Người không đi làm vẫn có thể được hưởng chế độ thai sản nếu thuộc một trong ba trường hợp: đã nghỉ việc nhưng đóng BHXH đủ 6 tháng trong 12 tháng trước khi sinh; có chồng đang đóng BHXH bắt buộc đủ điều kiện; hoặc tham gia BHXH tự nguyện đủ 6 tháng trong 12 tháng trước sinh (trợ cấp 2 triệu đồng/con). Người chưa đóng bảo hiểm nào thì không có khoản chi trả từ quỹ BHXH.
Tóm tắt nhanh
- Đã nghỉ việc: đóng BHXH bắt buộc đủ 6 tháng trong 12 tháng trước khi sinh vẫn hưởng đủ chế độ thai sản như người đang làm.
- Vợ ở nhà, chồng đóng BHXH: chồng đóng đủ 6 tháng trong 12 tháng trước khi vợ sinh thì được nhận trợ cấp một lần bằng 2 lần mức tham chiếu (mức lương cơ sở) cho mỗi con.
- Đóng BHXH tự nguyện: từ 01/07/2025, đóng đủ 6 tháng trong 12 tháng trước sinh được trợ cấp 2 triệu đồng/con, do ngân sách nhà nước bảo đảm.
- Chưa đóng BHXH: không có trợ cấp thai sản từ quỹ BHXH, nhưng có thể có chế độ hỗ trợ dân số, hỗ trợ cho nhóm đặc thù và quyền lợi bảo hiểm y tế.
Người không đi làm có được hưởng thai sản không?
Quyền hưởng thai sản không phụ thuộc việc bạn “đang đi làm” ở thời điểm sinh, mà phụ thuộc vào thời gian đã đóng bảo hiểm xã hội trước khi sinh. Vì vậy, “người không đi làm” có thể rơi vào các nhóm khác nhau:

- Từng đi làm có đóng BHXH bắt buộc, sau đó nghỉ việc.
- Ở nhà nội trợ, nhưng chồng đang đóng BHXH bắt buộc.
- Lao động tự do tự đóng BHXH tự nguyện.
- Chưa từng đóng BHXH.
Từ ngày 01/07/2025, Luật Bảo hiểm xã hội 2024 có hiệu lực và lần đầu bổ sung trợ cấp thai sản cho người tham gia BHXH tự nguyện. Trước đó, người đóng BHXH tự nguyện chỉ có hai chế độ là hưu trí và tử tuất.
Trường hợp 1: Đã nghỉ việc trước khi sinh
Nếu bạn nghỉ việc, chấm dứt hợp đồng lao động trước khi sinh nhưng trong 12 tháng liền kề trước thời điểm sinh con đã đóng BHXH bắt buộc từ đủ 6 tháng trở lên, bạn vẫn được hưởng chế độ thai sản như người đang làm việc.
Điều kiện
- Đóng BHXH bắt buộc từ đủ 06 tháng trở lên trong 12 tháng liền kề trước khi sinh con.
- Trường hợp đã đóng BHXH từ đủ 12 tháng trở lên mà khi mang thai phải nghỉ việc để dưỡng thai theo chỉ định của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền thì chỉ cần đóng từ đủ 03 tháng trở lên trong 12 tháng liền kề trước khi sinh.
Quyền lợi
- Tiền thai sản hằng tháng: mỗi tháng nghỉ được hưởng 100% mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH của 06 tháng liền kề trước khi nghỉ việc hưởng chế độ.
- Trợ cấp một lần khi sinh con: bằng 2 lần mức tham chiếu (hiện bằng mức lương cơ sở) tại tháng sinh con cho mỗi con.
- Thời gian nghỉ: 06 tháng; từ 01/07/2026, sinh con thứ hai được nghỉ 07 tháng theo Luật Dân số 2025 (thời gian nghỉ trước sinh không quá 02 tháng).
Ví dụ: Chị Lan đóng BHXH bắt buộc từ tháng 1 đến tháng 8, nghỉ việc ở nhà và sinh con vào tháng 12 cùng năm. Trong 12 tháng trước sinh, chị có 8 tháng đóng BHXH nên đủ điều kiện hưởng đầy đủ chế độ thai sản dù đã nghỉ việc từ lâu.
Trường hợp 2: Vợ ở nhà, chồng đóng BHXH
Khi người vợ không tham gia BHXH hoặc không đủ điều kiện, nhưng người chồng đang đóng BHXH bắt buộc, người chồng được hưởng trợ cấp một lần khi vợ sinh con.
- Điều kiện: chồng đã đóng BHXH từ đủ 06 tháng trở lên trong 12 tháng trước khi vợ sinh con.
- Mức hưởng: bằng 2 lần mức tham chiếu tại tháng vợ sinh cho mỗi con. Mức tham chiếu hiện bằng mức lương cơ sở. Khi lương cơ sở là 2,34 triệu đồng/tháng thì khoản này là 4,68 triệu đồng; từ 01/07/2026 lương cơ sở được điều chỉnh lên 2,53 triệu đồng/tháng nên trợ cấp một lần tương ứng khoảng 5,06 triệu đồng/con.
