảm giá, bảo đảm không vượt trần áp dụng cho chương trình.
3. Bước 3: Soạn thể lệ chương trình, nêu rõ thời gian, địa bàn, điều kiện nhận ưu đãi, cơ cấu giải thưởng (nếu có).
4. Bước 4: Nộp thông báo hoặc đăng ký tới Sở Công Thương nơi tổ chức đúng thời hạn.
5. Bước 5: Thực hiện chương trình đúng thể lệ, công khai thông tin và lưu hồ sơ. Sau khi kết thúc, báo cáo theo yêu cầu (đối với chương trình may rủi).

Điểm mới từ Nghị định 239/2026/NĐ-CP

Nghị định 239/2026/NĐ-CP ban hành ngày 26/06/2026, có hiệu lực kể từ ngày ký, sửa đổi một số điều của Nghị định 81/2018/NĐ-CP (đã được sửa đổi bởi Nghị định 128/2024/NĐ-CP). Một số nội dung đáng chú ý:

• Hàng hóa, dịch vụ được khuyến mại: sửa đổi Điều 5, bổ sung danh mục không được khuyến mại (như rượu, xổ số, thuốc lá, sữa thay thế sữa mẹ, thuốc kê đơn, một số dịch vụ khám chữa bệnh, giáo dục công lập…). Tiền được phép dùng làm hàng hóa khuyến mại, trừ một số trường hợp loại trừ.
• Xác định trúng thưởng: chương trình khuyến mại mang tính may rủi phải có sự chứng kiến trực tiếp hoặc trực tuyến của khách hàng.
• Giải thưởng không có người trúng: được xác định là giải thưởng còn lại tại thời điểm hết thời hạn trao thưởng. Giải trao quá thời hạn (không thuộc trường hợp bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan) vẫn bị tính là không có người trúng, và doanh nghiệp phải trích nộp 50% giá trị giải thưởng đã công bố vào ngân sách nhà nước.

Người tiêu dùng nhận thưởng từ chương trình khuyến mại có thể phát sinh nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân theo quy định hiện hành. Khi đó, bạn cần biết mã số thuế cá nhân của mình (hiện nay là số định danh cá nhân) để kê khai hoặc để doanh nghiệp khấu trừ.

Lưu ý cho doanh nghiệp và người tiêu dùng

Với doanh nghiệp, hộ kinh doanh có tư cách thương nhân

• Công khai đầy đủ nội dung chương trình, thời gian, địa điểm, điều kiện tham gia. Thông tin gây nhầm lẫn có thể bị xử lý như hành vi quảng cáo, khuyến mại sai quy định.
• Thực hiện đúng cam kết với khách hàng, không tự ý thay đổi thể lệ khi chương trình đã bắt đầu.
• Lưu chứng từ, hóa đơn theo quy định về hóa đơn, chứng từ hiện hành.
• Không dùng khuyến mại để lôi kéo khách hàng bằng cách đánh lừa về chất lượng hoặc giá.

Với người tiêu dùng

• Đọc kỹ thể lệ: thời hạn áp dụng, số lượng có hạn, điều kiện loại trừ.
• Giữ hóa đơn, phiếu, tin nhắn xác nhận để làm căn cứ khi cần khiếu nại.
• Gặp chương trình không đúng cam kết, bạn có thể phản ánh tới doanh nghiệp, Sở Công Thương hoặc cơ quan bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng ở địa phương.

Câu hỏi thường gặp

Tóm lại, “khuyến mại” là cách viết chuẩn trong pháp luật, còn “khuyến mãi” là biến thể phổ biến ngoài đời. Dù viết theo cách nào, chương trình ưu đãi của thương nhân vẫn chịu sự điều chỉnh của Luật Thương mại về hình thức, hạn mức, thông báo và đăng ký. Doanh nghiệp nên theo dõi các văn bản mới, như Nghị định 239/2026/NĐ-CP, để tổ chức chương trình đúng quy định.