- Nghỉ việc: ngoài trợ cấp, người chồng còn được nghỉ hưởng chế độ khi vợ sinh theo quy định (từ 01/07/2026, sinh con thứ hai là 10 ngày làm việc).
Lưu ý: Nếu cả hai vợ chồng cùng đủ điều kiện hưởng trợ cấp thai sản thì chỉ một người được nhận khoản trợ cấp một lần cho mỗi con, không nhận trùng.
Trường hợp 3: Đóng BHXH tự nguyện
Đây là nhóm được quan tâm nhất với người làm tự do, buôn bán nhỏ, nội trợ muốn có thêm quyền lợi.
Ai được hưởng và điều kiện
Người có thời gian đóng BHXH tự nguyện, hoặc vừa có thời gian đóng BHXH bắt buộc vừa có thời gian đóng BHXH tự nguyện, từ đủ 06 tháng trở lên trong 12 tháng trước khi sinh con, thuộc một trong hai trường hợp: lao động nữ sinh con hoặc lao động nam có vợ sinh con (Điều 94 Luật BHXH 2024).
Mức hưởng
Mức trợ cấp là 2.000.000 đồng cho mỗi con được sinh ra. Mức này cũng áp dụng với mỗi thai từ 22 tuần tuổi trở lên chết trong tử cung hoặc chết trong khi chuyển dạ (Điều 95 Luật BHXH 2024). Khoản tiền do ngân sách nhà nước bảo đảm.
Nếu là lao động nữ người dân tộc thiểu số, hoặc người Kinh có chồng là người dân tộc thiểu số thuộc hộ nghèo, bạn còn có thể được hưởng thêm chính sách hỗ trợ khác theo quy định của Chính phủ.
Cả hai vợ chồng cùng đóng thì sao?
Nếu cả cha và mẹ cùng đủ điều kiện theo mốc thời gian trên thì chỉ một người được nhận trợ cấp.
Lưu ý: Đóng BHXH tự nguyện không được hưởng tiền thai sản hằng tháng và không có trợ cấp dưỡng sức như BHXH bắt buộc. Khoản nhận được là mức cố định 2 triệu đồng/con. Bạn nên đóng đều đặn để đủ mốc 6 tháng trong 12 tháng trước ngày sinh.
Muốn biết các khoản BHXH khác khi thôi tham gia, bạn có thể xem thêm bài cách tính bảo hiểm xã hội 1 lần trên VssID.
Trường hợp 4: Chưa đóng BHXH thì sao?
Nếu bạn chưa đóng BHXH ngày nào và chồng cũng không đóng, quỹ BHXH sẽ không chi trả trợ cấp thai sản. Tuy nhiên, bạn vẫn nên lưu ý:
- Bảo hiểm y tế: chi phí khám thai, sinh con tại cơ sở khám chữa bệnh được bảo hiểm y tế thanh toán theo mức hưởng và phạm vi quy định, nếu bạn có thẻ BHYT còn giá trị.
- Chính sách dân số: Luật Dân số 2025 (hiệu lực 01/07/2026) có các biện pháp hỗ trợ tài chính khi sinh con cho một số nhóm, như phụ nữ dân tộc thiểu số rất ít người hoặc phụ nữ ở tỉnh, thành phố có mức sinh dưới mức sinh thay thế. Điều kiện, mức hỗ trợ cụ thể do Chính phủ và địa phương quy định, bạn nên hỏi UBND cấp xã nơi cư trú hoặc cơ quan y tế, dân số tại địa phương.
- Chính sách đặc thù: hộ nghèo, người dân tộc thiểu số, vùng khó khăn có thể có hỗ trợ riêng theo chương trình của Nhà nước.
Nếu đang có kế hoạch sinh con trong vòng 1–2 năm tới, bạn có thể cân nhắc tham gia BHXH tự nguyện sớm để đủ mốc 6 tháng trước ngày dự sinh.
Hồ sơ và thủ tục nhận tiền
Hồ sơ cơ bản
- Bản sao giấy chứng sinh hoặc giấy khai sinh/trích lục khai sinh của con (trường hợp thai chết thì có giấy tờ y tế tương ứng).
- Giấy tờ tùy thân (thẻ căn cước hoặc CCCD còn hạn) và thông tin tài khoản nhận tiền.
- Với BHXH bắt buộc: thêm giấy tờ theo hướng dẫn của cơ quan BHXH, ví dụ xác nhận thời gian đóng.
Danh mục giấy tờ có thể thay đổi theo hướng dẫn của cơ quan BHXH, bạn nên kiểm tra trước khi nộp.
Các bước thực hiện (BHXH tự nguyện)

- Bước 1: Kiểm tra số tháng đã đóng trong 12 tháng trước ngày sinh (có thể tra trên ứng dụng VssID).
- Bước 2: Chuẩn bị giấy chứng sinh hoặc giấy khai sinh của con, giấy tờ tùy thân.
- Bước 3: Nộp hồ sơ cho cơ quan BHXH trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày sinh con (Điều 97 Luật BHXH 2024).
- Bước 4: Cơ quan BHXH giải quyết trong 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ; nếu không giải quyết thì phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.
Hồ sơ cần ghi đúng số định danh cá nhân; nếu bạn cần cập nhật giấy tờ, xem hướng dẫn đăng ký làm thẻ căn cước online và cách tra cứu số thẻ căn cước online.
Những lưu ý để không mất quyền lợi
- Đếm đúng mốc 12 tháng: tính ngược từ tháng sinh con, không tính từ lúc nghỉ việc.
- Không đóng gộp hay truy đóng để “chạy” thai sản: chỉ những tháng đóng hợp lệ, đúng quy định mới được tính; hành vi khai man hồ sơ để hưởng chế độ có thể bị xử lý theo quy định pháp luật.
- Nộp hồ sơ đúng hạn: với BHXH tự nguyện là 60 ngày kể từ ngày sinh.
- Sinh con thứ hai từ 01/07/2026: nhóm hưởng thai sản BHXH bắt buộc được nghỉ 7 tháng, và theo hướng dẫn của cơ quan BHXH, tiền thai sản được tính tương ứng đủ thời gian nghỉ.
- Độ tuổi và điều kiện lao động: nếu bạn đang tìm hiểu quyền tham gia BHXH theo độ tuổi, xem thêm độ tuổi lao động tối thiểu theo quy định mới.
Căn cứ pháp lý
- Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (hiệu lực từ 01/07/2025), trong đó có quy định về chế độ thai sản bắt buộc, trợ cấp một lần khi sinh con và trợ cấp thai sản của người tham gia BHXH tự nguyện (Điều 94, 95, 97).
- Bộ luật Lao động 2019, sửa đổi bởi Luật Dân số 2025 về thời gian nghỉ thai sản.
- Luật Dân số 2025 (Luật số 113/2025/QH15, hiệu lực từ 01/07/2026) và Nghị định 168/2026/NĐ-CP hướng dẫn thi hành.
- Quy định về mức lương cơ sở/mức tham chiếu áp dụng tại tháng sinh con.
Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Câu hỏi thường gặp
Nghỉ việc rồi có được hưởng thai sản không?
Có, nếu trong 12 tháng liền kề trước khi sinh bạn đã đóng BHXH bắt buộc từ đủ 6 tháng. Việc đã chấm dứt hợp đồng lao động không làm mất quyền hưởng chế độ thai sản.
Vợ không đi làm, chồng có được hưởng thai sản không?
Có. Nếu chồng đang đóng BHXH bắt buộc đủ 6 tháng trong 12 tháng trước khi vợ sinh, chồng được nhận trợ cấp một lần bằng 2 lần mức tham chiếu cho mỗi con và được nghỉ việc theo chế độ khi vợ sinh.
Đóng BHXH tự nguyện được nhận bao nhiêu tiền thai sản?
Mức trợ cấp là 2 triệu đồng cho mỗi con được sinh ra, và áp dụng cả với thai từ 22 tuần tuổi trở lên chết trong tử cung hoặc chết khi chuyển dạ. Khoản này không phải là tiền thai sản hằng tháng như BHXH bắt buộc.
Hồ sơ thai sản BHXH tự nguyện nộp trong bao lâu?
Bạn nộp hồ sơ cho cơ quan BHXH trong vòng 60 ngày kể từ ngày sinh con. Cơ quan BHXH giải quyết trong 5 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ.
Chưa đóng BHXH, đang mang thai, đóng ngay có được hưởng không?
Bạn phải đóng BHXH tự nguyện đủ 6 tháng trong 12 tháng trước ngày sinh mới đủ điều kiện hưởng trợ cấp 2 triệu đồng. Nếu ngày sinh đến sớm hơn mốc này, bạn chưa đủ điều kiện hưởng khoản trợ cấp này.
Hai vợ chồng cùng đóng thì ai nhận trợ cấp?
Chỉ một người (cha hoặc mẹ) được nhận trợ cấp thai sản cho mỗi con khi cả hai cùng đủ điều kiện. Hai vợ chồng nên thống nhất ai làm hồ sơ để tránh vướng mắc.
Tóm lại, “không đi làm” không đồng nghĩa với mất quyền hưởng thai sản: điều quyết định là bạn hoặc chồng đã đóng BHXH đủ thời gian trước khi sinh hay chưa. Hãy kiểm tra quá trình đóng của mình trên VssID, tính đúng mốc 6 tháng trong 12 tháng và nộp hồ sơ đúng hạn để nhận đủ quyền lợi.











